İçeriğe geç
Yürürlükte Temel kanun 8. hâli

Engelliler Hakkında Kanun

Kanun numarası
5378
Kabul tarihi
01.07.2005
Resmî Gazete
07.07.2005 / 25868
Düstur
5. tertip, cilt 44
Son değişiklik
22.06.2023
Madde sayısı
43

Madde 4/A geçmişi

Ayrımcılık

Metin 0 kez değişmiş, toplam 1 değişiklik kaydı var.

Bugünkü metni

Madde 4/A- (Ek:6/2/2014-6518/65 md.)

Doğrudan ve dolaylı ayrımcılık dâhil olmak üzere engelliliğe dayalı her türlü ayrımcılık yasaktır.

Eşitliği sağlamak ve ayrımcılığı ortadan kaldırmak üzere engellilere yönelik makul düzenlemelerin yapılması için gerekli tedbirler alınır.

Engellilerin hak ve özgürlüklerden tam ve eşit olarak yararlanmasını sağlamaya yönelik alınacak özel tedbirler ayrımcılık olarak değerlendirilemez.

Metni elimizde olmayan 1 değişiklik kaydı

Bu kayıtlar metin içindeki değişiklik notlarından derlendi. Karşılaştırılacak hâl elimizde yok: belgenin konsolide metninin en eski kopyası 18 Kasım 2014 tarihli, bundan öncesi için metnin o günkü hâli hiçbir arşivde bulunmuyor.

  • Değişikliğin gerekçesi

    Madde ile, 5378 sayılı Kanuna 4/A ve 4/B maddeleri eklenmiştir.

    Engellilere yönelik ayrımcılık yasağı, genel esaslarda ve münferit hak ve özgürlüklere ilişkin pek çok hükümde düzenlenmiştir.

    Engellilerin toplumsal yaşama tam ve etkin katılımının önündeki temel engellerden biri ayrımcılığa maruz kalmalarıdır. 2010 yılında gerçekleştirilen Türkiye’de Özürlülüğe Dayalı Ayrımcılığın Ölçülmesi Araştırması da, engellilerin başta bilgiye erişim, eğitim ve istihdam süreçleri olmak üzere toplumsal yaşamın tüm alanlarında çeşitli düzeylerde ayrımcılığa maruz kaldıklarını göstermektedir.

    Ülkemizde esasen ayrımcılık yasağı ve eşitlik başta Anayasa olmak üzere ilgili yasalar çerçevesinde düzenlenmiş olup, engelliler politikamızın temel ilkelerinden birini oluşturmaktadır.

    5378 sayılı Kanun ile engelliliğe dayalı ayrımcılık yapılamayacağı düzenlenmiş, bu Kanunla Türk Ceza Kanununun 122 nci maddesine yapılan değişiklikle engelliliğe dayalı ayrımcılık suç olarak sayılmıştır.

    murat / Taraf devletlere engelliliğe dayalı tüm ayrımcılık biçimlerini yasaklama zorunluluğunu getiren Sözleşmede öngörüldüğü biçimiyle engelliliğe dayalı ayrımcılıkla mücadele açısından çok büyük önem arz eden, ayrımcılığın kapsamının ve ayrımcılık türlerinin iç mevzuatta henüz tanımlanmamış olması ayrımcılıkla mücadele politikalarının etkin bir şekilde uygulanmasının önündeki zorluklardan biri olarak ortaya çıkmaktadır.

    Bu madde ile ayrımcılık yasağının kapsamının düzenlenmesi, doğrudan ve dolaylı ayrımcılık dahil olmak üzere engelliliğe dayalı her tür ayrımcılığın yasaklanması, eşitliği sağlamak ve ayrımcılığı ortadan kaldırmak üzere engellilere yönelik makul düzenlemelerin yapılması için gerekli tedbirlerin alınması hedeflenmektedir. Ayrıca, Anayasanın 10 uncu maddesi doğrultusunda, engellilerin hak ve özgürlüklerden tam ve eşit olarak yararlanmasını sağlamaya yönelik özel tedbirlerin ayrımcılık sayılmaması öngörülmüştür.

    Diğer taraftan, engellilere yönelik politikaların asli unsuru olan topluma dahil olma hususu da tasarıda ilk defa düzenlenmiştir.

    Topluma dâhil olma; eğitim, istihdam ve sağlık başta olmak üzere tüm hakların kullanımı ile doğrudan ilgili bir haktır. Engelliler ancak diğer bireylerle eşit bir şekilde topluma dâhil olabildikleri ölçüde tüm haklardan eşit olarak yararlanabileceklerdir. Topluma dâhil olma, engellilerin toplumdan dışlanmasını ve izolasyonunu önlemek için gerekli önlemlerin almasını ve bağımsız yaşayabilmeleri için gereksinim duydukları bireysel destek hizmetleri dâhil olmak üzere gereksinim duydukları toplum temelli destek hizmetlerine erişimlerinin sağlanmasını gerektirmektedir. Destek hizmetleri, engellilerin yaşamın tüm alanlarına tam ve etkin katılımını hedeflemeleri açısından büyük önem arz etmektedir. Sözleşmenin 19 uncu maddesi, engellilerin diğer bireylerle eşit koşullar altında toplum içinde yaşama hakkına sahip olduğunu kabul ederek Taraf Devletlerin engellilerin bağımsız bireyler olarak topluma dâhil olabilmeleri için gerekli önlemleri etkin bir şekilde almalarını öngörmektedir.

    Madde ile engellilerin topluma dâhil olmaları ve toplum içinde yaşamaları amacıyla, bireysel destek hizmetleri de dâhil olmak üzere ihtiyaç duydukları toplum temelli destek hizmetlerine erişimlerinin sağlanması, toplumdan tecritlerinin ve ayrı tutulmalarının önlenmesi hedeflenmektedir.