İçeriğe geç
Yürürlükte Temel kanun 9. hâli

Petrol Piyasası Kanunu

Kanun numarası
5015
Kabul tarihi
04.12.2003
Resmî Gazete
20.12.2003 / 25322
Düstur
5. tertip, cilt 42
Son değişiklik
24.06.2026
Madde sayısı
35

Kaynak: TBMM 22. Dönem S. Sayısı 288 (Esas No: 1/691) · belgeyi aç · TBMM kaydı . Gerekçeler kanun tasarısı ya da teklifi üzerine yazılmıştır; komisyon ve Genel Kurul görüşmelerinde madde numaraları değişebilir. Her gerekçe, metni en çok benzeyen yürürlükteki maddeye bağlanmıştır.

Genel gerekçe

Enerji sektörü içerisinde önemli paya sahip olan petrol sektöründe faaliyetlerin yasal çerçevesini başta;

• Petrol Kanunu, • Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığının Teşkilât ve Görevleri Hakkında Kanun, • Millî Korunma Suçlarının Affına, Millî Korunma Teşkilât, Sermaye ve Fon Hesaplarının Tasfiyesine ve Bazı Hükümler İhdasına Dair Kanun ile diğer kararname ve tebliğler oluşturmaktadır.

Piyasa ekonomisinin kurumsallaştırılması ve rekabet ortamını geliştirme politikaları çerçevesinde uluslararası norm ve standartlar ile Avrupa Birliği Müktesebatına uyum çalışmaları doğrultusunda petrol ve petrol ürünleri endüstrisinde de mevcut yasal düzenlemelerin bütünlük içinde yenilenmesi ve piyasaların bu anlayışa göre düzenlenmesi ve yeniden yapılandırılması ihtiyacı ortaya çıkmıştır.

Yeniden yapılanma sürecinde; petrol kaynaklarının aranmasına ve yer yüzüne çıkarılıp teslime hazır hale getirilmesine yönelik faaliyetler ile yurt içinden veya dışından teslim alınan petrolün kullanıcılara sunumuna kadar yapılan piyasa faaliyetlerinin birbirlerinden ayrılması temel yaklaşımı benimsenmiştir.

Faaliyetlerin ayrılması sonucu oluşturulacak petrol piyasasında, kurumsal bir yapı içinde petrolün doğrudan veya işlenerek güvenlik ve ekonomik olarak rekabet ortamı içerisinde kullanıcılara sunumu, faaliyetlerin şeffaf, eşitlikçi ve istikrarlı biçimde sürdürülmesi, bunu sağlamak üzere gözetim ve denetim faaliyetlerinin düzenlenmesi amaçlanmıştır, Yapılan düzenleme ile piyasa faaliyeti olarak tanımlanan, rafinaj, işleme, iletim ve benzeri faaliyetler, Petrol Kanunundan çıkarılmak ve dağıtım faaliyetleri ile birleştirilmek suretiyle tek bir yasa altında toplanmaktadır.

İdarî yapılanmada ise, hızlı ve düzenli karar almak, düzenleme yapmak, etkin denetimde bulunmak, önlem almak ve bu suretle düzenli işleyen bir piyasa oluşturmak amacıyla Petrol Piyasası Kurumu adıyla yeni bir organın oluşturularak piyasa faaliyetlerinin bu kurum bünyesinde düzenlenmesi hedeflenmektedir.

Yapılan düzenlemeler ile, piyasalarda rekabet ortamının geliştirilmesine ve kaliteli ürün sunumuna yönelik tedbirler geliştirilmeye çalışılmış olup haksız rekabetin önlenmesi için tedbirler alınmıştır. Ancak bu önlemler piyasa teşekkülü boyutuyla sınırlı tutulmuş, bu konuların uygulamasında ilgili Kurumların görev alanlarına müdahil olunmamasına özen gösterilmiştir.

Petrol sektörü, aramadan petrolün tüketiciye ulaştırılmasına kadar entegre bir faaliyetler zinciridir.

Dünyadaki petrol faaliyetleri dikey bütünleşmiş yapılar sayesinde yatırım maliyetinin düşmesine yol açmakta, bu suretle tüketiciye daha ucuz ve kaliteli ürünün güvenli bir şekilde ulaştırılması mümkün olmaktadır. Bu Kanunla dikey bütünleşmiş bir yapılanmaya imkân sağlanmaktadır.

Petrolde arz güvenliği sağlamak ve uluslararası anlaşmalar gereği üstlenilen taahhütlerin ifası amaçlarıyla, Ulusal Petrol Stoğu Sistemi oluşturulmasına yönelik düzenlemeler de tasarı kapsamında yer almaktadır.

Bu kapsamda; 1989 yılında yapılan Kanun değişikliği ile düzenlendiği halde henüz tam olarak uygulanamayan petrol fiyatlarının serbestçe tespiti hükmünün hayata geçirilmesi de sağlanmış olacaktır.

Tasarıda ham petrol ve petrol ürünü ithalatında, rafinericiler dışında kalan kişiler için aranan uygunluk belgesi sistemi de kaldırılmakta ve Kanunla hak tanınan tüm kişilerin yurt içi ve yurt dışı kaynaklardan petrol temini serbestleştirilmektedir.

Petrol piyasası faaliyetlerinin güven ve istikrar içerisinde geliştirilerek sürdürülmesi amacıyla Tasarıda özetle;

• Tüketicinin ve piyasa taraflarının çıkar ve beklentileri ile kamu politikalarının ilkelerini ortak paydada buluşturacak, • Şeffaf, eşitlikçi ve verimli işleyişi sağlayacak, • Benimsenen ekonomik politikalar ve uluslararası yükümlülüklerimize uyumlu, • Rekabet kurallarına uygun, güvenli ve istikrarlı, bir yapının kurulması hedeflenmiştir.

Madde gerekçeleri

Tasarı/teklif madde 1

→ yürürlükteki madde 1

- Bu madde ile Kanunun amacı ve kapsamı belirtilmektedir.

Petrol piyasası faaliyetlerinin çerçevesi, yurt içi ve yurt dışı kaynaklardan temin olunan petrolün, doğrudan veya işlenerek kullanıcılara sunumu düzenlenmiştir.

Petrol piyasasının oluşumu ve işleyişine ilişkin temel unsurlar; arz ve çevre güvenliği, ekonomik olma ve rekabet ortamında faaliyette bulunma olarak sayılmıştır. Maddede piyasa faaliyetlerini oluşturan sürecin; şeffaflık, eşitlikçi olma ve istikrar temel ilkeleri doğrultusunda düzenlenmesi gereği de vurgulanmıştır. Petrol piyasası faaliyetlerinin piyasa kuralları içinde işleyişi amaçlandığından, düzenlemelere ilişkin uygulama araçlarının; yönlendirme, gözetim ve denetim olduğu ifade edilmiştir.

Türk Silâhlı Kuvvetleri ile Millî Savunma Bakanlığı Akaryakıt İkmal ve NATO POL Tesisleri İşletme Başkanlığının kendi mülkiyetindeki araç ve tesisleri vasıtasıyla yürüttüğü bu Kanun kapsamındaki faaliyetlerinin bu Kanun hükümleri dışında tutulmuş, ancak sivil kuruluşların anılan kurumlara bu Kanun kapsamındaki faaliyet olarak verdiği hizmetlerin bu kanun hükümlerine tâbi olacağı öngörülmüştür.

Tasarı/teklif madde 2

→ yürürlükteki madde 2

- Maddede, metinde kullanılan önemli terimlerin veya kısaltılmış ifadelerin anlamları ve açık ifadeleri yer almaktadır.

Tasarı/teklif madde 3

→ yürürlükteki madde 3

- Madde ile, petrol piyasasına dahil olan faaliyetlerden, yapılması “lisans” alma koşuluna bağlı faaliyet türleri sıralanmıştır.

Lisans vermek suretiyle kamu hizmet alanı oluşturulan faaliyetlerin belirlenmesinde;

• Kamunun can ve mal güvenliği, • Petrolün temini ve arz güvenliği, • Temin, işlem ve arz yönünden ekonomik olma gerekleri, • Rekabetin oluşumu ve gelişimi, unsurları değerlendirilmiştir.

Lisans koşuluna bağlanan faaliyetleri yapabilecek tüzel kişiler belirlenmiştir.

Maddede lisansların;

rafinaj, işleme, madenî yağ üretimi, depolama, iletim, ihrakiye, dağıtım, taşıma, bayi ve serbest kullanıcı faaliyetlerine göre farklı nitelikte haklar tanınması ve yükümlülükler getirilmesi öngörülmektedir.

Lisansların düzenlenmesi konusundaki usul ve esaslar ile bunlar üzerinde Kurum tarafından kullanılacak tasarrufların yetki çerçevesi de hükme bağlanmaktadır.

Tasarı/teklif madde 4

→ yürürlükteki madde 4

- Maddede, lisans sahiplerinin genel hak ve yükümlülükleri düzenlenmektedir.

Piyasa ortamında yapılacak girişim ve yatırımlara ilişkin kararların alınmasında, risk unsurunun değerlendirilmesinin son derece önemli olduğu, risk değerlendirilmelerinde ise kamuca tanınan hakların ve getirilecek yükümlülüklerin önemli bir unsur olduğu bilinmektedir. Bu çerçevede petrol piyasasında faaliyette bulunanlar için genel nitelikli hak, kısıtlama ve yükümlülükler maddede belirtilmiştir.

Tasarı/teklif madde 5

→ yürürlükteki madde 5

- Maddede, rafinericilerin lisanslarına işlenmek koşuluyla tesis içinde veya civarında işleme, depolama ile yakınındaki diğer tesislere boru hatları ile taşıma faaliyetlerinde bulunabilmesine ve sahip olacağı dağıtım şirketi ile akaryakıt dağıtım faaliyetlerinde bulunabilmelerine imkân sağlayan hüküm getirilmiştir.

Ayrıca, ulusal güvenlik açısından ihtiyaç duyulan akaryakıt ve diğer ürünlerin üretiminin ve tesliminin öncelik arz etmesi nedeniyle, rafinericilerin Türk Silâhlı Kuvvetlerinin taktik yakıtlarının üretim kabiliyetini ürün talebi olması halinde, sağlamak ve korumakla yükümlü oldukları hususu düzenlenmiştir.

Tasarı/teklif madde 6

→ yürürlükteki madde 6

- Madde ile;

taşıma, işleme, depolama, iletim, madenî yağ üretimi, serbest kullanıcı ve ihrakiye faaliyetlerinin yapılabilmesi için verilecek lisanslara uygulanacak değerleme kriterleri ile lisansın verilmesini gerektirecek teknik ve malî şartların Kurumca belirleneceği düzenlenmektedir.

Tasarı/teklif madde 7

→ yürürlükteki madde 7

- Madde ile, dağıtım lisansları kapsamındaki faaliyetlerin yapılabilmesi için Kurumdan lisans alınması gerektiği hükme bağlanmaktadır.

Maddede, akaryakıt dağıtım lisansının değerlendirmesine ilişkin ilke ve unsurlar sayılmış, değerlendirmeye ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir.

Dağıtıcıların, yıllık pazarlama projeksiyonları yapmak ve detayları ile Kuruma Şubat ayı içinde bildirmek zorunda oldukları belirtilmektedir.

Ayrıca, dağıtıcıların kendi işlettiği istasyonları aracılığı ile yaptığı satışın dağıtıcıların toplam yurt içi payının % 15’inden fazla olamayacağı ve dağıtıcıların yurt içi pazar payının ise toplam yurt içi pazarının % 45’ini geçemeyeceği öngörülmektedir.

Tasarı/teklif madde 8

→ yürürlükteki madde 8

- Maddede, bayiler için lisans zorunluluğu getirilmiştir.

Maddede, bayilik faaliyetleri için, Kurumdan, lisans alınması gerektiği hükme bağlanmış ve bayilerin temin ve sunumuna ilişkin faaliyetleri ile bayilere getirilen yükümlülükler belirlenmiştir.

Maddede, bayilerin, sözleşmenin devamı süresince, bayisi olduğu akaryakıt dağıtıcısı dışında başka akaryakıt dağıtıcıları ve onların bayilerinden akaryakıt teslim almayacakları, tağşiş ve/veya hile maksadıyla akaryakıta katılabilecek ürünleri akaryakıta katmayacakları ve istasyonlarında bulundurmayacakları, gerekli tedbirleri alarak tarım sektörünün ihtiyaçları için tanker ve köy pompası vasıtasıyla satış yapabilecekleri hususu düzenlenmiştir.

Tasarı/teklif madde 9

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

- Madde ile, yurt dışından ham petrol ve akaryakıt temin edilebilmesi için rafinerici, dağıtıcı veya ihrakiye teslim lisansına sahip olunması gerektiği, Türkiye’de ham petrol üreten şirketlerin de düşük graviteli yerli ham petrol ile karıştırılacak miktarda ham petrol ithal edebileceği, ham petrolün yurt içinde ticaretinin ise rafinericiler ve üreticilerce ya da birbirleri arasında yapılabileceği, ihrakiye teslimlerinin de ancak rafinerici, dağıtıcı ve ihrakiye teslim şirketlerinde yapılabileceği düzenlenmiştir.

Ham petrol ve ürünlerinin temin ve sunumunda, kalite temin ve kalite kontrol konusu uzun bir süredir ülkemiz gündemindedir. Çeşitli kurum ve kuruluşlar ile şirketlerce temin ve sunumun çeşitli aşamalarında denetim yapıldığının bilinmesine karşın, halen arzu edilen sonuçların alınamadığı bilinmektedir.

Teknik düzenlemelere uygun olmayan akaryakıtın, akaryakıt istasyonlarında satılamayacağı, fabrika, şantiye nakliye filosu işletmeleri ve bunun gibi, kendi ihtiyaçları için depolama imkânı olan ve kendi araçlarına akaryakıt ikmal kapasitesi olan yerler hariç araçlara yapılacak akaryakıt teslimlerinin akaryakıt istasyonları dışında yapılamayacağı hususunda düzenleme getirilmiştir.

Tasarı/teklif madde 10

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

- Maddede, petrol fiyatının en yakın erişilebilir dünya serbest piyasa koşullarına göre oluşacağı hükme bağlanmaktadır.

Maddede, yerli ham petrolün satış uygulama esasları düzenlenerek; bir taraftan yerli ham petrol üretiminin teşviki, diğer taraftan fiyatın mümkün olduğunca piyasa koşullarına göre belirlenmesi amaçlanmıştır.

Maddede, ithal ham petrol fiyatları dünya afişe fiyatları doğrultusunda yapılan petrol anlaşmalarına ve spot piyasa değerlerine göre temin edilebilen fiyatlar olarak değerlendirileceği belirtilmektedir.

Ayrıca fiyatların serbest piyasada oluşumu ile, ülkemizdeki petrol ürünlerinin fiyatlarının her aşamada dış pazarlardaki fiyat dengeleri paralelinde oluşumunu temin amacıyla bu düzenleme getirilmiştir.

Maddede, petrole ilişkin hizmetlere ait fiyatın “tarife esasına” göre belirlenmesi öngörülmüştür.

Tarifeler onaya veya bildirime tâbi tutulmaktadır.

İletim ve iletim tesislerine bağlı lisanslı depolama tarifeleri, ilgililerce hazırlanıp Kurumun onaylanmasını müteakip yürürlüğe girecektir.

Diğer taraftan, Kurumun haklı gerekçelere dayanması halinde fiyatlara müdahale edebileceği de öngörülmektedir.

Tasarı/teklif madde 11

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

- Maddede, petrol tesislerinin yapımı için ihtiyaç duyulacak arsa, arazi ve binaların ediniminde ancak son çare olarak kamulaştırma yöntemine başvurulması esası getirilmektedir.

Yapılacak değerlendirme sonucu “kamu yararı” kararı alma yetkisi Kuruma tanınmaktadır.

Kamulaştırılan taşınmazın mülkiyeti Hazineye, kullanma hakkı ise kamulaştırma bedelini ödeyen lisans sahibine ait olacağı ve bunun tapu siciline kaydedilmesi suretiyle lisans sahibi adına lisans müddetince devam edeceği hükmü getirilmiştir. Ayrıca mülkiyetin gayri ayni haklar ve kiralama konusunda da Kuruma yetkiler tanınmıştır.

Petrol işleme, iletim ve depolama tesislerinin tehlikelerden korunması amacıyla özel hükümler belirlenmiştir.

Telgraf ve Telefon Kanunu gereği hat kesişmelerinde telefon hatlarına öncelik tanınması yönünde bir ayrıcalık hükmü bulunmaktadır. Boru hatları ile telefon şebekelerinin inşa maliyetleri dikkate alındığında, bu tür bir ayrıcalık hükmünün adil çözümler bulunmasını engelleyebilecek nitelikte olduğu görülmektedir. Bu nedenle petrol boru hatları için bu hükmün uygulanmaması öngörülmektedir.

Tasarı/teklif madde 12

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

- Madde ile, iletim tesisleri ve lisanslı depolama tesislerine kullanıcıların hangi koşullarda erişebileceği ve iletim ve depolama tesis sahiplerinin erişimi karşılamasına ilişkin mükellefiyetleri düzenlenmiştir.

Bu madde ile Kanunda belirlenen kısıtlar dışında, taleplerin kullanıcılar arasında ayrım gözetmeksizin karşılanması yükümlülüğü getirilmiştir.

Tasarı/teklif madde 13

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

- Maddede, petrol piyasasını ilgilendiren konularda idarî karar sürecinde aksaklıklar yaşanmaması amacı ile; piyasa taraflarınca çeşitli idareler nezdinde sürdürülen girişimlere, gerekli hallerde Kurumun da iştirak etmesi sağlanmaktadır.

Günümüz uygulamalarında bazı konularda Türk standartları tatbik olunmakla beraber, yatırımcı kamu kurum ve kuruluşlarının, kamu iktisadî teşebbüsleri ile belediye iktisadî teşebbüslerinin şartnamelerinde, çoğu kez değişik yabancı standart ve kaynakların referans gösterildiği ve bunun sonucunda piyasanın gelişiminde bu standartların çoğu kez belirleyici olduğu gözlenmektedir. Türk standartları uluslararası sistemlere uyumlu ve belli bir yeterlilik düzeyine erişmiş durumda bulunmasına karşın, birçok çaba ve önemli maliyetlerle oluşturulan bu standartların uygulanmasının yaygınlaştırılmasında sorunlar bulunmaktadır.

Bu nedenle, Türk standartlarının uygulanmasına yönelik hükümler de geliştirilmiş ve piyasa faaliyetleri ile ilgili Türk standartlarının Kurum onayıyla zorunlu hale getirilebileceği düzenlenmiştir.

Maddede ayrıca, Kurumun petrol piyasası ile ilgili olarak görüş bildireceği ve ilgili makamlardan talepte bulunabileceği konular sayılmakta, bunun yanı sıra Kuruma kamu davalarına müdahil olabilme, suç duyurusunda ve adlî ve mülkî makamlardan yaptırım talebinde bulunma konularında yetki verilmesi düzenlenmiştir.

Tasarı/teklif madde 14

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

- Maddede, piyasa faaliyetlerine ilişkin bilgilerin toplanması, kayıt düzeninin oluşturulması ve yapılacak tebligatlar ile ilgili usul ve esasların belirlenmesine ilişkin düzenlemeler getirilmiştir.

Kuruma; lisans sahiplerine bildirim yükümlülüğü getirme, bu kişilerin kayıt ve belge sistemlerinin işleyişine yönelik düzenleme yapma ve gerekli gördüğü bilgileri ilgililerden isteme yetkileri tanınmaktadır.

Kurumun lisans sahiplerine ilişkin olarak tutacağı kayıtlar ile lisans sahiplerinden toplanarak Kurumca derlenen bilgilerin kamuoyuna açıklanması hususları madde kapsamına alınmıştır.

Ayrıca Kurumun piyasa faaliyetlerini kendi personeli ile veya kamu kurum ve kuruluşları ile özel denetim kuruluşlarından hizmet alımı yoluyla denetime tâbi tutacağı ve denetlemelerin sağlıklı bir şekilde yürütülebilmesi için de sabit ve gezici laboratuvarlar kurabilmesine imkân sağlayan düzenlemeler getirilmiştir.

Tasarı/teklif madde 15

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

- Maddede, lisans sahipleri için sigorta yükümlülüğü getirilmektedir.

Petrolün yapısı itibarıyla yanıcı, yakıcı, parlayıcı ve patlayıcı olması nedeniyle, petrol piyasasında faaliyet gösteren bazı tesislerin çeşitli risklerle karşılaşarak devreden çıkması, harap olması veya kullanılamaz duruma gelmesi halinde, bunun sonuçlarının kamu düzenini tehdit eden boyutlara bile ulaşabileceği bilinmektedir. Bu risklerin kamuya yük olamayacak şekilde azaltılması için, petrol tesis ve faaliyetlerine sigorta yükümlülüğü getirilmesi son derece önemlidir. Günümüzde bu tür tesislerin büyük bölümünün sigortalı olduğu, bu nedenle tesisler yönünden piyasa taraflarına ek bir maliyet getirmeyeceği düşünülmekle birlikte, konunun lisans sahiplerinin inisiyatiflerine bırakılamayacak kadar önemli olması nedeniyle Kanun kapsamında düzenlenmesine ihtiyaç bulunmaktadır.

Sigorta yükümlülüğüne tâbi faaliyetlere getirilebilecek muafiyetlerin Bakanlar Kurulunca belirlenmesi esası benimsenmiştir. Yükümlülük kapsamındaki varlık çeşitlerinin belirlenmesi ile bunların tâbi olacağı sigorta kolları gibi hususların ise Kurum tarafından yürürlüğe konulacak yönetmelikler kapsamında düzenlenmesi öngörülmektedir.

Tasarı/teklif madde 16

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

- Maddede, petrol stok sisteminin oluşturulması öngörülmektedir.

Petrol stok sistemi; rafineri, akaryakıt ve LPG dağıtım lisansı sahipleri ile bir tüketim tesisinde her bir cins üründen yılda 20 000 ton ve üzeri akaryakıt kullanan serbest kullanıcıların stok tutma yükümlülüğü kapsamında oluşacaktır.

Bir önceki yıl günlük ortalama petrol kullanımının içindeki net ithalatın 90 günlük miktarından az olmamak üzere tutulacak, ulusal petrol stoğunun piyasa taraflarının kendi depoları ile işletilecek lisanslı depolarda stoklanması öngörülmektedir.

Ulusal Petrol Stoğu tutulmasını gerekli kılan hususlar:

• Piyasada sürekliliğin sağlanması, kriz veya olağanüstü hallerde risklerin önlenmesi, • Uluslararası Enerji Programı Anlaşması hükümlerinin yerine getirilmesi, • Avrupa Birliğinin minimum petrol stoklaması yükümlülüğü getiren direktifleri, • Piyasanın serbestleştirilmesi ile rafinaj faaliyetlerinin özelleştirilmesi sonucu oluşabilecek risklerin önlenmesidir.

Ulusal petrol stoğunun tamamlayıcı kısmının, yeterli depolama imkânlarının yanında takibinin kolay ve pratik olması nedeniyle rafinericiler tarafından tutulması öngörülmektedir. Stokların tamamlayıcı kısmının edinilmesi nedeniyle oluşacak kaynak ihtiyacının, finansman giderleri ve stokların depolama ve idame maliyetinin tüketici fiyatlarına ilave edilen ve rafinericilerin kullanımında kalan gelirler ile karşılanacağı, rafinericiler haricinde ithalat durumunda bu gelirin rafinericiye ithalatçı tarafından ödeneceği düzenlenmiştir.

Ulusal petrol stoğunun üzerinde yapılacak tasarruflar ve alınacak tedbirler için bir komisyon kurulması ve bu komisyonun çalışmasına ait usul ve esasların Bakanlar Kurulunca belirlenmesi düzenlenmiştir. Ayrıca, yaptırım sağlamak açısından, alınacak tedbirler ve uygulanacak politikalar açısından komisyonun Bakanlar Kuruluna teklif götürmesi hususu düzenlenmektedir.

Stok ve stoklamaya ilişkin işlemleri, bakanlıklar arası koordinasyonu da sağlayarak yürütmek üzere çeşitli bakanlık, kurum ve kuruluş temsilcilerinden oluşan bir Komisyonun kurulması öngörülmektedir.

Tasarı/teklif madde 17

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

- Serbest kullanıcıların belirlenmesi ile ilgili usul ve esasların Kurul tarafından çıkarılacak yönetmelikle ayrıntılı olarak düzenleneceği hükmü getirilmiştir.

Tasarı/teklif madde 18

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

- Maddede, rafinericilerin ve dağıtıcıların yurt içinde pazarlayacakları akaryakıta rafineri çıkışında veya gümrük girişinde Kurumun belirleyeceği şart ve özellikte marker eklemeleri öngörülmektedir.

Maddede, ulusal marker yanında idarî ve teknolojik yöntemler de kullanılarak denetim sistemi kurulacağı düzenlenmiştir.

Ayrıca numunelerde yapılacak testlerde ulusal markerin gerektiği şart ve seviyede bulunmadığı ve alınan numunelerin laboratuvar analizi ile standarda uymadığı tespit edildiğinde ceza-î müeyyidelerin uygulanacağına ilişkin düzenleme getirilmiştir.

Tasarı/teklif madde 19

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

- Madde ile, bu Kanuna göre suç oluşturan fiiller, ceza gruplarına göre sınıflandırılmıştır. Kanunda yer alan idarî cezalar; ağır kusur, 1 inci derece kusur olarak 2 ayrı grup altında toplanmış ve her grup için uygulanacak ceza tutarı öngörülmüştür.

Tasarıda, idarî cezaların verilmesinde ve tedbirlerin alınmasında yargı yolu açık olmak üzere Kurumun yetkili olması esası benimsenmiştir. Kurumca alınan kararlara karşı idarî yargı yolunun her zaman açık bulunduğu belirtilmiştir.

Tasarı/teklif madde 20

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

- Maddede, lisans kapsamında olan faaliyetlerin geçici veya sürekli olarak durdurulması ile lisansın iptaline ilişkin usul ve esaslar düzenlenmektedir.

Kurumca uygulanacak lisans iptali veya mühürleme işlemlerine rağmen, faaliyetlerini sürdürmekte ısrar edebilecek kişilerin, mahkemelerce yargılanıp suçlu bulunmaları halinde, verilecek cezanın takdirinde, Türk Ceza Kanununun mührün fekki ile ilgili maddesinin esas alınması sağlanmaktadır.

Tasarı/teklif madde 21

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

- Madde ile, Kurulun, kendisine intikal eden ihbar veya şikâyetler üzerine doğrudan doğruya soruşturma açtırabileceği gibi, soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının tespiti amacıyla bir ön araştırma da yaptırabileceği öngörülmektedir.

Petrol piyasası faaliyetlerinin hızlı, sürekli ve daha düzenli bir şekilde yürütülebilmesi için böyle bir düzenlemeye ihtiyaç duyulmuştur.

Ön araştırma ve soruşturmada takip edilecek usul ve esasların yönetmelikle belirleneceği düzenlenmiştir. Petrol piyasası faaliyetlerinin acele işlerden olması ve ülke genelini ilgilendirmesi nedeniyle, Kurul kararına karşı açılacak davaların süratle yürütülmesi amaçlanmaktadır.

Tasarı/teklif madde 22

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

- Maddede, piyasa faaliyetlerine ilişkin düzenlemeler ile, Kanunun ilgili maddeleri ve piyasanın işleyişi esnasında duyulan diğer hususlarda da Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikler ile düzenleme yapılacağı öngörülmektedir. Ayrıca, Kurulun yetkilerini özel nitelikli kararlar almak suretiyle de kullanabileceği ve bu kararlarını tebliğler, basın yayın araçları veya özel bültenlerle duyurabileceği düzenlenmektedir.

Tasarı/teklif madde 23

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

- Maddede, bu Kanunla yapılan düzenlemelerin uygulanmasını sağlamak üzere bazı kanunlarda yer alan hükümlerin yürürlükten kaldırılması öngörülmektedir.

A) fıkrasında 10.9.1960 tarihli ve 79 sayılı Millî Korunma Suçlarının Affına, Millî Korunma Teşkilat, Sermaye ve Fon Hesaplarının Tasfiyesine ve Bazı Hükümler İhdasına Dair Kanunun 5 inci maddesinin yürürlükten kaldırılması öngörülmektedir. Bu konular Petrol Piyasası Kanunu kapsamında detaylı olarak ele alındığı için, hükümsüz kalmaktadır.

B) fıkrasında, 3.4.1930 tarihli ve 1580 sayılı Belediye Kanununun 15 inci maddesinin ikinci fıkrasının (41) numaralı bendinin iptali öngörülmektedir. Anılan bent gereği petrol hakkı sahipleri tarafından Petrol Kanunu hükümleri dışında yapılan gaz ve her nevi müştail maddeler depoları yapma ve işletme hakkının sadece belediyelere ait olduğunu hükme bağlamaktadır. Ancak, İmar Kanunu ve diğer ilgili mevzuat doğrultusunda alınacak ruhsat ve izinler sonucu yapılabilecek bu tür tesislerin yapım ve işletimi konusunda kamu tekel alanı oluşturmanın günümüz ekonomik yaklaşımlarına uygun olmadığı bilindiğinden yürürlükten kaldırılması öngörülmektedir.

Tasarı/teklif madde 24

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

- Maddede, Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun görevleri arasına petrol piyasası ile ilgili görevlerin de dahil edilmesi amacıyla bu değişiklik yapılmıştır.

Tasarı/teklif madde 25

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

- Maddede, Kurumun gelirleri arasına, petrol piyasasında faaliyet gösteren lisans sahipleri ile ilgili katılma payı, lisans, onay, izin ve vize işlemleri üzerinden alınacak bedeller ile hibe, yayın ve sair gelirlerin de dahil edilmesi amacıyla maddede değişiklik yapılmıştır.

Tasarı/teklif madde 26

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

- Maddede, Kurumun uzman kadrolarına yabancı dil eğitimi almış nitelikli elemanların istihdamı amacıyla bu düzenleme getirilmiştir.

Tasarı/teklif geçici madde 1

→ yürürlükteki geçici madde 1

- Kanunda yer alan yeni düzenlemelerin yapılması, lisans başvurularının değerlendirilmesi ve Kurumun petrol piyasası faaliyetlerini de bünyesine alacak şekilde teşkilatlanması işlemleriyle ilgili olarak geçiş dönemine ihtiyaç bulunmaktadır.

Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte fiilen, bu Kanunla yapılması için lisans alınması gereken faaliyetleri yürüten kişilerin, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra 1 yıl içinde durumlarını bu Kanuna uygun hale getirmesi, ayrıca Kurum tarafından verilecek ek süreler ve Kanunun yayımı tarihinde yürürlükte olan mevzuatın da Kurumca düzenleme yapılıncaya kadar yürürlükte kalacağı öngörülmektedir.

Kanunda, lisans alınması gereken faaliyetler arasında ihrakiye teslim şirketleri ve ihrakiye bayileri de yer almaktadır. Bu nedenle, gümrük mevzuatına göre, bunker veya liman bayii olarak faaliyet gösteren şirketlerin bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren ihrakiye teslim şirketi veya ihrakiye bayii olarak bu maddede belirtilen süreler içerisinde durumlarını bu Kanuna uygun hale getirerek lisans almaları da amaçlanmaktadır.

Lisans yönetmeliği yürürlüğe girinceye kadar, lisans isteminde bulunulamayacağı ve anılan yönetmeliğin de Kanunun yayımını müteakip 180 gün içinde yürürlüğe gireceği düzenlemektedir.

Geçiş döneminde yeni düzenlemeler yapılıncaya kadar, petrol ürünleri ile ilgili Otomatik Fiyatlandırma Kararnamesinin ve anılan Kararnamenin dayanağı olan 79 sayılı Millî Korunma Suçlarının Affına, Millî Korunma Teşkilat, Sermaye ve Fon Hesaplarının Tasfiyesine ve Bazı Hükümler İhdasına Dair Kanunun 5 inci maddesinin uygulanmasına ihtiyaç duyulduğundan bu hüküm düzenlenmiştir.

Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra Kurul tarafından ikincil mevzuatın oluşturulması ve gerekli düzenlemeler tamamlanıncaya kadar Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından belgelerin verilmesine devam edilmesi ve bu süreç sonunda 6326 sayılı Petrol Kanununun belge ile ilgili ibare ve hükümlerinin yürürlükten kaldırılmasının sağlanması için bu düzenleme yapılmıştır.

Ayrıca, 6326 sayılı Petrol Kanunu hükümlerine göre verilen “belge” kapsamında yapılan boru hattı ile nakliye ve rafinaj faaliyetleri Petrol Kanunu kapsamından çıkartılarak, Petrol Piyasası Kanunu kapsamına alınmakta olduğundan ve Petrol Kanunu hükümlerine göre hak sahiplerince ithal edilmiş malzemenin üzerinde kısıtlamalar olduğu için bunların kaldırılarak ilgili malzemenin şirketlerin serbest tasarrufuna bırakılması amaçlanmıştır.

Tasarı/teklif geçici madde 2

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

- Petrol Piyasasını İlgilendiren Özelleştirme işlemlerinde Kuruma bilgi verileceği, yürürlükteki mevzuat çerçevesinde yapılan özelleştirme uygulamaları sonucu yeni lisans verilmesi veya lisansın tadil edilmesi hususunun herhangi bir işleme gerek kalmaksızın Kurumca yerine getirileceği, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte, lisans kapsamındaki konularda faaliyet gösteren kamu kurum ve kuruluşlarının, bu tarihten itibaren özel hukuk hükümlerine tâbi olacağı düzenlenmiştir.

Ayrıca, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte, lisansa tâbi konularda faaliyet gösteren özelleştirme kapsamındaki kuruluşların, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren personel, malî ve ticarî mevzuat açısından kamu kuruluşlarına uygulanan mevzuat kapsamı dışında kalacakları ve Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre faaliyetlerine özelleştirilene kadar devam edecekleri hususu düzenlenmektedir.

Tasarı/teklif madde 27

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

- Yürürlük maddesidir.

Tasarı/teklif madde 28

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

- Yürütme maddesidir.

Sanayi,