Karayolları Trafik Kanunu (KTK)

— Karayollarında trafiğin düzenlenip denetlenerek trafik güvenliğinin sağlanması, kanunun amacı olarak belirlenmiştir.

— Kanunun kapsamını açıklayan maddedir. Bu madde ile karayolunun kapsamı genişletilerek maddenin (a) ve (b) fıkralarında sayılan yerlerin de karayolu sayılması ve bu kanun hükümlerinin uygulan ması öngörülmüştür. Bu düzenleme ile mer'i kanundaki bu boşluk ortadan kaldırılmıştır. Böylece, bir garaj, park, bahçe, terminal veya bir araba vapurunda araçların çarpması veya çarpışması sonucu meydana gelen kazaların «trafik kazası mıdır? değilmidir?» tartışmasına son verilmiş olacaktır.

— Kanunda geçen terim ve tanımlardan ekseriyetine bu madde de yer verilmek suretiyle Adlî ve İdarî uygulamada kolaylık sağlanmıştır.

— Doğrudan ve dolaylı olarak görevli kılınan kuruluşları, açıklamaktadır.

— Emniyet Genel Müdürlüğü kuruluşları ile trafik zabıtasının görev ve yetkileri sayılmak tadır.

— Trafik zabıtasının görev, yetki ve yükümlülükleri ile ,genel zabıtanın trafik suçlarına el koy ma yetkisini açıklamaktadır.

— Karayolları Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri sayılmaktadır.

— Ulaştırma Bakanlığının, bu kanun ve karayolu taşımacılığına ilişkin kanunlar, Tarım ve Or man Bakanlığının da orman yolları açısından görev ve yetkileri sayılmaktadır.

— Köyişleri ve Kooperatifler Bakanlığı Yol Su Elektrik İşleri Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri sayılmaktadır?

— özellikle alt yapı ve parkyeri temini konularında belediyeler üzerlerine düşen görevi gerek tiği şekilde yerine getirmemektedirler.

Bu maddede sayılan hizmetleri yapmak üzere belediyelerin hizmet birimleri kurmaları istenmektedir.

Bu birimin adı belediyenin büyüklüğüne ve iş hacmine göre «Trafik Müdürlüğü» «Trafik, Amirliği» «Trafik Mühendisliği» «Trafik Teknisyenliği» veya başka bir isim olabilir, önemli olan bu birimin kurulması ve trafikle ilgili hizmetleri yüklenip yürütmesidir. Bu madde ile bir açıdan belediyeler göreve davet edil mektedir.

— Trafik mevzuatı ve trafik eğitimi konularında incelemeler yaparak öneri şeklinde kararlar almak üzere «Trafik Danışma ve Eğitim Komisyonu» kurulmuştur.

Mer'i kanunda sadece trafik mevzuatı konularını inceleyen merkez trafik komisyonu vardı.

Trafik eğitiminin önemi dikkate alınarak ayrı bir komisyon kurulması düşünülmüş ancak, mevzuatın da, eğitimin de aynı komisyonda incelenerek karara bağlanmasının uygun olacağı görüşünden hareketle tek ko misyonda karar kılınmıştır.

_ 5 —

— 11 Trafik Komisyonlarından ayrı olarak İlçelerde de trafik komisyonları kurulması öngö rülmektedir.

Malumları olduğu üzere araç sayılarına paralel olarak nüfusumuzda hızla artmaktadır.

Karayolu trafiği artık eskisi gibi değildir. Motorlu aracın girmediği yer hemen hemen kalmamış gibidir.

Bazı kasaba ve köylerimizde dahi trafiğin sorun haline gelmeye başladığı bilinmektedir. Nüfusu elli bini, yüz bini aşan ilçelerimizde ise trafik sorununa çözüm aranmaktadır.

Bu nedenlerle ilçelerdeki yöneticileri, kanunla görevli ve yetkili kılarak trafik konularına eğilmeleri amaç lanmıştır.

Maddenin son bölümünde 11 ve İlçe Trafik Komisyonlarının görev ve yetkileri sayılmaktadır.

I

— Bilindiği üzere ülkemizde alt yapı tesisleri, çok defa gelecekteki düzenlemeler dikkate alın madan yapıldığından, yapılanlar sık sık bozulmakta ve yeniden yapılmaktadır.

Milyonlar sarfedilerek yapılan asfalt birgün, su borusu geçirmek için enlemesine, bir başka zaman telefon kablosu veya havagazı borusu geçirmek için boylamasına tahrip edilir.

Geleceği görmek her zaman mümkün olmayacağı cihetle bu yapılanları bir dereceye kadar hoşgörü ile karşılamak mümkündür. Ancak, bu işler sürdürülürken trafik, can ve mal güvenliği açısından gerekli önlem leri almayanlar, iş bittikten sonra yolu eski haline getirmeden öylece bırakanlar bağışlanamaz.

Bu madde ile Mer'i Kanunda yer almayan bir boşluk, yapılacak işlemler açıklanarak doldurulmuş, aykırı davranışta bulunanların para ve hapis cezası ile cezalandırılmaları öngörülmüştür,

— Karayolu yapısına ve trafik işaretlerine yönelik suçlar ile karayolu yapısı, üzerine bir şey koyarak, atarak, dökerek ve benzeri hareketlerde bulunmak suretiyle işlenen suçları ve cezalarını açıklamak tadır.

— Trafik işaretlerine ait genel hükümleri açıklamaktadır.

— Karayolu kenarında veya karayolu sınırı içindeki levha, ışık ve işaretlemeler şeklindeki mü dahalelerde yapılacaklar belirlenmektedir.

— Belediye sınırları dışındaki karayolları kenarında tesis yapmak isteyenlerin tesisleri ile kara yolu sınır çizgisine 50 metre mesafe içinde bağlantıyı sağlayacak geçiş yolları için yolun yapım ve bakımın dan sorumlu kuruluştan izin alınması gerektiği açıklanmaktadır.

Mer'i kanunda bu hüküm mevcuttur.

Getirilen yenilik, karayolu sınır çizgisine olan 15 metrelik mesafenin 50 metreye çıkarılması yapılacak te sislerin adlarının şümullendirilmesidir.

— Belediye sınırları içindeki karayolları kenarındaki yapılacak olan 17 nci maddede de sayılan tesisler için uygulanacak usuller belirlenmektedir.

Mer'i Kanunda da mevcuttur.

— Bu maddede sayılan istisnalar dışındaki bütün araçların sahipleri, araçlarını, karayoluna çıkarmasalar da tescil ettirmeye ve tescil belgesi almaya mecbur kılınmışlardır.

Bu belge aracın tapu senedi niteliğinde sayılacaktır.

— Araç sahipliğinin başlaması tarihinden itibaren bir ay içinde tescil için başvurulması, tescil de ve kayıt silmede gerekli belgelerin sağlanması hükmü getirilmiştir.

Yapılan yeni düzenleme ile mer'i mevzuatta aksayan aracını satan kişilerin vergi ve hukukî sorumluluk ları yönünden mağduriyetlerine de çözüm getirilmektedir.

Bu madde ile araç satış işlemleri ile ilgili olarak noterlerede mer'i mevzuatta bulunmayan sorumluluklar getirilmektedir.

Böylece tescile tabi bütün araçlara tescil belgesi verileceği ve bütün bilgiler bilgisayara aktarılacağı için, sahipleri, cins ve sayıları kesinlikle belirlenmiş bulunacak, büyük oranda, oto kaçakçılığı önlenmiş olacaktır.

— Trafik belgesi, mer'i kanundaki trafik ruhsatnamesinin karşılığı olan belgedir. Tescil pla kası ise harf ve sayılardan oluşan bilinen plakadır.

Bütün araçlar yeni baştan tescil edileceğinden ve ayrıca bilgi işlem merkezi kurulduktan sonra hizmet lerin bütününde uyumun ve denetimin sağlanması için belge ve plakalar değiştirilecektir.

— Belge ve plaka vermeye yetkili kuruluşlar belirtilmektedir.

— Trafik belgesi ve plaka almadan trafiğe çıkarılan araçların sürücü ve işletenlerine uygula nacak cezalar açıklanmaktadır.

— Trafik belgesi alınabilmesi için ibrazı gereken araçla ilgili diğer belgeler sayılmaktadır.

— Geçici trafik belgesi ve geçici tescil plakalarına ait hükümleri' kapsamaktadır, Üç çeşit geçici belge ve plaka düşünülmüş, motorlu araçların plakasız trafiğe çıkarılmaması amaçlan mıştır.

İmalatçı, ithalatçı, ihracatçı, satıcı ve komisyoncular trafiğe çıkardıkları her araca plaka takacaklardır.

Keza alıcılar da bü plakalarla denemeye çıkacak, tescil işlemlerini takip edecektir.

Yurt dışına götürülecek veya yurt dışından getirilecek araçlar için de geçici plaka verilebilecektir.

Detaylı hükümler yönetmelikte yer alacaktır.

— Araçlarda trafik ayırım işaretleri :

Yolcu taşıması yapan taksi, dolmuş, otobüs, okul otobüsü, yük taşıması yapan her çeşit kamyonet, kam yon ve çekicilerin çalışma yerine, şekline ve kapasitesine göre ayırım işaretleri bulundurmaları mecburiyeti ve ceza yönünden ağır müeyyideler getirilmektedir.

Mer'i mevzuatımızda da bir takım hükümler vardı, ancak yetersizdi, müeyyidesi zayıftı.

Ayırım işaretlerine ait detaylı bilgiye yönetmelikte yer verilecektir.

— Tanınma işaretleri :

Araçların tanınmasına yarayan bilgi ve işaretlerin bulunmasını zorunlu kılan maddedir.

— Bu madde de devlet malı araçlara ayrı renk tescil plakası, verilmesi, emniyet araçlarında kul lanılan renk ve ayrım işaretlerinin diğer resmî araçlarda kullanılmaması öngörülmektedir.

— Araçların karayoluna uygunluğu :

Karayoluna çıkarılacak araçların, yapımı ve kullanılması bakımından karayolu yapısına ve trafik güvenliği ne uygun olması gereklidir. Zira üçüncü şahıslar için bu araçlar her zaman bir tehlike kaynağıdırlar, imalat sırasında sağlam ve güvenilir şekilde yapılıp yapılmadıklarını kontrol etmek ve bunu belgelemek gerekli görülmüştür. Şüphesiz ki seri imalatta bir araç için düzenlenen belge diğerleri içinde geçerli olacaktır.

— Araçların yapımı açısından 29 uncu madde ile bağlantılı olmakla beraber, trafiğe çıkarıl dıktan sonra çeşitli ilaveler veya onarım ve bakım eksiklikleri nedeni ile tehlikeli olabilen veya gaz, duman, koku ve gürültü çıkaran araçları kullananlar için cezaîhükümler getirilmiştir.

— Araçlarda, cins ve özelliklerine göre bulundurulması zorunlu malzeme ile araçların içinde ve dışındaki zorunlu olmayan ışık, resim, şekil, süs eşyası, yazı, işaret, sembol, ilan, flama, bayrak ve benzerle rinin uygun durumda bulundurulması ve bunlardan araçların dışında olanlar için izin alınması hususları hükme bağlanmakta, taksi otomobillerinde taksimetre, kamyon, çekici ve otobüsler içinde takometre bulundurma mec buriyeti getirilmektedir.

— Araçlar üzerinde yapılacak değişikliklerle, adres değişikliklerini 30 gün içinde bildirme zorunluluğu getirilmektedir.

— özel izne bağlı yüklerin taşınması ile ilgili olup, madde metni açıktır.

— Araçların muayenesi mer'i mevzuata göre 4 ila 6 ayda bir yapılmakta iken, bu süreler araç ların ekonomik ve teknik durumlarına göre yeniden düzenlenecektir.

— Muayeneye yetkili kuruluş belirtilmektedir.

Araç muayeneleri bu kanuna göre araç tekniği yönünden hizmetleri üslenmiş bulunan Karayolları Genel Müdürlüğüne ait istasyonlarında veya birimlerinde yapılabilecektir.

Ayrıca bu kuruluşun, işletme belgesi ile yetki vereceği kamu, özel, tüzel kurum ve kuruluşlarda muayene istasyonu açabileceklerdir.

Askerî araçların ve iş makinelerinin muayeneleri ilfeili kuruluşlarca yapılacaktır.-

— Motorlu araçları sürebilmek için sürücü belgesi sahibi olmayı zorunlu kılan maddedir.

— Sürücü belgesi aranmayanlara ait şartlar belirlenmektedir.

— Sürücü belgelerinin sınıfları sayılmaktadır.

Bu sınıflandırma uluslararası anlaşmalara uygundur.

Getirilen en önemli yenilik, «ağır vasıta» ehliyetname türünün kaldırılması yük ve yolcu taşıyan ağır araçlar için «kamyon, çekici ve otobüs» sürücü belgesinin getirilmesidir.

— Sürücü belgelerine ait esaslar ile si'rücü belgelerinin ve sahiplerinin tabi olacağı diğer esaslar sıralanmakta, 60 yaşından sonra belgeler yenilenirken sağlık kurulu raporu istenmekte, sürmeye yetkili oldukları araçlar dışındaki araçları sürenlere müeyyide getirilmektedir.

— Mer'i Kanunun 24 üncü maddesi vatandaşlarımızın yabancı ülkelerden aldıkları ve yaban cılarında millî sürücü belgeleri ile ülkemizde tescilli araçları kullanmalarına imkân tanımıyordu.

Bu madde ile getirilen yenilikle, hem yabancılara hem vatandaşlarımıza bu imkân tanınmakta ayrıca, is tenirse yabancıların millî sürücü belgelerinin ülkemizdeki karşılığı olan sürücü belgeleri ile değiştirilmesine im kân tanınmaktadır.

— Belge alacaklarda aranan şartları belirleyen maddedir. Bu madde ile getirilen yenilik profesyonel sürücüler için (motosiklet dışında) yaş haddinin 19 olarak yeniden belirlenmesidir.

Diğer şartlarda fazla değişiklik yapılmamıştır.

— Sınav için başvurmada kırtasiyeciliğe son verilmektedir.

Sürücü adayının başvurma formunu doldurup imzalaması yeterli görülmektedir.

Beyanın doğru olup olmadığını, sınavı yapacak ku ulus araştıracaktır.

Sürücü sınavlarının ilçelerde ve askerî birliklerin sınav merkezlerinde de yapılmasına imkân verilmekte dir,

— Er ve erbaşlara askerlikleri süresince orduya ait araçları kullanabilmeleri için Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından sürücü belgesi verilmesi öngö ülmüştür.

Eski mevzuata göre er ve erbaşlara verilen bu belgelerin geçerli olabilmeleri için ayrıca, trafik şubele rinde uygulamalı sınav yapılır ve belgeler vize edilirdi.

Bu madde hükmüne göre bu zorunluluk kaldırılmış, yönetmelikteki esaslara göre belge verileceği açıklan mıştır. Böylece bütün şartlar yönetmeliklerinde değişik şekilde yer alabilecektir.

— Adres değişikliklerini bildirme ve araç kullanırken sürücü belgesinin bulundurulmasını hükme bağlayan maddedir.

— Mer'i mevzuatta olduğu gibi sürücü belgesi aldıktan sonra sağlık ve psikofizik durum larında değişiklik olanların belgelerinin geri alınabileceği, sağlık şartlarının yeniden kazanılması halinde de tekrar iade edilebileceği hükme bağlanmakta, ayrıca sürücü belgelerinin sahteliğinin anlaşılması, hile ile alın dığının veya şartlarına uygun olmadan verildiğinin tespiti halinde uygulanacak işleme yer verilmektedir.

— Genel trafik kuralları ile ilgilidir.

— Trafik işaretlerine uyma sırası açıklanmaktadır.

— Alkollü içki ve uyuşturucu maddelerin etkisi altında araç sürme ile ilgili hükümler yer al maktadır. Mer'i mevzuatta alkollü içki ve uyuşturucu madde almış olanların araç kullanmaları kesinlikle ya saktır.

Getirilen yeni düzenlemeye göre belli bir oranda alkollü içki almış olarak araç kullanmaya izin verile cek, kullanılmasına müsaade edilmeyen uyuşturucu maddelerin (keyif verioi çeşitli madde ve ilaçlar) cinsleri yönetmelikte sayılacaktır.

— Ticarî amaçla yük ve yolcu taşıması yapan araç sürücülerinin çalışma sürelerini ve usul lerini düzenleyen maddedir. Süreler ve usuller yönetmelikte belirlenecektir.

Yürürlükteki mevzuatımıza göre çalışma süreleri, çalışma karneleri ile kontrol edilmektedir. Ne var ki çift karne kullanılması, taşıtların durdurulmadan kontrollerinin gerçekleştirilememesi yüzünden denetime et kinlik 'kazandırılamayışı ve müeyyide yetersizliği çalışma karnesi uygulamasında verim sağlanamamıştır.

— Hız kuralları :

Araç cinsleri için azamî hız sınırları yönetmelikte belirtilecektir.

Ancak; bilindiği üzere uygun yollarda bazı araçlar için hız sınırlanması gereksiz ve faydasız olmakta, bu nun sonucu olarak da bile bile bu kural ihlal edilmektedir.

Bu bakımdan, getirilen yeni bir düzenleme ile yol durumuna göre belirlenen sınırların üstünde veya altında hız sınırı tespiti mümkün olacaktır. Bunun şehirlerarası karayollarında Karayolları Genel Müdürlüğü, şehiriçi yollarda da 11 Trafik Komisyonları yapacaktır.

— Hız sınırlarım aşanlar için müeyyide maddesi olup getirilen yenilik, hız sınırını yüzde yir miye kadar aşanlara para cezası uygulanması ve bu kişilerin mahkemeye verilmemeleridir.

— Hızın gerekli şartlara uydurulması;

Sürücülerin, hız sınırlamaları imkân tamsa bile, bu madde de sayılan yer ve hallerde hızlarım azaltmaları gerektiğini belirleyen maddedir.

— Dönüş kuralları :

Sağa ve sola dönüşlerde yapılması ve uyulması gereken durumlar açıklanmaktadır.

— Geçme kural ve yasakları :

Geçmede uyulacak kurallar ile geçmenin yasak olduğu yerler sayılmaktadır.

Bu madde ile getirilen yenilik, şerit değiştirmemek şartıyla bir şeritteki araçların diğer şerittekilerden hızlı gitmesinin seçme sayılmaması halidir.

— Geçilen araçların uyacağı kurallar detaylı olarak açıklanmaktadır.

— Şerit izlenirken uyulacak kurallar sıralanmakta ve işaret verilmeden şerit değiştirileme yeceği hükme bağlanmakta, gelen trafikle karşılaşmalarda, gereksiz yere yavaş sürme ve tehlikeli yavaşlama yasağı, park edilen ve durulan yerden çıkarken dikkat edilecek hususlar ve geçiş kolayhğı sağlama kuralları açıklanmaktadır.

— Kavşaklarda geçiş hakkı, kavşaklarda ilk geçiş hakkının hangi araç sürücülerinde olduğu belirlenmektedir.

— indirme - bindirme de uyulacak kurallar açıklanmaktadır.

— Duraklama ve park etmede genel kurallar yer almakta, şehirlerarası karayollarında taşıtyolu üzerinde zorunlu haller dışında duraklamak ve park etmek yasaklanmaktadır.

Zorunlu olarak duraklayan ve park edenlerin ise gerekli önlemleri almaları icabetmektedir.

Bu madde hükmüne uymayanlara ağır cezaî müeyyide getirilmiştir. Zira ölümlü ve büyük kazalar bu yasağa uyulmadığından meydana gelmektedir.

— Taşıt yolu üzerinde duraklamanın yasak olduğu yerler belirtilmektedir.

— Bu maddede taşıt yolu üzerinde park etmenin yasaklandığı yerler sayılmaktadır.

— Yerleşim yerleri içindeki karayollarında bir işaretle izin verilmedikçe arızalanma, yükle me, boşaltma, indirme ve bindirme halleri dışında ağır tonajlı her türlü motorlu aracın ve lastik tekerlekli traktörlerin park etmelerini yasaklayan yeni bir hükümdür.

— Bu madde araçların ışıklandırılması ile ilgilidir.

— Bu maddede de araçlardaki ışıkların kullanılması detaylı bir şekilde açıklanmaktadır.

— Araçların yüklenmesi yükleme ve taşımada uygulacak kurallar açıkça sayılmıştır.

— Bisiklet, motorlu bisiklet ve motosiklet kullananlara ait kurallar yer almaktadır.

— Araç sürücülerinin manevra sırasında uymaları gereken kurallar açıklanmaktadır.

— Yayalara ait kurallar açık ve detaylı olarak belirlenmektedir.

— Bu madde metni açıktır.

—Madde metni açıktır.

— Geçiş üstünlüğüne haiz araçlar sayılmakta, yeni bir hüküm olarak zorunluluk olmadan •göçiş üstünlüğü hakkını kullananlar için müeyyide getirilmektedir.

— Madde metni açıktır.

— Tedbirsiz ve saygısız araç sürmeye getirilen yeni bir hükümdür.

Araçların, mal ve can güvenliğini tehlikeye düşürecek şekilde dikkatsiz ve tedbirsiz, birtakım cambaz lıklar, numaralar, yaparak veya başkalarının üzerine su veya çamur sıçratacak şekilde ve benzeri şekillerde saygısızca sürülmesi, araçlardan bir şey atılması ve dökülmesi yasaklanmış ve müeyyidelendirilmiştir.

75. — Okul geçitleri, okul taşıtları ile ilgilidir.

Elde edilen bilgilere göre trafik kazalarında hayatını kaybeden ve sakat kalan çocukların genellikle okul geçitlerinde kazaya uğradıkları görülmüş bu nedenle en azından ilkokul çağındaki çocuklarımızın can gü venliğini sağlayabilmek amacı ile okul geçitleri ve okul taşıtları için yeni hükümler getirilmiştir.

— Madde metni açıktır.

— Yeni hükümler getiren bir maddedir, a) Fıkrası hasta, sakat ve çocuklara ait motorsuz ta şıtları sürenlere yayalarla ilgili hükümlerin uygulanacağı, b) fıkrası gözleri görmeyenlerin taşıt yolunda (kap lamada) bulunmaları halinde bütün sürücülerin yavaşlayıp bunlara imkân tanımaları ve gerekli hallerde ise durmları hususları hükme bağlanmakta ve c) fıkrası ile de düzenli yürüyen yürüyüş kolları arasından geçme yasaklanmaktadır.

— Koruyucu tertibat kullanma zorunluluğu;

Yürürlükteki mevzuatımızda, motosikletlerde sürücü ve varsa yolcular için koruma başlığı, otomobil ve bu sınıfa giren taşıtlarda da sürücü ve ön koltukta oturanlar için emniyet kemeri bulundurma mecburiyeti bulunduğu halde başlık ve kemer kullanmayanlar için müeyyide yoktur.

Bu madde ile bu boşluk giderilmiştir.

— Bu madde karayolu üzerindeki park yerlerinden ücret almaya yetkili olanlar üe ilgilidir.

Bilindiği üzere, özellikle büyük kentlerimizde park büyük bir sorundur. Herkes, aracım evinin önünde veya işyerine ve yakın yerde park etmek ister. Alış veriş merkezlerinde yerlerde genellikle park edecek yer bulmak zordur. Kent belediyeleri ise gerektiği şekilde park sorunu üzerine eğilmezler ve park yerleri yap mazlar.

Bu durumdan yararlanan bazı açıkgözler kendiliklerinden bazı karayolu kesimlerinin bir çeşit sahibi du rumuna girer park yöneticisi olur ve ücret almaya başlarlar.

Bu durum trafikte bir «kahyalık» müessesesi oluşturmuştur. Bunlar bazen bir derneğin temsilcisi du rumunda, bazende kendiliklerinden ve tek başlarına ortaya çıkarlar.

Bu madde halkın şikayetçi olduğu bu uygulamaya son verme amacı ile getirilmiştir.

— Trafik yönetmeliğine atıf maddesidir.

— Trafik kazalarında kazaya karışanların yapacağı işler ve uymaları gereken hususlar fıkralar halinde açıklanmaktadır.

— Trafik kazalarında yükümlülük, kazazedelere yardım ve sanıkları yakalama için;

a) Akaryakıt istasyonlarında, bu istasyonları işletenlerin ilk yardım malzemesi bulundurma,

b) Kazaya karışanlarla birilkte, kaza yerinden geçenlerin de götürülmesi gerekli yaralıları en yakın sağ lık kuruluşuna götürme,

c) Tamirhane, servis İstasyonu ve garaj sahipleri veya sorumlularının, işyerlerine kaza geçirdiği belli olan veya üzerinde suç belirtisi bulunan bir araç geldiğinde gecikmeden en yakın zabıtaya haber verme ve bir deftere işleme Gibi yürürlükteki mevzuatta yer almayan yeni yükümlülükler getirilmiştir.

— Trafik kazalarına el koyma;

Bu madde ile üç esas yenilik getirilmektedir.

1. Trafik kazalarına adlî yönden gereği yapılmak üzere mahallî zabıtaca, ihtisası nedeni ilede trafik ka za tespit tutanağı düzenlemek üzere trafik zabıtasınca el konulacaktır.

Trafik zabıtası şayet usul kanunlarına göre savcı veya hâkim tarafından görevlendirilirse bilirkişilik ya pacaktır.

Trafik 'kazalarında, adlı soruşturma açısındam esas görevli genel zabıtadır. Trafik zabıtasının kazaya el koyması ihtisası nedeni ile gerekli tespitleri yaparak bir tutanak düzenlemek ve görevli zabıtaya yardımcı ol maktır.

Trafik zabıtasının bulunmadığı veya ulaşamayacağı yerlerde, iz ve delilleri tespit ve tutanak düzenleme görevi genel zabıta tarafından yerine getirilecektir. .,- 2. Türk Ceza Kanunun 565 inci maddesine giren rafik kazalarında kamu davası açma hükmünün uygu lanmaması ve resen kovuşturma yapılmaması hususu gerekli görülmüştür.

Böylece hem ilgili zabıta, hem mahkemeler, hemde vatandaş bir yığın işten ve git - gelden kurtulacaktır.

3. Ölümlü ve hayatî tehlike yaratan yaralanmalı kazalarda yolun trafiğe kapandığı hallerde, bu kaza, mal ve can güvenliğini etkiliyor ve başka bir yoldan geçiş verilemiyorsa ve savcınında gecikeceği veya gele meyeceği anlaşılmışsa trafik zabıtası ve genel zabıta gerekli işaretlemeleri yaptıktan sonra araç, ölü veya yaralıları kenara alarak durumu bir tutanakla tespit edip yolu trafiğe açmaya yetkili kılınmıştır.

__ ıo —

— Kazalarda sürücü kusurlarının tespiti ile ilgili getirilen bu yeni hükümle sürücüler, on iki fık ra olarak sayılan hallerde ve kural ihlallerinde lam ku urlu sayılacaktır.

— Hukukî sorumlulukla ilgili olan madue metni açıktır. Yürürlükte olan «Kusursuz soıumluluk» prensibi devam ettirilmektedir.

— Sigorta :

Meri mevzuatta olduğu gibi trafiğe çıkarılan araçlar için üçüncü şahısların haklarının korunması açı sından «malî sorumluluk sigortası» yaptırılması zorunlukılınmıştır.

Resmî araçlar içinde «malî sorumluluk teminatı» serildiği takdirde sigorta mecburiyeti aranmayacaktır.

Bunun için Maliye Bakanlığında bir fon tesis edilecek ve bunun esasları yönetmelikte gösterilecektir.

— Sigortacıların kasıt hali dışında, malî sorumluluk sigortası sınırları içinde ödedikleri gider ve tazminatlar için sürücü veya işletene rücu hakkı kaldırılmıştır.

— Sigorta sözleşmesinin yenilenmesi veya feshine ait işlemler ve süreler açıklanmaktadır.

— Bu madde ile yeni bir hüküm getirilerek araç sürücüleri, isterlerse kendilerine bağlı ola rak ayrıca kullanacakları araçlar için malî sorumluluk sigortası yaptırabileceklerdir.

— Getirilen bu yeni hükümle de, yönetmelikte sayılacak haller dışında sigortacıların isteyen kişilerle sözleşme yapma zorunluluğu getirilmiştir.

— Yine getirilen yeni bir hükümle, madde metninde açıklandığı şekilde bir «sigorta teminat fonu» teşkil edilmiştir.

— Yürürlükteki mevzuatta olduğu gibi malî sorumluluk sigorta ve teminatlarının kapsam ve miktarları Bakanlar Kurulunca tespit edilecektir.

— Sigorta mevzuatına ait hükümlerden doğan ve tazminat miktarlarının azaltılmasını veya kaldırılmasını doğuran defiler, kasıt hali dışında üçüncü şahıslara karşı ileri sürülemeyecektir.

— Kazalarda yaralananların tedavi giderleri, malî sorumluluk sigortası sınırları içinde sigor tacılar tarafından sekiz gün içinde itirazsız ödenecek ir.

Giderler, başvurulan sigortacı tarafından ödenecek, ödenen miktar sigortacılar arasında paylaşılacaktır.

Kazayı yapan araç bilinmiyor veya sigortası yoksa giderler, 91 inci maddedeki fondan karşılanacaktır.

Bu yeni hükümle, trafik kazalarına uğrayanların mağduriyetlerini önleme amaçlanmıştır.

— Sigortacılar tarafından tazminat vegiderlerin ödenmesine ait esaslar açıklanmaktadır.

— Ödeme de, zarar görenlerin çok olması halinde sigortacılar, ödemeyi orantılı olarak yapa cak hüsnüniyetle yaptıkları ödemelerden dolayı sorumlu tutulmayacaklardır.

— Motorlu araç yarışlarında, ayrıca bir yarış sigortası mecburiyeti aranacaktır.

— Sigorta yapmaya Türkiye'de kaza sigortası dalında çalışma izni olan sigortacılar yetkili kı lınmıştır.

Eski hüküm «sigorta şirketleri» şeklinde idî.

— Trafik suçları ile ilgili davalara bakacak mahkemeler ve yetkileri açıklanmaktadır.

— Duruşmasız bakılacak davaların sııırı belirleniyor.

— Trafik suçu işleyenler hakkında ceza tutanağı düzenlenmesi, mahkemelere iletilmesi ve pa ra cezalarının ödenmesine ait esas ve usuller açıklanmaktadır.

Yürürlükteki Kanunumuzun 64 üncü maddesi ile mahkemelerde trafik suçlarına 3005 sayılı Kanun hü« kümlerine göre bakılmaktadır. Bu tasarı ile bundan vazgeçilmiştir. Zira, bu hüküm, trafik zabıtasım de netim görevini yapmaktan alıkoymakta, bir çeşit adlî polis hizmeti yaptırmaktadır.

Esasen, kabahat çeşidinde olan trafik suçlarını diğer suçlardan ayırmanın nedenini belli bir gerekçeye da yandırmak mümkün değildir.

Şayet, «trafiği düzgün olan bir ülkede diğer hizmetlerde düzgündür» mealindeki söze uyularak (ki bu söz büyük bir gerçeği yansıtmaktadır) halkı kurallara uymaya zorlamak için 3005 sayılı Kanun bir silah olarak 'kullanılmak istenmişse bu da yanlıştır.

Çünkü sorunların çözümü sadece cezalandırma ile değil temel de eğitim ve denetimle olmalıdır ve bun ların her ikisinde de etkinlik ve süreklilik sağlamak esasjır.

— Para cezalarının hangi süreler içinde ödeneceği ve hangilerine itiraz edilip hangilerine itiraz edilemeyeceği belirlenmektedir.

— Tescil plakasına göre tutanak düzenlenmesi;

Getirilen bu hükümle yeni bir uygulamaya başlanacak sürücüsü tespit edilemeyen araçlarla trafik suçu iş leyenlerin gıyabında tutanak düzenlenecektir.

Böylece, yasak yerlere park ettikleri için bulunamayanlar seyir halinde suç işleyip durdurulamayan veya kaçanlar cezasız kalmamış olacaktır. Plakaya ceza yazmaya sadece trafik zabıtası yetkili kılınmıştır.

— Kesinleşmiş cezalar yerine getirilmeden sürücü belgeleri ve araçlarla ilgili işlemler yapıl mayacaktır.

Bundan amaç trafik suçu işleyenlerin takip edildiklerini hissettirmek para cezalarının toplanmasını ve di ğer cezaların uygulanmasını sağlamaktır.

— Bu madde ile yeni bir sistem oluşturulmaktadır.

Bir çok ülkede uygulanan ve önceden işlenmiş suçların belli bir sayıya ulaşması sonucu hâkim kararı ile uygulanacak olan ek bir cezadır.

Ayrıca, birden fazla ek ceza alanlar bir günden yedi güne kadar «trafik eğitim cezası»na da tabi tutula caktır.

— Madde metni açıktır.

— Bugüne kadar olan uygulamada trafik para cezalarının takip ve tahsilinde zaman aşımı açısın dan kesinlik yoktu, zira, değişik iki ayrı görüş nedeni ile zaman zaman 18 aylık ve beş yıllık süreler benimsenmiş ve uygulatılmıştır.

— Yönetmeliğe atıf maddesidir.

— Trafik eğitimi ve denetimi:

Trafik sorununun çözümünde temel unsurlardan en başta gelen eğitimdir. Ülkemizde trafik eğitiminde ar- _ zulanan düzeyde başardı olabilme, her alanda eğitime ağırlık verilmesi ile mümkün olabilecektir.

Her şeye rağmen can ve mal güvenliğini ilgilendirmesi nedeni ile trafik eğitimine öncelik verilmesi gerek lidir.

Yönetmelikte belirtilecek esaslar çerçevesinde bu hizmet Emniyet ve Karayolları Genel Müdürlüklerince yürütülecektir.

— Emniyet Genel Müdürlüğünce ve yetki vereceği gerçek ve tüzelkişilere Yönetmelikte be lirtilecek esaslar çerçevesinde sürücü okulu açma imkânı tanınmıştır. Bu okullarında eğitime katkıları olacak tır.

112. — IBu maddelerde Çocuk Trafik Eğitim Parkları ile okullarda trafik derslerine yer ve rilmiştir.

Trafik eğitiminin küçük yaşta başlatılması, bu konuda belirgin şekilde başarının sırrı olacaktır.

Bunun için bir sisteme 'bağlı olarak çok sayıda çocuk eğitim parkı açılması, ilk ve orta dereceli okulların ders programlarına yeteri kadar mecburî trafik dersi konulması gerekli görülmüştür.

— Madde metni açık olup yeni bir hükümdür.

— Bu madde ile araçlarda kullanılan önemli ve teknik parçaların standartlarının imal, ithal ve satışının belli esaslara bağlanması amaçlanmıştır.

— Çeşitli kuruluşların; trafik, işletme, sağlık ve çalışma yönünden denetimine tabi olan araç bakım - onarım, alım - satım işyerleri ile karayolu dışı park yeri, garaj, terminal ve benzeri yerlerin tabi ola cağı esasların yönetmelikte "belirlenmesi ve bir sisteme bağlanması öngörülmüştür.

— Uzun süre terkedılen yolu kullananları etkileyen araçların kaldırılması için trafik zabıtasına yetki verilmiştir.

— Trafik zabıtası araç ve gereç temini ile eğitim hizmetlerini yürütme bakımından sıkıntı içindedir.

«Alet işler el öğünür» atasözümüz büyük bir gerçeği yansıtmaktadır. Hizmetin arzulanan düzeyde yü rütülmesi araç ve gerecin bulunmasına bağlıdır.

Bu nedenle de bir malî kaynağa kesinlikle muhtaçtır.

Bunun için «trafik hizmetlerini geliştirme fonu» kurulmuştur.

— Bakanlık ve kuruluşlarla koordine sağlanması ile ilgilidir.

özellikle taşıma kanunun yürürlüğünden sonra Ulaştırma Bakanlığı ve diğer hizmetler yönünden de çeşitli kuruluşlarca işbirliğine ve hizmette koordineye gerek vardır.

— Basılı kâğıtlarla ilgili olup, madde metni açıktır.

— Hizmetlerin bilgi işlem merkezine bağlantılı olarak yürütülmesi esas alınmıştır.

— Trafiği ve karayolu yapısını büyük ölçüde etkileyen Uluslararası Taşımaların belli gün lerde ve saatlerde kısıtlanabilmesi veya yasaklanabilmesi için İçişleri Bakanlığına yetki tanınmıştır.

— Yeni getirilen bir hükümdür. Okul geçitlerinde öğrenciler arasından trafiği yönetmek üze re yetkili bulundurularak, bir dereceye kadar öğrencilerin trafik kazalarından korunması amaçlanmıştır.

— Trafik düzeni, güvenliği ve denetimi konularında görevli ve yetkililere yardımcı olmak, teklif ve önerilerde bulunmak üzere, belirli niteliklere sahip kişilere Fahri Trafik Müfettişliği görevi verile bileceğine dair hükümleri kapsamaktadır.

GEÇİCİ MADDELER

— Yönetmeliklerin çıkarılması için gerekli süreyi belirlemektedir.

— Araçlara ait belge ve plakalarla, sürücü belgelerinin geçerlilikleri değiştirilme zamanı ve esasları hükme bağlanmıştır.

— Vatandaşın elinde bulunan fatura ve benzeri belgelerinin zayi edilmesi yüzünden tes cilleri yapılamamış olan traktör, biçerdöver gibi araçlarla motorlu bisikletlerin herhangi bir sahiplik belgesi ile tescillerine imkân tanınmaktadır.

— Kanunun yayını tarihinden yürürlük tarihine kadar İmtihan ve Muayene Komisyonla rının faaliyetine son verilerek sürücü sınavlarının trafik zabıtasınca, araçların teknik muayenesinin de karayollarınca müştereken yapılması hükme bağlanmıştır.

— Kanunun yayımı tarihinde 471 sayılı Kanun yürürlükten kalkacağından bu hizmeti yürütecek kuruluş ve basılı kâğıtların devri belirlenmişjtir.

— Trafik zabıtasının mevcut ve yeniden alınacak personelinin bu kanunun yayımı ta rihinden yürürlük tarihine kadar olan süre içinde eğitilerek bu kanuna intibaklarının sağlanması hükme bağlan maktadır.

— 6085 sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre işleme konan ceza hükümlerinin takip ve sonuçlandırılması işinin bu kanun yürürlüğündıen sonra da işlem tarihindeki kanun hükümlerine tabi ol ması gerekli görülmüştür.

— Bilgi - İşlem Merkezinin hizmete konulma süresi açıklanmaktadır.

— Okullara eğitim amacı ile konulacak trafik dersinin başlangıç zamanı açıklanmak tadır.

— Bu Kanuna göre çıkarılacak yönetmelikler yürürlüğe konuluncaya kadar mevcut tüzük ve yönetmelik hükümlerinin uygulanması öngörülııektedir.

Yürürlük Maddeleri :

— Yürürlükten kaldırılan, kanunlarla tadil ve ekleri ile diğer kanunlardaki hükümler belir lenmektedir.

— Kanunun yayımı tarihinde yürürlüğe girecek maddeler ile diğer maddelerinin yürürlüğe girme zamanı açıklanmaktadır.

— Yürütme maddesidir.