İçeriğe geç
Yürürlükte Temel kanun 9. hâli

Siyasi Partiler Kanunu

Kanun numarası
2820
Kabul tarihi
22.04.1983
Resmî Gazete
24.04.1983 / 18027
Düstur
5. tertip, cilt 22
Son değişiklik
01.07.2022
Madde sayısı
137

Metin içindeki değişiklik notlarından ve dipnotlardan derlenmiştir. Toplam 133 kayıt.

  1. 1 Temmuz 2022

    • Eklendi Madde 69 geçmişi (fıkra) 7417 sayılı Kanun, md. 38
      Değişikliğin gerekçesi

      Madde ile, 1/7/2022 tarihine kadar yapı(inşaat) ruhsatı alınmış ve buna göre yapılmış olup kullanma izni verilmeyen veya alınmayan yapılara geçici olarak elektrik ve/veya su aboneliğinin yapılabilmesi suretiyle kaçak kullanımının azaltılması amaçlanmaktadır.

  2. 31 Mart 2022

    • Metinden çıkarıldı Madde 36 geçmişi (fıkra) 7393 sayılı Kanun, md. 3

      31/3/2022 tarihli ve 7393 sayılı Kanunun 3 üncü maddesiyle bu fıkrada yer alan “veya Türkiye Büyük Millet Meclisinde grubu bulunması” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.

      Değişikliğin gerekçesi

      Siyasi partilerin yasama organında grup oluşturmuş olmaları, yasama organı faaliyetlerine kurumsal olarak katılmalarına ilişkin bir düzenlemedir. Bu nedenledir ki gruba sahip olmanın sağladığı avantajlar yasama organı iç tüzüklerinde yer almaktadır.

      Demokrasi örgütlü toplumu önemser. Demokratik kriterlere göre örgütlenmenin en özgün modellerini siyasi partiler oluşturur. Bu nedenle siyasi partilerin seçime katılabilmelerinde belli düzeyde örgütlü bir yapıya kavuşmuş ve karar organlarını oluşturmuş olmaları aranmaktadır. Bu mülahazalarla örgütlenmeyi göz ardı ederek salt grup kurmuş olabilmek seçime katılabilmenin yeter şartından biri olması uygun görülmemiş, vekillerin bu amaçla araçsallaştırılmaları etik bulunmamış, bu nedenlerle madde kapsamından çıkarılması uygun görülmüştür.

      Ayrıca siyasi partilerin, kuruluşundan sonra yapılacak, seçime katılabilmek için aranan asgari örgütlülük ölçütünün, daha sonra yapılacak tüm seçimlerde aranması hususu, maddeye ilave edilen fıkra ile açıklığa kavuşturulmuştur.

  3. 20 Mayıs 2021

    • Değiştirildi Madde 74 geçmişi (fıkra) 7319 sayılı Kanun, md. 1
      Eski ifade
      yüz milyon lirayı aşan
      Yeni ifade
      binbeşyüz lirayı aşan
      Değişikliğin gerekçesi

      9/10/2020 tarihli ve 31269 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 17/7/2020 tarihli ve Esas No: 2019/40, Karar No: 2020/40 Kararı ile 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 90 ve 92 nci maddelerinde kısmi iptallere hükmedilmiş olup iptallerin gerekçesi olarak, Kanunda genel bir çerçeve çizilmeksizin idarenin takdir yetkisine göre düzenlenen Genel Şartlar aracılığıyla tazminat hesaplamalarına dair esasların belirlenmesinin Anayasaya aykırı olduğu belirtilmiştir.

      Anılan iptal gerekçeleri göz önünde bulundurularak maddeyle, karayolları motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamındaki tazminat hesaplamalarına dair temel çerçeve çizilmiştir. Bu kapsamda, değer kaybı tazminat hesaplamalarında esas alınacak temel kriterlerin Kanunda açıkça sayılması, destekten yoksun kalma ve sürekli sakatlık tazminatı hesaplamalarında ise ülkemiz demografik gerçeklerini en doğru biçimde yansıtan ulusal doğum ve ölüm istatistikleri kullanılarak hazırlanan hayat tablosunun kullanılması amaçlanmaktadır.

      Ayrıca, gelecekte gerçekleşmesi muhtemel maddi kayıpların hesaplama tarihi itibarıyla peşin ödenmesi sebebiyle, tazminat hesaplamalarında zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartlarında belirtilen iskonto oranının kullanılması esası getirilmesi ve kişilerin hayatta kalma olasılığı ile beklenen ömür sürelerinin dikkate alındığı hayat anüiteleri ile genel kabul görmüş aktüerya kurallarına uygun bir biçimde tazminat hesabı yapılması hedeflenmektedir. Bununla birlikte, sürekli sakatlık tazminatı hesaplamalarına esas teşkil eden sürekli sakatlık oranının tespitinde esas alınacak ve konuyla ilgili kamu kurum veya kuruluşları tarafından yayımlanan yönetmeliğin, zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartlarında belirtilmesi öngörülmektedir.

      Diğer taraftan, uygulamada birliğin ve sigortalılar arasında eşitliğin sağlanması adına Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumuna (SEDDK), Karayolları Trafik Kanununun 90 ıncı maddesinin birinci fıkrası ile düzenlenen tazminat hesaplamalarında sigorta şirketleri tarafından kullanılacak olan aktüeryal yöntemleri ve diğer teknik hususları düzenleme yetkisi verilmektedir.

    • Değiştirildi Ek Madde 6 geçmişi (fıkra) 7319 sayılı Kanun, md. 2
      Eski ifade
      ve 70 inci
      Yeni ifade
      , 70 ve 74 üncü

  4. 25 Nisan 2018

    • Eklendi Madde 3 geçmişi (madde) 7140 sayılı Kanun, md. 8

      25/4/2018 tarihli ve 7140 sayılı Kanunun 8 inci maddesiyle, bu maddede yer alan “olarak;” ibaresinden sonra gelmek üzere “Cumhurbaşkanı,” ibaresi eklenmiştir.

      Değişikliğin gerekçesi

      1) Maddenin birinci fıkrasıyla, 298 sayılı Kanunun 35 inci maddesinde değişiklik yapılmaktadır. Yurt dışı seçmen kütüğüne kayıtlı seçmenlerin yurt dışında bulunan herhangi bir temsilcilikte oy kullanabilmelerine imkân sağlamak amacıyla yurt dışı seçmen listelerinin oluşturulma yöntemi değiştirilmektedir.

      2) Maddenin ikinci fıkrasıyla, 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanununun 3 üncü maddesinde değişiklik yapılmaktadır. 6771 sayılı Kanunla Anayasanın 101 inci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan Cumhurbaşkanı seçilenin varsa partisiyle ilişiğinin kesileceğine ilişkin hüküm yürürlükten kaldırıldığından, Cumhurbaşkanının bir siyasi partiye üye olabilmesi mümkün hale gelmiştir. Ayrıca, mevcut düzenlemede ortak aday gösterme dışında siyasi partiler doğrudan Cumhurbaşkanlığına aday gösteremezken, Anayasa değişikliğiyle siyasi parti gruplarına doğrudan Cumhurbaşkanlığına aday gösterme imkanı tanınmıştır. Bu nedenle siyasi partilerin, milletvekili ve mahalli idareler seçimlerinin yanı sıra Cumhurbaşkanı seçimleri için de çalışma yürütebilmeleri amacıyla maddede değişiklik yapılmaktadır.

      3) Maddenin üçüncü fıkrasıyla, 2839 sayılı Kanunun 3 üncü, 6 ncı ve 10 uncu maddelerinde değişiklik yapılmaktadır. Buna göre 6771 sayılı Kanunla Anayasanın 75 inci, 76 ncı ve 77 nci maddelerinde yapılan değişiklikle milletvekili sayısının altıyüz olarak belirlenmesi, Meclis ve Cumhurbaşkanı seçiminin beş yılda bir aynı günde yapılmasının öngörülmesi ve milletvekili seçilme yaşının onsekiz olarak belirlenmesi nazara alınarak, bu hükümlere uyum amacıyla belirtilen maddelerde değişiklik yapılmaktadır.

  5. 13 Mart 2018

    • Değiştirildi Madde 90 geçmişi (fıkra) 7102 sayılı Kanun, md. 14
      Değişikliğin gerekçesi

      2820 sayılı Kanunun 90 ıncı maddesinde değişiklik yapılmaktadır. Teklifle, siyasi partilerin seçimlerde ittifak yaparak seçime katılmalarına imkân tanınması nazara alınarak, siyasi partilerin seçimlerde başka bir siyasi partiyi destekleme kararı almalarını yasaklayan hüküm kaldırılmaktadır.

  6. 3 Ağustos 2016

    • Eklendi Madde 71 geçmişi (madde) 6736 sayılı Kanun, md. 12

      3/8/2016 tarihli ve 6736 sayılı Kanunun 12 nci maddesiyle, bu maddenin ikinci fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan “parti teşkilat kademelerinin yaptıkları” ibaresinden sonra “hizmet sözleşmeleri de dâhil her türlü” ibaresi eklenmiştir.

  7. 18 Haziran 2014

    • Eklendi Madde 104 geçmişi (fıkra) 6545 sayılı Kanun, md. 39
    • Değiştirildi Madde 114 geçmişi 6545 sayılı Kanun, md. 40
      Eski ifade
      Mükerrer kayıt:
    • Eklendi Ek Madde 7 geçmişi 6545 sayılı Kanun, md. 41
    • Eklendi Madde 96 geçmişi (fıkra) 6545 sayılı Kanun, md. 38

      18/6/2014 tarihli ve 6545 sayılı Kanunun 38 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “ve benzeri işaretleri” ibaresinden sonra gelmek üzere “aynen veya iltibasa mahal verecek şekilde” ibaresi eklenmiştir.

  8. 2 Mart 2014

    • Eklendi Madde 15 geçmişi (fıkra) 6529 sayılı Kanun, md. 2
    • Değiştirildi Madde 20 geçmişi (birinci fıkra) 6529 sayılı Kanun, md. 3
    • Değiştirildi Ek Madde 1 geçmişi (dördüncü fıkra) 6529 sayılı Kanun, md. 4
      Değişikliğin gerekçesi

      Maddeyle, 2820 sayılı Kanunun ek 1 inci maddesine göre Devletçe yapılacak yardımların sadece parti ihtiyaçları ve parti çalışmalarında kullanılacağı hükme bağlanmaktadır.

      2820 sayılı Kanunun ek 1 inci maddesinin beşinci fıkrasında yapılan değişiklikle, milletvekili genel seçimlerinde toplam geçerli oyların %7’sinden fazlasını alan siyasi partilere yapılan Devlet yardımının, %3’ten fazla oy almış partilere de yapılması sağlanmaktadır. Böylece siyasi partilerin teşkilatlanma ve varlıklarını sürdürebilmelerine destek sağlanması ve siyasal yaşamdaki çoğulculuğun güçlendirilmesi amaçlanmaktadır. Buna göre yapılacak yardım bir milyon Türk Lirasından az olmayacaktır.

    • Değiştirildi Ek Madde 1 geçmişi (beşinci fıkra) 6529 sayılı Kanun, md. 4
      Değişikliğin gerekçesi

      Maddeyle, 2820 sayılı Kanunun ek 1 inci maddesine göre Devletçe yapılacak yardımların sadece parti ihtiyaçları ve parti çalışmalarında kullanılacağı hükme bağlanmaktadır.

      2820 sayılı Kanunun ek 1 inci maddesinin beşinci fıkrasında yapılan değişiklikle, milletvekili genel seçimlerinde toplam geçerli oyların %7’sinden fazlasını alan siyasi partilere yapılan Devlet yardımının, %3’ten fazla oy almış partilere de yapılması sağlanmaktadır. Böylece siyasi partilerin teşkilatlanma ve varlıklarını sürdürebilmelerine destek sağlanması ve siyasal yaşamdaki çoğulculuğun güçlendirilmesi amaçlanmaktadır. Buna göre yapılacak yardım bir milyon Türk Lirasından az olmayacaktır.

    • Yürürlükten kaldırıldı Madde 43 geçmişi 6529 sayılı Kanun, md. 16

      Bu fıkrada yer alan “ve Türkçe ’den başka dil ve yazı kullanamazlar” ibaresi, 2/3/2014 tarihli ve 6529 sayılı Kanunun 16 ncı maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır.

      Değişikliğin gerekçesi

      5442 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (D) bendinde yer alan “Ancak; Türkçe olmayan ve iltibasa meydan veren köy adları, alakadar Vilayet Daimi Encümeninin mütalaası alındıktan sonra, en kısa zamanda Dahiliye Vekaletince değiştirilir.” şeklindeki hüküm uygulanmak suretiyle bugüne kadar pek çok köyün adı değiştirilmiştir. Söz konusu hükmün kaldırılması suretiyle, bu uygulamadan vazgeçilmesi öngörülmektedir.

      2820 sayılı Kanunun 11 inci maddesinin birinci fıkrasında, onsekiz yaşını dolduran, medeni ve siyasi hakları kullanma ehliyetine sahip bulunan her Türk vatandaşının bir siyasi partiye üye olabileceği belirtilmiş, fakat ikinci fıkrasında bu konuda birçok istisna getirilmiştir. Bu yasaklamalardan görevin niteliği gereği yapılanlar doğru olmakla beraber, diğer düzenlemeler siyasal yaşama katılma noktasında engeller oluşturmaktadır. Suç işlemiş kişiler için yasaklar getiren 2820 sayılı Kanunun 11 inci maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi, bu kişilerin siyasi partilere üye olabilmeleri bakımından yürürlükten kaldırılmaktadır.

      2820 sayılı Kanunun 43 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan “ve Türkçe’den başka dil ve yazı kullanamazlar” ibaresinin madde metninden çıkarılması suretiyle, ön seçimler esnasında yapılacak propagandalarda Türkçe’den başka dil ve yazı kullanılması yasağı kaldırılarak, adayların ön seçim propagandasında kendilerini Türkçe’den başka dil ve yazıyla da ifade edebilmelerine imkân sağlanmaktadır.

      2911 sayılı Kanunun “Hükümet komiseri ve yetkileri” başlıklı 13 üncü maddesi, toplantı ve gösteri yürüyüşlerinin daha özgür bir ortamda yapılmasını temin etmek amacıyla yürürlükten kaldırılmaktadır. Ayrıca, hükümet komiserliği ile yetkilerinin kaldırılması öngörüldüğünden, hükümet komiserine verilecek ücretin düzenlendiği 2911 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi ile 28 inci ve 37 nci maddelerinde yer alan hükümet komiserine ilişkin ibareler yürürlükten kaldırılmaktadır.

      3294 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde yer alan her nevi fitre, zekat, kurban derisi ve bağırsak yardımlarının sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarının geliri sayılmasına ilişkin düzenleme yürürlükten kaldırılmaktadır.

      5237 sayılı Kanunun 222 nci maddesiyle, 671 sayılı Şapka İktisası Hakkında Kanun ile 1353 sayılı Türk Harflerinin Kabul ve Tatbiki Hakkında Kanunda yasaklanan eylemler ve yükümlülüklere aykırı davranmak yaptırıma bağlanmıştır. Son derece sınırlı uygulaması bulunan söz konusu yaptırım yürürlükten kaldırılmaktadır.

  9. 3 Nisan 2013

  10. 12 Ocak 2012

  11. 13 Şubat 2011

  12. 8 Aralık 2010

  13. 11 Haziran 2009

    • İptal edildi Madde 104 geçmişi (ikinci cümle) Anayasa Mahkemesi kararı (E.2008/5 K.2009/81)

  14. 29 Nisan 2005

  15. 16 Temmuz 2003

    • İptal edildi Madde 101 geçmişi Anayasa Mahkemesi kararı (E.2002/104 K.2003/72)

      Bu arada bulunan “... yarısından az olmamak kaydıyla,...” ve “... bu yardımdan ...” ibareleri; Anayasa Mahkemesinin 16/7/2003 tarihli ve E.:2002/104, K.:2003/72 sayılı Kararı ile iptal edildiğinden madde metninden çıkarılmıştır.

  16. 1 Nisan 2003

  17. 2 Ocak 2003

  18. 26 Mart 2002

    • Eklendi Madde 101 geçmişi 4748 sayılı Kanun, md. 4
      Değişikliğin gerekçesi

      - Maddenin (A) fıkrasıyla, Anayasanın 69 uncu maddesinin yedinci fıkrasında 4709 sayılı Kanunla yapılan değişikliğe paralel olarak, Siyasî Partiler Kanununun 101 inci maddesine bir fıkra eklenerek, Anayasa Mahkemesinin, Devlet yardımı alan siyasî partiler için kapatma yerine, kapatma davasına konu olan fiillerin ağırlığına göre bu yardımdan kısmen veya tamamen yoksun bırakılmasına karar verebileceği öngörülmektedir.

      Maddenin (B) fıkrasıyla, Anayasanın 69 uncu maddesinin yedinci fıkrasında yapılan değişiklikle paralellik sağlamak üzere Siyasî Partiler Kanununun 102 nci maddesinde değişiklik yapılmaktadır.

      Maddenin (C) fıkrasıyla, Anayasanın 69 uncu maddesinin altıncı fıkrasında yapılan değişiklikle getirilen "odak" tanımı, Siyasî Partiler Kanununun 103 üncü maddesine alınmaktadır.

    • Değiştirildi Madde 102 geçmişi (birinci fıkra) 4748 sayılı Kanun, md. 4
      Değişikliğin gerekçesi

      - Maddenin (A) fıkrasıyla, Anayasanın 69 uncu maddesinin yedinci fıkrasında 4709 sayılı Kanunla yapılan değişikliğe paralel olarak, Siyasî Partiler Kanununun 101 inci maddesine bir fıkra eklenerek, Anayasa Mahkemesinin, Devlet yardımı alan siyasî partiler için kapatma yerine, kapatma davasına konu olan fiillerin ağırlığına göre bu yardımdan kısmen veya tamamen yoksun bırakılmasına karar verebileceği öngörülmektedir.

      Maddenin (B) fıkrasıyla, Anayasanın 69 uncu maddesinin yedinci fıkrasında yapılan değişiklikle paralellik sağlamak üzere Siyasî Partiler Kanununun 102 nci maddesinde değişiklik yapılmaktadır.

      Maddenin (C) fıkrasıyla, Anayasanın 69 uncu maddesinin altıncı fıkrasında yapılan değişiklikle getirilen "odak" tanımı, Siyasî Partiler Kanununun 103 üncü maddesine alınmaktadır.

    • Değiştirildi Madde 102 geçmişi 4748 sayılı Kanun, md. 4
      Değişikliğin gerekçesi

      - Maddenin (A) fıkrasıyla, Anayasanın 69 uncu maddesinin yedinci fıkrasında 4709 sayılı Kanunla yapılan değişikliğe paralel olarak, Siyasî Partiler Kanununun 101 inci maddesine bir fıkra eklenerek, Anayasa Mahkemesinin, Devlet yardımı alan siyasî partiler için kapatma yerine, kapatma davasına konu olan fiillerin ağırlığına göre bu yardımdan kısmen veya tamamen yoksun bırakılmasına karar verebileceği öngörülmektedir.

      Maddenin (B) fıkrasıyla, Anayasanın 69 uncu maddesinin yedinci fıkrasında yapılan değişiklikle paralellik sağlamak üzere Siyasî Partiler Kanununun 102 nci maddesinde değişiklik yapılmaktadır.

      Maddenin (C) fıkrasıyla, Anayasanın 69 uncu maddesinin altıncı fıkrasında yapılan değişiklikle getirilen "odak" tanımı, Siyasî Partiler Kanununun 103 üncü maddesine alınmaktadır.

    • Eklendi Madde 103 geçmişi 4748 sayılı Kanun, md. 4
      Değişikliğin gerekçesi

      - Maddenin (A) fıkrasıyla, Anayasanın 69 uncu maddesinin yedinci fıkrasında 4709 sayılı Kanunla yapılan değişikliğe paralel olarak, Siyasî Partiler Kanununun 101 inci maddesine bir fıkra eklenerek, Anayasa Mahkemesinin, Devlet yardımı alan siyasî partiler için kapatma yerine, kapatma davasına konu olan fiillerin ağırlığına göre bu yardımdan kısmen veya tamamen yoksun bırakılmasına karar verebileceği öngörülmektedir.

      Maddenin (B) fıkrasıyla, Anayasanın 69 uncu maddesinin yedinci fıkrasında yapılan değişiklikle paralellik sağlamak üzere Siyasî Partiler Kanununun 102 nci maddesinde değişiklik yapılmaktadır.

      Maddenin (C) fıkrasıyla, Anayasanın 69 uncu maddesinin altıncı fıkrasında yapılan değişiklikle getirilen "odak" tanımı, Siyasî Partiler Kanununun 103 üncü maddesine alınmaktadır.

  19. 12 Aralık 2000

  20. 12 Ağustos 1999

    • Değiştirildi Madde 2 geçmişi 4445 sayılı Kanun, md. 1
      Değişikliğin gerekçesi

      – Siyasî Partiler Kanununun kapsamla ilgili 2 nci maddesine Anayasanın 69 uncu maddesinde yapılan değişikliğe paralel “mal edinimleri” ibaresi eklenmiştir.

    • Yürürlükten kaldırıldı Madde 9 geçmişi 4445 sayılı Kanun, md. 25
      Değişikliğin gerekçesi

      – Siyasî Partiler Kanununun Cumhuriyet Başsavcılığının partilerin kuruluşunu denetlemesini düzenleyen 9; 1630 sayılı eski Dernekler Kanununun 52/son maddesine atıf yapan 68/son;

      yan kuruluşlar yasağını düzenleyen 91; dernek, sendika, vakıf, kooperatif ve meslek kuruluşlarıyla siyasî ilişki ve işbirliğini düzenleyen 92; 12 Eylül 1980 Harekâtına karşı beyan ve tutum yasağını düzenleyen 97; ve Ek 4 üncü maddeleri yürürlükten kaldırılmıştır.

    • Değiştirildi Madde 11 geçmişi (birinci fıkra) 4445 sayılı Kanun, md. 4
      Değişikliğin gerekçesi

      – Bu maddeyle Siyasî Partiler Kanununun üye olmayı düzenleyen 11 inci maddesi değiştirilmekte siyasî partilere üyelik yaşı onsekize indirilmekte ve siyasî partilere üye olamayacaklar (Hâkimler, savcılar, yüksek yargı organları mensupları, silahlı kuvvetler mensupları gibi) Anayasanın 68 inci maddesinde yapılan değişikliğe paralel olarak yeniden tespit edilmektedir.

    • Değiştirildi Madde 11 geçmişi 4445 sayılı Kanun, md. 4
      Değişikliğin gerekçesi

      – Bu maddeyle Siyasî Partiler Kanununun üye olmayı düzenleyen 11 inci maddesi değiştirilmekte siyasî partilere üyelik yaşı onsekize indirilmekte ve siyasî partilere üye olamayacaklar (Hâkimler, savcılar, yüksek yargı organları mensupları, silahlı kuvvetler mensupları gibi) Anayasanın 68 inci maddesinde yapılan değişikliğe paralel olarak yeniden tespit edilmektedir.

    • Yürürlükten kaldırıldı Madde 11 geçmişi 4445 sayılı Kanun, md. 4
      Değişikliğin gerekçesi

      – Bu maddeyle Siyasî Partiler Kanununun üye olmayı düzenleyen 11 inci maddesi değiştirilmekte siyasî partilere üyelik yaşı onsekize indirilmekte ve siyasî partilere üye olamayacaklar (Hâkimler, savcılar, yüksek yargı organları mensupları, silahlı kuvvetler mensupları gibi) Anayasanın 68 inci maddesinde yapılan değişikliğe paralel olarak yeniden tespit edilmektedir.

    • Eklendi Madde 11 geçmişi 4445 sayılı Kanun, md. 4
      Değişikliğin gerekçesi

      – Bu maddeyle Siyasî Partiler Kanununun üye olmayı düzenleyen 11 inci maddesi değiştirilmekte siyasî partilere üyelik yaşı onsekize indirilmekte ve siyasî partilere üye olamayacaklar (Hâkimler, savcılar, yüksek yargı organları mensupları, silahlı kuvvetler mensupları gibi) Anayasanın 68 inci maddesinde yapılan değişikliğe paralel olarak yeniden tespit edilmektedir.

    • Değiştirildi Madde 31 geçmişi 4445 sayılı Kanun, md. 5
      Değişikliğin gerekçesi

      – Siyasî Partiler Kanununun 31 inci maddesi değiştirilmekte, siyasî partilerin teşkilât merkezleri arasına yan kuruluşlarla, yurt dışı temsilcilikleri -tüzüklerinde belirtilen yerlerde bulunması şartıyla- eklenmektedir.

    • Değiştirildi Madde 66 geçmişi 4445 sayılı Kanun, md. 7
      Değişikliğin gerekçesi

      – Bu maddede partilerin gelirleri arasında yer alan bağışlarla ilgili 66 ncı madde düzenlenmektedir. Birinci fıkrada siyasî partilere maddî yardım ve bağışta bulunabilecek ve bulunamayacak kurum ve kuruluşlar tekrar belirlenmektedir. 1995 Anayasa değişikliğine uyum sağlaması amacıyla çıkarılan uyum kanunları doğrultusunda; kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, dernekler, vakıflar ve kooperatiflerin özel kanunlarında yer alan hükümlere uymak koşuluyla siyasî partilere maddî yardım ve bağışta bulunabilecekleri hükmü getirilmektedir.

      İkinci fıkrada ise, siyasî partilere gerçek ve tüzelkişilerce sağlanacak katkının bir yıl içinde “bir milyar” lirayı geçemeyeceği öngörülmektedir. Burada aynî veya nakdî bağışın yanısıra ayınların bedelsiz kullandırılmasının da önlenmesi amaçlanmaktadır. Karşılıksız malî yardım ve kullandırmalarla siyasî partilerin iradeleri dışında etki altına girmelerinin önüne geçilmesi, kısaca iradelerinin ipotek altına alınmaması amaçlanmaktadır. Ekonomik iktidar ile siyasî iktidar çatışmasının olduğu bu noktada ekonomik iktidarın siyasî iktidarın önüne geçmesinin önlenmesi böyle bir kısıtlamayı zorunlu kılmaktadır.

      66 ncı maddenin üçüncü fıkrası Anayasanın 69 uncu maddesinin dokuzuncu fıkrası doğrultusunda yeniden düzenlenmiştir.

      Buna göre siyasî partiler; yabancı devletlerden, uluslararası kuruluşlardan, Türk uyrukluğunda olmayan gerçek ve tüzel kişilerden herhangi bir surette aynî veya nakdî yardım ve bağış alamayacaklardır. Anayasanın 69 uncu maddesinin dokuzuncu fıkrası bu hali temelli kapatma sebebi olarak belirtmektedir.

    • Değiştirildi Madde 67 geçmişi (birinci cümle) 4445 sayılı Kanun, md. 8
      Değişikliğin gerekçesi

      – Siyasî Partiler Kanununun 67 nci maddesi başlığı ile birlikte, Anayasanın 69 uncu maddesinin “siyasî partiler, ticarî faaliyetlere girişemezler” yönündeki ikinci fıkrası doğrultusunda düzenlenmekte, siyasî partilerin ticarî faaliyette bulunamayacakları, kredi veya borç alamayacakları yönünde hüküm getirilmektedir.

    • Eklendi Madde 70 geçmişi 4445 sayılı Kanun, md. 9
      Değişikliğin gerekçesi

      – Siyasî Partiler Kanununun 70 inci maddesinin ikinci fıkrasında geçen “beşbin” ibaresi “beş milyon” olarak değiştirilmektedir. Ayrıca, “siyasî partilerin giderleri amaçlarına aykırı olamaz” hükmü, birinci fıkra olarak eklenmiştir.

    • Değiştirildi Madde 74 geçmişi 4445 sayılı Kanun, md. 10
      Değişikliğin gerekçesi

      – Anayasanın 69 uncu maddesinde yapılan değişiklikle; siyasî partilerin mal edinimleri ile gelir ve giderlerinin Kanuna uygunluğunun denetiminin Anayasa Mahkemesince yapılacağı, bu hususun denetim yöntemleri ve aykırılık halinde uygulanacak yaptırımların Kanunda gösterileceği düzenlemesi getirilmiştir. Bu maddeyle Siyasî Partiler Kanununun 74 üncü maddesi Anayasanın 69 uncu maddesine uygun olarak yeniden düzenlenmektedir.

    • Değiştirildi Madde 75 geçmişi (ikinci cümle) 4445 sayılı Kanun, md. 11
      Değişikliğin gerekçesi

      – Anayasanın 69 uncu maddesinin üçüncü fıkrasında yapılan değişiklikle, Anayasa Mahkemesinin siyasî partilerle ilgili denetim görevini yerine getirirken Sayıştay’dan yardım sağlayacağı ve bu denetim sonunda verdiği kararların kesin olduğu, düzenlemeleri getirilmiştir.

      Bu madde ile, 69 uncu maddede yapılan değişiklik doğrultusunda Siyasî Partiler Kanununun 75 inci maddesinin ikinci fıkrası değiştirilmekte ve son fıkrasına bir cümle eklenmektedir.

    • Eklendi Madde 75 geçmişi (cümle) 4445 sayılı Kanun, md. 11
      Değişikliğin gerekçesi

      – Anayasanın 69 uncu maddesinin üçüncü fıkrasında yapılan değişiklikle, Anayasa Mahkemesinin siyasî partilerle ilgili denetim görevini yerine getirirken Sayıştay’dan yardım sağlayacağı ve bu denetim sonunda verdiği kararların kesin olduğu, düzenlemeleri getirilmiştir.

      Bu madde ile, 69 uncu maddede yapılan değişiklik doğrultusunda Siyasî Partiler Kanununun 75 inci maddesinin ikinci fıkrası değiştirilmekte ve son fıkrasına bir cümle eklenmektedir.

    • Değiştirildi Madde 76 geçmişi (birinci fıkra) 4445 sayılı Kanun, md. 12
      Değişikliğin gerekçesi

      – Bu madde ile siyasî partilerin uymakla yükümlü olduğu malî hükümlerin müeyyidelerinden, hazinece el koymayı düzenleyen 76 ncı maddesi, Kanuna aykırı bağış kabul etmenin yanısıra mal veya gelir edinimlerini de kapsayacak şekilde yeniden düzenlenmektedir.

      Anayasanın 69 uncu maddesinin ikinci fıkra hükmü ile getirilen ticaretle uğraşma yasağı çerçevesinde, siyasî partilerin her ne suretle olursa olsun doğrudan veya dolaylı olarak yürüttükleri ticarî faaliyetten elde ettikleri gelirler dahi hazineye irat kaydolunacaktır.

    • Yürürlükten kaldırıldı Madde 79 geçmişi 4445 sayılı Kanun, md. 25
      Değişikliğin gerekçesi

      – Siyasî Partiler Kanununun Cumhuriyet Başsavcılığının partilerin kuruluşunu denetlemesini düzenleyen 9; 1630 sayılı eski Dernekler Kanununun 52/son maddesine atıf yapan 68/son;

      yan kuruluşlar yasağını düzenleyen 91; dernek, sendika, vakıf, kooperatif ve meslek kuruluşlarıyla siyasî ilişki ve işbirliğini düzenleyen 92; 12 Eylül 1980 Harekâtına karşı beyan ve tutum yasağını düzenleyen 97; ve Ek 4 üncü maddeleri yürürlükten kaldırılmıştır.

    • Değiştirildi Madde 79 geçmişi 4445 sayılı Kanun, md. 13
      Değişikliğin gerekçesi

      – Siyasî Partiler Kanununun 79 uncu maddesinin (c) bendi Anayasanın 69 uncu maddesinin dokuzuncu fıkrası doğrultusunda yeniden yazılmış ve siyasî partilerin yurt dışı temsilcilikler açmaları imkânı getirildiğinden (b) bendi yürürlükten kaldırılmıştır.

    • Yürürlükten kaldırıldı Madde 91 geçmişi 4445 sayılı Kanun, md. 25
      Değişikliğin gerekçesi

      – Siyasî Partiler Kanununun Cumhuriyet Başsavcılığının partilerin kuruluşunu denetlemesini düzenleyen 9; 1630 sayılı eski Dernekler Kanununun 52/son maddesine atıf yapan 68/son;

      yan kuruluşlar yasağını düzenleyen 91; dernek, sendika, vakıf, kooperatif ve meslek kuruluşlarıyla siyasî ilişki ve işbirliğini düzenleyen 92; 12 Eylül 1980 Harekâtına karşı beyan ve tutum yasağını düzenleyen 97; ve Ek 4 üncü maddeleri yürürlükten kaldırılmıştır.

    • Yürürlükten kaldırıldı Madde 92 geçmişi 4445 sayılı Kanun, md. 25
      Değişikliğin gerekçesi

      – Siyasî Partiler Kanununun Cumhuriyet Başsavcılığının partilerin kuruluşunu denetlemesini düzenleyen 9; 1630 sayılı eski Dernekler Kanununun 52/son maddesine atıf yapan 68/son;

      yan kuruluşlar yasağını düzenleyen 91; dernek, sendika, vakıf, kooperatif ve meslek kuruluşlarıyla siyasî ilişki ve işbirliğini düzenleyen 92; 12 Eylül 1980 Harekâtına karşı beyan ve tutum yasağını düzenleyen 97; ve Ek 4 üncü maddeleri yürürlükten kaldırılmıştır.

    • Değiştirildi Madde 95 geçmişi 4445 sayılı Kanun, md. 14
      Değişikliğin gerekçesi

      – Siyasî Partiler Kanununun 95 inci maddesi Anayasada yapılan değişiklik doğrultusunda yeniden düzenlenmektedir.

      Buna göre kapatılan siyasî parti bir başka ad altında kurulamayacak; bir siyasî partinin kapatılmasına söz ve eylemleriyle neden olan kurucuları dahil üyeleri, Anayasa Mahkemesinin kapatmaya ilişkin kesin kararının Resmî Gazete’de gerekçeli olarak yayımlanmasından başlayarak beş yıl süreyle bir başka partinin kurucusu, üyesi, yöneticisi ve denetçisi olamayacaklar ve siyasî partiler bu kişileri hiçbir suretle seçimlerde aday gösteremeyeceklerdir.

    • Yürürlükten kaldırıldı Madde 97 geçmişi 4445 sayılı Kanun, md. 25
      Değişikliğin gerekçesi

      – Siyasî Partiler Kanununun Cumhuriyet Başsavcılığının partilerin kuruluşunu denetlemesini düzenleyen 9; 1630 sayılı eski Dernekler Kanununun 52/son maddesine atıf yapan 68/son;

      yan kuruluşlar yasağını düzenleyen 91; dernek, sendika, vakıf, kooperatif ve meslek kuruluşlarıyla siyasî ilişki ve işbirliğini düzenleyen 92; 12 Eylül 1980 Harekâtına karşı beyan ve tutum yasağını düzenleyen 97; ve Ek 4 üncü maddeleri yürürlükten kaldırılmıştır.

    • Değiştirildi Madde 98 geçmişi 4445 sayılı Kanun, md. 15
      Değişikliğin gerekçesi

      – Anayasanın 69 uncu maddesinin dördüncü fıkrasında yapılan değişiklikle siyasî partilerin kapatılması davalarının bizzat Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı tarafından açılması hükmü getirilmiştir. Siyasî Partiler Kanununun siyasî partilerin kapatılmasında görevli mahkeme ve savcılığı düzenleyen 98 inci maddesinin birinci ve dördüncü fıkraları bu doğrultuda yeniden düzenlenmiştir. Birinci fıkrada yer alan diğer esaslar; 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’da bulunduğundan madde metninden çıkarılmıştır. Ayrıca, Anayasanın 69 uncu maddesinde yapılan değişiklikte Cumhuriyet Başsavcılığının siyasî partilerin faaliyetlerini izleme görevi kaldırıldığından 98 inci maddenin dördüncü fıkrası bu yönde değiştirilmiştir.

    • Değiştirildi Madde 98 geçmişi 4445 sayılı Kanun, md. 15
      Değişikliğin gerekçesi

      – Anayasanın 69 uncu maddesinin dördüncü fıkrasında yapılan değişiklikle siyasî partilerin kapatılması davalarının bizzat Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı tarafından açılması hükmü getirilmiştir. Siyasî Partiler Kanununun siyasî partilerin kapatılmasında görevli mahkeme ve savcılığı düzenleyen 98 inci maddesinin birinci ve dördüncü fıkraları bu doğrultuda yeniden düzenlenmiştir. Birinci fıkrada yer alan diğer esaslar; 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’da bulunduğundan madde metninden çıkarılmıştır. Ayrıca, Anayasanın 69 uncu maddesinde yapılan değişiklikte Cumhuriyet Başsavcılığının siyasî partilerin faaliyetlerini izleme görevi kaldırıldığından 98 inci maddenin dördüncü fıkrası bu yönde değiştirilmiştir.

    • Değiştirildi Madde 101 geçmişi 4445 sayılı Kanun, md. 16
      Değişikliğin gerekçesi

      – Bu madde ile, siyasî partilerin kapatılmasını düzenleyen siyasî partilerin 101 inci maddesi yeniden düzenlenmiştir.

      Anayasanın 69 uncu maddesinin beş, altı ve dokuzuncu fıkralarında belirtilen kapatılma halleri esas alınmak suretiyle 101 inci madde ele alınmaktadır.

    • Eklendi Madde 102 geçmişi 4445 sayılı Kanun, md. 17
      Değişikliğin gerekçesi

      – Bu madde ile Cumhuriyet Başsavcılığının yetkilerini düzenleyen Siyasî Partiler Kanununun 102 nci maddesine iki fıkra eklenmektedir. Bu değişiklikle siyasî partilerin ilgili organlarının Anayasanın 68 inci maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan hükümlere aykırı fiilleri işlemeleri halinde Cumhuriyet Başsavcılığınca yapılacak işlemler hükme bağlanmaktadır. Siyasî partilerin savcılığın istem yazısında belirtilen hususu yerine getirmemesi durumunda Anayasa Mahkemesince açılacak kapatmayla ilgili dava konusu düzenlenmektedir. Bu davada Anayasa Mahkemesinin Cumhuriyet Başsavcısı, siyasî parti temsilcilerinin sözlü açıklamalarını, gerekli hallerde diğer ilgilileri ve konu üzerinde bilgisi olanları dinleyerek ve dosya üzerinde inceleme yaparak karar vermesi öngörülmektedir.

    • Değiştirildi Madde 103 geçmişi 4445 sayılı Kanun, md. 18
      Değişikliğin gerekçesi

      – Siyasî Partiler Kanununun siyasî partinin yasak eylemlere odak olması hali yeniden düzenlenmektedir.

      Bu düzenleme ile bir siyasî partinin, Anayasanın 68 inci maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan eylemlerin odak halini oluşturup oluşturmadığının tespitinin Anayasa Mahkemesince belirleneceği hükme bağlanmakta ve Anayasanın 69 uncu maddesinin altıncı fıkrasında yer alan düzenleme ile paralellik sağlanmaktadır.

    • Değiştirildi Madde 104 geçmişi (birinci fıkra) 4445 sayılı Kanun, md. 19
      Değişikliğin gerekçesi

      – Siyasî Partiler Kanununun 101 inci maddesinde yapılan değişikliğe paralel olarak 104 üncü maddesinin birinci fıkrası değiştirilerek; bir siyasî partinin Siyasî Partiler Kanununun 101 inci maddesi dışında kalan emredici hükümleriyle diğer kanunların siyasî partilerle ilgili emredici hükümlerine aykırılık halinde o parti aleyhine Anayasa Mahkemesine, Cumhuriyet Başsavcılığınca re’sen yazı ile başvuracağı hükme bağlanmaktadır.

    • Değiştirildi Madde 116 geçmişi 4445 sayılı Kanun, md. 20
      Değişikliğin gerekçesi

      – Bu madde ile Kanuna aykırı bağış, kredi veya borç alınması ve borç verilmesinin müeyyidesini düzenleyen Siyasî Partiler Kanununun 116 ncı maddesi değiştirilmekte, hapis cezası kaldırılarak elli milyon liradan az olmamak üzere ağır para cezası getirilmektedir.

      Bu ceza daha caydırıcı nitelikte değerlendirilmektedir.

    • Değiştirildi Ek Madde 1 geçmişi (birinci cümle) 4445 sayılı Kanun, md. 21
      Değişikliğin gerekçesi

      – Bu madde ile siyasî partilere devletçe yapılacak yardımı düzenleyen Ek 1 inci maddesinde değişiklikler yapılmakta “yardımın siyasî partiler arasında genel seçim sonrasında Yüksek Seçim Kurulunca ilan edilen toplam geçerli oy sayılarıyla orantılı olarak dağıtılacağı” hükme bağlanmakta ve mevcut metnin üçüncü fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır.

    • Yürürlükten kaldırıldı Ek Madde 1 geçmişi (üçüncü fıkra) 4445 sayılı Kanun, md. 21
      Değişikliğin gerekçesi

      – Bu madde ile siyasî partilere devletçe yapılacak yardımı düzenleyen Ek 1 inci maddesinde değişiklikler yapılmakta “yardımın siyasî partiler arasında genel seçim sonrasında Yüksek Seçim Kurulunca ilan edilen toplam geçerli oy sayılarıyla orantılı olarak dağıtılacağı” hükme bağlanmakta ve mevcut metnin üçüncü fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır.

    • Eklendi Ek Madde 1 geçmişi (fıkra) 4445 sayılı Kanun, md. 21
      Değişikliğin gerekçesi

      – Bu madde ile siyasî partilere devletçe yapılacak yardımı düzenleyen Ek 1 inci maddesinde değişiklikler yapılmakta “yardımın siyasî partiler arasında genel seçim sonrasında Yüksek Seçim Kurulunca ilan edilen toplam geçerli oy sayılarıyla orantılı olarak dağıtılacağı” hükme bağlanmakta ve mevcut metnin üçüncü fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır.

    • Eklendi Ek Madde 6 geçmişi 4445 sayılı Kanun, md. 23
      Değişikliğin gerekçesi

      – Bu madde ile Siyasî Partiler Kanununa bir ek madde eklenerek, bu Kanunun 66, 70, 111, 114 ve 115 inci maddelerinde yer alan para cezaları ve parasal değerler 1 000 kat artırılmış ve bu tutarların her takvim yılı başından geçerli olmak üzere Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca artırılacağı hükme bağlanmaktadır.

      Ek 1 inci madde bu kapsamda sayılmamıştır.

      Madde tabanı tespit etmekte, üst sınırlarda Bakanlar Kuruluna yetki vermektedir.

      Bu nedenle uygulamanın devamı sağlanmak istenmiştir.

      Geçici Madde – Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra altı ay içinde gerekli tüzük değişikliklerini yapmaya ilgili kurulların yetkili olduğu ancak bu değişiklikleri ilk büyük kongrenin onayına sunulacağı hükmü getirilmektedir.

    • Eklendi Geçici Madde 18 geçmişi 4445 sayılı Kanun, md. 24

  21. 12 Temmuz 1999

  22. 31 Temmuz 1998

  23. 27 Ekim 1995

  24. 25 Aralık 1993

  25. 19 Haziran 1992

  26. 31 Ekim 1990

  27. 17 Mayıs 1990

  28. 7 Ağustos 1988

  29. 31 Mart 1988

  30. 23 Mayıs 1987

  31. 22 Mayıs 1987

  32. 21 Mayıs 1987

  33. 9 Nisan 1987

  34. 28 Mart 1986

  35. 27 Haziran 1984

  36. 10 Haziran 1983