Ölçüler ve Ayar Kanunu

— Bu madde ile 1782 sayılı ölçüler Kanunu ile kabul edilen metre sis temi yerine, Uluslararası Tartılar ve Ölçüler Bürosunun 10 uncu ve sonraki Genel Konferanslarında alınan kararlara uyulmuş, kısaca (SI) olarak belirlenen Uluslararası Birimler Sisteminin uygulanması kabul edilmiştir. Böylelikle, ölçü, tartı ve tartı alet leri bilimsel bir temele oturtulmuştur.

— Bu madde ile Kanun kapsamına giren ve gereği halinde Bakanlıkça kanun kapsamına alınacak ölçü ve ölçü aletleri için muayene, ayarlama ve damgala ma mecburiyeti getirilmekte ve ayrıca 1782 sayılı Kanun kapsamı dışında kalan alan ölçüleri ve ölçü transformatörleri de tasarı kapsamına dahil edilmektedir.

— Bu maddede, kullanılma yer ve amaçları yönünden kanun kapsamı dışında bırakılan işlemlerle ölçü ve ölçü aletleri belirtilmiş ve hergeçen gün biraz da ha artan miktarlarda kullanılan mutfak ve banyo terazileri bu maddeye dahil olu narak, bu konudaki eksiklik giderilmeye çalışılmıştır.

— 1782 sayılı Kanunda yer almayan «Tarifler» başlığı altındaki bu maddede, uygulamada tereddütlere meydan bırakmamak için Bakanlık, Uluslararası birimler Sistemi, ölçü, ölçü aleti, umumî ayar işareti, damga, etalon ve dinamometrik tartı aletinin tarifleri yapılmaktadır.

— 1782 sayılı Kanunda tanımları da yapılmak suretiyle yer alan bi rimler, bu madde ile Uluslararası Tartılar ve ölçüler Bürosunun 10 uncu ve sonraki Genel Konferanslarında alman kararlara uyularak yeni şekilleri ile tasarıya alınmış, bu birimlerin tanımlarının zamanla değişebileceği dikkate alınarak bu hususun çıka rılacak Yönetmeliğe bırakılması uygun bulunmuştur.

— 1782 sayılı Kanunun değişik 1 inci maddesinde yer alan metre sis teminin kullanılma mecburiyeti, düzenlenen bu maddede Uluslararası Birimlerin Kul lanılması şeklinde yer almıştır.

— 1782 sayılı Kanunun değişik 2 nci maddesinde yer alan, Türkiye'de imal edilen veya yurt dışından getirtilen ölçü ve ölçü aletleri için marka kaydı ile tip ve sistemin onaylanması hükmü bu maddede aynen yer almaktadır.

— 1782 sayılı Kanunun değişik 5 inci maddesinde yer alan ölçü ör nekleri ile bunların temin, muhafaza ve muayeneleri konusunda daha açık bir ifade getirilmiş ve eski kanunda nizamname ile düzenlenmesi öngörülen etalonların mua yene işlerinin Bakanlıkça tespit edilmesi esası benimsenmiş, keza mevcut veya ku rulacak Metroloji ve Kalibrasyon merkezlerinden Bakanlığın faydalanılabileceği hük mü getirilmiştir.

— 1782 sayıllı Kanunun değişik 17 ve 18 inci maddelerinde yer alan ölçü ve ölçü aletlerinin ilk, yıllık ve ansızın muayenelierine ilave olarak şikâyet ve stok mua yeneleri de madde kapsamına alınmıştır. Ayrııoa, yıilılıfc muayene deyimi «Peryodik» muayene, ansızım muayene deyimi ise «ani» muayene olarak değiştirilmek suretiyle bu muayenelere açıklık kazandırılmıştır.

— 1782 sayılı Kamunda yer almayan tamir ve ayar yetki belgesi nin, ölçü ve ölçü aletlerinin tamir ve ayar işlerinin, konusunda uzmanlık kazanmış ki şiler tarafından yapıüimasını sağlamaık üzere, sayaç ayar istasyonları ile tamir ve ayar atölyelerinde çalışanlara, yalnız yönetmelikte belirtilecek usul ve esaslar dahilinde Ba kanlıkça verilmesi, madde ile öngörül'müştür.

— Maddede, 1782 sayılı Kanunun değişik 18 inci maddesinde de Ba kanlıkça tespit o'lunacağı belirtilen elektrik, su ve havagazı sayaçüarı tamir ve ayar üc retlerinin her yıl ocak ayında tespit edilerek ilan olunacağı' hükmüne yer verilmiştir.

— Gerek yurt dışından ithal edilen gerekse yurt dışıma ihraç edilecek ölçü ve ölçü aletlerinin muayenelerine ait usul ve esasların bir yönetmelikle düzenlen mesi uygun bulunmuştur.

— 1782 sayılı Kanunun 22 nci maddesinde yer alan damgalama ve damga yerine belge verme hükmü bu maddede yer almakta, ancak bunun usul ve esas ları yönetmeliğe bırakıl'maktadır.

— a) 1782 sayılı Ölçüler Kanununun uygulanmasında görülen ak saklıkların ve şikâyetlerin giderilmesi maksadıyla madde, yeni bir anlayışla tertiplen miştir. 1782 sayılı Kanuna göre, metre sistemine göre tertip edilmemiş veya metre sis temi ile birlikte diğer bir sisteme göre tertip edilmiş ölçü ve ölçü aletlerinin yurda sokulması veya yurtta yapii'ması yasaklanmış iken (a) fıkrası ile getirilen hükümle, Uluslararası birimler sistemine göre yapılmamış veya bu sisteme göre yapılmış ol makla beraber bu Kanun hükümlerr.ne uymayan ölçü aletlerinin münhasıran ticaret maksadıyla yurda sokulması veya yurtta yapılması yasakllanımış, ayrıca, hem metre sistemine hem de diğer bir sisteme göre birarada tertiplenmiş ölçü ve ölçü aletlerinin yurda sokulması ve yurtta imaline ilişkin yasak kaidurılmıştır.

Madde (b) fıkrasında, h;ç damgalanmamış ölçü ve ö'çü a'etleriıniın, alım ve satım da kullanılma yasağına ilaveten, satışa arzedilmesi veya satışına aracılık edilmesi de ya sak kapsamına dlahil edilmiştir.

(c) Fıkrasında, ölçü ve ölçü aletlerinin bu Kanuna göre çıkarılacak yönetmelik le belirlenecek şekil ve esaslar dışında kullanılması yasaklanmıştır.

(d) 'Fikrasında, doğru olmadığı herkes tarafından kolaylıkla anlaşılabilecek ölçü ve ölçü aletlerini bulundurma, kullanma ve kullanmaya teşebbüs yasağı yanında, doğ rulukları bilerek bozulmuş ölçü ve ölçü aletleri için de kullllıanma yasağı getirilmiştir.

(e) (Fıkrasında, damgalandığı halde sonradan damgası herhangi bir sebeple kop muş- veya bozulmuş, yahut damga süresi geçirilmiş veya damgaları yetkililerce iptal edilmiş ölçü ve ölçü a'letisri ile damga iptalinden sonra tamir edildiği halde damgalattırılmaksızın sahiplerine verilen ölçü ve ölçü aletlerine ilişkin yasaklar açıklanmıştır.

(f) Fıkrasında, ölçü ve ölçü aletlerinin tamir ve ayarlarının, Bakanlığın yetki bel gesini haiz olmayan kişilerce yapılması yasaklanmıştır.

(g) Fıkrasında, ambalajlanarak satışa araedilen mallarda, etiketlıerimde belirtilen miktarla, malın gerçek miktarının uymaması halinde mesul olanların cezalandırılacağı belirtilmiştir.

(h) Fıkrasında, Bakanlıkça tespit olunan elektrik, su ve havagazı sayaçlarının ta mir ve ayar ücret1.erinin dışında ücret alınması yasaklanmıştır.

Ancak, 13 üncü madde ile damgaları iptal! edilen sabit ölçü ve ölçü aletleri ille •sö külüp taşınması güç olanlar, alım satım yerlerinde bulundurma yasağı dışında bırakıijmııştır. Ayrıca, Yurt dışına gönderilmek amacıyla yapılan ölçü ve ölçü aletleri de imalat ve alım satım yasağı dışında bırakılmıştır.

— Ceza hükümJlerini kapsayan bu maddenin hazırtanmasında, bilhas sa suç işlenmesini önleyici tedbirlere ağırlık verilmiş ve böylece suçların yanışına ceza kovuştunmasiının azaltılması amaçlanmıştır, Bu suretle, alıcı ve satıcı hukukunun ve piyasaya güvenin korunmasını sağlayıcı daha etkili ve dengeli cezalar ihdas olunması gözetilerek, 1782 sayıılı Kanunda en az 25 en çoık 500 lira olan para cezaları, 30 000 - dilıa 2 000 000 lira seviyesine çıkarılmış, yedi gün ile 30 gün olan hapis cezaları da 6 ay ila 2 yıl şeklinde belirlenmiştir, Bu madde uyarınca müsadere edilecek ölçü ve ölçü aletlerinden elde edilecek gelirlerin de 18 inci madde file kurulması öngörülen fona ak tarılması esasına yer verilmiştir.

— 1782 sayılı Kanunda olduğu gibi bu madde ile ceza uygulamasın daki usul düzenlenmiştir.

— 1782 sayılı Kanunda yer almayan muayene ve damgalama ücreti, bu madde ile ölçü ve ölçü aletlerinin muayeneleri sonunda yapılacak damgalama ve belgeleme işlemleri karşılığında 3 üncü maddede belirtilen ölçü ve ölçü aletlerinden yönetmeliikte belirtilecek miktar ve esaslara göne ücret alınması öngörülmüş ve bu şe kilde dlıde edilen gelinin beşte birinin Toplu Konut veya Kamu Ortaklığı Fonuna tah sis olunması esası getirilmiştir.

— Bu maddede, Ölçüler ve Ayar Merkez ve Taşra Teşkilatına ait labonatuvarlarun günün şartlıarına cevap verebilecek bir halle getirilmesi ve görevin daha süratli ve etkili bir şekilde ifasını teminen lüzumlu araç ve gereçlerle donatılması, teş kilatın her yıl muayenelerde kullandığı damgaların imali, üyesi bulunduğumuz Ulus lararası Ölçüler ve Tartılar Bürosu ile Uluslararası Nizamî Ölçüler Teşkilatına ödenecek aidatların Ikarşılanması amacıyla bir fon meydana getirilmesi faydatkı ve gereklli görüldüğünden, 1782 sayılı ölçüler Kanununda yer almayan ölçüler ve Ayar Fonu tesis edilmiştir.

— Ölçü ve ölçü aletlerimin! bulundukları yerlerde yapılacak muayeneler ile ilgili olarak tahakkuk ettirilecek yoliiuik, taşııma ücret.eri ve benzerî giderlerin 1782 sayılı Kanunda olduğu gibi müracaat sahiplerince ödenmesi öngörülmüş, ayrıca, ihbar üzerine yapman muayenelerde sözü edilen harcamaların Bakarikk bütçesinden karşıla nacağı hükmü getirilmiştir.

— Bu madde ile Bakanlık ölçü'er ve Ayar Teşkilatı Memurlarına, Be lediye Ölçüler ve Ayar Memurlarının ölçü ve ölçü aletlerine ait bilumum işlerini 1782 saydı Kanunun ek 2 ne i maddesinde olduğu gibi kontrol yetkisi verilmiştir.

— 1782 sayılı Kanunun Ek 4 üncü maddesindeki Belediye ayar me murlarının tayin ve terfi teninin Bakanlıkça yapıliacağına dair hüküm metinden çıkarı larak madde yeniden düzenllenımıiştir.

— Bu madde üe 1782 sayıılı Kanunda yer almayan Belediye ayar me murlarının kadro temini ve bu kadrolara yapılacak atamalar düzenlenmiştir.

— Maddede, yürürlükten kaldırılan kanunlar belirtilmiştir.

— Bu madde, Kanunda çıkarılması öngörülen yönetmeliklerle ilgili olup, yeni yönetmedikler yürürilüğe girinceye kadar geçeceık dönemde mevcut Tüzük ve Yönetmeliklerin bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanımasraıı öngörmüş tür.

— Bu madde Kanununun yürürlüğe konulması ile ilgilidir.

— Yürütme görevi ile ilgili maddiedir.