Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun

– Enerji sektörleri açısından, her ülke kendi altyapısına, ekonomik ve sosyal şartlarına uygun düşen bir modeli uygulamakla birlikte, çok sayıda ülke, özellikle son on yıllık dönemde, entegre sistemlerden vazgeçerek, sektörel bölünme yoluyla enerji sektörlerini yeniden yapılandırma çabası içindedir.

Buna paralel olarak ülkemiz de, gelişmiş ekonomilere sahip ülkelerin yaşamış oldukları önemli yapısal değişiklikleri gerçekleştirmek durumundadır. Serbest piyasa ekonomisinin en önemli unsuru olan rekabet mekanizmasının işlerlik kazanabilmesi özelleştirme ile doğrudan bağlantılıdır.

Özelleştirmenin giderek artan bir rekabeti, rekabetin ise verimliliği, rasyonel kaynak kullanımını ve kaliteyi getireceği şüphesizdir. Özelleştirme uygulamalarında başarılı olunabilmesi için piyasaların serbest rekabet şartlarında düzenlenmiş olması gerekmektedir.

Serbest rekabet şartlarını, diğer bir ifadeyle serbestleştirmeyi gerçekleştirebilmek için enerji alt sektörlerinde gereken hukukî ve idarî altyapının oluşturulması zorunludur. Bu altyapının tesisi ise yeni bir kurumsal çerçeve altında yeniden yapılanmayı gerekli kılmaktadır.

Bu itibarla, tüketicilerin ve elektrik enerjisi sektöründe faaliyet gösteren ve gösterecek piyasa katılımcılarının beklentilerini ve taleplerini karşılayacak, mali açıdan güçlü ve sürdürülebilir bir elektrik enerjisi piyasasının oluşturulması ve bağımsız bir düzenleyici birimin denetiminde bu piyasanın Avrupa ve dünyadaki gelişmelerle uyum içinde yapılandırılmasına hukukî dayanak sağlanması bu Kanunun amacını oluşturmaktadır.

Elektrik üretimi, iletimi, dağıtımı, toptan satışı, perakende satışı, perakende satış hizmeti, ithalat ve ihracatı ile bu faaliyetlerle ilişkili tüm gerçek ve tüzel kişilerin hak ve yükümlülüklerinin belirlenmesi, Elektrik Piyasası Düzenleme Kurumunun kurulması ile çalışma usul ve esaslarının düzenlenmesi ve elektrik üretim ve dağıtım varlıklarının özelleştirilmesinde izlenecek usul bu Kanunun kapsamını teşkil etmektedir.

Diğer yandan madde ile, Kanunun uygulanması bakımından, Kanunda adı geçen özel terim, faaliyet, sistem, sözleşme, özel ve kamu kuruluşları ile teknik hususlar tanımlanmaktadır.

– Herhangi bir piyasada düzenleme yapılabilmesi için, öngörülen piyasa faaliyetlerinin birbirinden belirgin sınırlarla ayrılması gerekmektedir. Madde ile elektrik enerjisi piyasasında tüzel kişilerin bu Kanun ve ilgili yönetmelikleri uyarınca hangi faaliyetlerde bulunabilecekleri belirlenmekte ve tüzel kişilerin piyasada faaliyet gösterebilmeleri için şirket yapılarının hukukî dayanakları da bu maddede yer almaktadır.

Maddenin bentlerinde; elektrik enerjisi piyasasında üretim, iletim, dağıtım, toptan satış, perakende satış, perakende satış hizmeti ve ithalat-ihracat faaliyetleri gösterebilecek tüzel kişiler ile, bu tüzel kişilerin lisanlarında yer alan faaliyetleri kapsamında yerine getirmeleri gereken görevlerine ilişkin yükümlülükleri belirtilmiştir.

Genel olarak piyasadaki her tür faaliyetin hem özel hem de kamu tüzel kişilerince yapılabileceği öngörülürken, sistem bütünlüğünün korunması açısından iletim faaliyeti kapsam dışında tutulmuş ve bu görev sadece, kamu tüzel kişiliği haiz olan Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketine verilmiştir.

a) Üretim faaliyeti gösterebilecek tüzel kişiler;

Özel sektör üretim şirketlerine, faaliyet alanlarında hakim güç olmalarının engellenmesi ve rekabet ortamının yaratılması amacıyla, bir önceki yıla ait yayımlanmış Türkiye toplam elektrik enerjisi üretiminin %20'si ile sınırlandırılmış olan bir piyasa payı kısıtı getirilmiştir.

Otoprodüktör ve otoprodüktör gruplarının elektrik enerjisi fazlalarını belirli bir süre ve miktarda piyasada satmaları durumunda ise, bu Kanun hükümleri uyarınca piyasada rekabetin tesisi ve eşit taraflar arasında ayrım gözetilmemesi ilkelerinden yola çıkılarak söz konusu tüzel kişinin herhangi bir üretim lisansı sahibi tüzel kişi için geçerli olan tüm hüküm ve şartlara tabi olacağı hükme bağlanmıştır.

b) İletim faaliyeti gösterebilecek tüzel kişiler;

Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi, doğal tekel konumu arz eden iletim sisteminin bir bütün olarak işletilmesinden ve piyasa ihtiyaçları doğrultusunda geliştirilmesinden sorumlu olacak ve iletim sisteminden yararlanmak isteyen tüm kullanıcılara eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin hizmet sunacaktır.

Elektrik piyasaları dünya genelinde sektörün ihtiyaçları doğrultusunda hızlı bir dönüşüm içindedir. Bu yapılanmanın ana amacı tüketicilere yansıyan fiyatların ucuzlatılması olduğu kadar, piyasa faaliyetlerinin özünde yer alan ticarî işlemlere dair altyapının talep ve gerekler doğrultusunda sürekli gözden geçirilmesidir. Bu itibarla, Kanunda öngörülen ikili anlaşmalar pazarı istenilen şekilde realize olduğu ve bu pazar dahilinde ikili anlaşmalar yaygınlaştığı ölçüde, Kurul kararı doğrultusunda piyasa faaliyetlerinin daha verimli olarak gerçekleştirilebilmesine yönelik yeni ticaret yöntemleri ve satış kanallarının uygulanabilmesine dair altyapının geliştirilmesi görevi de, Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketine verilmiştir.

Yukarıdaki görevlerinin yanısıra Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi, dağıtım şirketlerinin hazırladığı Kurul onaylı talep tahminlerini esas alarak üretim kapasite projeksiyonu hazırlayacaktır. Bu projeksiyon optimize edilmiş bir üretim planlaması olmayıp, sadece elektrik sektöründeki talep artışlarına paralel olarak gerek duyulan üretim kapasitesinin bir tahminidir. Bu projeksiyonun yapılma amacı, piyasada üretim faaliyetinde bulunmak isteyen yatırımcılara, yatırımlarını planlarken bir ışık tutmaktır.

Bu Kanun ile, iletim ve dağıtım yatırımlarının azaltılması ve enerjinin üretildiği yerde tüketilmesi prensibinin yaşama geçirilmesi amacıyla, ulusal iletim şebekesi dışında mülkiyeti özel sektörde olabilecek özel direkt iletim hattı tesis edilmesine ve işletilmesine de olanak sağlanmıştır. Ancak bu hatların tesis edilmeleri ve işletilmelerine ilişkin hususlar Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi ile yapılacak iletim kontrol anlaşmasına bağlanarak, ulusal iletim sisteminin kararlılığı ve işletme bütünlüğü güvence altına alınmıştır.

c) Dağıtım faaliyeti gösterebilecek tüzel kişiler;

Dağıtım faaliyeti gösterebilecek tüzel kişiler, bölgelerindeki tüketicilere perakende satış ve perakende satış hizmeti vermenin yanısıra dağıtım sisteminden yararlanmak isteyen tüm kullanıcılara eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin elektrik enerjisi dağıtımı ve bağlantı hizmeti sunarlar.

Piyasa denetiminin etkinleştirilmesi ve şeffaflık ilkesi doğrultusunda bir faaliyet gösterilmesinin sağlanması amacıyla, bu Kanun ile birbirinden ayrılan faaliyet alanları, dağıtım şirketlerine, bölgelerinde lisansları kapsamında yapmakla yükümlü oldukları dağıtım faaliyetine ek olarak, perakende satış ve/veya perakende satış hizmeti de verebilmeleri için, dağıtım lisansının yanısıra perakende satış lisansı alma zorunluluğunu da getirmiştir.

Dağıtım şirketleri ayrıca, bölgelerinde başka perakende satış şirketleri bulunup bulunmadığına bakılmaksızın, elektrik enerjisi satın alamayan ve/veya elektrik enerjisi satışına ilişkin hizmetlerden yararlanamayan tüketicilere de, bu Kanunun amaç maddesi gereğince, yeterli, kaliteli ve sürekli elektrik enerjisi sunmakla yükümlü tutulmuşlardır.

Yukarıda iletim faaliyetleri bendinde belirtildiği gibi dağıtım şirketleri, Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi tarafından hazırlanacak üretim kapasite projeksiyonuna esas teşkil edecek talep tahminlerini hazırlamakla yükümlüdür.

Mülkiyeti kamuda olan dağıtım tesislerini işleten dağıtım şirketleri yukarıda yer alan görevlere ek olarak, Kurul onaylı talep tahminleri doğrultusunda yatırım planlarını hazırlayarak Kurul onayına sunmaktan ve Kurulca onaylanan yatırım planlarına göre yatırım programına alınan dağıtım tesislerindeki iyileştirme ve güçlendirme işlerinin yapılmasından veya yeni tesislerinin inşa edilmesinden sorumludur.

d) Toptan satış faaliyeti gösterebilecek tüzel kişiler;

Toptan satış faaliyetinin Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt Anonim Şirketi ve özel sektör toptan satış şirketleri tarafından yerine getirilmesi öngörülmüştür.

Bu Kanun yürürlüğe girmeden önce Kanunda yer alan mevcut sözleşmeler tanımı altında ifade edilen sözleşmelere binaen Türkiye Elektrik Üretim İletim Anonim Şirketi (TEAŞ) tarafından imzalanmış bulunan enerji alım ve enerji satış anlaşmaları Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt Anonim Şirketi tarafından devralınacaktır. Ayrıca sözleşmesi imzalanmış olmakla birlikte TEAŞ'la enerji alım ve enerji satış anlaşması imzalanmamış olan projelerin ise bu Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt Anonim Şirketi tarafından imzalanabilmesine imkan tanınmıştır.

Ancak yeni piyasa yapısı dahilinde, Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt Anonim Şirketi'nin gerek enerji alım yükümlülüklerinin azaltılmasını sağlamak, gerekse Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra üretim yatırımı yapacak özel sektör katılımcılarının Türkiye Ticaret ve Taahhüt Anonim Şirketi'ne ürettikleri enerjiyi herhangi bir uzun süreli alım garantisi olmaksızın serbest rekabet koşullarında ve yapacakları anlaşmalar yoluyla satabileceklerini vurgulamak açısından, Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt Anonim Şirketi'nin üretim şirketleriyle yapacağı elektrik enerjisi alım anlaşmalarının süresi bir yılı aşmayan anlaşmalar yapabilecekleri belirtilmiştir.

Ayrıca, özel sektör toptan satış şirketlerine, faaliyet alanlarında hakim güç olmalarının engellenmesi amacıyla, bir önceki yılda ülkede tüketilen elektrik enerjisi miktarının % 20'si ile sınırlandırılmış olan bir piyasa payı kısıtı getirilmiştir.

e) Perakende satış faaliyeti gösterebilecek tüzelkişiler;

Elektrik enerjisi satışının tüketiciler açısından rekabetçi bir ortamda yapılabilmesini teminen, özel perakende satış şirketlerinin piyasada faaliyet gösterebilmelerine imkân tanınmış olup, bu faaliyet perakende satış ve/veya perakende satış hizmeti olarak yürütülecektir.

f) İthalat-ihracat faaliyeti gösterebilecek tüzel kişiler;

Avrupa Birliği'ne üye ülkeler ve diğer bölge ülkeleriyle elektrik enerjisi ticaretinin gerçekleştirilebilmesini teminen uluslararası enterkonneksiyonların tesis edilmesi gerekmektedir. Bu bölümde, söz konusu enterkonneksiyonların Bakanlığın görüşü doğrultusunda tesis edilmesi durumunda, bu faaliyetin hangi piyasa katılımcıları tarafından yürütülebileceği belirlenmiştir.

– Maddenin (a) ve (b) bentlerinde, lisans sahiplerinin lisans başvuruları dahil olmak üzere uymak zorunda oldukları usul ve esaslar ile lisans türüne bakılmaksızın herhangi bir lisansta yer alması gereken asgari hükümlere ilişkin konular yer almaktadır.

Maddenin (c) bendinde ise elektrik enerjisi piyasasında faaliyet gösterilebilmesi için Kurum tarafından verilecek lisans türleri açıklanmıştır. Buna göre;

1. Üretim lisansı açısından; elektrik enerjisi fiyatlarının gerçek üretim maliyetlerini yansıtacak şekilde oluşturulmasının, piyasa faaliyete geçtiğinde rekabet koşullarına hızlı geçişin vazgeçilmez bir koşulu olduğu gerçeğinden yola çıkılarak, her bir üretim tesisi için ayrı lisans alınması zorunluluğu hükme bağlanmaktadır. Ayrıca iletim ve dağıtım sistemiyle paralel çalışmamak koşuluyla yalnız kendi ihtiyacını karşılamak için jeneratör çalıştıran tüketicilerin lisansa tabi olmadıkları da belirtilmiştir.

Üretim şirketlerinin üretim faaliyeti dışında kanunda tanımlandığı şekliyle kontrol oluşturmaksızın iştirak ilişkisine girebileceği de madde ile hükme bağlanmıştır.

2. İletim lisansı açısından; Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketinin sadece iletim faaliyeti ile iştigal edebileceği belirtilmekte ve iletim sistemini işletirken yapacağı yük dağıtım uygulamasında, önceden kurallara bağlanarak belirlenmiş olan bir dizi öncelikler sıralamasını dikkate alacağı vurgulanmaktadır.

3. Dağıtım lisansı açısından; dağıtım lisansı sahibi tüzel kişinin lisansı kapsamında hangi tür faaliyetlerle iştigal edebileceği belirtilmekte ve bunun yanısıra, elektrik enerjisi talebinin, talebin oluştuğu yerde karşılanması ve böylelikle iletim şebekesi üzerindeki yükün hafifletilmesi amacıyla üretim santrali kurmalarını teşvik etmek için; özel sektör dağıtım şirketlerinin, dağıtım ve perakende satış faaliyeti dışında, lisanslarında belirtilen bölgelerde üretim lisansı almak kaydıyla ve yıllık elektrik enerjisi üretimi bir önceki yılda dağıtımını yaptıkları yıllık toplam elektrik enerjisi miktarının yüzde yirmisinden fazla olmamak üzere üretim tesisi kurabileceği hükme bağlanmaktadır.

Ancak maddede, dağıtım şirketlerinin, sahibi oldukları veya iştirak ilişkisinde bulundukları üretim şirketi veya şirketlerinden, bölgelerinde bir önceki yılda dağıtımını yaptıkları yıllık toplam miktarın yüzde yirmisinden daha fazla elektrik enerjisi satın alamayacağı da hükme bağlanarak, diğer üretim şirketlerinin bölge dahilinde yatırım yapmalarına imkan tanınmıştır.

Bununla birlikte, yeni piyasa yapısı tasarlanırken dikkate alınan en önemli hususlardan biri, tüzel kişilerin faaliyetlerini rekabet ortamında ve eşit koşullar altında yürütmelerinin temin edilmesidir. Bu itibarla, bölgelerinde, mevcut sözleşmeleri kapsamındaki konularda münhasırlık hakkı elde etmiş olan dağıtım şirketlerinin de, aynı alanda münhasırlık olmaksızın faaliyet gösterecek diğer dağıtım şirketleri ile eşit duruma gelmesini teşvik etmek açısından, bu şirketlerin mevcut sözleşmelerini piyasada faaliyet gösteren diğer dağıtım şirketleri ile eşit koşullara getirmedikçe üretim tesisi kurma ve işletme hakkından yararlanamayacakları hususu da madde ile düzenlenmiştir.

4. Toptan satış lisansı açısından; toptan satış lisansı sahibi tüzel kişinin lisansı kapsamında hangi tür faaliyetlerle iştigal edebileceği belirtilmektedir. Bu şirketlerin serbest tüketicilere satış yapmaları hususu ayrıca vurgulanarak, kendi tedarikçilerini seçme serbestisine sahip olan tüketicilere bu Kanundaki tedarikçi tanımı içerisinde yer alan toptan satış şirketlerinin hizmet verebilmesine olanak sağlanmaktadır.

Buna ek olarak, bir toptan satış şirketinin ayrı lisans almaksızın ithalat ve ihracat faaliyeti yapabilmesine, lisanslarında yer alan ilgili hükümler çerçevesinde izin verilebileceğine de açıklık getirilmektedir.

5. Perakende satış lisansı açısından; perakende satış lisansı sahibi bir tüzel kişinin lisansı kapsamında hangi tür faaliyetlerle iştigal edebileceği belirtilmektedir. Bu şirketlerin ayrıca lisans almaksızın Türkiye'ye sınırı olan ülkelerden orta gerilim kademesinde elektrik enerjisi ithalatı yapabilmesine de lisanslarında yer alan ilgili hükümler çerçevesinde izin verilebileceği hususu da düzenlenmiştir.

Piyasada yeterli sayıda perakende satış şirketinin bulunması durumunda, tüketiciler ucuz ve kaliteli hizmet veren şirketler yönünde tercih kullanacaklarından, hem fiyat hem de kalite açısından gelişen bir rekabet ortamı oluşacaktır. Bu doğrultuda piyasada yeterli sayıda perakende satış şirketi kurulabilmesini teşvik etmek ve bu yolla tüketici haklarının korunmasına ilişkin bir otokontrol mekanizmasına işlerlik kazandırmak amacıyla, dağıtım şirketinin perakende satış şirketine içinde bulunduğu dağıtım bölgesi dışında da, lisansında yer alması kaydıyla faaliyet gösterebilme imkanı tanınmaktadır.

Madde ile getirilen bir diğer önemli husus, piyasada perakende satış düzeyinde rekabetin tesis edilebilmesi için, perakende satış şirketlerinin faaliyetlerini herhangi bir bölge sınırlaması olmaksızın yapabileceklerinin hükme bağlanmış olmasıdır. Oysa bu serbesti, perakende satış lisansına sahip dağıtım şirketlerine tanınmamıştır. Çünkü, dağıtım faaliyetinin, esas itibariyle elektrik enerjisinin dağıtım hatları üzerinden nakli olarak algılanması ve bu çerçevede gerçekleştirilmesi, bir diğer ifadeyle, piyasanın gelişimine bağlı olarak, dağıtım faaliyetinin zaman içerisinde perakende satış faaliyetinden kesin sınırlarla ayrılması gerekmektedir.

6. Otoprodüktör ve otoprodüktör grupları açısından piyasada faaliyet gösterebilmeleri için lisans almaları şartı getirilmektedir.

Maddenin (d) bendinde, hangi durumlarda lisansların sona ereceğine ilişkin koşullar belirtilmekte ve herhangi bir nedenle lisansların sona ermesi durumunda, Elektrik Piyasası Düzenleme Kurulu'nun, yeni bir lisans verilene kadar, verilen hizmetlerin devamlılığı açısından gerekli tüm önlemleri alacağı hükme bağlanmaktadır.

– Bu maddede, piyasa faaliyetlerinin istenilen sonuçları vermesi için gerekli düzenlemelerin yapılmasından ve piyasanın izlenmesinden sorumlu, kamu tüzel kişiliğini haiz, idari ve mali özerkliğe sahip, kararlarını; herhangi bir kişi, kurum, kuruluş veya organdan emir veya talimat almaksızın serbestçe alabilen Elektrik Piyasası Düzenleme Kurumu kurulmakta ve Kurumun teşkilat yapısı düzenlenmektedir.

İdarî bakımdan Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığı ile ilişkili olan Elektrik Piyasası Düzenleme Kurumunun temsil ve karar organının, Elektrik Piyasası Düzenleme Kurulu olduğu da madde ile hükme bağlanmaktadır.

– Madde ile, Elektrik Piyasası Düzenleme Kurulu, Kurulun görev ve yetkileri ile Kurul Başkanlığı ve Başkanlığın görev ve yetkileri düzenlenmektedir.

Bu Kanun uyarınca öngörülen amacın gerçekleştirilmesine ilişkin tedbirleri ve kararları almak ve düzenleme yapmak yetkisi Kurula verilmektedir.

Kurulun 7 üyeden oluşması öngörülmüş olup, Kurul üyelerinin ikisinin Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığı tarafından, ikisinin Kurulun göstereceği adaylar arasından, diğer üç üyenin ise Danıştay, Rekabet Kurumu ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinin göstereceği adaylar arasından seçilmesi hükme bağlanmaktadır.

Madde ile, Elektrik Piyasası Düzenleme Kurulu üyelerinin görev süreleri ve boşalan üyeliklere atama yapılmasının esasları düzenlenmiştir. Kurul üyelerinin görev süreleri 6 yıl olarak belirlenmiştir.

Ancak, 6 ncı yılın bitiminde üyelerin tamamının değişmesi halinde, yeni seçilen üyelerin uyum sağlamaları için geçecek sürenin herhangi bir aksamaya yol açmaması için kademeli bir değişim sistemi öngörülmüştür. Bu kademeli değişim sisteminde, maddede belirtilen kura yöntemi sonrası, her iki yılda bir altı yılını dolduran üyelerin görevden ayrılması ve yerlerine seçim ve atama yapılması suretiyle, Kurul üyeleri kıdem esasına göre değiştirilecektir.

Kurul Başkanının, Kurul üyelerinin kendi aralarında belirleyerek gösterecekleri iki aday arasından Bakanlar Kurulu tarafından atanması öngörülmüş olup, bu şekilde Kurulun idari özerkliği pekiştirilmeye çalışılmıştır.

Elektrik Piyasası Düzenleme Kurulunun yerine getireceği görevler dikkate alınarak bu Kurula üye olacak kişilerde aranan şartlar madde ile düzenlenmiştir.

Piyasanın düzenlenmesi ile kontrol ve denetiminden sorumlu olan ve ilgili konularda tam yetkili bulunan Elektrik Piyasası Düzenleme Kurulunun görevleri ve yetkileri madde ile ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.

Maddede son olarak, Kurul Başkanlığı ve Başkanlığın görev ve yetkileri düzenlenmektedir .

– Madde ile, Elektrik Piyasası Düzenleme Kurulu üyelerinin ve yakınlarının, üyelerin üyelikleri devam ettiği sürece ve sonrasında, uymaları gereken kural ve yasaklar düzenlenmiştir. Kurul üyeliği tarafsızlık açısından özellik arz eden bir görev olduğu için, Kurul üyeleri ve yakınlarına genel yasakların dışında bir takım özel yasaklamalar da getirilmiştir.

Ayrıca, Kurul üyeleri ve Kurum personelinin, görevlerinden ayrılsalar bile, Kurumla veya piyasada yer alan gerçek ve tüzel kişilerle ilgili gizlilik taşıyan bilgi ve belgeleri hiç bir suretle açıklayamayacakları hükme bağlanmaktadır.

Maddenin son fıkrası ile de, Elektrik Piyasası Düzenleme Kurulu üyelerinin görevden alınmalarına ilişkin esaslar düzenlenmiş olup, bu kapsamda belirtilenler dışında görev süresi dolmadan Kurul üyelerinin görevden alınamayacağı düzenlenmektedir.

– Madde ile, yürütülen görevin önemi nedeniyle, Kurul üyelerinin göreve başlamadan önce yemin etmeleri öngörülmüş ve buna ilişkin esaslar hükme bağlanmıştır.

Maddenin son fıkrası ile de, benzer kurumlarda görev yapanlara paralel olarak, Elektrik Piyasası Düzenleme Kurulu üyelerinin de mal beyanında bulunmaları hüküm altına alınmıştır.

– Maddenin birinci fıkrası; Kurulun çalışma usul ve esasları ile başvurularda takip edeceği usullerin yönetmeliklerle düzenleneceğini hükme bağlamaktadır. Maddenin (a) bendi ile , Elektrik Piyasası Düzenleme Kurulunun hangi sürelerde toplanacağı ve toplantıların yönetimi ile, Kurul toplantıları için gerekli müzakere ve karar nisapları ve oylama usul ve esasları düzenlenerek, Kurul üyelerinin yakınlarını ilgilendiren konularda müzakereye ve karara katılmamaları hususu hükme bağlanmaktadır.

Maddenin müteakip (b) bendinde, tüzel kişilerin her türlü onay ve lisansa ilişkin başvurularının yönetmeliklerde belirtildiği şekilde yapılacağı, piyasada faaliyet gösteren tüzel kişilerin ortaklık yapılarında %10 ve üzerinde, halka açık şirketlerde ise %5 ve üzerinde sermaye payı el değiştirmeleri ile bu tüzel kişilerin birleşmelerinin, konsolidasyonlarının, kontrol sahibi değişikliklerinin, satışlarının, devirlerinin ve bu tüzel kişilerin piyasa faaliyetlerinde kullandıkları tesislerin satışının ve devrinin, Elektrik Piyasası Kurulunun onayına tabi olduğu hükme bağlanmış ve bu konuda Rekabet Kurulu'nun yetkileri de saklı tutulmuştur.

Maddenin (c) bendi ile, Elektrik Piyasası Düzenleme Kurumu'nun her yıl bir önceki malî yıl için hazırlayacağı raporu, Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığı'na sunacağı madde ile hükme bağlanmaktadır.

Maddenin (d) bendi ile, Kurumun hesaplarının Sayıştay tarafından denetleneceği hükme bağlanmıştır.

– Madde ile, Kurum personelinin statüsü, atanma usulü ve özlük hakları düzenlenmiştir. Görülen hizmetin önemi gereği, Kurumda çalışacak personelin belirli niteliklere sahip olması gerektiğinden, bu nitelikteki personelin temini için, personelin ücret ve mali haklar dışında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi olacakları ilkesi benimsenmiş, böylece Anayasa'nın 128. maddesine uygun bir yapı oluşturulmuştur. Ayrıca, devamlı olmayan ancak özel ihtisası gerektiren hizmetler için geçici istihdam hususu da düzenlenmiştir.

Maddedeki bir diğer önemli husus, piyasa veya enerji sektörü ile herhangi bir ilgisi bulunmayan kişilerin istihdamını önlemeye yönelik olarak, Kurum personelinin uzmanlık gerektiren görevlerde Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığı, bağlı ve ilgili kuruluşları ile enerjiye ilişkin konularla iştigal eden diğer kamu kurum ve kuruluşlarından ve Maliye Bakanlığı ile Hazine Müsteşarlığı bünyesinde görev yapan personel arasından Kurul tarafından atanması ve kamu kurum ve kuruluşları dışından yapılacak atamalara ve personel kariyer sisteminin oluşturulmasına dair düzenlemenin de Kurul tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirleneceğinin hükme bağlanmış olmasıdır.

Elektrik Piyasası Düzenleme Kurulu üyelerinin ve Kurum personelinin emeklilik işlemleri ile hizmet sürelerinin değerlendirilmesine ilişkin düzenlemeler madde ile getirilmiştir.

Elektrik Piyasası Düzenleme Kurulu üyeleri ile hizmet birimi personeli ücret ve malî haklar bakımından 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na tabi olmadıkları için, ücret ve mali hakların burada düzenlenmesi gereği ortaya çıkmış olup, madde, bu doğrultuda düzenlenmiştir. Ücret politikası, Kurul başkan ve üyeleri ile Kurum personelinin görevlerini etkin bir şekilde gerçekleştirmelerini teşvik edecek şekilde belirlenmiştir.

– Madde ile, Elektrik Piyasası Düzenleme Kurumu'nun gelirleri belirlenmiş ve bu gelirlerin muhafazası ile hesaplardan para çekilmesi hususu açıklanmıştır.

Bu Kanunun yürürlüğe girmesi ile Elektrik Piyasası Düzenleme Kurumu da kurulmuş olacaktır. Bununla birlikte, Kurumun gelir kaynakları içerisinde en büyük paya sahip olan lisans bedellerinin alınması ancak hazırlık dönemi sonunda piyasa faaliyete geçtikten sonra mümkün olabilecektir. Dolayısıyla, Kurumun gereksinimi olan mali kaynakların, kurumun gelir-gider dengesi sağlanıncaya kadar genel bütçeden karşılanması öngörülmektedir .

Kurumun mal ve varlıklarının devlet malı sayılıp haciz ve rehin edilemeyeceği madde ile hükme bağlanmış ve bu suretle diğer kamu kuruluşları ile birliktelik sağlanmaya çalışılmıştır.

– Madde ile, piyasada Kurul tarafından uygulanacak yaptırımlar ve bu yaptırımların uygulanmasındaki usule ilişkin düzenleme yapılmaktadır.

Bu çerçevede, Elektrik Piyasası Düzenleme Kurulu tarafından idari para cezası uygulanacak hususlar, bu hususlara ilişkin idari para cezaları, uygulanması ve cezaların verilmesindeki usul hükme bağlanmıştır.

Para cezasının azami haddinin, cezaya muhatap tüzel kişinin bir önceki mali yılına ilişkin bilançosundaki gayrı safi gelirinin % 10'unu aşmaması şeklindeki düzenleme ile, para cezasının herhangi bir gerçek veya tüzel kişinin sahibi olduğu işletmenin hayatiyetini etkilememesi amaçlanmıştır. Ancak, cezaların bu düzeye ulaşmasının, lisansın iptali sürecini başlatabileceği de öngörülmüştür.

Ayrıca cezaların, piyasa faaliyetlerine ilişkin tarifelerde maliyet unsuru olarak yer almaması da hüküm altına alınmıştır.

Elektrik Piyasası Düzenleme Kurulu tarafından uygulanacak para cezalarının uygulanmasının da düzenlendiği maddede öngörülen en önemli hususlar, para cezasının niteliği ile para cezasını gerektiren fiile iştirak eden kişilere ayrı ayrı uygulanacak olması ve para cezasını gerektiren fiillerin Türk Ceza Kanunu veya ceza hükmü içeren diğer kanunlarda suç sayılması halinde bu cezaların verilmesine, lisans iptaline mani olmayacağı hususlarıdır.

Cezaların verilmesinde ve yargı yoluna başvurmada uygulanacak usul, zamanaşımı ve zamanaşımının kesilmesi halleri belirlenmiş ve para cezalarının 6183 sayılı Kanunun öngördüğü usul dairesinde tahsil edileceği öngörülmüştür.

– Madde ile, Elektrik Piyasası Düzenleme Kurulu kararlarına karşı dava açma hakkı ve buna ilişkin usul düzenlenmektedir.

Kurul, kamu erkini kullanmak suretiyle hareket ettiğinden, Kurul aleyhinde açılan davaların idarî mahkemelerde görülmesi gerekmektedir. Madde, bu tür davaların, zaman kaybını önlemek ve ülke genelinde uygulama birliği sağlanması açılarından, ilk derece mahkemesi olarak Danıştay'da görülecek şekilde düzenlenmiştir.

Ayrıca, ihtilafın bir an önce sonuçlandırılabilmesi açısından Kurul kararlarına karşı yapılan başvurular acil işlerden sayılmıştır.

– Maddenin (a) bendinde eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin uygulanacak tarifelerin genel olarak hangi usul ve şartlara göre oluşturulacağı, içeriğinde hangi unsurları bulunduracağı, ne şekilde onaylanacağı ve tadil edileceğine ilişkin hususlar ayrıntılı olarak belirtilmiştir.

Madde ile Kurul onaylı tarifelerin hüküm ve şartlarının, bu tarifelere tabi olan tüm gerçek ve tüzel kişileri bağlayacağı ve bir gerçek veya tüzel kişinin tabi olduğu tarifede öngörülen ödemelerden herhangi birisini yapmaması halinde, söz konusu hizmetin durdurulmasını da içeren usul ve esasların çıkarılacak yönetmeliklerde düzenleneceği hükme bağlanmaktadır.

Maddenin (b) bendi ve alt bentlerinde tarife türleri ve bunlara ilişkin açıklamalar yer almaktadır.

Birinci alt bentte, ilgili tüzel kişilerin bağlantı ve sistem kullanımlarına ilişkin olarak uygulanacak tarifelerin hazırlanma esasları ile, bu tarifelerin hangi unsurları içerecekleri belirtilmektedir.

İkinci alt bentte, Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi tarafından hazırlanacak ve iletim sistemi üzerinden enerji nakledilmesiyle bağlantılı olarak tüm tüzel kişilere uygulanacak iletim tari-fesinin hazırlanma ve uygulama esasları ile, bu tarifenin hangi unsurları içereceği düzenlenmektedir.

Üçüncü alt bentte, Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt Anonim Şirketi tarafından hazırlanacak ve bu şirketten elektrik enerjisi ve/veya kapasite satın alacak tüm tüzel kişilere uygulanacak toptan satış tarifesinin hazırlanma ve uygulama esasları yer almaktadır.

Ayrıca Kurul incelemesine tabi olan ve satın alınan elektrik enerjisi fiyatlarının ortalamasını yansıtacak bu tarifenin belirlenmesinde, Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt Anonim Şirketinin mevcut sözleşmeler gereği üstlendiği ve/veya hazırlık dönemi süresince üstleneceği elektrik enerjisi alım taahhütlerinin getirdiği yükümlülükler açısından mali sıkıntıya düşmemesi hususu, esasları Bakanlık politikası çerçevesinde Kurulca belirlenecek yöntemler uyarınca, dikkate alınacağı da açıklanmaktadır.

Dördüncü alt bentte, ilgili tüzel kişilere herhangi bir dağıtım sistemini kullanmaları karşılığında uygulanacak dağıtım tarifesinin hazırlanma esasları ile bu tarifenin uygulanmasına ilişkin hususlar yer almaktadır.

Beşinci alt bentte, perakende satış lisansı sahibi dağıtım şirketleri ve/veya perakende satış şirketleri tarafından önerilen;

serbest olmayan tüketicilere uygulanacak perakende satış tarifelerinin, esasları Kurulca belirlenecek bir yöntem uyarınca düzenlemeye tabi tutulacağı ve iletim sistemine doğrudan bağlı olan tüketiciler dışındaki serbest tüketicilere uygulanacak perakende satış tari-felerinin ise, maliyet bazı fiyatları yansıtıp yansıtmadığı Kurulca incelendikten sonra, onaylanarak uygulamaya konulacağı hususu yer almaktadır.

Ancak tüm tüketicilerin tedarikçilerini seçme serbestisine kavuştukları ve piyasada bu serbestinin etkin olarak kullanılabileceği yeterli sayıda tedarikçinin bulunduğu tarihten itibaren, söz konusu tüketicilerin elektrik enerjisi ve/veya elektrik enerjisi satış hizmeti almaları, taraflar arasında yapılacak ikili anlaşmalar çerçevesinde yürütüleceğinden, bu tarihten itibaren perakende satış tarifelerinin Kurul tarafından herhangi bir inceleme gerektirmeyeceği düşünülmektedir .

Getirilen düzenlemede, bir dağıtım bölgesinde bulunan ve aynı müşteri grubunda yer alan tüketiciler, bulundukları bölgede seçtikleri tedarikçilere göre farklı perakende satış fiyatlarının oluşması nedeniyle, farklı fiyatlardan elektrik enerjisi ve/veya hizmet satın alabileceklerdir .

Bu durum, perakende satış seviyesinde bir rekabete yol açarak, tüketici haklarının korunması açısından fiyat bazında azalma eğiliminde olan, buna karşın hizmet kalitesi açısından ise artış eğili-mi gösteren bir piyasa yapısının oluşmasını da teşvik edecektir.

Son olarak maddenin (c) bendinde, sosyal ve ekonomik politikalar uyarınca ve bölgeler arası gelişmişlik farkları dikkate alınarak serbest olmayan tüketicilere uygulanacak ve bölgelere göre oluşan maliyetleri yansıtacak perakende satış tarifeleri üzerinde herhangi bir ayarlama yapılmaksızın tüketicilere nakdi geri ödeme şeklinde destekleme yapılması hususu düzenlenmiştir.

– Madde ile, kamuya ait elektrik enerjisi üretim ve dağıtım tesislerinin özelleştirilmesinde izlenecek usul düzenlenmiştir. Bu özelleştirmenin, Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığının özelleştirilecek üretim ve dağıtım tesisleri için öneri ve görüşlerini Özelleştirme İdaresi Başkanlığına bildirmesi ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamalarının Düzenlenmesine ve Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükümlerine göre yürütülerek sonuçlandırılacağı düzenlenmiştir.

Maddenin son fıkrasında yabancılara satışa ilişkin bir düzenleme yer almakta, bu çerçevede bölgesel temelde münhasırlık arz edebilen dağıtım faaliyetlerini yürütecek tüzel kişiliklerde yabancı gerçek ve tüzel kişilerin kontrol oluşturacak şekilde pay sahibi olamayacakları hükme bağlanmaktadır.

Maddenin (a) bendi ile, piyasada maliyet bazlı fiyatların oluşmasını teminen; TEAŞ'ın üretim ve iletim faaliyetlerinde kullanılmak üzere daha önce üstlenilmiş borç ve yükümlülüklerinin faaliyet alanlarına göre, bu Kanunla kurulmuş olan ilgili kamu tüzel kişilerine devredileceği hususuna ilişkin düzenleme getirilmektedir.

Maddenin (b) bendi ile, esas itibariyle özel hukuk hükümlerine tabi ikili anlaşmalarla şekillenecek olan yeni piyasa yapısında, herhangi iki piyasa katılımcısı arasında ikili anlaşma hükümleri doğrultusunda yapılan elektrik enerjisi ve/veya kapasite alım-satımı işleminin fiili olarak gerçekleşmesini izleyecek ve diğer ikili anlaşmaları da dikkate almak suretiyle tüm piyasa katılımcılarının ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik alım-satım işlemini kaydedecek, tüzel kişilerin borçlu ya da alacaklı oldukları tutarları hesaplamak suretiyle sistemin mali uzlaştırması ve dengelenmesini sağlamak üzere Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi bünyesinde kurulacak Piyasa Malî Uzlaştırma Merkezi tanımlanmakta ve hangi usul dairesinde faaliyet göstereceği düzenlenmektedir.

Maddenin (c) bendi ile, piyasa faaliyetleri ile ilgili olarak yapılacak kamulaştırmalara ilişkin esaslar düzenlenmektedir.

Maddenin (d) bendi ile, piyasada faaliyet gösteren tüzel kişilerin, faaliyetlerini gerçekleştirmek için ihtiyaç duydukları kamuya ait arazileri kiralama ya da mülkiyetin gayri ayni hak tesisi yoluyla kullanımının Kurul tarafından sağlanmasına ilişkin esaslar düzenlenmektedir.

– Madde ile, Elektrik Piyasası Düzenleme Kurumunun tabi olmadığı kanunlar ve muafiyetler belirlenmiştir.

– Madde ile,

a) 2886 sayılı Kanunun 64 üncü maddesinin birinci fıkrası değiştirilerek, ihtiyaca uygun olarak elektrik enerjisi üretim, iletim ve dağıtımı için de uzun süreli kiralama imkânı getirilmiştir.

b) 3154 sayılı Kanunun 2 ve 10 uncu maddelerinde yapılan değişiklikle, bu Kanunla uyumun sağlaması amaçlanmıştır.

c) 3291 sayılı Kanunda yapılan değişiklikle, elektrik tesislerinin özelleştirme yetkisini Yüksek Planlama Kuruluna veren hükümler uygulamadan kaldırılarak enerji tesislerinin özelleştirilmesine ilişkin usul ve esasların 4046 sayılı Kanun kapsamına alınması düzenlenmiştir .

Madde ile Devlet Su işleri Genel Müdürlüğü tarafından, inşa edilen ve işletmeye alınmış ve alınacak hidroelektrik santrallar ve mütemmim cüzlerinin, Elektrik Üretim Anonim Şirketi'ne devredilmesi ve bu devrin hangi kriterlere göre yapılacağı düzenlenerek, devir işleminin, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından hazırlanacak olan ve Bakanlar Kurulu kararı ile yürürlüğe konulacak yönetmelik ile belirlenen esaslar çerçevesinde yapılması öngörülmüştür.

– A) Elektrik enerjisi sektöründe sürdürülen yeniden yapılanma çalışmalarının en önemli unsuru bu Kanunla kurulan ve teşkilatlandırılan Elektrik Piyasası Düzenleme Kurumu ve Kurumun temsil ve karar organı olan Kuruldur.

Kanunun yasalaşmasını takiben Kurul üyelerinin ivedilikle atanması ve bu Kanun uyarınca öngörülen düzenleme ve denetim görevine bir an önce başlaması önem arz etmektedir.

Madde, Kurul üyelerinin, Kanunun yürürlüğe girmesini müteakip üç ay içinde atanmasını öngörmektedir. Madde ile ayrıca, Elektrik Piyasası Düzenleme Kurulu tarafından atanması gereken iki üyenin, Kurulun ilk oluşumunda nasıl atanacağı hususu düzenlenerek, bu iki üyenin Bakanlar Kurulu tarafından atanacağı belirtilmektedir.

İlk atanan üyelerin ne şekilde yenileneceği de madde kapsamında düzenlenmekte ve devamlılığın temini için ilk Başkanın altı yıllık süre boyunca görev yapacağı belirtilmektedir.

Diğer yandan, herhangi bir müdahaleyi önlemek açısından Kurum personelinin Kurul tarafından atanmasını temin edecek bir düzenleme yapılmaktadır.

B) Bu Kanunla öngörülen yeni piyasa yapısı için gerekli tüm hazırlıkların, ''hazırlık dönemi'' olarak ifade edilen, Kanunun yürürlüğe girmesini takip eden azami yirmi dört aylık süre zarfında tamamlanması öngörülmüştür.

Hazırlık dönemi süresince;

1. Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibariyle piyasada faaliyet göstermekte olan tüzel kişilerin lisans alabilmesi için gerekli hazırlıklar ancak ''hazırlık dönemi'' sonuna kadar tamamlanabileceği için, bu tüzel kişilerin bu dönem dahilinde lisans alma zorunluluğu olmaksızın faaliyetlerini sürdürebilmeleri imkanını da sağlamaktadır.

2. Kanunun yürürlüğe girmesinden önce iletim, dağıtım ve üretim gibi faaliyetlerin tümünde birden yer alan tüzel kişilerin, müştereken yürütülen bu faaliyetler sonucu tekel güç haline gelmemeleri ve bunun yanında faaliyetlerin ayrıştırılması ile her bir faaliyete ilişkin maliyetlerin, oluşturulacak tarifeler açısından net olarak ortaya konulabilmesi için, yürütecekleri faaliyeti bu Kanun hükümlerine göre seçmeleri ve diğer faaliyetlerine son vermeleri öngörülmüştür. Tüzel kişiler bu konudaki düzenlemeyi hazırlık dönemi sonuna kadar tamamlamakla yükümlüdürler. Bu konuda herhangi bir tereddüte yer verilmemesi için, bu Kanunda adı geçen ''mevcut sözleşmeler'' kapsamında yer alan imtiyaz sözleşmelerinin de bu hüküm kapsamında olduğu ayrıca vurgulanmıştır. Bu geçici madde, tüzel kişiler tarafından vazgeçilen faaliyetlerin sürdürülebilmesi için gerekli önlemlerin Kurul tarafından alınacağını da hükme bağlamaktadır.

3. Yeniden yapılanma çalışmaları Bakanlık tarafından başlatılmış ve zaman içerisinde olgunlaştırılarak sonuçlanma aşamasına getirilmiştir. Kanunla öngörülen yeni piyasa yapısı ve kurumsal düzenlemeler hakkında Bakanlığımızca bugüne dek oluşturulan bilgi ve belge birikimi doğal olarak Kuruma aktarılacaktır.

Burada getirilen düzenleme, hazırlık dönemi dahilinde kurumsal gelişime yönelik hazırlık çalışmalarının, Kanunun yürürlüğe girmesini müteakip, Bakanlık tarafından başlatılması ve Kurulun atanmasından sonra Kurula devredilerek, Bakanlık ile koordinasyon içinde yürütülmesi ve hazırlık dönemi sonuna kadar tamamlanması düzenlenmiştir.

4. Bu Kanunla hazırlanması yönetmeliklere bırakılan hususlarda yapılacak çalışmaların hazırlık dönemi sonu itibariyle tamamlanması ve tamamlanmayı müteakip yeni piyasa yapısının işlerlik kazanması hükme bağlanmaktadır. Ayrıca, söz konusu yönetmelikler kapsamında oluşturulması gereken lisansların ve piyasa faaliyetleri açısından gereken yöntemleri içeren dokümanların, piyasada faaliyet gösteren tüzel kişilerin görüşleri alınarak hazırlanması da hükme bağlanmaktadır.

5. Şebeke yönetmeliği, dağıtım yönetmeliği ve müşteri hizmetleri yönetmeliği hazırlık çalışmaları ilgili kuruluşlar tarafından önceden başlatılmış bulunduğundan, çalışmaların tamamlanmasını müteakip, hazırlık dönemi sonu beklenmeksizin uygulamaya konulmasında herhangi bir sakınca olmadığı gibi, bu yönetmelikler aynı zamanda iletim ve dağıtım sisteminin işletme ve planlama standartlarını da içerdiğinden mümkün olan en kısa sürede uygulamaya konulmalarında yarar bulunmaktadır. Dengeleme ve uzlaştırma yönetmeliği ise, hazırlık dönemi sonunda oluşacak yeni piyasa yapısında işlerlik kazanacağından bu kapsamın dışında tutulmuştur.

Hazırlık dönemi sonu itibariyle ise;

1. Piyasada faaliyet gösteren veya göstereceği hükme bağlanmış olan tüzel kişilerin, Kurulun çıkaracağı yönetmelikler çerçevesinde gereken başvuruyu yapmaları neticesinde ilgili lisanslarını alacakları hususu hükme bağlanmaktadır.

2. İletim sistemi bütünlüğünün sağlanması ve korunması açısından, tüm iletim sisteminin tek elden yürütülmesini sağlayacak düzenleme yapılmaktadır.

3. Bu Kanunla getirilmeye çalışılan yeni piyasa yapısı, kendi iç dinamikleri ile hareket kabiliyeti olan serbest bir elektrik pazarının oluşturulması ilkesine dayanmaktadır. Bu itibarla yeni yapıda, muafiyet unsuruna veya genel Hükümet politikası dışında bir teşviğe yer verilmemektedir.

Bu nedenle, hazırlık döneminin sonu itibariyle, tarife altı veya tarife dışı tutularak muafiyetli bedel ödeyerek veya herhangi bir bedel ödemeksizin elektrik enerjisi kullanan gerçek veya tüzel kişilerin bu haklarının sona erdirilmesi madde ile düzenlenmektedir.

Getirilen bir diğer düzenleme, tarifeler içinde, tüzel kişilerin piyasa faaliyetleri ile doğrudan ilişkili olmayan hiçbir unsurun yer almaması prensibinden hareketle, elektrik satış tarifeleri üzerindeki fonların ve payların kaldırılmasıdır.

C) Uzun süredir gündemde olan ancak çeşitli nedenlerle sonuçlandırılamayan, kamu üretim ve dağıtım tesislerinin işletme hakları devrine ilişkin çalışmaların belirli bir tarih itibariyle sonuca ulaştırılabilmesini teminen gerekli düzenleme yapılmaktadır.

D) Ayrıca, TEDAŞ ve Elektrik Üretim Anonim Şirketi bünyesinde yer alan bağlı ortaklıkların statülerinin bu Kanun çerçevesindeki durumuna açıklık getirilmektedir.

Dağıtım faaliyeti yönünden;

1. TEDAŞ'ın, işletme hakkı özel sektöre devredilmemiş olan ya da sair şekillerde özelleştirilmemiş olan dağıtım bölgelerinde, hizmetin devamlılığının sağlanması bakımından dağıtım ve perakende satış faaliyetlerine devam edeceği ancak belirlenecek bir usul dairesinde perakende satış hizmetine ilişkin faaliyetlerin özel perakende satış şirketleri tarafından da yerine getirilebileceği hükme bağlanmaktadır.

2. Mevcut sözleşmelere taraf olması yanında mevcut sözleşmelere konu olan tesislerin mülkiyetini elinde bulundurması nedeniyle, bu tesislere yapılacak her türlü yatırımın onaylanan projesine uygun olarak yapılıp yapılmadığının, TEDAŞ tarafından denetlenmesi düzenlenmiştir.

3. Üretim faaliyeti yönünden, yeni piyasa yapısına ve serbest rekabete uygun olarak faaliyette bulunabilmeleri için, Elektrik Üretim Anonim Şirketi bünyesindeki bağlı ortaklıklar dahil tüm üretim tesislerinin, elektrik enerjisi üretimine ilişkin gerçek maliyetlerini yansıtan fiyatlarının oluşması için gereken düzenleme yapılmaktadır. Ayrıca, TEAŞ tarafından üretim faaliyetine ilişkin olarak edinilmiş bulunan kredilerin Elektrik Üretim Anonim Şirketi sorumluluğunda olacağı da belirtilmektedir.

E) Mevcut durumda, kamu adına yapılan elektrik enerjisi üretimine ilişkin fiyatlar, gerçek üretim maliyetlerini yeterince yansıtmamaktadır. Bu duruma yol açan en önemli neden, Devlet Su işleri tarafından genel bütçeden karşılanarak yapılan hidroelektrik santralların, maliyet kalemleri dikkate alınmaksızın ilgili kamu üretim kuruluşuna devredilmesi ve bu kuruluşun ortalama satış fiya-tının olması gerekenden daha düşük olarak gerçekleşmesidir. Öncelikle, Devlet Su İşleri tarafından genel bütçeden karşılanarak yapılan yatırımların, maliyetler yansıtılarak Elektrik Üretim Anonim Şirketine devredilmesi hususu, bu Kanunla, 6200 sayılı Devlet Su işleri Umum Müdürlüğü Teşkilat ve Vazifeleri Hakkında Kanuna eklenen madde ile hüküm altına alınmıştır.

Bu husus piyasada oluşacak fiyatlar açısından son derece olumlu olmakla birlikte, hedeflenen piyasa yapısı bakımından mevcut sorunu tam olarak gidermediğinden, Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt Anonim Şirketinin bu Kanun uyarınca devraldığı ve/veya devralacağı mevcut sözleşmeler kapsamındaki enerji alım anlaşmaları nedeniyle üstleneceği malî yükümlülükleri yerine getirebilmesini sağlamak ve diğer taraftan, Elektrik Üretim Anonim Şirketi'nin ortalama satış fiyatının piyasada rekabet edilebilir düzeye çıkarılmasını temin etmek için, belli bir süre boyunca Bakanlık politikası doğrultusunda, Elektrik Üretim Anonim Şirketince üretilen elektrik enerjisinin Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt Anonim Şirketine satılması da öngörülmektedir.

Bununla birlikte bu süre, hazırlık dönemi sonundan itibaren en fazla beş yıl ile sınırlı tutularak, Kanunda hedeflenen piyasa yapısına en kısa sürede geçişin yapılması öngörülmüştür.

Mevcut sözleşmeler kapsamında olup, Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt Anonim Şirketi tarafından üstlenilen ve/veya üstlenilecek enerji alım ve satış anlaşmalarının Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt Anonim Şirketine bazı yükümlülükler getirdiği açıktır. Diğer yandan bu Kanunun öngördüğü yeni piyasa yapısında Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt Anonim Şirketi dışında özel toptan ve perakende satış şirketleri piyasada ikili anlaşmalar yoluyla faaliyet gösterebilecek ve serbest rekabet koşullarında piyasada enerji alım-satımına dair fiyatlar oluşmaya başlayacaktır.

Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt Anonim Şirketinin üstlendiği ve/veya üstleneceği bu yükümlülükleri yerine getirebilmesi için kendi dışında oluşan piyasa fiyatlarına uyum sağlaması gerekli olacaktır. Bu madde ile, başta Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt, Anonim Şirketi olmak üzere diğer kamu tüzel kişilerinin piyasada yapılacak düzenlemeler sonucunda gelirlerinde oluşabilecek kayıpların, gerektiği hallerde ve hazırlık döneminin sona ermesinden itibaren azami beş yıl ile sınırlı kalmak üzere, karşılanması için gereken mali desteğin genel bütçe imkanları ile sağlanmasına yönelik düzenleme yapılmaktadır.

F) Bu Kanunda öngörülen yeni piyasa yapısının, Avrupa Birliği uygulamalarına uyumlu olması hedeflenmiştir. Bu çerçevede tüketiciler, yıllık elektrik enerjisi tüketim miktarlarına göre gruplandırılmakta ve belli bir takvim dahilinde tedarikçisini seçme serbestisine sahip olacak tüketiciler tanımlanmaktadır.

G) Halen içerisinde bulunduğumuz kritik döneme ilaveten 2001 ve 2002 yılları da arz-talep dengesi açısından kritik yıllar olarak gözükmektedir. 2001 ve 2002 yıllarında söz konusu olabilecek enerji açığının giderilebilmesini teminen, Devlet Planlama Teşkilâtı Müsteşarlığı ile Bakanlık tarafından arz güvenliğini sağlamaya yönelik bazı tedbirlerin alınması amacıyla 2000-2002 döneminde işletmeye geçeceklerine ilişkin taahhütte bulunan Yap-İşlet-Devret projelerinin gerçekleştirilmesi halinde, bu projelere 3996 ve 4283 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde Hazine garantisi verileceği düzenlenmektedir.

Bu projelerin öngörülen sürelerde işletmeye alınmaları, sadece 2002 yılı sonuna kadar söz konusu olan arz açığının kapatılması açısından değil, 2003 yılı başı itibariyle işlerlik kazanacak yeni piyasa modeline önemli bir yedek kapasite ile girilebilmesi açısından da büyük önem taşımaktadır.

Ancak bu tarihe kadar işletmeye geçemeyen projeler için Hazine garantisi verilmeyeceği hüküm altına alınmaktadır.

– Yürürlük maddesidir.

– Yürütme maddesidir.

Sanayi,