Kaynak: Millî Güvenlik Konseyi S. Sayısı 285 · belgeyi aç · TBMM kaydı . Gerekçeler kanun tasarısı ya da teklifi üzerine yazılmıştır; komisyon ve Genel Kurul görüşmelerinde madde numaraları değişebilir. Her gerekçe, metni en çok benzeyen yürürlükteki maddeye bağlanmıştır.
Tarihçe :
1/ Cumhuriyetin ilanından donra, 31 Mayıs 1933 tarih ve 22512 sayılı Kanun ile İstanbul Darülfünunu ve ona bağlı bütlüh kuruluşlar, kadro, kuruluş ve düızenlemeleri ile .birlikte kaldırılarak «tsitanlbul Üniversitesi» *ıe çevrilmiş ve bu köklü değişiklik yükseköğretimlin yapısında yeni bir devir açmıştır. Bunu takiben, Bayındır lık Bakanlığına bağlı iken, daha. sonra Milli Eğitim Bakanlığına devredilen Mühendis Mektebi, 10 Mart 1944 tarih, ve 4916 sayılı Kanun ile «İstanbul Teknik Üniversitesi» adıyla üniversiter kuruluş haline getiritaiş'tir.
Dalhia sonra 1946 yılında 49136 sayılı Kanun ile, yeni kurulmuş bulunan «Ankara Üniversitesi» de dalhil ol mak üzere, üniversiteler yeni ve ileri bir statüye kavuşturulmuşltur.
(Bunu izleyen 14 yıl içinde Üniversiteler Kanununda bir takım yeni değişikliklere gidilmesi İhtiyacı tekrar belirmiştir. Böylece 27 Ekim 1960 tarih ve 1115 sayılı Kanun ile 4936 sayılı Kanunun bazı maddeleri değişti rilmiş, 4936 sayılı Kanun ile sağlanmış bulunan bilimsal ve idari özerkliğe 115 sayılı Kanun ile düzenlenen iç denetim sayesinde yeni bir anlam kazandırılmıştır.
Ayrıca, 15 Haziran 1959 tarih ve 7334 sayılı Kanun ile, bu tarihe kadar yüksekokul olarak faaliyet gös teren Yüksek İktisat ve Ticaret Okulları, bilimisel özerkliği ve tîüzel kişiliği olan İktisadi ve Ticari İlimler Aka demileri adıyla yükseköğretim kurumları olarak Milli Eğicim hayatımıza katılmışlardır.
Bu tarihten sonra, Türk Milli Eğitimini bütünüyle kavrayan ve yönlendiren 1961 Anayasası kalbul edil miş ve Anayasalda İktisadi, sosyal ve kültürel kalkınmanın plana bağlanacağı ve kalkınmanın bu plana göre gerçekleştirileceği ilkesi getirilmiş ve planlı döneme geçilmiştir., (Planlı dönem içinde 30 Nisan 1969 tarih ve 1172 sayılı Kanun ile daha önce yüksekokul statüsünde bu lunan Güzel Sanatlar Yüksekokulu «Güzel Sanatlar Akademisi» haline getirilmiş ve 3 Haziran 1969 tarih ve 1184 sayılı Kanun ile de Devlet Mimarlık ve Mühendislik Akademileri açılarak özerk yüksek öğretim ku rumlarının ve kapasitesinin artırılması yoluna gidilmiştir.
Hızlı nüfus artışı ve yükseköğretimin alt kademesinde yönlendirilmemliş okullaşma oranının artırılmasının ge tirdiği oluş içinde yükseköğretime karşı hızlı bir eğilim görülmüş ve ortaya çıkan kapasite sorunu; bu defa, 625 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanununun da kalbul edilmesiyle yükseköğretiın alanındaki uygulanışı yönüy le planlı kurumlaşma ilkesine ters düşen özel yükseköğretim kurumları oluşmuştur.
Yukarıda belirtilen tüzel veya tüzel ve özerk niteliğe sahip yükseköğretim kurumları yanında, çeşitli Ba kanlıkların ilgi sahalarına giren meslek alanlarına yönelik insangücü ihtiyacının karşılanması amacıyla; değişik türdeki yükseköğretim kurumları açılmak suretiyle yüksek öğretim yaygınlaştırılmıştır. Bu artış, kendisini da ha çok öğretmen yetiştiren kurumlarda göstermiştir.
1971 yılında, imkân ve fırsat eşitliğine ters düştüğü ve fakültelere eşit diploma verdiği gerekçesi ile, 625 sayılı Kanunun özel yüksekokullarla ilgili hükmü Anı yasa Mahkemesince iptal edildiğinde; mevcut özel yük sekokullar, çoğunlukla uğraş alanları dikkate alınmaksızın diğer yükseköğretim kurumları olan akademilere ve üniversitelere bağlanmışlardır.
1750 sayılı Ünivefsiteler Kanununun yürürlüğe girdiği 7 Temmuz 1973 tarihine kadar çeşitli kanunlarla Ege, Hacattepe, Ortadoğu Teknik, Atatürk, Karadeniz Teknik ve Boğaziçi Üniversiteleri kurularak mevcut üniversitelerin miktarı 9'a çıkarılmıştır.
(Mevcut Durum :
2, 13 Ekim 1972 tarih ve 14335 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan milli eğitim reformu stratejisi uyarın ca, 7 nci ve 8 nci Eğitim Şûraları kararları ve uzun dönemli kalkınmanın 3 ncü Beş Yıllık Kalkınma Planı temel hedefleri ve stratejisi doğrultusunda Milli Eğitim Temel Kanunu hazırlanmiiş ve 1973 yılında yasalaşarak Türk Milli Eğitimi tümüyle genel bir düzenleme içine alınmıştır.
Bu dönemde ortaya çıkan gençlik olaylarının değerleridirilmesli sonucunda; Milli Eğitim sistemimiz içe rik ve yapı bakımından önemle ele alınarak Türk Milletinin bütün fertlerinin Atatürk Devrimlerine, Atatürk Milliyetçiliğine ve demökraisi ideallerine bağlı vatandaşlar olarak yetiştirilmelerini sağlayan ve böylece milli birlik ve bütünlüğü gerçekleştiren eğMm programlarının geliştirilmesi, uygulamanın titizlikle izlenmesi Eği tim - Üretim - tnsangücü sistemleri arasında denge kurulması ve öğretmen yetiştirmeye daha fazla önem verilmesi güvence altına alınmıştır. Böylece örgün eğitimin tüm kademeleriyle yapı bakımından uyum içinde bir bütünlüğe kavuşturulması amaçlanmıştır.
Anayasanın eğitimle ilgili hükümleri arasında tümüyle üniversiteleri ilgilendiren 120 nci maddenin de de ğişikliğe uğraması, Üniversiteler Kanununun yeniden hazırlanmasını zorunlu kılmıştır.
3. 7 Temmuz 1973 tarihinde yürürlüğe giren, ancak Anayasa Mahkemesinin çeşitli zamanlarda verdiği kararlarla bazı hükümleri iptal edilen ve meydana gelen boşlukları henüz doldurulamayan 1750 sayılı Kanun ile yükseköğretimin bütünlüğü, kurumların planlama ve koordinasyonunun sağlanması, öğretim ve öğrenim özgürlüklerinin güvenlik altında bulundurulması, devletin gözetim ve denetiminin sağlanması, yükseköğreti min toplum ihtiyaçlarına yönelmesi, yükseköğretimde imkân ve fırsat eşitliği, kaynakların etkin ve rasyonel bir şekilde kullanılması gibi günün ve kurumların ihtiyaçlarına cevap veren ilkeler saptamış ve anılan ilke lerin gerçekleştirilmesi için öğretim kurumlarının üstünde ve içinde organlar kurulması gerçekleştirilmiştir.
Ortaya Çıkan thtiyaç ve Boşluklar :
4. Ancak, 1750 sayılı Kanuna dayalı olarak, genellikle yukarıida kurulduğu belirtilen organlara yönelik hükümler yüksek yargı organlarınca iptal edilmiş ve bunların sonucunda doğan boşlukları giderecek önlem lerin alınması için belirli sürelerde kanun tasarıları hazırlanmış olmasına karşın bu kanunlar çıkarılmadığın dan yeni düzenlemelerin getirilememiş olması, üniversitelerin, akademilerin ve yüksekokulların işieyişlerıinde boşluklar, tutarsızlıklar ve duraksamalar yaratmıştır.
Ortaya çıkan durum itibariyle, günümüz gerçekleri içinde duyulan ihtiyaca rağmen; devletlim denetim ve gözetimini sağlayacak organlar işleyememiş, yükseköğretim kurumları arasında denetim ve uyum sağlanama mış, gerek kertdi aralarında, gerekse Devletin diğer organlarıyla sürdürülmesi gereken işbirliği gerçekleştiri lememiştir. Bu durum yükseköğretimde dağınık ve rastgel'e bir gelişmeye yol açmıştır.
5. Ülkemizde belirli dönemlerde teşvik edilen ve süratle gelişen hızlı nüfus artışı, birçok ülkede olduğu gitot, yükseköğretim kurumlarının sayı ve kapasitelerini artırma zorunluğunu doğurmuştur. Başlangıçta belirli bîr hızla gelişen ve sonraları artış gösteren yükseköğretim kurumlarımızın yarattıkları kapasitede yüksek öğrenim önünde oluşan yığılmaları genelde karşılayamamıştır. Yükseköğrenim öncesinde çok amaçlı prog ramlar yoluyla ve yöneltme sistemiyle öğrencilerin yükseköğrenime girişlerini denetim altına alabilen ülkelerde dahi yığılmalar nüfus artışı oranıyla bağlantılı olarak artmıştır. Bu artış ülkemizde en büyük oranda görül müştür ve görülmektedir.
6. Yukarıda anılan soruna çözüm aranırken, yükseköğretim kurumlarının kurulmasında ilke olabilecek «yükseköğretim kurumlarının kalkınma planlarında hedef olarak seçilmiş tarım ve sanayileşmeye yönelik alt yapımn oluştuğu», «Sosyo - ekonomik gelişmenin mevcut olduğu» ve «Yükseköğretim kurumlarının genellik le gelişmesi gereken bölgelere» yayılması gibi araştırmalara dayalı olgulara rağmen; anılan ilkeler çoğu zaman ihmal edilmiş ve kısa sürede mevcut üniversite sayısı planlamasız 9'dan 19'a çıkarılmış; aynı nitelikteki atı lım akademi ve yüksekokulların kurulmasında da izlenmiştir.
Yeni üniversite ve yan kuruluşlarının ve diğer yükseköğretim kurumlarının kurulması konusunda, plan larda, her konunun ayrı projeler halimde ele alınarak tüm olanaklar sağlandıktan sonra kuruluşa geçilmesi öngörülmüşken; öğretim üyeleri açısından dengeli bir dağılımın veya rotasyonun beli bir yönteme bağlan ması, tamgün yasasının kesin biır şekilde uygulanması, öğretim üyesi yetiştirme ihtiyacının karşılanması gibi hususlar gerçekleştirilmeksizin yeni kurumlar açılması yoluna gidilmiştir. Ancak üniversitelerin ve diğer ku rumların gelişmeleri çok yavaş devam edegelmiş ve öğrenci kapasitesinde de özellikle ihtiyaç duyulan insamgücünü yetiştirme açışımdan özlenen artış sağlanamamıştır.
7. Sadece ilkindi plan döneminde yükseköğretimdeki gelişime, Öğrenci sayısı yönümden hedeflere uygun otousjsa da, sonraları gerişlimde kalınmış ve mevcut gelişmenin küçük bir kısmı üniversiıtelerce, büyük bir bö lümü ise akademiler ve yüksekokullarca gerçekleştirilmiştir. Üniversitelerdeki gelişmenin yavaşlığı, bu kesi me tahsis edilen (kaynaklar dikkate alındığında, kullanılmayan ve değerlendirilemeyen bir kapasite varlığım vtırgulamalktadır.
Ayrıda, yükseköğretim kurumları arasımda henüz gerçek anlamda yükseköğretim kurumu boyulülarına ulaşamamış özerik kuruluş sayısının oldukça büyük biiroramda oluşu da dikkatleriden uzalk tutulmamalıdır.
Kapasite artırma endişesi ile öğretim olanakları gerçekleştirilmeden açılan yükseköğretim kurumlarında, öğ retim gereken düzeyde sürdürülememekte ve yerleşik öğretim üyelerinin bulunmaması nedeniyle, yapılan öğre tim büyük harcamaları gerektirmektedir. Anılan husus, öğretim üyelerinin toplandığı büyük şehirlerdeki kurum ların mezunları ie öğretim üyesi sıkıntısı çeken ve aynı diplomayı veren diğer kurumların mıezumılan arasında da ülke menfaatlerini zedeleyen nitelik farklarına neden olmaktadır.
8. Özelikle 1974'ten itibaren başlayarak kurulan yükseköğretim kuramları arasında amaç ve görevlerime yönelik uıygun program ve standartların bulunmıaıyışı nedeniyle, yükseköğretimin giderek daıha karmaşık bir hale geldiği görülmektedir. Yükseköğretim kurumlarının sağladıkları eğitim olanaklarının sayısal yetersizliğimin ve bazı kurumlarda niteliksizliğinim yanı sıra ülkenin insanıgücü ve ihtiyaçları açısından tutarsız ve kuruml'ararası dağılım yönünden dengesiz bir görünüm içinde olması nedeniyle; kalkınma planlarımda öngörü len imsamgücünün yetiştirilmesi yenine 'sürekli olarak aynı alana yönelik insangıücü yetiştirilmesi ağırlık kazan mıştır.
9* öte yandan, plan hedeflerini ve eğitim standartlarını düşünmeksizin; sadede yükıseköğremime olan taleb'n baskısını hafifletmek amacıyla, gerekli ömhazırhlklaır tamamlanmadan ve koşulara uygunluğu sağlan madan, geçiştirici bir önlem olarak girişilen önlisaras, açık yükseköğrenimi * (mektupla öğretim) ve özelikte YAY - KUR uygul'amıallan yeni ve önemli boyutlara ulaşan sorunlar olmaktan öte bir sonuç sağlayamamıştır.
Açık yükseköğretim uygulaması ile hızlandırılmış eğitim programları, uygulaması dana çok öğretmen yetiş tirmeye yönelik olmuş ve sonuçta Milli, Eğitim Bakanlığı ihtiyacımın çok üstümde ve bugün için yeniden hizmıet-içi eğitim verilmesi yolluyla nitelik kazandırılması gereken büyük sayıda bir öğretmen kütlesi oluşturmuş tur.
10< Planlı döneme geçişten sonra, önceîkle birindi plan döneminde, öğretim elemanı yetenslizliğiınin yeni yükseköğretim kurumlarının açılmasını sınırlama gereği üzerimde durularak, öğretim elemanı yetiştirilmek üze re yurt dışına büyük oranda öğrenci gönderilmesi planlanmış; yükseköğretimde niteliğin yülkseltilimeısi ama cıyla niıteFk'lİ öğretim elemanı yetiştirme konusuna, takilbeden kalkınma planlarımda da büyük önem veril miştir. Ancak 1416 sayılı Kanun uyarınca yulkarıda belirtilen amacı gerçekleştirmek için, yurt dışıma gönderi len elemanların, sayıca plan hedeflerinim gerisinde kalması yanımda, dönüşlerinde görevlendiirilmıölerimin eitkiın ve düzenli bir yönteme bağlanamamış olması, yurt dışına beyingücü ve yasal boşluklar nedeniyle ayrılmaların Milli Güvenlik Konseyi (S, Sayısı : 285) önîerılemernesi, öğretim üydsi sorununu olumsuz yönde sürekli etkilemiştir. Bu aılam'da yetlişltirilmaeniim ve yaltırnmın temel fen ve uygulaimalı bilimlere yönelik otoıası gerekirken, bunun dışında bir tutum izlenmesi imıtiyaç dışı akademik ihtisas gücü oluşmasına neden olmuştur.
11. Yüksdfcöğnâtim kurumlarındaki öğretüm elemanlarınım. genellikte pediegıojıik eğiitiimlden geçmemiş ol maları, kendi alanlarının gerektirdiği özel öğretim yöntemlerinden, çağın eğitime getirdiği zorunlardan ve bunların çözüm yollarımdan yeterince bilgi sahibi olmaları, verilen eğitimin niteliğini etkilemiştir.
•12. Yükseköğretimde bütünlüğün ve öğretim elemanı lihtiyaeının gerçekçi olanak karşüanalmamasiinın bir başka medeni de akademik unvan ve yötlkil'eıiiıo tümı yüksek öğretim kurumlarında geçeri ve tutarlı ölçülere bağtanaımamııış olmasıdır.
13. Son zamanlarda meydana gelen üniveirisilte - aikaid'ömi aniaşmaızlığı bazı yüksek yangı organlarıınım ko nuya ilişkin vermiş olduğu kararlarla, yükseköğretim alanında belirgin bir sürtüşmenin etkinliğini artırmıştır.
Bu dûnumun yarattığı başılboşluk gerçelk duruim değerleridiriilmeden, yargı kararları da sapünılaralk kısa zamanda keyfi olarak yeni kurumlar açılmış, bazıları ve genellikle afcademlilerdle her kapının üzerine «fakülte» levihası asıılma'sı yoluna glidiltaiştir.
©alkanilııfclarıin bkçoğulnun anagıörevi eğitim - öğrötiiim olmadığı içini Ikeridli'lerİne bağlı eğitim kurumlanma bir yük gözüyle bakmış ve kendilerine bağlı1 yükisie'köğneıtimkuruımlarını bu sahaida yetklisi olmayan kişilere teslim etme zorunıluğunda kalmıştır. Bu gidiş, yülkseköğretimıde ühti'yaç duyulan sıaıyı ve kalitede kısaıngücünün yetişti rilmesinde büyük güçlüklerin doğmasına neden olmuştur.
'14. Yüksıdköğrdtim kurumlarımızın büyük bir kısmında gerçeMeşitirilemeyen veya işleltilameyen rtehlberliJk hizmetleri, sosyal çalışmalar ve yönetime kaıtılknıa, öğrencilerin not, kitap ve beınzefi konulardaki iHbiıyaçlarıniını giderülemıemıesii,, rüh ve beden sağlığı huzmelerimin sağlanamaması, disiplin ve yükümlülük esaslarımın saptanmıaımış olmasa gibi konularım mevcut oluşu, yetiştarilmdsıi gereken insangücünıün, nitelikleri açısından eksik kalmasına neden olmuştur.
Sonuç Olarak :
15. Miıli eğitim süsteanıirnizim, üst kadiemesini oluşturan yükseköğretimimizin ve yükseköğretim kurumları mızın:
a. Çağdaş bilim ve teknoloji gerekleri ve Devlet Kalkınma planları hedefleri doğrultusunda, kemdi insangücü ve maddi kaynaklarını en rasyonel, etkili veniimli ve dkonömıik şekilde kulammalarını;
b. Yurtfcaikı/nımasiinınihtiyaç duyduğu inısangücünü Mıillü Eğütilm Temel Kanununda belirtilen nite liklere sahıip olarak yetilşltirillmasi gîbi, milli ve çağdıaş amaçlardan saıpmalksızın, toplum ihtiyaçlarımı karşılayacak Ve yurt ikalkınmıasına ve üreöime yardiımcı olacak kuruluşlar olanalk, forifcsiyonlarıinıı Atatürk devrim ve ilkelerine ve Anayasa, Milli Eğitim Temel Kanunu ve Hükümet programlanma dayalı icra planımda belinti- İsn hedefler çerçevesıinde yerline getirebilmeleri için, bu hedeflere yönelmeye irnikân verecek bir yapıya kavuş turulmalarını;
c. Yükseköğretim sistemlimizin mevcut ıbünyesiel sorunlarıma güvenilir, ileriye yönelik ve ülkemliız ger çeklerine uygun çözümler getirilmesrimti;
id., Yükseköğretim kurumılarınım yüktendıikleri görevlerii yerime gdtirmelerinde her bakımdan devlettin gözetim ve denetimi fonksiyonunun devamlı ve etlkim ıbir şekilde gerçdkleşitirilmesilni;
e. Yük'sıaköğretimin bütünlüğü ilkesıi ışığında, yüksidköğretiim alanınım bütün yönleriyle plana bağlanrnasımı, yönllönıdirilmıesin'i, uygulamaların yalkımıdan izlenerelk dıeğerlendlirilrnösıini, kurumlar araisıtnıda işibiırliği ve koordinasyonun sağlanmasını ve fcorunmasımıı;
f, Kaynakların ettfcin bir şekilde kullanılmiasıını ve fırsat eşitliği ilkesiihin gerçeMeştirilmesıiıni; kurum ların memleket yüzeyinde dengeli dağılımını;
öğretim elemanlarımın hizmet gücümden, istenildiği ve gerektiği gibi yararlamılmasaını;
Meniye yönelik ve planlama uygun öğretim elemanı ve linsangüoü yatiştiritaesıi'ni;
Sağlamak aımıacıyla bu Kamunun hazırlanmasıma »ihtiyaç duyulmuştur, — s — MADIDE GERİEKQEUBRİ Madde .1. — Bu madde ile yasanın amacının, yükseköğretimi bir bütünlük içinde düzenlemek olduğu belirtilmektedir. Ayrıca, yükseköğretimin amaç ve ilkelerini belirlemeyi, Yüksek öğretim Kurulu, Yüksek öğretim Denetleme Kurulu, Üniversitelerarası Kurul ile üniversiteler, fakülteler ve yüksekokulların kuruluş ları, işleyişleri, görev, yetki ve sorumlulukları, eğitim - öğretim, tüm öğretim elemanları, öğrenciler ve idare personelle ilgili esasların düzenlendiğini ifade etmektedir.
— Bu madde üst organların, yükseköğretim kurumları ile bağlı kuruluşların faaliyet ve esas larını kapsadığı belirtilmiştir.
Silahlı Kuvvetler ve Emrtiyet Hizmetleri ile ilgili yükseköğretim' kurumlarının bu yasa kapsamı dışında oldukları ve bunlarla ilgili hususların ayrı yasalarla düzenleneceği hüküm altına alınmaktadır. Ancak kendi yasalarında hüküm bulunmadığı hallerde bu yasa hükümlerine taJbi olacakları hükme bağlanmıştır.
— Bu yasada, geçen bazı önemli kavramlar, bu yasadaki anlamlan doğrultusunda tanımlan maktadır.
— Yükseköğretimin amacı, üç bölüm halinde düzenlenmiştir. Birinci bölüm'de öğrencileri Atatürk devrimlerine ve ilkelerine, Anayasada ifadesini bulaın Türk Milliyetçiliğine bağlı, toplum yararına say gılı, demokratik, laik ve sosyal hukuk devleti ilkelerine bağlı kişiler olarak yetiştirmeyi amaçladığı, ikinci bö lümde Türk Milletinin dil, ırk, cinsiyet, siyasi düşünce, din ve mezhep ayrımı gözetmeksizin ülkesi ve fertle riyle bölünmez bir bütün olarak ele almayı, üçüncü bölümde de üniversiteler olarak genelde bilimsel çalışma ve araştırma yapmayı amıaçlaidığı belirtilmiştir..
— Yükseköğretim'in hangi anailfceler doğrultusunda planlanacağı, programlanacağı ve düzen leneceği hüküm altına alınmaktadır.
— Yükseköğretimin amaç ve anailkelere uygun olarak görevleri, yetkileri ve sorumlulukları düzenlenmektedir.
— Devletin, öğretimin çağdaş bilim ve teknolojinin gereklerine ve kalkınma planının ilkelerine uygun olarak yürütülmesini teminat altında bulundurma zorunluğu, bu madde ile tanımlanan kuruluşu ge rekli kılmaktadır. Böyle bir kuruluşun planlama ve koordinasyon görevi bulunacak ve bunun doğal sonucu ola rak da aldığı uygulama derecesini ye sonuçlarım izlemesi ve yetkili makam ve mercilere önerilerde bulunma sı gerekecektir.
— Devlet adına görev yapacak olan bu kuruluşun amacı ve görevleri dikkate alınınca başkanın Milli Eğitim Bakanı olması gerekli görülmüştür. Kurulda, yükseköğretim alanının yetkili temsilcilerinin bulu nabilmesi için bütlün üniversitelere ve yüksekokullara temsilci göniderme görevi verihfliş, Genelkurmay Baş kanlığına bağlı yüksekokulların bulunması, çalışma alanı ile yakın ilgilerinden ötürü de Malîye Bakanlığı ve Devlet Planlama Teşkilâtının temisilci ve ayrıca Milli Eğitim Bakanlığının kurulda bulunmaları yararlı olabi lecek diğer üyelerin görevlendirilmesi uygun bulunmuştur. Bu kompozisyonda üniversite ile yüksekokullardan gelenlerle diğer üyelerin sayılarının eşitliğine ayrıca dikkat edilmiştir.
Üyelerin, yapacakları görevler dikkate alınarak atamalarının Devlet Başkanınca yapılması uygun görül müştür.
Yükseköğretim Kuruluna önemi gözönüne alınarak tüzelkişilik ve özerklik tanınmıştır. Ancak özerkli ğinin sınırı ise bu yasada ken'disine verilen görev ve yetkiler çerçevesinde olacaktır. Ayrıca üyelerin nitelik leri, özlük hakları, gordv süreleri düzenlenmektedir. Kurulun çalışmalarında devamlılığın sağlanabilmesi için üyelerin tümünün değişmeleri usulü yerine, bu madde ile istikrarı sağlayacak bir sistem getirilmiştir. Yüksek öğretim Kurulunun kendisin^ mahsus bir sekreteryası bulunacağı belirtilmektedir. Kurulun görevleri dikkate alınırsa, sekreterya hizmetlerinin ancak iyi organize edilmiş, seviyeli ve daimi bir büro tarafından yürütüle bileceği anlaşılacaktır.
— Bu maddede Yükseköğretim Kurulunun görev, yetki ve sorumlulukları sayılmaktadır. Yük seköğretim kurumlarını gözetim ve denetim altında bulunduracağı, yeni kurum açma, birleştirme, kapatma ve kurumlar arasında bağlantı sağlayacağı, yeni üniversite açılmasına ilişkin yasa tasarılarını ve tekliflerini inceleyeceği, öğretim elemanlarının yükseköğretim kurumları arasında dengeli dağılımını sağlayacağı, yük sek öğretim kurumlarına alınacak öğrenci miktarlarınısaptayacağı belirtilmektedir., Plan ve Koordinasyon fonksiyonunun ancak bu maddede sayılan görevlerin ifası ve yetkilerin kullanılması ile başarılabileceği düşünülmüştür.
Zira, yükseköğretim alanını kendi bütünlüğü içinde düzenlemek, insan gücü İhtiyaçlarına uygun olarak kurumların açılması, kapatılması, birleştirilmesi sorununu olduğu kadar, kaynakların en etkili şekilde kullanılma tedbirlerini, ilgili mevzuatın yeterli hale getirilmesini, bu konularda lüzumlu bilgileri özellikle ku rumlardan sağlamayı ve araştırmaların yurt ihtiyaçlarına yönelmesi için, araştırma fonlarının dağıtımını kontrol altında bulundurmayı ve benzeri fonksiyonların yerine getirilmesini gerekli kılmaktadır.
Yükseköğretim Denetleme Kurulunun yükseköğretim kurumlarının amaç ve anailkelefi ger çekleştirmesini, üst kuruluşlarca alınacak kararların uygulanmasının sağlanmasını, gerekli inceleme, araştırma ve soruşturmaları yaptırarak devletin gözetim ve denetim fonksiyonunu yerine getirmeyi amaçladığı belirtil mektedir,
Yükseköğretim Denetleme Kurulunun tarafsız bir kuruluş olarak kimlerden teşkil edileceği dü zenlemekte, üyelerin görevinin sürekli ve görev süresinin dört yıl olduğu, üyelerin özlük haklarının yükseköğ retim kurulu üyeleri ile aynı olduğu hüküm altına alınmaktadır.
Yükseköğretim Denetleme Kurulu Devletin gözetim ve denetim fonksiyonunu yerine getirebilme si için yedi üyesinin de tarafsız kuruluşlardan alınmasına özen gösterilmiştir. Üyelerin atanmalarının Devlet Başkanı tarafından yapılması uygun bulunmuştur. Bu kurul için ayrıca bir sekreterya ön görülmemiş sekreterya hizmetleri Yükseköğretim Kurulu Genel Sekreterliğinin sorumluluğu içinde bir birim tarafından yü rütülecektir.
Yükseköğretim Denetleme Kurulu, yükseköğretim kurumları üzerinde devletim gözetim ve denetim görevini yerine getirmek üzere kişi ve organlardan 'bilgi istemekle, disiplin ve oeza kovuşturmalarını izlemek ve gerekli hallerde kovuşturma yapmakla, disiplin soruşturmaları sonucu gerekli bulacağı öğretim elemanla rına yer değiştirmelerini önerme yetkisi ile görevli olduğu belirtilm-iştir.
Görüldüğü üzere bu kurul, Devlet adına yükseköğretim kurumları üzerinde gözetim ve denetim fonksiyonunu yerine getirecek Bu kurul icra yetkisine haiz olan Yükseköğretim Kurulu ve diğer kurullara önerilerde bulunacaktır. Yükseköğretim kurumlarında, zamanında suçlular hakkında soruşturma yapılmadığı takdirde, bizzat soruşturma yapacaktır.
Üniversitelerarası Kurulun, üniversitelerin akademik konularda işbirliği ve koordinasyon içinde çalışmalarını sağlamayı, üniversitelerin tümünü ilgilendiren akademik içerikli yasa ve tüzük tasarılarını ha zırlamayı amaçlayan bir kurum olduğu belirtilmektedir.
Üniversitelerarası Kurul, üniversite sayısının artması nedeniyle rektörler ile Genelkurmay Baş kanlığınca gösterilecek bir profesör üyeden oluşturulmuştur. Kurulun işleyişi, genel sekreterin seçimi, görev leri ve personel işleri bu madde ile düzenlenmiştir.
1750 sayılı Kanunda öngörülmüş bulunan Üniversitelerarası Kurul, yerleşmiş bir müessese ola rak muhafaza edilmiş, ancak tecrübelerin sonuçları değerlendirilerek üye sayısı eskisine oranla sınırlandırıl mıştır. Böylece Kuruluri daha etkin, verimli ve hızlı çalışabileceği düşünülmüştür.
Üniversitelerarası Kurulun sekreterya hizmetleri için ayrıca bir birim önerilmiştir.
Üniversitelerarası Kurulun tüm üniversı teleri ilgilendiren akademik konularda ne gibi görev yet ki ve sorumlulukları bulunduğu hüküm altına alınmıştır.
ıBu görevlerin bir kısmı, yükseköğretim kurulu ile sıkı işbirliğinii gerektirici niteliktedir, iki kuru lun çalışma alanları, birlikte yükseköğretimi bütünlüyle kapsayıcı olacaktır.
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı yüksekokullar bu kanun kapsamına alındığı için üniversıiltelerarası kurulun üniversiteler bakımından yapmakta olduğu görevleri yüksekokullar için yapmak üzere bir yüksek okullararası kurul öngörülmüş ve bu kuruluşun Milli Eğitim Bakanlığına bağlı yüksekokulların akademik konularda işlbirliği ve koordinasyon içinde çaluşmalarını sağlayacağı ve yüksekokulların tümünü ilgilendiren kanun, tüzük ve yönetmelik taslaklarını hazırlamayı amaçladığı belirtilmiştir.
Bu maddede yüksekokullararası kurulun kuruluş biçimi ve işleyişi üniversitelerarası kurula ben zer şekilde düzenlenmektedir.
Yüksekokullararası Kurulun tüm Milli Eğitim Bakanlığına bağlı yüksekokulları ilgilendiren aka demik konularda ne gibi görev, yetki ve sorumlulukları bulunduğu hüküm altına alınmıştır.
Yükseköğretim kurumlarının, üst kuruluşların kararlarını uygulamakla yükümlü bulunduğu, üst kuruluşların ikinci defa kendisine gelen senato kararlarını kesin hükme bağlayacağı belirtilmiştir.
Bu hükümle, üst kuruluşlara yükseköğretim kurumları üzerinde bir yetki tanınarak kurumların koor'dineli bir şekilde çalışmalarına imkân sağlanmıştır.
Rektörün Devlet Başkanınca dört yıl için atanması hükmü getirilerek seçimin üniversitelerimiz de meydana getirdiği gruplaşmalar önlenmiş ve ayrıca üniversiteler üzerinde devletin gözetim ve denetimine etkinlik kazandırılmıştır. Gene rektörü, görevden ancak Devlet Başkanı alabilecektir. Bu sayede rektörün ta rafsız ve en yüksek makamın teminatı altında görevini yapması sağlanarak kamu hizmetinin iyi bir şekilde yürütülmesi mümkün kılınmıştır.
Ayrıca bu maddede rektör yardımcılarının atanması, rektöre vekâlet ve rektörün görev, yetki ve sorumlulukları düzenlenmektedir.
Senatonun oluşumu düzenlenmekte, görev yetki ve sorumlulukları, karar alması ve kararlarına yapılan itirazların kesin sonuca bağlanması biçimi belirlenmektedir.
Bu maddede 1750 sayılı Yasadan farklı olarak tecrübelerin sonuçları değerlendirilerek üye sayısı eskisine nazaran azaltılmıştır. Böylece senatonun daha verimli ve hızlı çalışabileceği düşünülmüştür.
Üniversite yönetim kuruluna 1750 sayılı Kanundan farklı bir oluşum biçimi öngörülmüştür. Bu sayede kurulun toplanması ve karar alması kolaylaşacaktır.
Ayrıca bu maddede yönetim kurulunun görevleri ve çalışma tarzı düzenlenmektedir.
Rektöre benzer şekilde dekanı da dört yıl için Devlet Başkanının ataması hükmü getirilerek, fa külteler seçimin meydana getirebileceği gruplaşmalardan korunmuş olmaktadır. Ayrıca dekanın gelecek se çimleri düşünerek tavizkâr bir yönetim göstermesi de bu sayede önlenmiş olacaktır. Ayrıca bu maddede de kanın görevleri, yardımcıları, dekana vekâlet görevi ile hususlar düzenlenmektedir.
Fakülte kurulunun oluşumu, toplanma tarzı görev, yetki ve sorumlulukları hüküm altına alın maktadır.
Fakülte yönetim kurulunun oluşumu düzenlenmekte, fakültenin yönetim organı olarak görev, yetki ve sorumlulukları belirlenmektedir.
Yüksekokulların organlarının yüksekokul müdürü, yüksekokul kurulu ve yüksekokul yönetim ku rulu olduğu tespit edilmiştir.
Dekanda gösterilen gerekçelerle yüksekokul müdürlerinin de Devlet Başkanınca dört yıl için atan ması benimsenmiştir. Yüksekokul müdürünün dekanın yaptığı görevleri yüksekokul bakımından yapacağı huhusu hüküm altına alınmıştır.
Yüksekokul kurulu; müdürün başkanlığında, müdür yardımcıları, okulda öğretim görevi yapan aylıklı öğretim üyeleri, ders vermekle görevli öğretim yardımcılarından oluştuğu ve görevleri belirtilmiştir.
Yüksekokulun yönetim organı olan yönetim kurulunun kuruluşu ve görevleri belirtilmektedir.
Enstitülerin inceleme - araştırma yapan, fakat öğretim ve eğitim yapmayan kuruluşlar olduğu fakültelere ve üniversitelere bağlı olarak kurulabileceği vurgulanmakta, enstitü organlarının oluşumu, işleyişi ve yönetim ilke ve esaslarının Üniversitelerarası Kurulca hazırlanacak bir yönetmelikle düzenleneceği öngö rülmektedir.
Bu madde de 1750 sayılı Yasadan ayrılan esaslı husus, enstitülerde eğitim - öğretim yapılmama sı ilkesinin kabul edilmiş olmasıdır. Bunun da nedeni eğer bu kurum eğitim - öğretim yapacaksa yüksekokul olarak örgütlenmesi gerekmektedir. Yasadaki bilimsel inceleme, araştırma - geliştirme ve uygulama yapabilmesi için bu kurumların eğitim - öğretim yapmaması gerekir.
Fakültelerin ve yüksekokulların eğitim, araştırma ve uygulamada temel birimi olan bölümün tanımı yapılmakta, bölümün yönetimi, bölüm başkanının atanması, bölüm başkan yardımcısının seçimi gö revleri, bölüm kurulu ve ödevleri hükme bağlanmaktadır.
Bölümün tanımından da anlaşılacağı üzere 1750 sayılı Yasada mevcut en küçük öğretim ve araş tırma birimi olan kürsüyü kaldırıp yerine çok daha ekonomik, daha modern ve aynı uzmanlık dalında bulu nan öğretim üye ve yardımcılarının sıkı işbirliğini öngören ve mümkün kılan bölümü getirmektedir.
Milli Güvenlik Konseyi (S, Sayısı : 285) Ayrıca bölüm başkanının seçimine de yeni bir sistem getirmektedir, Yüksekokullardaki bölüm başkanı, okul müdürünün önerisi üzerine fakültelere bağlı olanlarda dekanca, rektörlüğe bağlı olanlar da rektörce, fakültelerde dekanca atanacağı ilkesi benimsenerek hiyerarşik amirlere yetki tanınmış olmaktadır.
IBU madde ile öğretim elemanları, yükseköğretim kurumlarında görevli kadrolu ve sözleşmeli öğ retim üyeleri ile öğretim yardımcılarıdır şeklinde tanımlanmıştır. Burada sözleşmeli öğretim üyesi ancak ya bancı uyruklular için mümkündür. Bu yasa Türk vatandaşı öğretim üyelerine sözleşmeli çalışma imkânı ver memektedir. öğretim yardımcılarının bazıları sözleşmeli çalışabilecektir.
Ayrıca bu maddede, üye ve yardımcıların her türlü hak ve yükümlülüklerinin yasa, tüzük ve yö netmeliklerle belirleneceği hükme bağlanmıştır.
Öğretim üyelerinin görevlerinin, bilimsel araştırma yapmak, eğitim - öğretim yapmak, asistanla rın yetişmesini sağlamak, haftanın iki yarım günü öğrencileri kabul etmek, üst kuruluşlarca diğer organların vereceği görevleri yerine getirmek, jüri ve komisyonlara katılmak olduğu hüküm altına alınmıştır.
Doçentlik ve profesörlük unvanlarının, Türkiye'de bu yasaya göre ve bu yasaya dahil yüksek öğretim kurumlarında, Üniversitelerarası Kurulca saptanacak esaslara göre ve düzenlenecek bir tüzüğe göre verileceği belirtilmiştir.
Bu madde Türkiye'de doçentlik ve profesörlükte kalitenin düşürülmemesini sağlamak için getiril miştir. Hiçbir kurum, bu yasa dışında kimseye bu unvanları veremeyecektir.
Bu maddede, doçentlik sınavına girebilmek için adayların uyacağı koşullar belirlenmektedir. Do çent adaylarından, doktor ya da tıpta uzmanlık yetkisini aldıktan sonra yükseköğretim kurumlarında çalışan lar için bilim dalı ile ilgili işte beş, öğretim kurumları dışında çalışanlarda yedi yıl çalışmış olma şartı arana caktır. Diğer taraftan hangi dallarda doktora ypılmayacağı hususunun tespiti akademik konularda yetkili ve görevli Üniversitelerarası Kurula bırakılmıştır.
Bu maddede 1750 sayılı Yasadan farklı olarak doçentlik için geçirilmesi gerekli süre, dört yıldan beş yıla çıkarılmıştır. Zira bir kişinin çok kısa zamanda profesör olması uygun bulunmamış bilim hayatında bir yıl daha inceleme ve araştırmalarına devam etmesi ilkesi benimsenmiştir. Bu süre yükseköğretim kurum larında çalışmayı teşvik etmek amacıyla, dışarıda çalışanlar için yedi yıl olarak kabul edilmiştir.
Ayrıca güzel sanatların bazı dallarında doktora yapılamayacağı kaJbul edilmiştir. Hangi dallarda doktora şartının aranmayacağını akademik konularda yetkili ve görevli olan Üniversitelerarası Kurulun tespit etmesi benimsenmiştir.
Doçentlik sınavı jürilerinin kuruluşu, sınav kademeleri ile ilgili temel ilkeler belirtilmektedir. Do çentlik sınavı yabancı dil, doçentlik tezi, kollekyum ve deneme dersi kademelerinden oluşmaktadır. Sınavın nasıl yapılacağını Üniversitelerarası Kurulca hazırlanacak bir yönetmelikte gösterileceği ifade edilmektedir.
Bu madde de 1750 sayılı Yasanın ilgili maddesinden farklı olan en önemli olan husus, doçent lik sınavının yılda bir defa yapılması ilkesinin benimsenmiş olmasıdır. Bu sınav yılda iki defa yapıldığından bir takım kargaşalıklara neden olmakta idi. Ayrıca jürilerde ve komisyonlarda görevli profesörlerin uzun zaman bu görevle uğraşmak zorunda kalmaları nedeni ile bilimsel araştırmalarına yeterli zaman ayıramıyorlardı. Aday lar da araştırmalarını yeterince tamamlamadan yeniden başvurma zorunda kaldıklarından yeteri kadar başarılı olamıyorlardı.
Doçentlik sınavını doktor veya uzman olduktan sonra sekiz yıl içinde başaramayan asistan ların, kurumu ile ilişkisi kendiliğinden kesilir. Bu süre, ıböl'üm kurulunun önerisi ve fakülte kurulunun kararı ile bir yıl uzatılabilir. Tezi kabul edilenlerin süresi gene aynı usulle bir yıl daha uzatılabilir. Kurumu ile ili şiği kesilen asistanlar eğer isterlerse Yükseköğretim Kurulunun kararı ile yeni kurulan, gelişmekte olan veya ihtiyaç içinde olan bölgelerdeki kurumlarda görevlendirilmeleri bu kurumların doktoralı veya uzman ih tiyacı karşılamak bakımından öngörülmüştür.
Yabancı ülkelerde doçentlik unvan ve yetkisini alanlar, bu unvanla iki yıl çalışmak şar tıyla, doçentlik sınav jürilerinin seçiminde uygulanan usule göre kurulacak komisyonlarca, yayınları, eser leri incelenip, değerlendirecektir. Bu maddenin konması ile yurt dışındaki öğretim elemanlarının yükseköğre tim kurumlarına kazandırılması amacı güdülmüştür.
Milli Güvenlik Konseyi (S, Sayısı : 285) Madde 39, Doçentlik sınavını başaranlar yükseköğretim kurulunun göstereceği açık doçentlik kad rolarına tüzüğüne göre seçilerek atanırlar. Bu maddede atama işleminin nasıl yapılacağı hükme bağlanmıştır.
Bu hükümle memleket düzeyinde öğretim kurumlar, arasında öğretim elemanlarının dengeli dağılımı düşü nülmüştür.
Ayrıca doçentlik sınavını başaranlardan kadrolara başvurmayan ve atandıkları halde göreve başla mayanlara yaptırım getirilmiştir. Bunlardan yükseköğretim kurumunda çalışanların bu kurumlarla ilişkisi kesi lecektir.
Bu maddede profesörlüğe yükseltileceklerde aranacak nitelikler belirtilmiştir. Doçent ol duktan sonra yükseköğretim kurumlarında altı yıl, dışarıda sekiz yıl çalışılmış olması gereklidir. Bu sürelerin iki yılı ihtiyaç içinde olan bölgelerdeki yükseköğretim kurumlarında geçirmiş bulunmaları şartını getirmiş, diğer şartlar olarakta profesörlük tezinin kabul edilmiş olması, yabancı dil sınavını da başarmış bulunması aranmaktadır.
Diğer taraftan bu maddede 1750 sayılı Yasadan diğer farklılıklardan biri de doçentlikte geçirilmesi gereken sürenin beş yıldan altı yıla çıkarılmasıdır. Böylece bir öğretim üyesinin en aktif ve verimli olabileceği yıl larda doçent olarak bir yıl daha görev yapacaktır. Bunun bilimsel yeteneklerinin daha iyi geliştirilmesine yol açacağı gibi, üniversitelerin doçentler arasında bilimsel rekabeti teşvik edecektir. Diğer bir hususta profesör lük bilim ve yabancı dil jürilerinin Üniversitelerarası Kurulca seçilmesinin getirilmesidir. Bunun hakkaniyet esaslarına uygunluğu sağlayacağı gibi, niteliği artıracağı da düşünülmüştür.
Bu maddede yabancı ülkelerde kazanılan profesörlük unvanının Türkiye'deki profesörlük unvanına intibak şartları düzenlenerek yurt dışındaki profesörlerin de öğretim kurumlarımıza kazandırılma sına imkân sağlanmıştır.
Ayrıca 1750 sayılı Yasada yedi yıl olan doktor ve uzman olduktan sonra geçirilecek süre, onbeş yıla çıkarılmıştır. Zira ülkemizde bu süre yükseköğretim kurumlarının dışında çalışanlar için onbeş yıl dır. Bu nedenle bir paralellik sağlamak amacıyla süre artırılmıştır.
Profesörlük unvanı profesörlük kadrosuna atama işleminin tamamlanması ve göreve başlamakla kazanılacaktır. Böylece eylemsiz profesörlük düşünülmediği gibi bu sayede öğretim üyelerinin yurt düzeyinde dengeli dağılımı sağlanmış olacaktır. Açık profesörlük kadrosuna atama, fakülte kurulunun önerisi, senatonun kararı üzerine üçlü kararname ile yapılacaktır.
Doçentlik ve profesörlük unvanlarının veı ilmesine ilişkin jüri ve komisyonlarca verilen kişisel ve ortak raporların açıklığı ilkesi benimsenerek bunlardan faydalanma imkânı sağlanmıştır.
Bu maddede, akademik unvanların korunması ve kullanılması ile ilgili hususlar hüküm altına alınmaktadır.
öğretim üyelerinin emeklilik yaş haddi altmışyedi olarak düzenlenmiştir. Bu hüküm ile devlet memurlarının emeklilik yaş haddi ile belli ölçüde denge sağlanması düşünülmüş ve genç öğretim üyelerinin önü nün açılması amacı güdülmüştür. 67 yaşına gelmiş bir öğretim üyesi aktivitesini kaybedebilecektir.
öğretim yardımcılarının; öğretim görevlileri, geçici öğretim görevlileri, geçici araştırma görevli-^ ligi, asistanlar, okutmanlar, uzmanlar ve çeviricilerden meydana geldiği belirtilmiştir. Bunların nitelikleri atan maları, görevleri, yetki ve özlük haklarının bu yasa hükümlerine tabi olduğu bu yasada hüküm bulunmadığı ve bu yasaya aykırı olmamak kaydı ile genel hükümlere tabi olacağı belirtilmiştir.
Bu madde ile 1750 sayılı Yasada farklı olarak yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanı ihti yacını karşılamak üzere devamlı öğretim görevliliği getirilmiştir. Bunların herhangi bir dersin özel bilgi ve uz manlık isteyen konularının eğitim - öğretim ve uygulanmasını yapmaları ve kendi uzmanlık alanındaki çalışma ları ve eserleriyle tanınmış olma niteliğini taşımaları gerektiği belirtilmiştir.
Maddede ayrıca öğretim görevlilerinin atama şekli de düzenlenmektedir.
Yeterli öğretim üyesinin bulunmaması veya herhangi bir dersin özel bilgi ve uzmanlık isteyen konularının öğretim ve uygulamasını yapmak üzere geçici öğretim görevlisi çalıştırılmasına bu madde imkân vermektedir. Bu göreve atanacaklar, başka bir resmi görevde çalışanlardan, serbest meslek sahibi olanlardan, kendi uzmanlık alanındaki çalışma ve eserleri ile tanınmış kişilerden olabilecektir, MilM Güvenlik Konseyi (S, Sayısı : 285) Geçici araştırma görevlileri ise bir bölümün veya enstitünün araştırma, inceleme ve deneylerinde yardımcı olmak üzere kadrolu veya sözleşme ile tanınabilecek kişilerdir.
Geçici öğretim görevlileri ile geçici araştırma görevlilerinin atanma, göreve devam ve işlerine son verilme şekli hükme bağlanmaktadır.
Geçici öğretim görevlilerine, senato gerek görürse aylık yerine ders saati başına ücret ödenebile cektir.
Asistanlığa atanabilmek için, öncelikle devlet memurluğuna girişte aranan genel şartların yanın da, görev alacağı bilim dalında veya yakın dalda lisans veya lisans düzeyinde öğrenim yapmış, asistanlık sına vını başarmış, anarşi ve terörle ilgili konularda yargı organlarınca hapis cezası ile cezalandırılmamış olma şartları getirilmiştir.
Bu yasayla getirilen diğer bir şartta anarşi ve terörle ilişkin hususlarda yargı organlarınca cezalan dırılmamış olmaktır. Son yıllarda maalesef yükseköğretim kurumlarında anarşi ve terör geniş boyutlara ulaş mıştır. Bu hareketlere katılmış ve yargı organlarınca hapis cezası ile cezalandırılmış bir kişinin asistan olma ması kamu yararı açısından yerinde bulunmuştur.
Bu madde ile asistanların atanmasının nasıl yapılacağı hüküm altına alınmakta, 2 nci fıkrasında ise devlet adına yurt dışında doktora veya aynı düzeydeüsansüstü öğrenim yapmış olanlar, ihtiyaç üzerine sınav sız asistanlık kadrolarına atanmaları imkânı getirilerek, devletin dövizini harcayarak doktor veya uzman olmuş kişilerin kısa dönemde değerlendirilmesi, hem de bu öğretim kurumlarının doktor veya uzman ihtiyacının gide rilmesi sağlanmıştır.
Yükseköğretim kurumlarındaki asistanların görevleri sayılmıştır.
1750 sayılı Yasadan farklı olarak doktor veya tıpta uzmanlık derecesi almış olan asistanlara ilgili kurulların kararları ile ders verme imkânı sağlanarak, öğretim elemanı ihtiyacı bir bakıma giderilmiş olmakta dır.
Bu maddede okutmanların, uzmanların ve çeviricilerin görevleri, atanmaları ve diğer özlük hak ları düzenlenmektedir.
Yükseköğretim kurumlarında sözleşmeli olarak yabancı uyruklu öğretim üye ve yardımcılarına ça lışma imkânı verilerek kurumların öğretim elemanı ihtiyacının giderilmesi amacı güdülmüştür. Ayrıca bunların atanma ve görevden alınma usulü belirtilmiştir.
Yükseköğretim kurumlarının kendi ihtiyacı ve yeni kurulan ve kurulacak olan yükseköğretim ku rumlarının öğretim elemanı ihtiyacını karşılamak üzere yurt içinde ve yurt dışında eleman yetiştirmekle gö revli olduğu belirtilmektedir.
Ülkemizde yükseköğretim kurumlarının, henüz öğretim elemanı ihtiyacı karşılanamamıştır. Bu mad de ile yükseköğretim kurumlarına öğretim elemanı yetiştirme görevinin verildiğinin belirtilmesine zorunluluk duyulmuştur.
Bu maddede öğretim üyeleri ve aylıklı öğretim yardımcılarının tam gün çalışacakları, öğretim üyelerinin ders yükünün haftalık on, öğretim yardımcılarının oniki saatten az olmamak üzere yapacağı ders, seminer ve uygulama olduğu, öğretim elemanlarının resmi çalışma saatleri içinde başkaca iş göremeyecekleri, ek görev alamayacakları serbest meslek icra edemeyecekleri hükmü getirilerek, öğretim elemanlarının mesaileri nin tamamını kurumlarına hasretmeleri sağlanmaktadır. Ancak, öğretim elemanları resmi çalışma saatleri dı şında serbest meslek icra edebilecekler fakat bazı haklardan istifade edemeyeceklerdir.
Bu yasada yenilik olarak getirilir on saatlik haftalık ders yükü, öğretini elemanlarının ders, mminer ve uygulamalara dalha fazla zaman ayırmalarını sağlayacaktır, öğretim elemanı 'sıkıntısı çeken kurum larımızı, 'bu hüküm biraz feralhl'atacaktır.
©u maddede yükseköğretim kurumlarından diğer kuruluş ve kişilerce istenilen yardımların nasıl yapılacağı, 'bunlardan alınacak ücretler ile bu ücretten öğretim elemanlarının ne nisbette yararlanacağı konu» su hükme bağlanmaktadır.
Bu madde le, kamu kuruluşlarının, bazı konulardaki ihtisas salhibi eleman ihtiyacını karşılamak ve geçici süre ile çalıştırmak üzere öğretim elemanları tun bu kuruluşlarda görev 'almasına olanak sağlanmış tır. Böylece kamu kuruluşlarımızın uzman kişilerin bilgi ve görgülerinden faydalanması imkânı sağlanmıştır, öğretim elemanının üniversitesindeki tüm haklan saklı tutularak bu görevlere eleman bulunması mümkün kı lınmıştır.
Öğretim elemanlarının yurt içinde ve yurt dışında yetiştirilmeleri zarureti vardır, <Bu bakımdan geçici sürelerle görevlerinden izinli sayılmaları, 'bilgi ve ihtisaslarını artırmaları, sahaları ile ilgili kongre ve konferanslara 'katılmaları zarureti 'karşısında bu madde getirilmiştir.
Bu madde ile öğretim üyeleri ders yüklerini, öncelikle kendi fakülte veya yüksekokullarında dol duracaklar, dolduramadıkları takdirde kendi üniversitelerinim diğer 'birimlerinde, bu da olmadığı takdirde o şehirdeki diğer yükseköğretim kurumlarında ders yük terini tamamlayacaklardır. öğretim üyelerine kendi ün'ıVers'iteleriode ders yükü üstünde derse girmeleri, hallinde ders ücreti ödenecektir. Başka kurumlarda ders yükünün üzerimde görev alanların görev aldıkları kurumlarım bütçelerimden ek ders ücreti ödeneceği hükme bağ lanmıştır. Bu görevlendirmenin usulü belirlenmiştir.
Ayrıca istekleri ile öğretim üyelerinden en az iki yıl, yeni kurulan, gelişmekte olan veya ihtiyaç içimde olan bölgelerde çalışma imkânı sağlanarak bu kurumların öğretim üyesi ihtiyacı karşılanmış olmak tadır. öğretim üyeleri, kadrolarıyla görevlendirildikleri için hizmetin bitişinde eski yerlerine dönmeleri de sağ lanmış olmaktadır. Bu bölgede beş yıl çalışan öğretim üyelerine de gelişmiş bölgelere öncelikle atanmaları im kânı verilmiştir.
Bu madde yeni kurulan, gelişmekte olan ve ihtiyaç içinde bulunaın bölgelerdeki yükseköğretim kurumlarımda çalışmayı teşvik etmek için bu hizmetin, »öl nci maddedeki öğretim üyelerime getirilen zorunlu hizmetten sayılması hükmü getirilmiştir.
Yurt sathında öğretim elemanlarının dengeli dağılımımı sağlamak, i'htiyaçlı bölgelerdeki yükseköğ retim kurumlarının öğretim üyesi ihtiyacını karşılamak üzere doçent ve profesörlere iki yıllık zorunlu 'hizmet getirilmiştir. Yer gösterilemeyerilerin bu hizmeti yapmış sayılmaları hükme getirilerek öğretim üyeleri ko runmuştur. Ancak yer gösterildiği hailde gitmeyenlerin kurumları ile ilişkileri kesilecektir.
Yeni kurulan, gelişmekte olan ya da ihtiyaç içinde bulunan bölgelerim öğretim üyesi ihtiyacınım zorunlu olarak nasıl sağlanacağı bu madde ile hükme bağlanmakta ve 'bu işlem için Yükseköğretim Kurulu yetkili kılınmaktadır.
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı yüksekokullarda bu kanun kapsamına alınmıştır. Bu neden görev lendirme ile ilgili maddelerin bu okullardaki öğretim üyeleri içimde 'geçerli olduğu hüküm altıma alınmıştır.
Ayrıca uygulama esasları için bir yönetmelik yapılması öngörülmüştür.
Üniversitelerde, bilimsel denetimin sürekli ve kendi içinde yapılması ve en belirgin olarak bu işin bölümlerde yapılması bu madde ile öngörülmektedir.
Yeni üniversitelerim hangi şartlarla açılacağı düzenlenmiştir. Üniversite açılabilmesi için yüksek öğretim kurulunum olumlu görüşü şartı konmuş, üniversite açılması rasyonel hale getirilmiş ve üniversitenin ya sayla kurulabileceği vurgulanmıştır.
Bir üniversite içimde yeni fakülte, yüksekokul, bölüm, enstitü açılması bunların birleştirilmesi, ayrılması ve kaldırılmasının senatomun önerisi üzerime Yükseköğretim Korulu Kararı ile veya doğrudan Yük seköğretim Kurulunun Kararı ile de yapabileceği hükme 'bağlanarak bu komUda Kurul tam yetkili kılınmıştır.
Böylece yükseköğretimin planlamasının koordinasyon içinde yapılması sağlanmıştır.
Bu maddenin bir fıkrası ile yeni kurulan üniversitenin gelişmiş bir üniversite tarafından destek lenmesi Öngörülmüştür. Bu sayede yeni kurulan üniver sitenin, öğretim üyesi bulması kolaylaşacağı gibi, kısa zamanda gelişmesi de mümkün olacaktır. Diğer fıkra ile yeni ünıVersiitenin fakülteleri kurucu üniversitenin fakülteleri sayılarak bir çok işlemlerimin bu fakültenin, fakülte kurulu ve fakülte yönetim kurulunca yapılma sı sağlanmıştır.
Yeni kurulan bir fakültenin en az ik!i profesör, beş doçent görevlendirilmedikçe 'kuruluşumu ta mamlamış olamayacağı, yeni bir üniversitemin ise en az iki fakültesi kuruluşunu tamamiayamadıfcça faaliye te geçemeyeceği, yeni bir yüksekokulun i'se, yükseköğretim kurulunum kararı ile faaliyete geçeceği hükme bağ lanmıştır.
Yeni kurulan üniVerslite ve fakültelerin organlarımdan yasanım 22 nci maddesi ve 25 ncü maddesin den farklı 'bir kuruluş biçimi getirilmiştir. Aynı zamanda yeni kurulan üniversitenin yönetim kurulunum senato teşekkül edinceye kadar senatomun görevlerini de yapacağı hükmü getirilerek organların oluşmasında kolay* İlıklar sağlanmıştır.
Yükseköğretimlin 'bu yasada 'belirlenen amaç ve anaıilkeîer doğrultusunda yapılacağı bel'irtlildifcten sonra kurumlarda kuruluşların özelliklerine ve ihtiyaçlara göre önlisans, lisans, yüksek lisans doktora veya tıpta uzmanlık düzeylerinde eğitim - öğretim yapılacağı, yapılan öğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalarla ilgili esasların, öğretim ve sınav yönetmeliklerimde gösterileceği belirtilmiştir.
Yüksekokullarımızın memleket için gerekli meslek elemanını yetiştirmeye ağırlık vereceği, yük seköğretim kurumlarında yaitaiy ve dikey geçişlerle yüksekokul mezunlarının bir üst düzeyde öğretim yapma imkânı sağlamış ve buma ait esasların saptanması Üniversitelerarası Kurula 'bırakılmıştır.
Aynı meslek ve bilim dalarımda öğretim yapan kuruluşlarda elde edilen unvanlar aynı ve kazanılain hakların eşdeğer almasını Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine yükseköğretim kurulu düzenleyecek tir.
Yükseköğretim kurumlarının ayrıca açık eğitim, yaygın eğitim ve sürekli eğitim gibi yöntemlerle eğitim - öğretim yapmasına imkân sağlanmıştır.
Madde '69. Yükseköğretim de iki yıl içinde birinci sınıfın veya ilk iki yarı yılın bütün derslerini başaramayan öğrencilerin kayıtlarının stiliınmesi esası benimsenımişıtiir. Böylece yeni öğrencilere okuma imkânı sağlanacağı gi bi kayıtlı öğrencilerinde, uzun yıllarını başarılı olamayacakları 'bir fakülte veya yüksekokulda heba etmeleri önlenmiş olacaktır. Ayrıca öğrenim süresinin en fazla yarısı kadar ek süre esası muhafaza edilmekle 'beraber son sınıfa gelen ve devamlarını tamamlamış olanlara fazladan üç sınav hakkı daha 'verilmiştir.
Diğer taraftan öğretimi daha verimli hale getirmek üzere devam mecburiyeti ve yıl içi değerlendir me yapılması ilkesi 'benimsenmiş ve bu değerlendirmenin yıl sonuna yansıması kabul edilmiştir.
Yükseköğretim kurumlarının ilk sınıflarında Türk Devrimi Tarihli dkutuliması zorunlu olduğu, ayrıca kurumun özelliğine uygun olarak Türk Dili öğretimi yapılması ve yalbancı dil okutulması imkânı verile rek Türk devrimi hakkında öğrencilerin yeterli bilgi sahibi olması Türk dilinin aşırılığa kaçmadan güzellikleri nin hu kurumlarda da kavrati'lması ve ya'bancı dil öğretilmesi uygun görülmüştür.
Bu madde ile ayrıca üniversitelerimizde yabancı dille eğitim imkânı yolu da kapatılmamış olmakta dır.
Maidde 71. Yükseköğretime girişin Yükseköğretim Kurulunca saptanacak ilkeler doğrultusunda ve bu kuru la bağlı öğrenci seçme ve yerleştirme merkezi tarafından yürütüleceği nüküm altına alınmış, merkezin fırsat eşit liğini sağlamalk için Yükseköğretim Kuruluna öneride bulunacağı, sına'va girenlerden alman kayıt ve sınav ücretlerinin 'bir fonda toplanacağı, hu fonun öğrenci seçme ve yerleştirme işleri, sınaiv, yönetim, yatırım har camaları ile ve 'bunlarla ilgili diğer harcamaları da kullanılacağı ve hu hususlara ilişkin bir yönetmeliğin hazır lanması bu maidde de öngörülmüştür. Diğer taraftan öğrencilerin ilk nihayet sınavlara girmesi önlenmiş ve okul birincilerine imkân tanınmıştır.
Yükseköğretlim kurumları, öğrencilerden Yükseköğretim Kurulunun önerisi üzerine Bakamlar Ku rulu Kararı ile yılda 1 000 X memur katsayısını geçmemek üzere saptanacak miktarda öğrenim harcı ala bilecektir. Böylece öğrencilerin yükseköğretime katkıları sağlanmıştır. Bu harcın miktarının Yükseköğretim kurumunun çeşidine, öğrencilerin sosyal1 durumuna ve ödeme gücüne göre alınması konusunda Yükseköğretim Kurulu yetkili kılınmış ve bu hususta bir yönetmelik hazırlanması öngörülmüştür.
Yükseköğretim kurumlarının, öğrencilerin beden ve ruh sağlığının korunması, beslenme, ça lışma, dinlenme ve boş zamanlarını değerlendirme gibi sosyal ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla, gerekli ku rumlar açmak ve sosyal hizmetleri sağlamakla görevil oldukları bu madde ile hükme bağlanmıştır.
Bu maddeye göre, öğrencilerin teksir ya da ders kitaplarının hazırlanıp basılması görevi yükseköğretim kurumlarına verilmiştir. Buna göre ders aracı olarak kullanılan kitap ve teksirler ilke ola rak öğretim elemanlarınca bastırılamayacaktır.
Ayrıca ders kitaplarının ve teksirlerinin basılmasında uygulanacak esaslar ve ödenecek telif hakları Yükseköğretim Kurulunca bir yönetmelikte gösterilerek bütün öğretim kurumlarında birlik sağlan mış olacaktır.
Yükseköğretim kurumlarında yüksek lisans, doktora ya da tıpta uzmanlık öğrenimi yapmak isteyenler için sınav açılacağı, sınavı kazananlardan bir kısmının kadrolu asistanlık kadrolarına atanabilecek leri, bu unvanların 6 yıl içinde alınacağı, bu sürenin bir yıl uzatılabileceği, bu süre içinde bitiremiyenlerin yükseköğretim kurumuyla ilişkisinin kesileceği hükmü getirilerek bu kadroların ve bu imkanın arkadan ge lenler için açılması sağlanmış olmaktadır.
Diğer taraftan gelişmiş üniversitelere yeni kurulan, gelişmekte olan veya ihtiyaç içinde bulu nan kurumların asistanlarını yetiştirme görevi yükle tilmiştir. Böylece gelişmiş üniversitelerin imkânların dan faydalanma mümkün kılınmış ve böylece daha iyi asistan yetişeceği düşünülmüştür.
Bu maddede üst kuruluşların, rektörlüklerin, dekanlıkların ve yüksekokulların yönetim ör gütlerinin kimlerden oluşacağı, işbölümünün nasıl yapılacağı ile üniversite hukuk müşavirleri, avukatları ve serviste çalışan personele vekalet ücreti ödenmesi hükme bağlanmıştır.
Üniversite genel sekreteri, daire başkanlarının, müdürlerin hukuk müşavirlerinin nasıl atana cağı, Yükseköğretim Kurulu, Üniversitelerarası Kurul ile Üniversite genel sekreterlerinin üniversite lisans diplomasına, fakülte ve yüksekdkfül sekreterlerinin ise en az yüksekokul diplomasına sahip olması gerek tiği hükme bağlanmıştır.
Yükseköğretim kurumlarında ve üst kuruluşlarda çalışan yönetim persioneli tamamen 657 sayılı Devlet Memurları Yasasına tabi kabul edildiklerinden, bu yasada hüküm bulunmaması halinde genel hüküm lere tabi olacakları belirtilmiştir.
Öğretim elemanlarının ve memurların disiplin işlerinde bu yasa ve Devlet Memurları Yasası, öğrencilerin disiplin işlerinde, ya yasa ve öğrenci disiplin yönetmeliği hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiş tir.
Yükseköğretim kurumlarında kamu hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesi amacıyla görevlerini yerine getirmeyen veya meslek vekar ve haysiyetine uymayan hareketlerde bulunan öğretim elemanlarına hangi cezaların verileceği hüküm altına alınmış ve hangi fiillere hangi cezalar verileceği de yönetmeliğe bırakılmıştır.
Yüksekokullarda müdür, fakülte ve bağlı kuruluşlarda dekan rektörlüğe bağlı kuruluşlarda rektör, bir disiplin suçu işlendiğini öğrenirse konuyu ilgili yönetim kuruluna götüreceği ve yönetim ku rulunun disiplin soruşturması yapılmasına veya yapıl mamasına karar vereceği belirtilmiştir.
Öğretim elemanlarına ilgili yönetim kurulu uyarma ve kusur bildirme cezaları vereceği gibi, daha ağır cezaların verilmesini senatoya önerecektir. Senato bu yasadaki cezalardan birini verebileceği gi bi, ceza verilmesine mahal olmadığına da karar verebilecektir.
Disiplin cezalarının geciktirilmemesinden soruşturmacılar, yüksekokul müdürü, dekan ve rektör sorumlu kılınarak bu işlemlerin geciktirilmemesi sağlanmaktadır.
Rektör, Dekan ve Yüksekokul müdürü hakkında disiplin soruşturmasının Yükseköğretim Denetleme Kurulunca görevlendirilecek soruşturmacılar tarafından yürütülecektir. Böylece idarecilerin so ruşturması yükseköğretim kurulu tarafından yaptırılınca görevlerin daha iyi yürütülmesi sağlanabilecektir.
Zira idarecilerde sorumlu olmamak için diğer elemanların görevlerini yasalar çerçevesinde yapmalarını daha ciddi takip edecek, aksi takdirde kendi sorumlu olacaktır. Böylece kamu hizmetinin daha iyi yürütülmesi sağlanmış olacaktır.
ilgililere yönetim kurullarının verdiği cezalara karşı, senatoya itiraz hakkı tanınmış, senatoca verilen kararın kesin olduğu vurgulanmıştır.
Bu madde de yükseköğretim kurulu, üniversitelerarası kurul, Üniversiteler, Fakülteler ve bun lara bağlı kuruluşlarda çalışan yönetim personelinin disiplin işleri düzenlenmiştir.
Memurlar hakkında Devlet Memurları Yasasının 125 nci maddesinde yer alan uyarma, kına ma, kısa süreli durdurma cezalarının fakültelerde dekanlar, rektörlükte ve doğrudan rektörlüğe bağlı ku ruluşlarda rektörler, yükseköğretim kurulu ve Üniversitelerarası Kurulda Başkanların vereceği, uzun süreli durdurma, geçici memuriyetten çıkarma, memuri yet ten çıkarma cezalarının fakültede fakülte yönetim kurulu, rektörlükte ve bağlı kuruluşlarda, Üniversitelerarası Kurulda ve Yükseköğretim Kurulunda genel sekreterlerin başkanlığında kurulacak bir «Memur Disiplin Kurulunca» verileceği belirtilmiştir.
Bu cezaların itiraz merci Üniversitelerde, Üniversite Yönetim Kurulu, Yükseköğretim Kuru lunda ve Üniversitelerarası Kurulda Kurullar olarak tespit edilmiştir.
Disiplin komisyonları üyelerinin soruşturmasının, üniversitelerde rektör, yükseköğretim kuru lunda ve Üniversitelerarası Kurulda kurul başkanı tarafından yaptırılacağı uyarma, kınama, kısa süreli durdurma cezalarını rektör ve kurul başkanları, uzun süreli durdurma, geçici görevden çıkarma ve memu riyetten çıkarma cezalarının ise üst kuruluşlarda kurullar, üniversitelerde Üniversite yönetim kurulu tara fından verileceği hükmü getirilmiştir.
Üniversitelerde rektörler tarafından verilen cezalara yönetim kuruluna, yönetim kurulunca ve rilen cezalara karşı senatoya, üst kurullarda başkanların verdiği cezaya karşı, ilgili kurula itiraz etme im kânı sağlanmıştır.
Yükseköğretim Kurumları ve Üst Kuruluşlardaki yönetim personeli memur statüsünde bulun duğundan tabi olarak bu yasada hükümbulunmaması halinde Devlet Memurları Yasasına tabi olacaklar ayrıca belirtilmiştir.
Bu maddede öğrencilerin, öğrenciliğe yakışmıyan hareketlerinin kamu düzeni ve eğitim öğre timin esenliği açısından bu yasada belirtilen cezalardan birisi ile cezalandırılacağı belirtilmiştir.
Bilindiği üzere öğrencilerin, bağlı bulundukları kuruma karşı ciddi yükümlülükleri olmak ge rekir. Bunların başında, kurumun düzenine uyma gelmektedir.
Bu yükümlülüklerin yerine getirilmemes; nin çeşitli yaptırımlara bağlanması tabiidir. Bu alanda dü zenleme, yurt ölçüsünde birliği sağlamak için Üniversitelerarası Kurula verilmiştir. Bu yönetmelikte genel likle işlenerek fiillere bu yasada gösterilen cezalardan hangisinin verileceği düzenlenecektir.
t
Bu maddede öğretim elemanlarının ve di ğer memurlarının görevlerini yaptıkları sırada , ve gö revleri dolayısı ile işledikleri adli suçların soruşturma sındaki usul hükme bağlanmıştır.
Bu maddede, yükseköğretim kurumlarında öğrenim ve öğretim özgürlüğünün korunması, can güvenliğinin sağlanması için yetkili organlarının görev ve sorumlulukları belirtilmiştir.
Yüksekokullarda ve fakültelerde düzenin sağlanması ve iç düzenin korunması için kısmen ya da tamamen tatili konusunda yüksekokul müdürü dekan ve rektörün ya da yönetim organlarının yetki ve sorumluluklarının ne olacağı belirtilmiştir.
Bu maddede kurumlarda kamu hizmetinin tamamen ya da kısmen güçleştiği durumlarda yük seköğretim kurumlarının kapatılması veya öğretime ara verilmesinde yetki ve sorumluluğun kimde olacağı belirtilmiştir.
Bu konuda 1950 sayılı yasadan farklı bir düzenleme yapma zorunluğu doğmuştur. Zira son yıl larda üniversite ve fakültelerimizin yönetim organları en küçük bir olayda kurumu kapatma yoluna baş vurmuşlardır. Bu, ülkemizin maddi ve manevi kayıplara uğramasına sebep olmuştur. Kurumlard? eğitim - öğretim yapılamadığından öğrenciler yıl kayıplarına dahi uğramışlardır. Öğretim üye ve yardımdan ve bu kurumlardaki idari personel kamu hizmeti yapmadan hertürlü parasal haklarını almak durumunda kalmış lardır.
Bunun gelişme halinde olan ülkemiz açısından önlenmesi gerekmektedir. Bu amaçla;
a. Kurumlarda, üçgüne kadar ara vermede kesin yetki yükseköğretim kurulu başkanına, b. Kurumlarda üç günden fazla öğretime ara verme veya kurumu kapatma yetkisi ise ilgili yö netim kurulunun kararı, üniversite yönetim kurulunun uygun görmesi ve önerisi üzerime Yükseköğretim Ku rulunun kararına bırakılmıştır.
Bakanlar Kurulunun üniversite idareler'ine el koyması şeklindeki güvenlik tedbirlerinin olağanüs tü hallere inhisar edeceği tabi olup, bunun da üniversite organlarınca güvenliğin sağlanamaması haline bağlı bulunacağı belirtilmiştir.
1750 sayılı Yasadaki bu tedbirin Türkiye Büyük Millet Meclisince onaylanmasına dair fıkra lü zumsuz ve zaman alıcı bulunarak metinden çıkarılmıştır.
Bu ma'ddede hükümdün üniversiteye el koyması halindeki yetkileri düzenlenmiştir.
Balkanlar Kurulu idareye el koyunca, gerekli tedbifbri alması ve kanuni her türlü yetkilerini kullanılması tabi olacaktır. Bilhassa bu husus böyle bir işleme neden olanların hakkında, birtakım tedbirlere başyurulması da kaçınılmazıdır.
iBu kurumların, Devletin genel bütçeden ayıracağı ödeneğin yanında, çeşitli ve ağır görevlerini gereği gilbi yerine getirilebilmesi içim diğer kaynalklarlabeslenmeleri öngörülmüştür.
Yükseköğreitim kurumları, bir eğitim ve kamu kuruluşudur. Bunların ülke düzeyinde açılıp kısa sürede geliştirilmeleri söz konusudur. Bu nedenle bütçe, ödenek ve harcamalarda kurumlara birtakım kolaylık ların getirilmesi, uygun görülmüştür.
Kurumların genel ve katma bütçelerin esaslarına bağlı olarak hazırlandığı, yürürlüğe girdiği ve bu esaslara göre denetleneceği hüküm altına alındıktan sonra ita amirlerinin kim olacağı hususu düzenlenmek tedir.
Üst kuruluşlarda, üniversite ve bağlı kuruluşlarda yetkili organın önerisi ve Yükseköğretim Ku rulunun kararı ile döner sermaye işletmeleri kurabileceği ve döner sermaye işletmelerinin uygulamalarında be raberlik sağlanması için yönetmeliğin tek olacağı ve Yükseköğretim Kurulu tarafından hazırlanacağı hük me bağlanmış ve döner sermaye işletmelerinin 1050' ve 2490 sayılı yasalara talbi olmayacağı vurgulanmıştır.
Öğretim elemanı iken hiçıbir siyasi partiye üye dlmamak kaydı ile Bakanlar Kurulu ve Yasama Meclisi Üyeliğine seçilerek öğretim elemanlığından ayrılanların kurumlarına aynı şartlarla dönme imkânı sağlanmaktadır. Böylece bu elemanlara güvence getirilmekltedir.
Bu maddede, yükseköğretim kurumlarında, kurullarda, jürilerde oylama yöntemi, nisabının he saplanması, kararların açıklanması, organlarda yapılan konuşmaları organ dışına sızdıran üyeler hakkında di siplin cezası uygulanacağı vurgulanmıştır.
Bu maddede, öğretim elemanlarının siiyasi partilere üye olamayacağı ve bir parti hesabına siyasi faaliyet gösteremeyeceği, hüküm altına alınarak öğretim elemanları ile yükseköğretim kurumlarının politika dan uzak tutulmaları sağlanmıştır.
Yükseköğretim kurumları öğretim elemanlarının özlük hakları konusunda bu yasada hüküm konmamışsa bu husus personel yasasında düzenlenecektir. Bunda da hüküm yoksa genel hükümler uygulana caktır.
Yükseköğretim kurumlarındaki personellin sicillerinin tutulması ve yürütütodsi, bütünlüğü sağla mak amacıyla özlük işleri müdürlüğüne bırakılmıştır.
Öğretim elemanları yıllık izinlerini, eğitimi aksatmamak için sömestr ve yaz tatillerinde kullana caktır. Diğer personel ise Devlet Memurları Yasasına uygun olarak izin alacaktır.
Rektör iznini Yüksek Öğretim Kurulu başkanı olan Milli Eğitim Bakanından alacak, diğer yö netim personeli izinlerini kendilerini atayan makamdan alacaklardın
Bu maddede yürürlükten kaldırılan yasalar belirtilmektedir.
Bu madde ile bazı yasaların, bazı maddelerinin, yürürlükten kaldırılması sağlanmıştır.
iBu yasa ile Üniversitelerin yasa ile kurulacağı hükme bağlanmıştır. Oysa birçok üniversite mizin kuruluş yasalarında bu yasaya aykırı hükümler ihtiva etmektedir. Bu nedenle üniversitelerin kuruluş hükümleri dışındaki diğer hükümleri ile burada sayılmayan yükseköğretimle ilgili diğer yasaların bu yasaya aykırı hükümleri, yürürlükten kaldırılmıştır.
'EK MADDE GEREKÇELERİ İstanbul Üniversitesi :
Bu üniversitenin mevcut bağlantı ve teşkilatının korunduğunu, yeni bağlantıları belirtmek ve deniz ürünlerinin değerlendirilmiesine katkıda bulunacak elemanları yetiştirmek üzere, Deniz Ürünleri Yüksekokulu kurulması amacıyla, bu ek madde düzenlenmiştir.
İstanbul Teknik Üniversitesi :
Üniversitelerimizin çatısı dışında bulunan diğer yükseköğrenim kurumlarının bazıları fakülteye dönüştürülerek, bir kısmı ise bu yasanın getirdiği kuruluş ve işleyiş esaslarına göre, bilim kollarının ilgi ve ya kınlığı ile yerleşim durumları da gözönünde tutularak tstanibul Teknik Üniversitesine bağlanmalarına ilişkin olarak; ayrıca, adı geçen üniversitenin bazı birimleri biraraya getirilmek suretiyle Uzay ve Uçak Mühendis liği Fakültesi kurulması amacıyla, bu ek madde düzenlenmiştir.
Boğaziçi Üniversitesi :
iBu üniversitemin mevcut bağlantı ve teşkilatında değişiklik yapılmadığını belirtmek için bu ek madde düzenlenmiştin Marmara Üniversitesi :
Halen Üniversitelerimlilzin çatısı dışında bulunan ve eğitim - öğretim özelliği, öğretim elemanı nicelik ve niceliği itibariyle üniversiter düzeyde görülen, istanbul İktisadi ve Ticari ilimler Akademisinin üniversite haline dönüştürülmesi ve istanbul'da Marmara Üniversitesi adıyla, bu yasanın getirdiği kuruluş ve işleyiş esaslarına uygun olarak faaliyet gösterecek, bir üniversite oluşturmak için bu ek madde düzenlen miştir.
Yıldız Üniversitesi :
Halen üniveı'sitderim'izin çatısı dışında bulunan ve eğitim - öğretim özelliği, öğretim elemanı nitelik ve niceliği İtibariyle üniversiter düzeyde görülen îstanlbul Devlet Mühendislik ve Mimarlık Akademisiinin üniversite haline dönüştürülmesi ve istanbul'da Yuldız Üniversitesi adıyla, bu yasanın getirdiği kuruluş ve işleyiş esaslarına uiygun olarak faaliyet gösterecek, bir üniversite oluşturmak için bu ek madde düzenlen miştir. , Güzel Sanatlar Üniversitesi :
Ek Madde 6, Tarihi bir geçmişe sahip Türk Güzel Sanatlarının, incelenip geliştirilmesini, üniversiter dü zeyde ele almak; Türk toplumunun bu alandaki ihtiyacını karşılamak ve dağınık ve birbirinden kopuk bir biçimde faaliyet gösteren güzel sanatlarla ilgili kurumlarımı bir çatı altında toplanmasını sağlamak amacıyla, îstanlbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisinin öncülüğümde, Istanlbullda bir Güzel Sanatlar Üniversitesi ku rulması için, bu ek madde düzenlenmiştir.
Ankara Üniversitesi :
(Bu üniversitenin mevcut bağlantı ve teşkilatının korunduğunu, yeni bağlantıları belirtmek ve bu yasanın getirdiği kuruluş ve işleyiş esaslarına göre, Aıj'kara Üniversitesinin eğitime yönelik faaliyetlerinin ağırlığı da dikkate alınarak, gelişmelerini sağlamak amacımla bu üniversiteye bağlananlara ilişkin olarak, bu ek madde düzenlenmiştir.
Hacettepe Üniversitesi :
Sağlık Bakanlığına bağlı ve bu üniversitenin hizmet alanına paralel nitelikte öğretim yapan, yükseköğretim kurumlarının uygulamaya yöndük faaliyetlerinin •etkinliğini artırmak ve gelişmelerine imkân vermek amacıyla, Hacettepe Üniversitesine bağlanmalarıma ilişkin olarak.bu ek madde düzenlenmiştir.
Orta Doğu Teknik Üniversitesi :
Ek MADDE 9. Bu üniversitenin mevcut bağlantı ve teşkilatında değişiklik yapılmadığını belirtimde için bu ek madde düzenlenmiştir.
Ga2îi Üniversitesi :
Ek Maıddö 10. Halen üniversitelerimizin çatısı dışm'da bulunan ve Eğitim - öğretim özelliği, öğretim elemanı nitelik ve niceliği itibariyle üniversiter düzeyde görülen Ankara îktisa'di ve Ticari ilimler Akademisi ile, An kara Devlet Mühendislik ve Mimarlık Akademisi bir araya getirilerek Büyük Atatürk'ün doğumunun 100.
yılında ve onun adına layık olacak bir biçimde Ankara'da Gazi Üniversitesi adıyla bir üniversite kurulması amacına yönelik olarak, bu ek madde düzenlenmiş; oluşturulan bu üniversiteye ayrıca, bilim kollarının ilgi ve yakınlığı ile yerleşim durumları da gözönünde tutularak yeni yükseköğretim kurumlarının bağlanması için bu ek madde detaylandırılmıştır.
EGE Üniversitesi :
Bu üniversitemizin mevcut statü ve teşkilatında bazı değişiklikler yaparak, kurumun daha rasyonel çalışabilmesini sağlamak çevre illerdeki diğer yükseköğretim kurumlarından bazılarının bilim kollarının ilgi ve yakınlığı ile yerleşim durumları da göz önünde tutulmak suretiyle, bu yasanın getirdiği ku ruluş ve işleyiş esaslarına uygun bir biçimde bu üniversiteye yeni bağlantılar sağlanması amacıyla, bu ek mad de düzenlenmiştir.
MİM Güvenlik Konseyi (S, Sayısı : 285) Bursa Üniversitesi :
Bu üniversitenin mevcut bağlantı ve teşkilatının korunduğunu, yeni bağlantıları belirtmek veya yeni kurularak 'bir kısmı ise bu yasanın getirdiği kuruluş ve işleyiş esaslarına göre, bilim kollarının ilgi ve yakınlığı, yerleşim durumları, göz önünde tutularak, Bursa Üniversitesine bağlanmalarına ilişkin ola rak, bu ek madde düzenlenmiştir, Anadolu Üniversitesi :
Eskişehir'de bulunan Anadolu Üniversitesi, iktisadi ve Ticari İlimler Akademisi ve Devlet Mühendislik ve Mimarlık Akademisi, Anadolu Üniversitesinin bünyesi içerisinde ve işlevlerine uygun olarak, yeniden reorganize edilmiş, bu yasanın getirdiği kuruluş ve işleyiş esaslarına göre faaliyet göstermele rini sağlamak amacıyla; üniversiteler çatısı dışında bulunan bazı yükseköğretim kurumlarını da kapsayacak bir biçimde ve bu yasayla açık öğretim yapmakla görevlendirilen üniversitelerimize yardımcı olacak faali yetleri de içerecek bir şekilde, bu üniversitenin kapasite ve işlevini genişletme amacıyla, bu ek madde dü zenlenmiştir.
Selçuk Üniversitesi :
Ek Madde 14, Konya'da bulunan Selçuk Üniversitesine yakınlıkları ve işlevleri göz önünde tutularak üni versitelerimizin çatısı dışında bulunan diğer yükseköğretim kurumlarından bazılarının, bu üniversiteye bağ lanmalarım sağlamak amacıyla bu ek madde düzenlenmiştir.
Çukurova Üniversitesi :
Ek Madde 15, Bu üniversitenin mevcut bağlantı ve teşkilatının korunduğunu, yeni bağlantıları belirtmek ve bu yasanın getirdiği kuruluş ve işleyiş esaslarına göre ayrıca yerleşim durumları da göz önünde tutulmak su retiyle Çukurova Üniversitesine bağlananlara ilişkin olarak; ayrıca, su ürünlerinin değerlendirilmesine kat kıda bulunacak elemanları yetiştirmek üzere Su Ürünleri Yüksekokulu kurulması amaciyla, bu ek madde düzenlenmiştir.
Kayseri Üniversitesi :
Bu üniversitenin mevcut bağlantı ve teşkilatının korunduğunu, yeni bağlantıları belirtmek ve Kayseri ve çevresindeki turizm potansiyelini değerlendirmek, bu sahada faaliyet gösterecek meslek ele manlarını yetiştirmek amacıyla yeni bir turizm yüksekokulu kurulmuş, yeni kurulan yüksekokul ile çevrede ki yükseköğretim kurumlarının Kayseri Üniversitesine bağlanmalarını sağlamak üzere, bu ek madde düzenlenmiş/tir, Ondokuz Mayıs Üniversitesi :
Bu üniversitenin mevcut bağlantı ve teşkilatının korunduğunu, yeni bağlantıları belirtmek ve Karadeniz bölgesindeki deniz ürünlerini değerlendirmek, ayrıca Samsun ve çevresindeki illerde bulunan, üniversitelerimiz dışındaki yükseköğretim kurumlarını, bir çatı altında toplama amacıyla yeni kurum açma ve mevcutları birarada toplamak üzere, bu ek madde düzenlenmiştir, Bu düzenleme ile Ondokuz Mayıs Üniversitesinin, Hacettepe Üniversitesince desteklenmesine devam oluna cağı da belirtilmiştir.
Cumhuriyet Üniversitesi :
Bu üniversitenin mevcut bağlantı ve teşkilatının korunduğunu, yeni bağlantıları belirtmek ve Sivas ili ve çevre illerde bulunan yükseköğretim kurumlarını bir çatı altında toplamak, Cumhuriyet Üni versitesinin gelişmesi tamamlanıncaya kadar Hacettepe Üniversitesince desteklenmesini sağlamak amacıyla, bu ek madde düzenlenmiştir, İnönü Üniversitesi :
Bu üniversitenin mevcut bağlantı ve teşkilatının korunduğunu, yeni bağlantıları belirtmek ve henüz kuruluşunu tamamlamamış olan Malatya^daki İnönü Üniversitesinin kuruluş ve gelişmesini tamam layıncaya kadar Ankara Üniversitesince desteklenmesini sağlamak, Malatya'da bulunan baza yükseköğretim kurumlarını bir çatı altında toplamak amacıyla, bu ek madde düzenlenmiştir.
Fırat Ünfiversîtesi :
Bu üniversitenin mevcut bağlantı ve teşkilatının korunduğunu, yeni bağlantıları belirtmek ve Elazığ'da bulunan yülkseköğretim kurumlarını Fırat Üniversitesi çatısı altında toplamak ve daha fonksiyonel htir biçimde çalışmalarına destek olmak amacıyla, bu ek madde düzenlenmiştir.
Diyarbakır Üniversitesi :
Bu üniversitenin mevcut bağlantı ve teşkilatında değişiklik yapılmadığını belirtmek için bu ek madde düzenlenmiştir..
Atatürk Üniversitesi :
Bu üniversitenin mevcut bağlantı ve teşkilatında değişiklik yapılmadığını belirtmek için bu ek madde düzenlenmiştir.
Karadeniz Üniversitesi :
Trabzon'da bulunan Karadeniz Teknik Üniversitesi adı çevresindeki diğer yükseköğretim ku rumları da düşünülerek bölge üniversitesi olması da göz önünde tutulmak suretiyle Karadeniz Üniversitesi ola rak değiştirilmesi; çevredeki bazı yükseköğretim kurumlarının bu üniversitenin çatısı altında toplanması amacıyla, bu ek madde düzenlenmiştir.
Akden'z Üniversitesi :
Antalya ve Göller bölgesinin turizm potansiyelinin değerlendirilmesi, bölgedeki gelişen kül türel ve teknolojik ilerlemenin yönlendirilmesi, bu yöredeki yükseköğretim kurumlarının, işlevlerini daha et kin bir biçimde sürdürebilmeleri amacıyla, Akdeniz Üniversitesi adıyla Antalya'da bir üniversite kurulma sını sağlamak üzere; bu ek madde düzenlenmiştir.
Yüzüncü Yıl Üniversitesi :
Büyük Atatürk'ün doğumunun 100 ncü yılında, onun direktifleri doğrultusunda, Van ili ve çevresinin tarihsel ve kültürel özellikleri de göz önünde bulundurularak ve 100 ncü yıl faaliyetleri içe risinde, Van ilinde yeni bir üniversite kurulmasını sağlamak amacıyla, bu ek madde düzenlenmiştir.
19 Mayıs Gençlik ve Spor Akademisinin lağvedilmesi ve öğrenimlerinin tasfiye ile ilişkili olarak bu ek madde düzenlenmiştir.
Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü Sevk ve İdarecilik Yüksekokulunun zaman içinde lağvedilmek, bu enstitünün esas fonksiyonunu yerine getirebilmesine zemin hazırlamak amacıyla bu ek madde düzenlenmiştir.
Ek Madde 28, Üniversite dışındaki bütün yükseköğretim kurumlarının Milli Eğitim Bakanlığı çatısı altın da toplanmasını gerçekleştirmek eğitim öğretimin birlik ve bütünlük ilkesi içinde ele alınmasım sağlamak amacıyla 'bu ek madde düzenlenmiştir.
GEÇİCİ MADDE GEREKÇELERİ
Bu kanun rektör, dekan ve yüksekokul müdürleri ile 'bunların yardımcılarının atanacak larına dair hükümler ihtiva etmektedir. Senato, kurullar ve yönetim kurullarının da kuruluş biçimi değiş mektedir. Bu nedenle bu görevlerde bulunanların görevleri bu kanunun yürürlüğe girmesi ile son 'bulması doğaldır. Ancak idare de bir kopukluk olmaması için, atama ve seçimler sonuçlanıncaya kadar görevlerine devam imkânı tanınmıştır.,
Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren Yükseköğretim Kurulunun, Yükseköğre tim Denetleme Kurulunun, Üniversitelerarası Kurulunun ve Yüksekokullar Arası Kurulun üç ay içinde oluş ması hükmü getirilmiştir. Yükseköğretim kurumları da kuruluş ve işleyişlerini altı ay içinde bu kanuna uygun hale getireceklerdir.
Yükseköğretim Kurulu ve Yükseköğretim Denetleme Kurulu kuruluşu çok önem arz etti ğinden bunlar kuruluncaya kadar görev ve yetkilerinin Milli Eğitim Bakanlığınca yürütülmesi düşünülmüştür.
Yükseköğretim Kurulu ile Yüksekokullararası Kurulun genel sekreterlikleri için kadro, ça lışma yeri ve bütçe sağlanması zaman alacaktır. Kamu hizmetinin aksamaması için bu hizmetler Milli Eğitim Bakanlığınca oluşturulacak geçici bir hizmet gruJbuna verilmiştir.
ıBu yasa üniversiteler ve fakülteler dışında hiç bir kuruma tüzelkişilik tanınmamıştır. Oysa 1750 sayılı Yasada bazı yüksekokulların tüzelkişiliği sözkonusu idi. Bu nedenle de birtakım hak ve borç ları vardı. Bunların bağlı olduğu üniversiteye veya fakülteye devri ve tasfiyesi için tüzelkişiliklerinin altı ay daha devam etmesi sağlanmıştır, Geçici (Madde 5. 1750 sayılı Yasa enstitülere eğitim - öğretim yapma imkânı tanımıştı. Oysa bu yasa ile enstitüler eğitim - öğretim yapamayacak, ancak araştırma, inceleme, uygulama yapabilecektir. Ancak, daha önce eğitim - öğretim yapan yani, öğrencisi olanlara ya yüksekokula dönüşmek ya da öğrencilerini tasfiye edebilmesi için bu madde ile dört aylık bir süre tanınmıştır.
1750 sayılı Yasa ve Akademiler yasaları ile bu yasanın doçentlik ve profesörlük unvanı alınmaya ilişkin hükümleri arasında süreler, profesörlük jürileri, bu unvanı alabilmek için yapılacak hizmetterin niteliği ve diğer hususlarda birtakım farklılıklar vardır. Bu nedenle bu yasanın yayımı tarihinde doçentiik ve profesörlük unvanı almak üzere başvuranların müktesep jhaklarını korumak üzere bunların işlemlerini önceki kanunlarına uygun olarak yürütmelerine bu madde ilej imkân tanınmıştır. Ancak kadroya atanmaları bu yasaya uygun olarak yapılacaktır.
Bu kanunla doçentlikte bekleme süresi bir yıl artırılmış ayrıca bu unvanda iki yıl zorunlu hizmet getirilmiştir. Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihte bütün doçentlere zorunlu hizmetlerini yapma hük mü getirilse bir kısmı süre kaybına uğrayacaklardır. Bu nedenle doçentlikte dört yılım tamamlamış doçent lere zorunlu hizmetlerini profesörlükte üç yıl yapmak kaydı ile bu madde ile 1985 Temmuzuna kadar süre tanınmıştır.
ı (Bu madde ile daha önce kazanılmış akademik urjvanlar saklı tutulmuştur. Ancak akade mik kariyer için esas olan doktoradır. Bu nedenle doktorası olmayak doçentlere doktora yapmadıkça profe sörlüğe başvurma ve doktora yaptırmak hakkı tanınmamıştır.
1750 sayılı Yasaya göre geçici öğretim ve araştırma görevleri genelde öğretim üyesi kad rolarını işgal etmekte idi. Oysa bu yasada kadroların öğretim üyelerine bırakılması uygun görülmüş ve bun ların intibakları için iki yıllık bir süre tanınmıştır. Ayrıca bu kadrolardaki öğretim elemanlarının yükseköğ retim kurumlarından tasfiyesini sağlamış olmaktadır.
Bu yasa birtakım yenilikler getirmektedir. Bu nedenle yasaya uygun yönetmelik ve tü züklerin hazırlanıp yürürlüğe konulması gerekmektedir. Bu iş için altı aylık bir süre öngörülmüştür. Ayrıca bir mevzuat boşluğu kalmaması için eski yönetmelik ve tüzüklerin bu yasaya aykırı olmayan hükümlerinin yeni yönetmelik ve tüzükler çıkıncaya kadar uygulanmalarına devam ©dilmesi için imkân tanınmıştır.
1750 sayılı Yasa ve bu yasaya göre çıkarılmış olan üniversite doçentlik sınav yönetmeli ği yabancı dil, tez, fcollekyum ve deneme dersi safhalarından oluşan doçentlik sınavının belli bir zamanda sonuçlandırılmasını amaçlıyordu. Bu zaman içinde doçentlik sınavını bitirenler tez ve kollefcyum sınavların da başarılı olsa dahi bu haklarını yitirerek yeni baştan tez vermek ve diğer safhalardan sınava girmek zorun da kalıyorlardı. Bu yasa ile de bu usul korunmakla beraber, 1750 sayılı Yasanın yürüdükte oldu ğu süre içinde belli bir safhaya gelen doçent adaylarına bir imkân olarak iki yıl içinde tamamlamak kaydı ile sınava, kaldıkları safhadan itibaren devam imkânı bu madde ile sağlanmıştır.
Doktor ya da tıpta uzmanlık unvanını alan asistanlara doçent olmak üzere bu yasada se kiz yıl süre tanınmıştır. Ancak bu madde ile iki yıl ek süre tanınarak yasa yürürlüğe girer girmez bu eleman ların kurumları ile ilişkilerinin kesilmesi önlenmiştir. Buna rağmen gene de ek süre içinde doçentlik .unvanı nı kazanamayan asistanların kurumları ile ilişkilerinin kesileceği hükme bağlanarak bu kadroları uzun süre işgal etmeleri önlenmiştir.
Bu yasa ile statü değişikliğine uğrayan kurumların öğrencilerine yeni statü alan kurumun öğrenciliği unvanı sağlanarak onların bir kayba uğramaları ve birtakım kargaşalıkların vukubulması önlen miştir.
Bu yasa, yükseköğretim kurumlarına kaydolan öğrencilere birinci sınıfı veya ilk iki yarı yılı en geç iki yılda tamamlama zorunluluğu, aksi takdirde kurumları ile ilişkilerinin kesileceği hükmünü ge tirmiştir. Bü madde ile ise, halen kayıtlı olan öğrencilere her ders için üç sınav hakkı daha tanınmıştır.
Milli Güvenlik Konseyi (S, Sayısı : 285)
Bu yasa dle, Üniversitelerarası Kurula ibağlı olan öğrenci seçme ve yerleştirme merkezi Yükseköğretim Kuruluna bağlanmıştır. Bu hükümle her şeyi ile yeni kurumuna devri sağlanmıştır. Taşın maz mallarının da Hazineye devri hüküm altına alınmıştır.
Yükseköğretim kurumlarının ideal kadroları Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlene cektir. Bu işlem yapılıncaya kadar kadroların gereksiz doldurulmaması için hiç bir kurum kurulun izni ol maksızın boş kadrolara bu hüküm gereği, atama yapamayacaktır.
Öğretim elemanlarının özlük haklarını yeniden düzenleyen bir yükseköğretim personel ya sası çıkarılacaktır. Bu yasa çıkıncaya kadar öğretim elemanlarının özlük haklarında bir boşluk olmaması için 1765 sayılı Üniversite Personel Yasası ile Devlet Memurları Yasasının hükümlerinin uygulanmasına de vam imkânı bu madde ile sağlanmıştır.
Bu yasa bir çok kuruma yeni bir statü getirmiştir. Onun için bu kurumlarda çalışan akademik personel ile kadro unvanı değişmeyen idari personelin yeni bir atamaya ihtiyaç duyulmadan yeni kurumun elemanı oldukları hükme bağlanarak bazı bürokratik işlemler önlenmiştir! Ayrıca bu elemanların aylık ve ücretlerini yeni bir atama yapılmadan almalarına imkân tanınmıştır.
Bu yasa ile bazı kurum yeni statü kazanmış ve bazı kurumlarda diğer bir kurumla bir leştirilmiştir. Burada çalışan idari personelin hepsini aynı unvanları ile çalıştırmak imkânı yoktur. Bu nedenle rektörlüklerce bir intibak komisyonu oluşturularak bunların görev ve kadro değişiklikleri yapmaları sağ lanmıştır. Aynı zamanda bazı elemanların birdenbire maddi kayba uğramalarım önlemek üzere verilecek gö revleri yapmak kaydı ile bir yıl aynı maaşı almalarına imkân verilmiştir. Bu süre sonunda kadroya atanma yanlar hakkında kadrosu kaldırılan Devlet Memurlarına ilişkin hükümler uygulanır.
Bu yasa 1750 ve 1765 sayılı yasaların kapsamında olmayan bir çok kurumu kapsamı içine almıştır. Bu kurumlarda çalışan öğretmen ve diğer öğretim elemanlarının aylık ve ücretlerinin, yüksek öğretim personel yasası çıkarılıncaya kadar bir 'boşluk yaratılmaması için bu yasadan önceki mevzuat uya rınca ödemeye devam edilmesine imkân tanınmıştır.
Bu yasa 1750 ve 1765 sayılı Yasa kapsamı dışındaki kurumları kapsamı içine almıştır.
Bu kurumlar; Milli Eğitim, Gençlik ve Spor, Kültür,' Sağlık Bakanlıkları ile diğer bazı kamu kuruluşlarına bağlı iken şimdi bu bağları, bu yasa ile koparılmaktadır. Ancak, bütçe yılının ortasında mali durumda bir boşluk yaratılmaması için bu mali yıl sonuna kadar maaş, yatırım, malzeme alımlarının ve diğer bütün har camaların gene eski kurumlarınca yapılması bu madde ile hükme 'bağlanmıştır. Böylece öğretim kurumlarının 1981 mali yılı içinde mali sıkıntı çekmeleri önlenmiş olmaktadır.
Ayrıca, öğretim kurumlarının eskiden bağlı olduğu kurumların kadro ihtiyaçlarını da ge ne bu mali yıl sonuna kadar sağlamaları görevi yükletilerek öğretim kurumlarının kadro sıkıntıları önlenmiş olmaktadır.
Diğer taraftan öğretim kurumlarına, açılan kadrolara eleman atama imkânı da bu mad de ile tanınmıştır,
Orta Doğu Teknik Üniversitesi ve Boğaziçi Üniversitesi öğretim elemanları 1750 ve 1765 sayılı yasalara tabi olmadığından, bu yasa ile onların intibakları yapılarak farklılıkların giderilmesi düşünül müştür. Ancak bu intibaklar yapılıncaya kadar eski statülerinde ödeme imkânı verilerek bir boşluk yaratıl mamıştır. Ayrıca öğretim elemanlarına eğer intibak ettikleri derecelerdeki alacakları aylık tutarı ile bu yasa dan önce aldıkları arasında aleyhe bir hak varsa bu yasanın yayımı tarihinden itibaren iki yıl daha bu farkın ken dilerine tazminat olarak ödenme imkânı sağlanarak ani ücret kayıpları önlenmiştir.
Orta Doğu Teknik Üniversitesinde bu yasadan önce öğretim elemanı olarak yardımcı profesör istihdam edilmektedir. Bunlar ders vermektedir. Oysa bu yasada böyle bir istihdam şekli yoktur.
Bir boşluk doğmaması ve derslerin boş geçmemesi için bunların geçici öğretim görevlisi olarak beş yıl çalış maları sağlanmaktadır.
Bu yasa yürürlüğe girmeden önce Orta Doğu Teknik Üniversitesindeki yönetim persone li sigortalı olarak çalışmakta idi. Bunların bu yasa ile devlet memurluğuna geçirilmesi sözkonusu olmakta dır. Üniversite rektörlüğü tarafından intibakların yapılması için yasanın yürürlüğe gjirdıiği tarihten itibaren üç ay içinde bir intibak komisyonu kurulması öngörülmüş ve intibakları için bir yıllık süre tanınmıştır.
__ 21 — Bu personelin bu yasanın yayımı tarihinde ani olarak ücret kaybına uğramamaları İçin bir yıl daha eski statülerinde ücret almalarına imkân sağlanmıştır.
Bu yasa ile üniversitelere bağlanan genellikle yüksekokulların öğretmenlerinin bu yasada ki öğretim yardımcılıklarının intibakı sözkonusudur. Durumlarını 1990 yılına kadar bu yasaya uydurama yanların ortaöğretim öğretmenliklerine atanmaları yapılacaktır, iflu hükümle öğretmenlere uzun süre tanına rak niteliklerini bu yasaya uydurma imkânı sağlanmıştır. Ayrıca 1990 yılına kadar bu kurumlarda ve bu un vanları ile çalışmaları sağlanmıştır. Ayrıca öğretim elemanının sicil durumu ve öğretime yararlüıkları uygun bulunmayanlar 1990 yılına kadar beklemeden tasfiye edilebilecektir.
İntibak komisyonları her altı ayda bir toplanacak ve durumlarım bu yasaya uygun hale getirenleri tespit edecektir.
Yurdumuzda bugüne kadar beden eğitimi, müzik ve resim dallarındaki yükseköğretim iki veya üç yıllık idi. Bu nedenle bu bölümlerden mezun, bu yasa ile üniversitelere bağlanan yüksekökullardak» öğretmenlerin öğretim görevliliğine atanmalarına imkân bulunmamaktadır. Oysa bu durum, bu bölümlerin öğretim elemanı sıkıntısına düşmesine sebep olacaktır.Bunu önlemek üzere, bu durumdaki elemanların yük seköğrenim görmüş olma şartı ile öğretim görevliliğine intibaklarının yapılmasına bu madde ile imkân tanın mıştır,
Bazı yükseköğretim kurumları TC Emekli Sandığı Yasasına göre emeklilik aylığı bağlan mış öğretim elemanlarını hizmet akdi ile çalıştırmaktadır. Oysa bu yasa öğretim kurumlarında çalışan öğ retim elemanları açısından böyle bir istihdam şeklini öngörmemiştir. Bu madde ile bu şekilde çalışanlara iki yıl daha aynı statüleri ile çalışma imkânı tanınarak bu kurumların ve ilgili öğretim elemanlarının sıkıntı ya düşmemeleri sağlanmış olmaktadır.
Geçici Madde 28, Yönetim personelinden TC Emekli Sandığından emekli olup sigortalı çalışmakta olanlara hizmet ve tecrübelerinden faydalanmak üzere aynı statü ile iki yıl daha çalışma hakkı tanınmıştır.
Yükseköğretim kurumlarında döner sermaye işletmesi yönünden de birliği ve beraber liği sağlamak bakımından tek bir yönetmelik yapılması düşünülmüş ve uygulamada bir boşluğun ortaya çık maması için eski yönetmeliklerin yenisi çıkarılıncaya kadar uygulanacağı hükme bağlanmıştır.
Orta Doğu Teknik Üniversitesinin aym nitelikteki Uygulamalı Araştırmalar Yönetmeli ğinde genel döner sermaye statüsüne geçebilme için bir yıl daha uygulanmasının devam etmesine imkân veril miştir.
Bu madde ile üniversiteye dönüştürülen, bir üniversite ya da başka bir yükseköğretim ku rumu ile birleşen, bağlanan veya statü değiştiren yükseköğretim kurumlarının mal varlığı hükme bağlan maktadır.
a. Kurum taşınır ve taşınmaz malların maliki ise bu mallarla birlikte kendisi de yeni ku ruma ait olacaktır..
b. Eğer statü değiştiren kurum Hazine mallarım kullanmakta ise ve bu mallar kuru mun amacına da tahsis edilmişse bu kurum o malları kullanmaya devam edecektir.
C Eğer bu kurum, bu yasaya bağlı olmayan başka bir kurumla, örneğin, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı bir lise ile müştereken bir binayı kullanmakta ise Yükseköğretim Kurulu bu malların müş terek kullanılmasına veya bu kurumlardan birine tahsis edilmesini Maliye Bakanlığına önerebilecektir.
Bu yasadan önce, Orta Doğu Teknik Üniversitesinin bütçe uygulaması genel ve katma bütçe esaslarına uymamakta idi. Oysa bu üniversite, yasanın kapsamına alınınca mali yılın içinde uygulama da birtakım zorluklar sözkonusu olabilecektir. îşite bunu önlemek için 1981 yılı Bütçesini bu üniversiteye, es ki statüsüne göre uygulama imkânı tanınmıştır.
Gerek 1750 sayılı Yasada, gerekse bu yasada kuruluşunu ve gelişmesini tamamlayama mış üniversitenin gelişmiş bir üniversite tarafından desteklenmesi hüküm altına alınmıştır. Bu yasadan önce de birtakım üniversiteler gelişmiş üniversitelerce desteklenmekte idi. Bu madde ile bu destek işinde, bir kopuk luk olmaması için, aynen devam etmesi ilkesi kabul edilmiştir.
Milli Güvenlik Konseyi (S, Sayısı : 285)
Bu yasadan önce yeni birtakım yükseköğretim kurumlarının açılmasına karar verilmiş ti. Ancak 'bu kurumların bir çoğu henüz kuruluşunu tamamlayamamış, kadrolarım alamamış ve öğretime katı lamamıştır. Bu kurumların durumlarını, Yükseköğretim Kurulu en kısa zamanda gözden geçirerek öğretime açıl malarına veya kapatılmalarına karar verecektir, Bu hükümle, varlıkları zayıf olan kurumların durumları, ke sinlik kazanmış olacaktır.
Ayrıca bu kanun ek maddelerinde yer alan bağlantıları da yeniden düzenlemek üzere Yükseköğretim Kuruluna bir yıllık bir süre tanınmıştır.
Bu kanun birtakım kurumların bağlantılarını değiştirmektedir. Bu durum yeni ödemelere yol açacağı da kuşkusuzdur. Bu nedenle yeni tertip açmaya, kurumlar arası aktarma yapmaya Yükseköğretim Kurulunun önerisi ile Maliye Bakanı yetkili kılınmıştır. Bu hizmetin daha iyi yürütülmesini sağlayacaktır.
Milli Güvenlik Konseyi (S, Sayısı : 285)
