d) Bir önceki yıl gerçekleşen bütçe gelirleri üzerinden, bölgedeki il özel idareleri için; (…)^[2] tahsisi mahiyetteki gelirler ile genel (…) ve özel bütçeli kuruluşlardan alınan yardım kalemleri hariç tutulmak üzere yüzde bir, belediyeler için; (…)^[3] tahsisi mahiyetteki gelir kalemleri hariç tutulmak üzere yüzde bir oranında, cari yıl bütçesinden aktarılacak pay.^[4]

e) Bölgedeki sanayi ve ticaret odalarının, bir önceki yıl kesinleşmiş bütçe gelirlerinin yüzde biri oranında, cari yıl bütçesinden aktarılacak pay.

f) (Değişik:2/7/2018-KHK-703/75 md.) Teşkilata ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde belirtilen diğer gelirler.

g) (Mülga:2/7/2018-KHK-703/75 md.)

Cumhurbaşkanı, il özel idareleri için belirlenen oranı yüzde beşe kadar yükseltmeye ya da bu Kanunda belirlenen oranına kadar indirmeye, belediyeler için belirlenen oranı ise; yarısına kadar indirmeye ya da bu Kanunda belirlenen oranına kadar yükseltmeye yetkilidir.^[5]

Birinci fıkranın (d) ve (e) bentlerinde belirtilen paylar, ilgili idare ve kuruluşlar tarafından haziran ayının sonuna kadar ajans hesabına aktarılır. (d) bendinde belirtilen paylar, süresi içerisinde aktarılmadığı takdirde, bu idarelere genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamı üzerinden ayrılan paydan ilgisine göre Maliye Bakanlığı ve/veya İller Bankasınca kesilerek ilgili ajans hesabına aktarılır. Diğer alacakların tahsilinde, genel hükümlere göre işlem yapılır.

(Ek fıkra:21/12/2021-7346/23 md.) Ajansın bu Kanundan kaynaklanan alacakları için uygulanacak yıllık temerrüt faizi oranı için 4/12/1984 tarihli ve 3095 sayılı Kanunî Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun hükümleri uygulanır.

Madde gerekçesi

Madde ile ajansın gelirleri düzenlenmiştir. Kalkınma Ajanslarının başarısını belirleyen önemli bir husus da ajansın sürekli ve yeterli bir finansal kaynağa sahip olmasıdır. Dünya örneklerinde, Kalkınma Ajanslarının gelirleri hizmet ettikleri alana, yasal yapılarına ve sundukları hizmetlere göre farklılık göstermektedir. Ancak, birçok kalkınma ajansı özerk bir yapıya sahip olmasına rağmen, finansal yapısının sağlam olması için özellikle kuruluş aşamasında ağırlıklı olarak ajanslar kamu tarafından finanse edilmektedir. Bu nedenle, genel bütçe vergi gelirlerinin binde beşi oranında bir payın bölgesel gelişme için ayrılması öngörülmüştür. Bu kaynak Yüksek Planlama Kurulunca nüfus, gelişmişlik düzeyi ve performans ölçütleri dikkate alınmak suretiyle ajanslara tahsis edilecektir.

Performans ölçütlerinin dikkate alınması, ajansların performanslarını geliştirmeleri için özendirici bir işlev görecektir.

Diğer taraftan, Yönetim Kurulunun yapısının bir yansıması olarak, bölgedeki tarafların ajans faaliyetleri ve ortak bölgesel kalkınma hedeflerini sahiplenmelerinin ve kalkınmanın faydalarından yararlanmalarının yanında maliyetlerine de iştirak etmelerinin sağlanması açısından, bölgedeki il özel idareleri için yüzde beş, belediyeler ile sanayi ve ticaret odaları için ise bir önceki yıl kesinleşmiş bütçe gelirlerinin yüzde biri oranında bir payın cari yıl bütçesinden bölgelerindeki ajansa aktarılması öngörülmüştür.

Avrupa Birliği fonlarından sağlanacak kaynaklar ve ajans faaliyetlerinden sağlanan gelirler de ajans bütçesi için büyük önem arzetmektedir.

Kaynak: TBMM 22. Dönem S. Sayısı 920 · tasarı/teklifin madde 19 gerekçesi

Madde 20

Giderler

Mülga / iptal1 değişiklik

(Mülga:2/7/2018-KHK-703/75 md.)

Madde 21

Malî saydamlık ve hesap verme sorumluluğu

Mülga / iptal1 değişiklik

(Mülga:2/7/2018-KHK-703/75 md.)

Madde 22

Bütçe

Mülga / iptal1 değişiklik

(Mülga:2/7/2018-KHK-703/75 md.)

Madde 23

Bütçenin hazırlanması ve kabulü

Mülga / iptal1 değişiklik

(Mülga:2/7/2018-KHK-703/75 md.)

Madde 24

Bütçe sonuçları

Mülga / iptal1 değişiklik

(Mülga:2/7/2018-KHK-703/75 md.)

Madde 25

Denetim

4 değişiklik

(Mülga birinci fıkra:2/7/2018-KHK-703/75 md.)

(Mülga ikinci fıkra:2/7/2018-KHK-703/75 md.)

(Mülga üçüncü fıkra:2/7/2018-KHK-703/75 md.)

Kalkınma Ajanslarında bağımsız denetim yapan kuruluşların ortakları, yöneticileri ve çalışanlarının cezai sorumluluğu hakkında 28/7/1981 tarihli ve 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 47 nci maddesinin (B) bendinin (3) numaralı alt bendi ile 48 ve 49 uncu maddeleri hükümleri uygulanır.^[6]

Beşinci Bölüm

Çeşitli Hükümler

Madde 26

Muafiyet

1 değişiklik

(İptal: Anayasa Mahkemesi’nin 30/11/2007 tarihli ve E.: 2006/61, K.: 2007/91 sayılı Kararı ile.; Yeniden Düzenleme: 25/6/2009-5917/37 md.)

Ajans; alacaklarının tahsili, taşınır ve taşınmaz mallarının alım, satım, kiralama ve devri, mal ve hizmet alımları, proje ve faaliyet desteği kapsamında yapılacak işlemler ve düzenlenecek kâğıtlar ile ilgili olarak damga vergisi, harç ve fondan; yapılacak bağış ve yardımlar nedeniyle veraset ve intikal vergisinden muaftır.

Madde 27

Uygulanmayacak hükümler

Ajans, 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ve 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu hükümlerine tâbi değildir.

Madde gerekçesi

Bu maddede uygulanmayacak hükümler düzenlenmektedir.

Ajans, mali özerkliğinin korunması, esnek ve dinamik yapısıyla değişen şartlara kolay uyum sağlayıp ihtiyaçlara acilen cevap verebilmesi amacıyla, ilgili bazı kanunların kapsamı dışında bırakılmıştır.

Kaynak: TBMM 22. Dönem S. Sayısı 920 · tasarı/teklifin madde 27 gerekçesi

Madde 28 ila 29

29 — (19/6/1994 tarihli ve 540 sayılı Devlet Planlama Teşkilatı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile ilgili olup yerine işlenmiştir.)

Madde gerekçesi

Bu madde ile 540 sayılı Devlet Planlama Teşkilatı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin ilgili hükümlerinde gerekli değişiklikler yapılmıştır.

Kaynak: TBMM 22. Dönem S. Sayısı 920 · tasarı/teklifin madde 28 gerekçesi

Madde 30

(27/10/1989 tarihli ve 388 sayılı Güneydoğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Teşkilatının Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile ilgili olup yerine işlenmiştir.)

Geçici Madde 1Mülga / iptal1 değişiklik

(Mülga:2/7/2018-KHK-703/75 md.)

Geçici Madde 2Mülga / iptal1 değişiklik

(Mülga:2/7/2018-KHK-703/75 md.)

Geçici Madde 3

Türkiye-Avrupa Birliği Malî İşbirliği kapsamında yürütülen bölgesel programların; bölgelerde yürütülmesi ve koordinasyonu amacıyla oluşturulan proje birimlerinin yürütmekte olduğu iş ve işlemler, bunlara ilişkin hak ve yükümlülükler ile her türlü taşınır mallar, kuruluş kararnamesinin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde ilgili ajansa devredilir.

Söz konusu proje birimlerinde çalışan personelden; görevli olduğu bölgede kurulan ajansın kuruluş kararnamesinin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içerisinde ilgili ajansa başvuranlardan, 18 inci maddenin ikinci fıkrasında belirtilen öğrenim dalı dışındaki niteliklere sahip olanlar uzman personel, diğerleri ise destek personeli olarak bu Kanunun ilgili hükümlerine göre öncelikle istihdam edilir.

Madde gerekçesi

Türkiye - Avrupa Birliği Mali İşbirliği kapsamında Güneydoğu Anadolu Bölgesi hariç toplam dört bölgede bölgesel program yürütülmektedir. Doğu Anadolu Kalkınma Programı kapsamında Van ilinde "Proje Koordinasyon Merkezi"; Samsun-Kastamonu-Erzurum NUTS II Bölgeleri Kalkınma Programı kapsamında, merkezi Amasya'da olmak üzere Yeşilırmak Havzası İl Özel İdareleri Hizmet Birliği, merkezi Kastamonu'da olmak üzere Orta Karadeniz Kalkınma Birliği ve merkezi Erzurum'da olmak üzere Erzurum-Erzincan-Bayburt İlleri Kalkınma Birliği kurulmuştur. Söz konusu programların başarıyla yürütülmesi için bölgelerde programların yürütülmesinden sorumlu birimlerin kurulması ön koşuldur. Kalkınma Ajansları henüz kurulmadığından, geçici olarak bu görevleri üstlenecek olan proje birimleri kurulmuş ve bu kapsamda personel istihdam edilmiştir. Söz konusu bölgelerde Kalkınma Ajanslarının kurulması ile birlikte bu birimlerin yürütmekte olduğu iş ve işlemler, bunlara ilişkin hak ve yükümlülükler ile her türlü taşınır malların ilgili ajanslara devredilmesi gerekmektedir. Ayrıca, bu birimlerde oluşan teknik kapasitenin ve bilgi birikiminin korunması ve uygulanan bölgesel programların devamlılığının sağlanması için; zaten detaylı bir inceleme ve ön eleme sonucunda seçilen proje birimi personelinin istekleri halinde ve yeterli nitelikleri taşımaları şartı ile ajanslarda istihdamı sağlanacaktır.

Kaynak: TBMM 22. Dönem S. Sayısı 920 · tasarı/teklifin geçici madde 3 gerekçesi

Geçici Madde 4Mülga / iptal1 değişiklik

(Mülga:2/7/2018-KHK-703/75 md.)

Geçici Madde 5Mülga / iptal2 değişiklik

(Ek: 13/2/2011-6111/138 md.; Mülga:2/7/2018-KHK-703/75 md.)

Geçici Madde 6 1 değişiklik

(Ek:4/4/2023-7451/16 md.)

8/2/2023 tarihli ve 6785 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile olağanüstü hâl ilan edilen iller ile 15/2/2023 tarihinde genel hayata etkili afet bölgesi ilan edilen Elazığ’da bulunan il özel idareleri, belediyeler ile sanayi ve ticaret odaları, Kanunun 19 uncu maddesinin birinci fıkrasının (d) ve (e) bentlerinde belirlenen usule göre ödeyecekleri paylardan 2023 ve 2024 yılları için muaftır. Olağanüstü hâl ilan edilen iller ile genel hayata etkili afet bölgesinde bulunan il özel idareleri, belediyeler ile sanayi ve ticaret odalarının muaccel borçlarına ilişkin olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı ve/veya İller Bankasınca pay borcunun kesilmesine yönelik olarak yapılan işlemler ile genel hükümler çerçevesinde kalkınma ajansları tarafından başlatılan takipler durdurulur, 2025 yılı Haziran ayı sonuna kadar muaccel borçlara faiz işletilmez, ilgili kanunlarda öngörülen zamanaşımı süreleri işlemez ve bu borçların tahsiline yönelik olarak bu tarihe kadar herhangi bir işlem yapılmaz. Bu maddenin yayımlandığı tarihten önce 2023 yılı için tahakkuk eden katkı payı borcunu ifa eden il özel idareleri, belediyeler ile sanayi ve ticaret odalarına, ödedikleri katkı payı faiz işletilmeksizin ya da yeniden değerlemeye tabi tutulmaksızın bu maddenin yayımlandığı tarihten itibaren 30 gün içinde ilgili kalkınma ajansı tarafından iade edilir.

Madde 31

Yürürlük

Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Madde 32

Yürütme

1 değişiklik

Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

EK 1: İstatistikî Bölge Birimleri Sınıflandırması

(Mülga:2/7/2018-KHK-703/75 md.)

5449 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN VEYA

ANAYASA MAHKEMESİ TARAFINDAN İPTAL EDİLEN HÜKÜMLERİN

YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE

Değiştiren Kanunun/ KHK’nin/İptal Eden Anayasa Mahkemesi Kararının Numarası	5449 Sayılı Kanunun Değişen veya İptal Edilen Maddeleri	Yürürlüğe Giriş Tarihi
5917	26	10/7/2009
6111	Geçici Madde 5	8/2/2006 tarihinden geçerli olmak üzere 25/2/2011 tarihinde
6552	4,11	11/9/2014
KHK/703	Kanunun adı, 1 ila 18, 19, 20 ila 24, 25, Geçici madde 1, Geçici madde 2, Geçici madde 4 ve Geçici madde 5 ile Ek (1) sayılı liste	24/6/2018 tarihinde birlikte yapılan Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri sonucunda Cumhurbaşkanının andiçerek göreve başladığı tarihte (9/7/2018)
7346	19	25/12/2021
7451	6	10/4/2023
Anayasa Mahkemesinin 14/3/2024 Tarihli ve E: 2022/21, K: 2024/79 Sayılı Kararı	19	14/6/2024

Dipnotlar

[1]Bu Kanunun adı “Kalkınma Ajanslarının Kuruluşu, Koordinasyonu ve Görevleri Hakkında Kanun” iken 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı KHK’nin 75 inci maddesi ile metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
[2]21/12/2021 tarihli ve 7346 sayılı Kanunun 23 üncü maddesiyle bu bentte yer alan “borçlanma,” ibaresi, “, katma” ibaresi ve “borçlanma ve” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.
[3]Anayasa Mahkemesinin 14/3/2024 Tarihli ve E: 2022/21, K: 2024/79 Sayılı Kararı ile bu bentte yer alan “…borçlanma ve …” ibaresinin madde metninden çıkarılması iptal edilmiştir.
[4]9/9/2011 tarihli ve 28049 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 8/8/2011 tarihli ve 2011/2168 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı Eki Kararın 1 inci maddesiyle; Belediyelerin, 5449 sayılı Kalkınma Ajanslarının Kuruluşu, Koordinasyonu ve Görevleri Hakkında Kanunun 19 uncu maddesi uyarınca bütçe gelirleri üzerinden kalkınma ajanslarına aktaracakları payların oranı binde beş olarak belirlenmiştir.
[5]2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı KHK’nin 75 inci maddesiyle; bu fıkrada yer alan “Bakanlar Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.
[6]2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı KHK’nin 75 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan “Bu maddeye göre” ibaresi “Kalkınma Ajanslarında” şeklinde değiştirilmiştir.