İçeriğe geç
Yürürlükte Temel kanun 12. hâli

Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu

Kanun numarası
4562
Kabul tarihi
12.04.2000
Resmî Gazete
15.04.2000 / 24021
Düstur
5. tertip, cilt 39
Son değişiklik
20.07.2025
Madde sayısı
52

Kaynak: TBMM 21. Dönem S. Sayısı 367 (Esas No: 1/501) · belgeyi aç · TBMM kaydı . Gerekçeler kanun tasarısı ya da teklifi üzerine yazılmıştır; komisyon ve Genel Kurul görüşmelerinde madde numaraları değişebilir. Her gerekçe, metni en çok benzeyen yürürlükteki maddeye bağlanmıştır.

Genel gerekçe

1961 yılından itibaren ülkemizde planlı döneme geçilmiş, ekonomik ve sosyal kalkınma esasları, plan ve yıllık programlara göre yürütülmeye başlanmıştır.

Bu cümleden olarak bölgesel kalkınmada dengelerin sağlanması amacıyla Organize Sanayi Bölgelerinin oluşturulması gündeme gelmiş bulunmaktadır.

Sanayi bölgelerinin kuruluşundaki yasal dayanaklar; 1967 yılında çıkarılan ve bazı maddeleri daha sonra iptal edilen 933 sayılı “Kalkınma Planının Uygulanması Esaslarına Dair Kanun” ile yine 30.10.1984 tarihli ve 3067 sayılı Kanunun 6 ncı maddesi ile ilga edilen 77 sayılı “Uzun Vadeli Planın Yürürlüğe Konulması ve Bütünlüğünün Korunması Hakkındaki Kanun” olmuştur.

Şimdiki durumda, organize sanayi bölgelerinin faaliyetleri yalnızca, 31.1.1982 tarihli ve 17591 sayılı Resmî Gazetede Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca yayımlanmış olan Fonlar Yönetmeliğine göre yürütülmektedir.

Ancak, sözkonusu yönetmelik münhasıran Müteşebbis Teşekküllerle Bakanlık arasındaki kredi münasebetlerini düzenlediği cihetle tüzelkişiliği bulunmayan bu teşekküllerin kuruluş, çalışma usul ve esasları konusundaki mevzuat boşluğu sürmektedir.

Dolayısıyla, mülk edinememek, kredi sözleşmesinde taraf olamamak, adına kamulaştırma yapamamak, teminat verememek durumundaki müteşebbis heyet faaliyetleri, ancak katılan kurum ve kuruluşlar adına yürütülmeye çalışılmaktadır.

Bu ise, organize sanayi bölgelerinin kurulmasını, bu amaçla sanayiciye devletçe tanınan kredi imkânının kullanımını önemli ölçüde yavaşlatan olumsuz bir etkendir.

Hazırlanmış olan Tasarı, Organize Sanayi Bölgesine hükmî şahsiyet kazandırmakla, amacı çerçevesindeki hak ve borç edinebilme imkânı getirmekte; ağırlıklı sermayesi devlet kredisinden oluşan bu kuruluşun devlet gözetiminde ve fakat müstakil organlarınca yönetimini öngörmektedir.

Ayrıca, iştirakçi kuruluşların bundan böyle bölge işlemlerini kendi adlarına yürütmelerindeki güçlükler giderilmekte;

getirilen muafiyet ve istisnalarla bölge oluşumlarına teşvik sağlanmaktadır.

Hazırlanan bu tasarıyla özel organize sanayi bölgeleri kurabilme imkânları da getirilmiştir.

Madde gerekçeleri

Tasarı/teklif madde 4

→ yürürlükteki madde 4

— OSB’nin nerelerde ve hangi kurum ve kuruluşların katılımı ile kurulacağı ve arazi temini ile ilgili hususları belirlemektedir.

Tasarı/teklif madde 5

→ yürürlükteki madde 5

— OSB’ye hükmî şahsiyet tanınmakta ve adına kamulaştırma yapılabilme imkânı getirilmektedir.

Tasarı/teklif madde 7

→ yürürlükteki madde 7

— Müteşebbis heyetin oluşumunu, görevlerini ve üyelerin görev süresini hükme bağlamaktadır.

Tasarı/teklif madde 8

→ yürürlükteki madde 8

— Yönetim Kurulunun seçimini ve üyelerin görev bülümü ile süresini ve çalışmalarını belirlemektedir.

Tasarı/teklif madde 10

→ yürürlükteki madde 10

— Bölge Müdürü ile müdürlükte görev yapacak idarî ve teknik personelin ne şekilde atanacağını belirlemektedir.

Tasarı/teklif madde 13

→ yürürlükteki madde 13

— OSB’nin oluşumuna katılan kurum ve kuruluşların katılma paylarının taahhüt şeklini, taahhüdün hükmünü ve iade usulü ile bu konudaki muhtemel anlaşmazlıkların çözüm yolunu belirlemektedir.

Tasarı/teklif madde 17

→ yürürlükteki madde 17

— OSB’nin organlarında görev alacak kişilerin parasal ve özlük haklarının tespit şeklini belirlemektedir.

Tasarı/teklif madde 18

→ yürürlükteki madde 18

— OSB tarafından sanayicilere tahsis edilen arsaların tâbi olacağı kısıtlamaları göstermektedir.

Tasarı/teklif madde 19

→ yürürlükteki madde 19

— Bölgedeki ortak kullanıma açık yerlerin mülkiyeti, tasarruf ve masraf konularını hükme bağlamaktadır.

Tasarı/teklif madde 20

→ yürürlükteki madde 20

— Bölgelerdeki alt yapı tesislerinin kurma, kullanma ve işletme konularına açıklık getirmektedir.

Tasarı/teklif madde 22

→ yürürlükteki madde 22

— OSB organlarında görev alanlar ile sair personelin kanun ve yönetmeliklere aykırı fiil ve işlemlerinden dolayı ceza şekli belirlenmektedir.

Tasarı/teklif madde 23

→ yürürlükteki madde 23

— OSB kuruluş protokolünün bir örnek olması ve işlemlerinin kanuna, yönetmeliklere, kuruluş protokolüne uygunluğunun sağlanması maksadıyla Bakanlığın gözetim ve denetimi ile yükümlülüklerini yerine getirmeyen OSB’lere ait yaptırımlar ve ihaleler ile ilgili hususlar belirlenmiştir.

Tasarı/teklif madde 24

→ yürürlükteki madde 24

— Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önceki OSB’lerde tashihen tescil işlemleri belirlemektedir.

Tasarı/teklif madde 25

→ yürürlükteki madde 25

— Kuruluş işlemleri tamamlanan ve belli bir seviyeye gelen OSB’lerde yönetim değişikliği ile ilgili hususları hükme bağlamaktadır.

Tasarı/teklif madde 27

→ yürürlükteki madde 27

– Bu Kanunla ilgili yönetmeliklerin çıkarılacağı süre ve Bakanlığın gerekli tedbirleri alacağı belirtilmektedir.

Tasarı/teklif geçici madde 1

→ yürürlükteki geçici madde 1

— Kanunun yürürlüğe girmesinden önce kurulmuş olan OSB müteşebbis heyetlerinin bu Kanuna ne şekilde ve ne kadar zamanda uyum sağlayacaklarını hükme bağlamaktadır.

Tasarı/teklif geçici madde 2

→ yürürlükteki geçici madde 2

— 5590 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin (r) bendinin (5) numaralı alt bendine göre kurulmuş olan OSB’ler ile ilgili açıklamalar getirilmiştir.

Tasarı/teklif geçici madde 3

→ yürürlükteki geçici madde 3

— Daha önce kurulmuş OSB’lerde müteşebbis heyete iştirak etmiş fakat 4 üncü maddede sayılan kurum ve kuruluşlar arasında yer almayan iştirakçi kuruluşların hak ve yükümlülüklerinin devam edeceği belirtilmiştir.

Tasarı/teklif geçici madde 4

→ yürürlükteki geçici madde 4

— Daha önce başlatılan kamulaştırma işlemlerinin ilgili kurumlarca sonuçlandırılacağını hükme bağlamaktadır.

Tasarı/teklif geçici madde 5

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

— Daha önce kurulmuş olan Organize Küçük Sanayi Bölgelerinin müteşebbis heyet oluşumu ile genel kurul teşkiline açıklık getirilmektedir.