Tehlikeli Eşyanın Ticaret Gemileriyle Taşınması Hakkındaki Tüzük

Türk kara suları ile liman ve iskelelerinde tehlikeli eşya yükleyen veya boşaltan Türk ve yabancı bütün ticaret gemileri bu Tüzük ile buna bağlı teknik hükümlere tabidir.

Bu Tüzük ve ekinde, yolcu gemileriyle taşınabileceğine dair açık bir hüküm bulunmadıkça,tehlikeli eşya yalnız yük gemileriyle taşınır.

Tehlikeli eşya yükü ile Türk kıyılarına gelerek burada bir müddet kalmak veya yükünü boşaltmak isteyen gemiler hakkında 9, 10, 11, 12 ve 13 üncü maddeler hükümleri uygulanır. Kimyevi nitelik ve tehlike dereceleri bakımından Tüzük'e uygunluğu şüpheli görülen yüklerin boşaltılmasına müsaade olunmaz. Bu takdirde durum telgrafla Ulaştırma Bakanlığına bildirilerek bu çeşit yükler hakkında talimat istenir. Türk kara, deniz ve hava ordularına ait olup doğrudan doğruya askeri makamlarca yükletilen ve boşaltılan yükler bu hükümden müstesnadır.

Tarifler

1– Denizde kürekten başka aletle yola çıkabilen her araca, adı,tonilatosu ve kullanma amacı ne olursa olsun "Gemi".

2 – Menfaat sağlamak kasdiyle denizde kullanılan her gemiyi "Ticaret gemisi".

3 – On ikiden fazla yolcu taşıyan her ticaret gemisine "Yolcu gemisi".

4 – Kaptan ve diğer gemi adamları, gemiyi donatan ile işletenin çoluk, çocuk ve hizmetçileri, donatan ve işletenin görev ile yolculuk eden adamı, temsilcisive memurları, taşınan hayvanların çobanları ve mücbir sebeplerden yahut kaptanın denizde can kurtarma ödevinden dolayı gemiye alınan kimseler dışında, gemide navlunlu navlunsuz herkese "Yolcu" denir.

5 – Yükleme ordinosu, bir yükün gemiye alınması için acente tarafından verilen belgedir.

636

Tehlikeli yüklerin cinsleri Tüzük ekinin genel tasnif cetvelinde gösterilmiştir. Genel tasnif cetvelinde I den VIII ye kadar Romen rakamlariyle gösterilen tehlikeli yükler bu Tüzük ve ekindeki nitelik, ambalaj ve yükleme hükümlerine uyulmak şartiyle gemiler ile nakil olunur. Kimyevi terkipleri bakımından Tüzük ekindeki tasnife dahil olup da ismi tüzükte yazılı bulunmayan maddeler için Ulaştırma Bakanlığından ayrıca müsaade alınır.

Tüzük ekindeki genel tasnif cetvelinin VIII sayılı (İstif bakımından tehlikeli yükler) arasına girecek nitelikte olup da ismi tüzükte belirtilmemiş bulunan yükler, kimyevi nitelikleri itibariyle I den VII ye kadar Romen rakamlariyle gösterilen tehlikeli yükler şümulü dışında bulunmak şartiyle tüzükte diğer benzerleri için konmuş bulunan hükümlere tabidir.

Bu Tüzük hükümleri, kimyevi terkip ve istif nitelikleri bakımından Tüzük ekindeki hükümleri şümulüne girmeyen yüklere şamil değildir.

Bazı şartlar ile gemilerde taşınmasına müsaade olunan maddeler,bu Tüzük ekinde açıkca müsaade edilmiş olması halinde, birbirleriyle veya diğer maddeler ile bir arada ambalaj edilebilir. Tüzük ekinde belirtilen yükleme hükümleri arasında aksine bir hüküm bulunmayan hallerde bunların birbirleri veya diğer maddeler ile birlikte aynı ambara alınmaları da caizdir.

1 – Bazı şartlar ile gemilerde taşınmasına müsaade olunan yüklerden olup bu Tüzük ekinde I den VII ye kadar devam eden tehlikeli eşya gruplarında belirtilen madde ve malların gemilere yüklenmesinde yükleyici, kendi firmasınınimza ve mesuliyeti altında yükleme ordinosuna :

A) Bir sandık veya koli içinde başka mallar ile birlikte ambalaj edilmemiş eşyaya ait ambalajların, bu Tüzük hükümlerine uygun olarak yapıldığını, karı-şık olarak ambalajlanan eşyanın ambalajlanmasında ise tüzükün VII sınıfında belirtilen ambalaj hususiyetleri ile ağırlık hadlerine riayet edildiğini;

B) (Ia) sınıfının c ve e kısımlarında belirtilen eşya sevkiyatında bu maddeve eşyaya ait niteliklerin Tüzük ekindeki eşya fihristinde yazılı olanlara uygun bulunduğunu;

C) Tüzük ekinde her çeşit eşya ve mal için yazılı bulunan yükleme hükümlerinin gerektirdiği bütün açıklamaları ; kaydetmek mecburiyetindedir.

637

2 – Bazı şartlar ile gemilerde nakline müsaade olunan I ila VIa sınıfı eşyanın 3 üncü fıkrada yazılı olanlardan gayrisinin sevkinde yükleyici, ordino üzerine verilecek meşruhatı, yükleme emrini veren tarafından gönderilen vesikalara dayanarak kaydedecektir. Nakline bazı şartlar altında müsaade olunan madde nakliyatında yükleyiciye yükleme emrini veren, her parçanın nitelikleriyle ait bulunduğu eşya sınıfını ve tüzükün bu madde hakkındaki kısmı ile her parçanın niteliklerini (Mesela : "Yanıcıdır" gibi) bildirmek mecburiyetindedir.

3 – Ordu ambarlarından sevkolunan (Ia) infilak maddeleri, (Ib) cephane (Id)gazlar hakkındaki izahat, salahiyetli ordu makamlarınca yükleme ordinosuna kayıt ve imza olunacaktır.

4 – Cephane ve patlayıcı maddeler sevkedenlerin verecekleri vesikalar, Milli Savunma veya Gümrük ve Tekel Bakanlıklarının ilgili daire uzmanları tarafından Tüzük ekindeki (Ia) ve (Ib) sınıfı maddeler için konmuş bulunan yükleme hükümlerine uygun olarak tasdik olunacaktır. Tasdik olunan vesikalara sözü geçen maddelerin ne çeşit tecrübelerden geçirildiği de şerh edilecektir.

5 – Her defasında ve her cins madde için ayrı vesika düzenlenecektir.

Gemiler ile nakilleri bu tüzükteki hüküm ve şartlara bağlı bulu-nan yabancı menşeli transit malların tüzükün uygulanması sahası dahilinde gemi-lere yükletilerek nakil olunabilmesi hakkında aşağıdaki hükümler caridir.

1 – Haklarında Türkiye'deki salahiyetli kimseler tarafından düzenlenmiş bir muayene vesikası ibraz edilmeyen infilak maddeleriyle kendiliğinden tutuşabilen eşyanın ve bu Tüzük ekindeki I ve II sınıflarında yazılı maddelerin gemilere yüklenebilmesi için, bunların Türk sınırları içersine girmesine müsaade eden yetkili makamların yeniden izin vermesi gereklidir. Verilecek bu yeni izinde bunların Tüzük ekinde yazılı bulunan I ve II nci sınıf maddelerden daha tehlikeli olmadıklarının açıklanması lazımdır.

2 – Sözü geçen maddelerin ambalajı, en az Tüzük ekindeki I ila VIa sınıflarında yazılı maddeler ile VII sınıfında yazılı aynı çeşit maddeler hakkında belirtilen ambalajlar kadar emniyetli olacaktır. Bu yabancı menşeli ticaret eşyasının nakliyecisine veya vekiline Milli Savunma, Gümrük ve Tekel veya Ulaştırma Bakanlığınca hususi ve yazılı bir nakil ruhsatiyesi verilmiş ve bu ruhsatiye içerisinde bu eşyanın nakil şartları hakkında gerekli talimat açıkça belirtilmiş ise bu maddelerin ambalaj kap ve sandıkları üzerindeki işaretleri, bu tüzüke ekli bulunan işaretlere uygun olmasına lüzum yoktur.

638

3 – Bu cins ve menşeli maddelerin gemiler ile nakli için Milli Savunma, Gümrük ve Tekel veya Ulaştırma Bakanlığı tarafından her hangi bir nakliyeciye ya her defaya mahsus olmak veya aksine emir verilinceye kadar muteber kalmak üzere müsaade verilebilir.

4 – Yazılı olarak verilecek nakil ruhsatiyesinin içinde, Tüzük ekinde mevcut yükleme hükümlerinden hangilerinin uygulanacağı açıkca belirtilecektir.Yükleyici bu nakil ruhsatiyesine yabancı menşeli yükleme ordinosunun aslını veya kendisi tarafından tanzim ve imza edilerek noterlikce, tasdikli bir örneğinin tüzükün 6 ncı maddesinde yazılı yükleme ordinosu ve belgeler yerine geçmek üzere eklemek mecburiyetindedir.

1 – Bu tüzükteki hüküm ve şartlara bağlı olarak gemiler ile nakline müsaade olunan eşya ve maddeleri sevkedenler, bunların kısmen veya tamamen gemilere yükletilmesi hususunda gerekli hazırlıklarda bulunabilmeleri için bu maddelere ait yükleme ordinolarını gemi sahip veya donatanına ve bunların vekillerine vaktinde vermek veya göndermek mecburiyetindedirler.

2 – Gemi ile nakil edilecek maddelerin nitelikleri hakkında ordinoda verilen izahat bir tereddüt doğurabilecek mahiyette bulunduğu takdirde, sözü geçen eşyanın cins ve miktarı ile niteliklerini ve Tüzük ekinde bu maddenin yazılı bulunduğu sınıf numarasını gösterir ayrı bir beyannamenin yükleme ordinosuna eklenmesi gereklidir.

İçinde parlayıcı maddeler ile bunlara benzer infilaka müsait cephane, şenlik malzemesi ve bu Tüzük ekindeki Ia sınıfının a ve f fıkraları ile II nci sınıfın 3 numaralı fıkrasında yazılı bulunan maddeler ile her çeşit kolay yanıcı eşyanın bulunduğu ambar ve gemi mahallerine yalnız elektrik lambaları veya çok iyi muhafaza altına alınmış mum veya nebati yağ fenerleriyle girilebilir. İçersinde ateş alıcı (Id) tazyikle sıkıştırılmış veya mayi haline getirilmiş gazlar, (Ie) su ile temas neticesinde yanıcı veya yanmayı kolaylaştırıcı gazlar çıkaran maddeler, (IIIa) yanıcı mayiler veya kolay ateş alabilen mayi maddeler bunan veya içine adı geçen yüklerin gazları girmiş olması muhtemel olan gemi ambar ve mahallerine yalnız kablosuz cep elektrik fenerleri ile giri-lebilir. İçinde kömür bulunan veya kömür gazı girmesi ihtimali olan yerlerde yalnız maden kuyularında kullanılan emniyet lambaları kullanılır. Sözü geçen yerlere, yukarda belirtilen ışık vasıtalarından başka araçlar ile veya ateş veya kızgın bir cisimle girmek veya bunları buralarda kullanmak ve bilhassa bu civarda sigara ve benzerleri içmek, kibrit ve çakmak gibi alev ve kıvılcım çıkaran maddeler kullanmak yasaktır.

639

Emniyet lambaları ve madenci fenerlerinin normal olarak altıayda bir defa ve her tehlikeli eşya taşıma seferine çıkılmazdan evvel muayene edilerek infilaka sebebiyet verecek derecede hararet sızdırıp sızdırmadıkları kontrol edilecek ve bunlar daima iyi bir halde muhafaza edilecektir. Bozuk olduğu anlaşılan emniyet lamba ve fenerleri yenileri ile değiştirilecektir. Muayene sonuçları gemi jurnalına geçirilir.

1 – Maden kömürü müstesna olmak üzere 7 nci maddede yazılı bütün maddelerin yükleme ve boşaltmaları sırasında ambar ağızları ile yükün bulunduğu ve geçtiği yerler ve civarında sigara ve benzerleri içilmez ve kibrit ve çakmak gibi alev ve kıvılcım çıkaran maddeler kullanılmaz.

2 – (Ia) parlayıcı maddeler ile benzerleri diğer infilak maddeleri, (Ib) cephane, (II) büyük miktarda kendiliğinden ateş alan maddeler, (IIIa) yanıcı mayiler ve (IIIb) kolayca ateş alan sülp maddelerin yükleme ve boşaltmaları sırasında gemide ateş yakılması gerektiği takdirde, kıvılcım sıçramaması için lüzumlu tedbirlerin alınması ve yardımcı kazanlar ile mutfak bacalarının ana gemi bacasına iştirak ettirilmemiş bulunduğu hallerde ambar ağızları ile bu çeşit yüklerin bulunduğu ve geçtiği yerlerde, en az 50 metre mesafeye kadar kıvılcım sıçramasına mani olacak kıvılcım toplayıcı tertibatın yapılması gereklidir.

3 – Gece yapılan yükleme ve boşaltmalarda tenvirat mümkün olabildiği kadar yükseğe asılan elektrik lambaları ile sağlanacaktır.

1 – Bu Tüzükteki hüküm ve şartlara bağlı olarak gemiler ile taşınmasına müsaade olunan eşyanın yükleme, istif, nakil ve boşaltmasında ambalajların bozulmamasına, içinde infilak maddeleri bulunan kapların herhangi bir sademe ile sarsılmamasına veya yüksekten düşürülmemesine ve bunların kenar veya çevreleri üzerinde yuvarlanmamalarına azami derecede dikkat olunacaktır.

2 – Nakliyatı tehlikeye koyacak derecede ambalajları bozulmuş, zedelenmiş parçalar gemiye alınmaz. Bu hususa bilhassa su ve hava sızdırmaz kaplarda naklilazım gelen karpit ve benzeri maddelerin ambalajlarında dikkat edilecektir. Bunların bozukluğu asetilen kokusundan kolayca anlaşılamayan hallerde mütahassısa muayene ettirilecek ve alınacak neticeye göre hareket olunacaktır.

640

3 – Nakil esnasında ambalajların bozulduğu ve bundan yükün zarar göreceği anlaşıldığı takdirde gemi kaptanı vakit geçirmeksizin uygun göreceği tedbirleri alarak tehlikeyi önler.

1 - İçinde darası ile birlikte 35 kilogramdan fazla (Ia) sınıfından patlayıcı veya benzeri infilak maddeleri veya (Ib) sınıfındaki 1, 2 ve 4 sayılı bentlerde gösterilenlerden gayri olan cephane yükü bulunan Türk gemileri, Türk kara sularında demirli veya seyir halinde bulundukarı zamanlarda, geceleri, prova direklerine silyon fenerlerinin en az 2 metre yükseğinde bulunmak üzere, ufkun her tarafından görünebilen yeşil bir bir ışık, gündüzleri ise, geminin uzak mesafelerden kolayca görünebilecek bir yerine beynelminel işaret sancaklarından (P) harfini daima gergin vaziyette olmak üzere çekeceklerdir.

2 - (IIIa) sınıfından kolay ateş alıcı mayiler taşıyan veya yükünü boşaltmış olup da henüz gazları giderilmemiş bulunan akaryakıt gemileri de aynı işaretleri gösterirler.

Bu tüzük hükümlerine aykırı hareket edenler hakkında 4922 sayılı Denizde Can ve Mal Koruma hakkındaki Kanunun 22 nci maddesi hükmü uygulanır.

4922 sayılı Denizde Can ve Mal Koruma hakkındaki Kanunun 12 nci maddesine dayanılarak hazırlanmış ve Danıştayca incelenmiş olan bu Tüzük ve eki hükümleri Resmi Gazete ile yayınlandığından iki ay sonra yürürlüğe girer.

Bu Tüzük hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

641

EK

Teknik hükümler

Genel tasnif

I. Patlama tehlikesi olan maddeler:

I a. Patlayıcı maddeler ve benzeri diğer patlamaya elverişli maddeler.

a) Dinamitler,

b) Klorat ve perkloratlı patlayıcı maddeler,

c) Amonyomnitratlı patlayıcı maddeler,

d) Karabarut ve benzeri patlayıcı maddeler,

e) Organik nitro bileşikleri,

f) Dumansız sevk barutları,

I b. Cephane.

I c. Tutuşturucu maddeler, şenlik ve oyuncak maddeleri (El'abı nariye) ve benzeri maddeler,

I d. Sıkıştırılmış, mayi haline getirilmiş ve tazyikle eritilmiş gazlar,

I e. Su ile teması neticesinde tutuşucu veya yanmayı kolaylaştırıcı gazlar çıkaran maddeler,

II. Kendiliğinden ateş alan maddeler,

III. Yanıcı mayiler, kolay tutuşan katı maddeler,

III a. Yanıcı mayiler,

III b. Tutuşucu katı maddeler,

IV. Zehirli maddeler,

V. Kimyevi tesirle aşındırıcı maddeler,

VI. Diğer yangın tehlikeli yükler,

VI a. Kendiliğinden tutuşmadığı halde (200 c.) dereceden yukarı sıcak- lıkta oksijen ve benzeri yanmayı kolaylaştırıcı gazlar çıkaran maddeler,

VI b. Kendi kendine kızışan dökme yükler.

VII. Birlikte ambalajlarına müsaade olunan tehlikeli maddeler,

VIII. İstifleri bakımından tehlikeli yükler: (Hayvan, kereste, hububat vebenzerleri).

642

643

644

645

646

647

648

649

650

651

652

653

654

655

656

657

658

659

660

661

662

663

664

665

666

667

668

669

670

671

672

673

674

675

676

677

678

679

680

681

682

683

685

686

688

689

690

691

692

693

694

695

696

697

698

699

700

701

702

703

704

705

706

707

708

709

710

711

712

713

714

715

716

717

718

719

720

721

722

723

724

725

726

727

728

729

730

731

732

733

734

735

736

737

738

739

740

741

742

743

744

745

746

747

748

Tehlikeli Eşyanın Taşınmasında Kullanılan Etiketler.

ÖRNEK: I

(Etiketlerin ebadı 14 X 19 cm. olacaktır.)

Sayı : I ÖRNEK : II

Sayı : I a

(Kırmızı renkli olacak) Patlamağa müsait mallara mahsus etiket

(Kırmızı renkli olacak)

ÖRNEK : III Sayı: I b ÖRNEK : IV Sayı :2

Yalnız 200 Kg. Patlamağa müsait malların yanına konması caiz olmayan mallara

mahsus etiket.

749

750

751/752

753