Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun Kuruluşuna İlişkin Kanun

— Elektromanyetik yayınların, belirli bir programa 'bağlı olarak yurt çapında planlı, ekonomik ve verimli bir şekilde yapılmasını sağlamak amacıyla, konu devlet tekeli altına alınmıştır. Bu tekelin devlet adına kontrol yetkisi ise, ülke sathındaki tüm haberleşmeyi kontrol ve koordine edecek şekilde kurulması planlanan yeni bir teşkilata verilmiştir. Görev sahaları itibariyle özel işlemlerin yapılmasını gerektiren Tüık Silahlı Kuvvetleri ve MİT Müsteşarlığı sistemleri ise kanunun diğer maddelerinde öngörülen bazı hüküm lere uymak kaydı ile tekelin dışında bırakılmıştır.

— Konunun anlaşılmasını kolaylaştırmak amacı ile, kanunda geçen terimlerin tarifi yapılmış tır.

— Mevcut kanundaki aksaklıkların ana sebeplerinden birini ortadan kaldırmak amacıyla, konu ile ilgili sorumlulukları üstlenecek bir Millî Haberleşme Kontrol Teşkilatının kurulması öngörülmüştür. Ku rulacak olan bu teşkilatın bakanlıklardan ayrı ve Millî Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliğine bağlı olması aşağıdaki nedenlerden dolayı zorunlu görülmektedir.

a) Haberleşme ve onun bir parçası olan telsiz, Sila'hh Kuvvetlerin, tüm bakanlıkların, resmî ve özel ku ruluşların bünyelerine girmiştir. Konu hergün biraz daha gelişerek tek bir bakanlığın ilgi sahası dışına taş maktadır. Bu teşkilatın birinci amacı haberleşmenin en verimli şekilde sağlanması gibi görünüyorsa da, imalat ve ithalatta standardizasyonun sağlanması, ayrı ayrı kuruluşlara ait sistemlerin kolayca birbirlerine entegrasyonu, elektronik yayınlardan elde edilecek bilgilerin Millî Güvenlik yönünden kıymetleınıdirilmesi ve bunlara gereken özel işlemlerin yapılması gibi konular da görevleri arasında yer almaktadır. Bu teşkilat her hangi bir bakanlığın bünyesinde yer aldığı takdirde, mevcut 3222 sayılı Kanunun uygulanmasında da görül düğü gibi o bakanlığın ilgi sahasında bulunan diğer konulara öncelik verileceğinden mevzubahis konu yine ikinci planda kalacaktır.

b) Kurulacak olan teşkilat, Genelkurmay ve MİT dahil tüm yurt sathında gizli ve açık bütün frekans ları tahsis edecek ve bunları dinleyerek kontrol edecektir. Bu durum ise her 'bakımdan emniyeti sağlanmış, millî güvenliğimiz açısından çok gizli bilgilere vakıf ve sadece t>u konuya yönelik çalışmalar yapacak bir teşkilatın kurulmasını gerektirmektedir.

c) Bu teşkilatın, görevin mahiyeti icabı birçok bakanlık ve kuruluşla koordinede bulunması zorunludur.

Özelikle kontrol görevinin ifası için gerektiğinde Silahlı Kuvvetler ve MİT Müsteşarlığı ile yakın işbirliğin de bulunulacaktır.

d) Politik Kararlardan Etkilenmemesi :

Yapılan incelemede kanunda öngörülen teşkilatın bir karar organı, bir planlama grubu ve bir monitoring sisteminden oluşmasının uygun olacağı değerlendirilmiştir.

Şu anda bütün ülke sathında elektromanyetik yayınlar genelde MİT Teşkilatınca kontrol edilmektedir.

Kurulacak monitoring sistemi de 'benzer görevi yapacaktır. Millî güvenliğimiz açısından bu teşkilatın karar organının ve planlama grubunun Millî Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliğine bağlı olarak kurulması, moni toring sisteminin ise, MİT Müsteşarlığı bünyesinde görev yapması, teşkilata en kolay ve süratli şekilde işler lik kazandırılması ve etkinlikle görev yapabilmesi bakımından uygun görülmektedir.

Teşkilatın karar organında, özelliği itibariyle Genelkurmay, yurt sathında haberleşme hizmetlerinin sağlan masından sorumlu Ulaştırma Bakanlığı, yurt içinde üretilen ve ithal edilen her türlü alıcı - verici telsiz teç hizatı için gerekli standartların tespit ve denetiminden sorumlu Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile Devlet Planlama Teşkilatının, Millî Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği ve Haberleşme Kontrol Teşkilatı ile birlik te yer alması uygun görülmüştür. Diğer Bakanlık ve Kurumlar, ülke sathındaki telsiz sistemlerinin işletme ve denetimi ile doğrudan ilgili olmadıklarından, ancak kendileriyle 'ilgili konularda bu organın çalışmalarına katılacaklardır.

_. 4 —

— 3 noü maddede kurulması öngörülen teşkilatın, anaıgörev ve yetkilerini belirlemektedir.

Kurulacak olan bu teşkilatın ayrıntılı görevleri, çalışma şekli, malî kaynakları ve personel rejimi kendi kuru luş kanununda yer alacağından, kanun metnine dahil edilmemiştir.

— Telsiz ve Telekomünikasyon cihazlarının plansız bir şekilde kurulmasını önlemek, ülke ça pında ekonomik ve verimli bir haberleşme ortamı sağlamak amacıyla, PTT imkânı ile sağlanamayan veya sağlanması aşırı mali külfete neden olan durumlarda, konu cihazların kurulmasına müsaade edilmesi esası getirilmiştir. PTT imkânının sağlanması ile verilmiş ruhsatlar geri alınacaktır.

Ayrıca tahsis edilmiş bir amatör frekans bandında çalışan, günlük hayatın pek çok safhasında yararlanı labilecek, basit, küçük, ucuz halik tipi telsizlerin serbestçe kullanılmasını sağlamak amacıyla, bunların ruh sat ve ücrete bağlı olmamaları öngörülmüştür. Bunlarla ilgili ayrıntılar hazırlanacak yönetmeliklerde açıkla nacaktır.

— Türk Silahlı Kuvvetleri ve MİT Müsteşarlığına ait cihazlardan ruhsat istenmesini önlemek gayesi ile bu madde konmuştur. Konu kuruluşlar ruhsat almayacak ve ücret ödemeyeceklerdir. Ancak kul lanacakları frekansları adı geçen teşkilata bildirerek tescil ettireceklerdir. Bu iki kuruluşa ayrıcalık tanınma sının nedeni, bunların görevleri icabı kullanacakları cihazların niteliklerinin, özellikle Elektronik Harp açı sından gizli tutulmasının gerekli oluşudur.

— Bu madde ile, ülkemiz dahilinde yabancı devletlerle yapılan anlaşmalara dayanarak kurula cak tesislerle ilgili işlemler anlaşma hükümlerine bağlı olarak yürütülecektir.

— Bazı kişi ve kuruluşların, ruhsat almalarını zorunlu kılmak, ancak aldıkları ruhsat için üc ret ödememelerini sağlamak maksadıyla bu madde tanzim edilmiştir. Bunlardan aşağıdaki nedenlerden dolayı ücret alınmaması uygun görülmüştür.

a) Sağlık ve eğitim hizmeti yapan kuruluşlara ilave külfet yüklememek,

b) Dış temsilciliklerimize bu hakkı tanıyan ilkelerin, yurdumuzda bulunan temsilcilerine aynı hakkı ta nımak,

c) Bir yardım kurumu olan Kızılaya yardımcı olmak,

d) Aynı bütçeden pay alan kurumlar arasında gereksiz yazışmaları ve ödemeleri ortadan kaldırmaktır.

— Frekans bantlarım en verimli bir şekilde kuıllanmak ve kaliteli bir haberleşme sağlamak mak sadıyla hiç bir istisna tanımadan herkesin kullanacağı frekansı tescil ettirmesi zorunlu kılınmıştır. Böylece bugüne kadar süregelen frekans kargaşası önlenerek, telsiz çalıştıran tüm kuruluşların yararına ve dünya standartlarına uygun bir haberleşme ortamı sağlanmış olacaktır.

— Genel gerekçelerde de açıklandığı gibi, amatör telsizciliğin bazı mahzurlarının yanında bir çok faydaları da mevcuttur. Son operasyonlarda ele geçen telsiz miktarları ve piyasadalki mevcut karmaşık durum incelendiğinde, kanun müsaade etmediği halde ülkemizde amatör telsizciliğin var olduğu anlaşılmak tadır. Sadece kendini elektronik sahada geliştirmek isteyen dürüst vatandaşlarımızı kanuna aykırı duruma düşmekten kurtarmak ve amatörler arasında kendi kendini kontrol müessesesini kuraibilmek amacıyla birçok ülkede olduğu gibi ülkemizde de amatör telsizciliğin serbest bırakılması öngörülmüştür. Bu maddeye konu lan reşit olmak şartı, okullarda yapılan çalışmaları önlemeyecek, ancak okullar dışında telsiz istasyonu ku rarak işletenler için geçerli olacaktır. Konu ile ilgili ayrıntılar ise, yönetmelikte açıklanacaktir.

— Ülkemizde mevcut telsizlerin muhasebesini tutmak, gerektiğinde hangisinden ne şekilde ya rarlanılabileceğini kolaylıkla tespit etmek ve ilgililerden hesap sormak gayesi ile, her cihaz için bir ruhsat name alınması mecburiyeti konmuştur. Aynı zamanda ruhsatlar ücret mukabili verileceğinden hazineye gelir sağlanmış olacaktır.

— Bir telsizin yer, adet, teknik özellik ve işletme tipinin teşkilatın bilgisi dışında değiştiril mesi halinde, faaliyet gösteren diğer sistemlerin haberleşmesini bozabileceği dikkate alınarak bu gibi deği şiklikler MÜlî Haberleşme Kontrol Teşkilatının iznine bağlanmıştır. Böylece gerek değişiklik talebinde bulu nan, gerekse telsiz haberleşme ortamının kontrolü açısından en uygun çözüm bulunarak başıboşluk önlene cektir, Mobil sistemlere ait cihazlarda yer değiştirme cihazın tabiatı gereği olduğundan yer değiştirmenin İzne tabi olması sabit cihazlar için sözkonusudur. Bu nedenle mobil sistemlere uygulanacak usullerin yönetme likle belirlenmesi öngörülmektedir.

— Kurulmasına müsaade edilen bir sistemin, ruhsattaki özelliklerine, mal ve can emniyeti ku rallarına uygun olarak kurulup kurulmadığını tespit etmek gayesi ile Kullanma îzni alınması mecburiyeti konmuştur. Bu Kontrol, Millî Haberleşme Kontrol Teşkilatınca, başvurunun yapılmasını takip eden bir ay içinde yapılmak suretiyle hem hizmetin aksamıaması sağlanacak, hem de kullanma izni verilmedikçe sistem çalıştırılamayacaktır. Böylece bilerek veya bilmeyerek ruhsatnameye ve emniyet kurallarına aykırı kullanım lar önlenmiş olacaktır.

— Telsiz yayınlarını disipline etmek, verimli bir haberleşme ortamı tesis etmek ve Türkiye'de ki telsiz haberleşme ortamını dünya standartlarına çıkarmak amacı ile, telsizlerin ehliyetli operatörler tarafın dan kullanılması mecburiyeti konmuştur. Ehliyetsiz operatör kullananların ruhsatları iptal edilecektir.

— Telsiz operatör ve operatrislerinin ehliyetname alabilmeleri için gerekli genel usulü belir lemek maksadı ile getirilmiştir. Ehliyetname ile ilgili ayrıntılar yönetmelikte açıklanacaktır.

— Olağanüstü durumlarda ve savaşta millî güvenliğimiz açısından telsiz yayınlarınım kısıtlan ması veya tamamen durdurulmasını sağlamak maksadıyla, Genelkurmay Başkanlığının talebi ile Millî Ha berleşme Kontrol Teşkilatı telsiz faaliyetlerini durdurmaya yetkili kılınmıştır. Olağanüstü hallerde ve savaş ta süratle karar alınmasını sağlamak ve hükümet kademelerini ayrıca meşgul etmemek maksadıyla ilgili kanunda belirtilen olağanüstü hal ve savaş halinin ilanını müteakip telsiz yayınlarının kontrol yetkisi Millî Haberleşme Kontrol Teşkilatına verilmiştir.

— Telsiz teknolojisinden, ihtiyacı olan herkesin verimli bir şekilde yararlanabilmesi için tel siz tesisi bulunan özel ve tüzelkişilerin belMi kurallara uyması zorunludur. Ancak herkesin yasalara uygun hareket etmesi sağlandığı takdirde sistem işlerlik kazanacaktır. Bu nedenle ülke sathında tüm sistemlerin za man zaman denetimi ve kurallara uymayanlarca gerekli işlemlerin yapılması gerekmektedir. Bunu sağlamak amacıyla Millî Haberleşme Kontrol Teşkilatı, yurt çapında elektromanyetik tesisleri denetlemeye yetkili kı lınmıştır.

— Enterferans yoluyla sistemlerin birbirlerini etkilemelerini önlemek ve disiplinli bir çalışma sağlamak gayesiyle, sistem sahipleri ve sistemleri işletenlerin uymaları gereken tedbirler hükme bağlanmış ve enterferansı önleme sorumluluğu buna sebep olan sistemi işletenlere verilmiştir.

— Türk Silahlı Kuvvetlerine ait sistemler hariç olmak üzere, sahil telsiz istasyonlarının ku rulup işletilmesi yetkisi, tek elden sevk ve idareyi sağlamak amacıyla PTT İşletme Genel' Müdürlüğüne ve rilmiştir, Böylece gemi - sahil haberleşmesi sorumluluğu tek bir makama verilmiş olmaktadır.

— Deniz ve Hava taşıtlarındaki telsizlerle, telsiz cihazını havi bu taşıtların Türk karasuların da ve Hava sahasındaki hareket tarzlarının beynelmilel standartlara ve günün şartlarına uygun hale getiril mesi suretiyle can ve mal güvenliğini sağlayacak ayrı bir yönetmelik Ulaştırma Bakanlığı ve Millî Haber leşme Kontrol Teşkilatı tarafından müştereken hazırlanacaktır.

— Kanunu uygulayıcılara kolaylık sağlamak amacıyla, bu maddede, alıcılar; ruhsat, ücret ve ceza hükümleri bakımından farklı işlemlere tabi tutularak Radyo ve Televizyon yayınlarını almaya yanyanlar ile bunların dışında kalan diğerleri olmak üzere iki ayrı, gurupta toplanmışlardır. Radyo ve Televizyon alıcıları 359 sayılı TRT Kurumu Kanununa göre işleme tabi olduğundan, bu kanunun hükümleri dışında tutulmuştur.

— Gerek mevcut alıcıların muhasebesinin tutulabilmesini, ve gerekse bunlardan ücret alına bilmesini sağlamak amacıyla her alıcı cihaz için ayrı ruhsat alınması mecburiyeti konmuştur. Bu maddeye göre radyo ve televizyon alıcıları için ilgili teşkilattan, diğer alıcılar için ise Millî Haberleşme Kontrol Teş kilatından ruhsat alınacaktır. Yurdumuza geçici olarak veya turist olarak gelenlerin beraberlerinde veya ta şıtlarında bulunan, pasaportlarına kayıtlı alıcıları ise bu işlemin dışında tutulmuş ve ücrete tabi olmaması ön görülmüştür.

— Millî güvenliğimiz açısından gerekli önlemleri alabilmek gayesi ile, yasak bölgelerde bu lunan yabancı uyrukluların radyo ve televizyon dışında kalan diğer alıcıları kullanmaları, ilgili askerî ma kamın müsaadesine bağlanmıştır. Ayrıca bu kişilerin hüviyetlerinin ve alıcılara ait teknik özelliklerin Genel kurmay Başkanlığına ve İçişleri Bakanlığına bildirilmesi hükmü getirilmiştir.

— Alıcılarla ilgili işlemleri takip edebilmek ve sorumlu kişi veya kuruluşları 'kolaylıkla belir leyebilmek maksadıyla, alıcıların her ne şekilde olursa olsun el değiştirmeleri halinde ilgili ruhsatnamelerin de değiştirilmesi şartı getirilmiştir. Aksi takdirde ruhsatname sahibinin sorumluluğu devam edecektir.

— Alıcıların kullanılmasından vazgeçilmesi, yeniden kullanılması ve kaydının silinmesinde uy gulanacak usuller, detaylı, teknik işlemleri gerektirdiğinden bu usullerin ilgili kuruluşlarca çıkarılacak yönet melikte 'belirlenmesi uygun görülmüştür.

— Kurulması öngörülen Millî Haberleşme Kontrol Teşkilatı, frekans tahsisi, tescili ve sistem lerin kontrolünü yapacak, ilave olarak ruhsat, amatör telsizcilik belgesi ve operatör ehliyetnameleri vere cektir. Yapacağı hizmetlere karşılık ücret alması hükme bağlanmıştır. TRT. Kurumunun geliri olan radyo ve televizyon alıcılarının ruhsat ücretlerinin yine TRT Kurumuna bırakılması, bunların dışında kalan hiz metler için alınacak ücretlerin devlet bütçesine gelir kaydedilmesi karara bağlanmıştır.

— Ülkemize girecek; olan telsizler arasında bir standardizasyon sağlayarak, daha ekonomik ve verimli bir haberleşme ortamı meydana getirmek amacıyla tüm imalat ve ithalatçıların, Sanayi ve Teknolıojii Bakanlığı, Türk Standartları Enstitüsü ve Millî Haberleşme Kontrol Teşkilatınca müştereken belirlene cek standartlara uymaları mecburiyeti konmuştur. Bu şekilde ülkemize muhtelif tip ve markada cihazın gir mesi önlenecek, dolayısıyla işletme ve idame masrafları azalacak ve sistemlerin gerektiğinde birbirlerine en tegrasyonu kolaylaşacaktır.

Ayrıca ülkemize giren telsizlerin kanunsuz ellere geçmesini önlemek ve cihazların her an takibini müm kün (kılmak maksadıyla, telsiz imal ve ithal edenlerle, alıp satanların gerekti bilgileri Millî Haberleşme Kont rol Teşkilatına vermeleri mecburiyeti getirilmiştir.

— Bu kanunun frekans tahsisiyle ilgili 9, telsiz istasyonlarının denetlenmesiyle ilgili 17, alıcı ruhsatnameleriyle ilgili 22 ve telsiz istasyonlarının niteliklerinin MHKTna bildirilmesiyle ilgili 27 nci mad delerinin gereğini yerine getirmede, Türk Silahlı Kuvvetleri ve MİT Müsteşarlığının gizliliğini ihlal etme mek amacıyla, konu kuruluşlarla ilgili işlemlerin hazırlanacak özel yönetmelik hükümlerine göre yapılması karara bağlanmıştır.

— Kanunun öngördüğü yönetmelikler hazırlanmadan bu kanuna işlerlik kazandırmak müm kün görülmemektedir. İşlemlerin daha fazla uzamasını önlemek gayesiyle, ılglili yönetmelikleri hazırlaması için MiMî Haberleşme Kontrol Teşkilatına bir yıllık süre tanınmıştır.

— Milletlerarası sorumluluklar zamanla değişebildiği ve birçok teknik ayrıntıyı ihtiva ettiğin den, bu sorumlulukları düzenleyen hususların yönetmeliklerde yer alması uygun görülmüştür. Türkiye'deki telsiz haberleşmesini dünya standartlarında yürütmek esastır. Ulaştırma Bakanlığı ve Millî Haberleşme Kont rol Teşkilatı bu amaçla gereken yönetmelikleri hazırlayacaklardır.

Madde 31, 32. — Ceza hükümlerini içermektedir.

— Verilecek para cezalarının devlet bütçesine gelir kaydedilmesi öngörülmüştür.

— 3222 sayılı Telsiz Kanununun, ek ve değişikliklerini çeşitli kanunların telsiz kurma ve işlet me yetkisi veren hükümlerini ve diğer kanunların bu kanuna aykırı hükümlerine geçersiz kılmak için, bu maddeye gerek duyulmuştur.

— Bu kanunun yürürlüğe girdiği ana kadar, her ne şekilde olursa olsun telsiz tesisatı kuranların, kanunun getirdiği hükümlere uymalarım sağlamak ve mevcut durumu doğru olarak değerlendire bilmek amacıyla, ilgili kişi ve kuruluşların gerekli belgelerle kuruma başvurmaları öngörülmüştür. Alınan bilgiler değerlendirildikten sonra, şayet o bölgeye PTT imkânı götürülmüş ise, ruhsatları iptal edilecek, PTT imkânı mevcut değilse ruhsatları yenilenecektir. Aynı zamanda alınan bilgiler depolanarak geleceğe dönük daha sıhhatli planlama yapmak mümkün olabilecektir.

— Bu kanunun işlerlik kazanabilmesi, tamamen Millî Haberleşme Kontrol Teşkilatı ku ruluş kanununun çıkarılmasına ve teşkilatın en kısa zamanda faaliyete geçirilmesine bağlıdır. Bu konuda ül kemizde çok fazla zaman kaybedilmiştir. Daha fazla zaman kaybedilmesini önlemek maksadıyla, 6 ay için de bahse konu teşkilatın kuruluş kanununun çıkarılması ve faaliyete geçirilmesi öngörülmüştür. Teşkilatın faaliyete geçmesini müteakip, ilgili yönetmelikleri hazırlaması içlinde 1 yıüik süre tanınmış olduğundan, ka nunun işlerlik kazanması 1,5 yıllık zamıaın alacaktır.

— Kanunun kapsadığı Ikonular içinde birçok teknik ayrıntıda yer almaktadır. Teknik ayrıntıların açıklanması ise yönetmeliklerde yer alacaktır. Kanunun bir bütün olarak uygulanabilmesini sağ lamak maksadıyla ilgili yönetmelikler hazırlanıncaya kadar, geçecek 1,5 yıl süre içinde mevcut kanunun uy gulanmasına devam olunması öngörülmüştür.

— Telsiz yayınlarını kontrol edecelk bir monitoring sistemi kurulmadan amatör telsiz ciliğe müsaade edilmesi, gerek millî güvenliğimiz açısından ve gerekse haberleşme ortamı yönünden mah zurlu görülmektedir. Bu nedenle bu madde ile monitoring sistemi kurulup işletmeye başlayıncaya kadar, amatörlere ruhsat verilmemesi öngörülmüştür.

Madde 35, 36. — Kanunun yürürlük tarihini ve kanunu yürütmekle yetkili makamı belirlemektedir.