Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Açılacak Çocuk Bakımevleri Hakkında Yönetmelik

Bu Yönetmelik, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun değişik 1 inci maddesinin birinci fıkrası kapsamına giren Devlet memurlarının çocukları için açılacak olan bakımevlerinin kuruluş, işleyiş ve denetimine ilişkin esas ve usulleri belirlemek amacıyla düzenlenmiştir.

(Değişik fıkra:RG-11/7/2026-33307-CK-11529/1 md.) Bakımevleri kurumun bağlı veya ilgili olduğu bakanın onayı alınmak suretiyle kurumca istihdam edilen memurların 0-6 yaş grubuna giren en az 30 çocuğu için personelin yazılı talebi üzerine kurumun idari ve mali işlerle ilgili birimine bağlı olarak açılır. Yazılı talebin 30’dan az olması halinde de çocuk bakımevi açılabilir.

(Ek: 25/1/1996 - 96/7840 K.) Kurumlar açtıkları çocuk bakımevi ile ilgili bilgi ve belgeleri açtıkları tarihten itibaren en geç 30 gün içinde bir rapor halinde Milli Eğitim Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına gönderirler.^[1]

Bu raporda;

a) Bağlı bulunduğu kurumun adı ve açık adresi,

b) Kurumda çalıştırılan toplam personel sayısı,

c) Kuruma alınan kız-erkek çocuk sayısı

belirtilir.

(Ek fıkra:RG-11/7/2026-33307-CK-11529/1 md.) Açılan çocuk bakımevleri, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının bilişim sistemi ile Millî Eğitim Bakanlığı e-okul sistemine işlenir ve gerekmesi durumunda güncellemeler yapılır.

Bakımevlerinin;

1) (Değişik:RG-11/7/2026-33307-CK-11529/2 md.) Müstakil tek veya çok katlı bir binada, bir apartmanın zemin katı veya üçüncü katını geçmemek üzere diğer katlarında,

2) Çocuklar için özellikle trafik yönünden tehlike yaratmayan, sakin, hertürlü oyun aracıyla rahatlıkla oynamalarına imkan veren, ulaşıma elverişli yerlerde,

3) Hava kirliliğinin söz konusu olmadığı veya zarar vermeyecek bir düzeyde bulunduğu yörelerde,

olmasına özen gösterilir.

Bakımevi olarak kullanılacak binaların;

1) Yangından korunma ve ısıtma sistemi bakımından uygun nitelikleri taşıması,

2) Süt çocukları için emzirme, emekleme ve bez değiştirmeye, oyun yaşındaki çocuklar için oyuna tahsis edilebilecek nitelikte ayrı bölümleri kapsaması,

3) Odalarının bol ışıklı, kolaylıkla havalandırılabilir, her çocuk için en az 1,5 m2 alan ile 4,5 m3 hava düşecek hacimde ve taban ve duvarlarının çocuklara zarar vermeyecek kaplama ve boya ile kaplanmış olması,^[2]

4) Mutfak bölümünün mama ve yiyeceklerin sağlıklı bir şekilde hazırlanıp muhafaza edilmelerini sağlayacak düzeyde olması,

5) Her 20 çocuğa bir klozet ve bir lavabo tahsis edilmesine imkan verecek teşkilata sahip bulunması,^[3]

6) (Ek:RG-11/7/2026-33307-CK-11529/2 md.) Yürürlükte bulunan deprem yönetmeliği ve bu konudaki diğer mevzuata uygun olması,

şarttır.

Bakımevlerinin tefrişinde eşyaların basit ve kolay temizlenebilir nitelikte olmasına, lüzumu halinde kullanılacak tıbbi araç ve gereçlerin ve ilaçların çocukların ulaşamayacağı ayrı bir bölümde bulundurulmasına dikkat edilir.

Bakımevlerinde bir müdür ile çocukların yaş grupları göz önünde tutularak çocuk gelişimcisi veya çocuk eğitimcisi, hemşire veya sağlık memuru ile yeterli sayıda memur ve hizmetli görevlendirilir. Kurum tabibinden çocuk bakımevinde de faydalanılır.

Bakımevinin amacına uygun olarak işleyişi ile ilgili her türlü işinden ve çocukların sevgi ve şefkate dayanan, sağlık kurallarına uygun bir ortam içinde yaşama, yetişme ve gelişmelerinin sağlanmasından birinci derecede sorumlu bir bakımevi müdürü görevlendirilir.

Bakımevi müdürleri sosyal hizmetler, çocuk gelişimi ve eğitimi, Psikoloji ve çocuk sağlığı alanlarında yükseköğrenim yapmış veya yüksek öğretmen okulundan veya benzeri öğrenim kuruluşundan mezun olup okul öncesi öğretmeni unvanı almış bulunanlar arasından atanırlar.

Bakımevi müdürünün görevleri şunlardır:

a) Bakımevinin işletilmesinde ve yönetilmesinde kurum ile koordinasyonu sağlamak,

b) Bakımevinin yıllık ihtiyaçlarını tesbit etmek,

c) Kaliteli hizmet verilebilmesi için gerekli tedbirleri almak,

d) Görevli personelin eğitimi ile ilgili tedbirleri almak ve bunun için gerekli çalışmaları yapmak,

e) Bakımevinin temizlik ve sağlık şartlarına uygunluğunu, beslenme ve eğitim hizmetlerinin yeterli olup olmadığını kontrol etmek,

f) Hizmetle ilgili harcama ve kayıtların düzenli olarak tutulmasını sağlamak ve harcamaları kontrol etmek,

g) Mevzuatın gerektirdiği diğer kayıt ve evrakların düzenli olarak tutulmasını ve saklanmasını sağlamak,

h) Bakımevine alınacak çocuklarla ilgili değerlendirmeleri yaparak ilgili birime tekliflerde bulunmak.

(Değişik: 25/1/1996 - 96/7840 K.)

Çocuk gelişimcisi ve eğitimcileri, çocukların fiziksel, ruhsal ve sosyal gelişimlerini sağlamak üzere gerekli faaliyetlerde bulunmak, Milli Eğitim Bakanlığınca hazırlanan eğitim programlarını çocukların yaş gruplarına göre uygulamak, onların beslenme ve temizliklerinin sağlıklı bir biçimde yerine getirilmesini sağlamakla görevlidirler.

Çocuk gelişimcisi ile çocuk eğitimcileri Milli Eğitim Bakanlığına bağlı eğitim-öğretim kurumlarına atanabilmek için gerekli nitelik ve şartları taşıyanlar arasından atanır.

Hemşire veya sağlık memurları sorumlu oldukları bölümün tüm sağlık şartlarını yerine getirmek, muayene, tedavi ve diğer sağlık hizmetlerinde tabibe yardım etmek, çocukları periyodik muayene ve sağlık kontrollerine hazırlamak, kiloları, boyları ve dişleri ile ilgili bilgileri sağlık izleme defterine işlemekle görevlidirler.

Kurumlar bakımevlerinde idari personelin yanısıra, temizlik, bulaşık ve benzeri işlerde çalıştırmak üzere yeteri kadar personel istihdam edebilirler.

(Değişik: 25/1/1996 - 96/7840 K.)

Bakımevine kabul edilen çocuklar yaşları itibariyle üç gruba ayrılır ve buna göre eğitim programı uygulanır.

a) (Değişik:RG-11/7/2026-33307-CK-11529/3 md.) Birinci Grup: 0-2 yaş grubunda (0-24 aylık çocuklar) bulunan en çok 10 çocuk bir grup oluşturur ve her grup için çocuk gelişimcisi veya eğitimcisi niteliklerini haiz bir personel ile bir çocuk bakıcısı görevlendirilir.

b) (Değişik:RG-11/7/2026-33307-CK-11529/3 md.) İkinci Grup: 2-4 yaş grubunda (25-48 aylık çocuklar) bulunan en çok 20 çocuk bir grup oluşturur ve her grup için çocuk gelişimcisi veya eğitimcisi niteliklerini haiz bir personel görevlendirilir.

c) (Değişik:RG-11/7/2026-33307-CK-11529/3 md.) Üçüncü Grup: 4-6 yaş grubunda (49-72 aylık çocuklar) bulunan en çok 20 çocuk bir grup oluşturur ve her grup için çocuk gelişimcisi veya eğitimcisi niteliklerini haiz bir personel görevlendirilir.

(Ek fıkra:RG-11/7/2026-33307-CK-11529/3 md.) Birinci fıkranın (b) ve (c) bentlerinde belirtilen gruplardan, her iki grup için en az bir çocuk bakıcısı görevlendirilir.

Bu gruplardan birinci grup çocuklar, iki ve üçüncü grup çocuklardan ayrı bulundurulur. İkinci ve üçüncü grup çocuklar uygun fiziki mekan ve personel bulunmaması halinde birlikte bulundurulabilir. (Değişik cümle:RG-11/7/2026-33307-CK-11529/3 md.) İkinci ve üçüncü grup çocuklar, uygun fiziki mekan ve personel bulunmaması halinde çocuklar arasındaki yaş farkı en fazla 2 yaş olacak şekilde birlikte bulundurulabilir.

Bakımevine, yazılı müracaatı bulunan kurum memurlarının çocukları kabul edilir. Ancak aynı kurumda çalışan anne ve babanın çocuğuna öncelik tanınır. Anne ve babanın ayrı kurumlarda çalışmaları halinde ise çocuk annenin çalıştığı kuruma bağlı bakımevine kabul edilir. Annenin çalıştığı kurumda bakımevi açılamamış ise babanın çalıştığı kuruma kabul edilir.

Müracaat sayısının bakımevi kapasitesinin üzerinde olması halinde kurumda geçen hizmet süreleri itibariyle veliler arasında yapılan sıralamaya göre kabul işlemi yapılır. Hizmet sürelerinin eşitliği halinde ise bakımevine alınacak çocuklar kura ile tesbit edilir.

Bakımevlerine, bulaşıcı hastalığı (hastalık süresince), ağır ruhsal, zihinsel ve bedensel sakatlıkları olan çocuklar alınmaz.

Çocukların bakımevine kaydının yapılmasında aşağıdaki belgeler istenir.

1) Velinin dilekçesi,

2) (Değişik: 28/11/2011-2011/2504 K.) Çocuğun T.C. Kimlik Numarasının beyanı,

3) Çocuğun ve memur olmayan ana veya baba ile kardeşlerinin sağlık raporu (sağlık raporu, varsa kurum doktoru tarafından düzenlenir),

4) Çocuğun aşı kartı.

Belgeler her çocuk için tutulacak dosyalarda muhafaza edilir.

Belgelerdeki bilgilerin doğru olmadığının anlaşılması halinde çocuğun bakımevinden kaydı silinir.

(Değişik birinci fıkra: 25/1/1996 - 96/7840 K.) Çocuk bakımevi hizmetleri ücretlidir. Her çocuk için alınacak aylık ücret, her mali yıl başında Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenir. Belirlenen ücreti gerektiğinde yıl içinde değiştirmeye Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkilidir.^[5]

Ücretin tesbitinde çocukların beslenme ve eğitim giderleri gözönünde bulundurulur.

Tesbit edilen ücret, devlet memurları ile diğer kamu görevlilerin aylıklarının ödenmesi tarihinden itibaren engeç üç gün içinde çocuk velisinden, muhasebe kayıtlarını tutmakla görevli bir memur tarafından makbuz mukabilinde tahsil edilerek gelir defterine işlenir. Tahsil edilen miktar Devlet bankalarından birinde bakımevi adına açılacak hesaba yatırılır. Yatırılan paralar, muhasebe işleriyle görevli memur ve bakımevi müdürünün müşterek imzalarıyla, çocuğun beslenmesi ve eğitimi ile ilgili hususlarda kullanılabilir.

Hesaplar, kurumun tabi olduğu denetime tabidir.

Toplu ulaştırma giderleri çocuk velileri tarafından ayrıca karşılanır.

Çocuk velisinden aylık ücret dışında kira, ısıtma, aydınlatma, personel ve demirbaş giderleri için ayrıca ücret alınmaz.

Veliler, bakımevi idaresine bilgi vermek şartıyla kanunen izinli bulundukları süre zarfında veya çocuğun sağlık durumu sebebiyle çocuklarını bakımevine geçici olarak göndermeyebilirler.

Bu süreler için ücret talep edilmez ve peşin alınmış olan ücret müteakip ay ücretinden kıstelyevm usulü ile mahsup edilir.

Birinci fıkradaki haller dışında aralıksız 10 gün veya daha fazla süre ile devam etmeyen çocuğun kaydı silinir. Kaydı silinen çocuk için ödenmiş olan ücret iade edilmez.

Altı yaşını tamamlayan veya ilkokula kaydedilen çocukların bakımevi ile ilişikleri kesilir.

Bakımevinde kalan çocuklar ile burada görevli personel altı ayda bir genel sağlık kontrolünden geçirilir ve düzenlenen raporları dosyalarına konulur.

Çocukların periyodik olarak aşı ve sağlık kontrolleri yapılır ve "sağlık izleme defterine" kaydedilir.

Bulaşıcı hastalık tesbit edilen çocuk iyileşinceye kadar bakımevinden uzaklaştırılır.

Bakımevlerinde çocuklara öğle yemeği ile sabah ve öğleden sonra olmak üzere iki kahvaltı verilir.

Bakımevleri için ayrılan bölüm veya binalar asli amaçları dışında işletilemez ve konut veya misafirhane olarak kullanılamaz.

Bakımevleri kurumun çalışma saatlerinin başlamasından yarım saat önce ve çalışma saatinin bitiminden yarım saat sonrasına kadar hizmet verirler. (Ek cümle:RG-11/7/2026-33307-CK-11529/5 md.) İhtiyaç bulunması halinde yedi gün yirmi dört saat esasına göre çalışan çocuk bakımevleri açılabilir.

Bakımevlerinin kapasitesinin % 20 oranında eksilmesi halinde diğer kurum personelinin çocukları da bakımevi hizmetlerinden istifade ettirilebilir. Bu istifadenin usul ve esasları kurumların en üst yöneticisince belirlenir.

İl ve ilçe merkezlerinde bu Yönetmelik kapsamındaki memurların 0-6 yaş grubuna giren enaz 30 çocuğu için personelin yazılı talebi bulunması halinde, giderlerin ilgili kurumlarca bakımevinden yararlanacak çocuk sayısıyla orantılı olarak müştereken karşılanması şartıyla, mülki idare amirinin denetim ve gözetiminde çocuk bakımevi açılabilir. Bu şekilde açılacak çocuk bakımevlerinin yönetim ve diğer hizmetleri il veya ilçe özel idare müdürlüklerince yürütülür. Bakımevleri için gerekli personelin kadroları ilgili özel idare müdürlüğü teşkilat kadrolarında yer alır.^[6]

Bakımevlerinde, aşağıda gösterilen defter ve dosyaların bulunması zorunludur:

a) Çocuk kayıt defteri,

b) Her çocuk için bir dosya (çocuğa ait belgelerin konulduğu dosya),

c) Sağlık izleme defteri (çocuk ve personelin sağlık durumlarını gösteren defter),

d) Evrak kayıt defteri,

e) Gerekli muhasebe defter ve kayıtları.

(Ek: 25/1/1996 - 96/7840 K.)

Kamu kurum ve kuruluşlarınca açılacak Çocuk Bakımevlerinin Yönetmelik Esaslarına uygunluğu, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Eğitim faaliyetleri ise Milli Eğitim Bakanlığı tarafından denetlenir.

Milli Eğitim Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına bildirilmeyen veya denetim sonunda Yönetmelik esaslarına uygun olmadığı tespit edilen veya uygun eğitim ortamı ve niteliği taşımadıkları tespit edilen kurumlar gereği için ilgili kurumuna bildirilir.

Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce kamu kurum ve kuruluşları bünyesinde kreş, gündüz bakımevi, çocuk bakımevi olarak faaliyet gösteren teşekküller mevcut yapılarını 6 ay içinde bu Yönetmelik hükümlerine uydurmak zorundadırlar.

657 sayılı Kanuna 1327 sayılı Kanunla eklenen ek geçici 9, 12, 13 üncü maddeler ile 2802 sayılı Kanun kapsamına giren kurum personelinin çocukları için bu Yönetmelik hükümlerine göre çocuk bakımevleri açılabilir.

832 sayılı Sayıştay Kanununun 105 inci maddesi gereğince incelenmiş olan bu yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Bu Yönetmelik hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.^[8]

12/10/1987 TARİHLİ VE 87/12197 SAYILI ANA YÖNETMELİĞE