İçeriğe geç
Yürürlükte Değiştirici kanun 5. hâli

Kamuda Geçici İş Pozisyonlarında Çalışanların Sürekli İşçi Kadrolarına veya Sözleşmeli Personel Statüsüne Geçirilmeleri, Geçici İşçi Çalıştırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun

Kanun numarası
5620
Kabul tarihi
04.04.2007
Resmî Gazete
21.04.2007 / 26500
Düstur
5. tertip, cilt 46
Son değişiklik
30.03.2023
Madde sayısı
13

Kaynak: TBMM 22. Dönem S. Sayısı 1366 (Esas No: 1/1318) · belgeyi aç · TBMM kaydı . Gerekçeler kanun tasarısı ya da teklifi üzerine yazılmıştır; komisyon ve Genel Kurul görüşmelerinde madde numaraları değişebilir. Her gerekçe, metni en çok benzeyen yürürlükteki maddeye bağlanmıştır.

Genel gerekçe

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinde; kamu hizmetlerinin yerine getirilmesinde uygulanacak istihdam şekilleri sıralanmış ve bunlar memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler olarak belirlenmiştir.

Kamu kesiminde istihdam olunan işçiler sürekli işçi ve geçici işçi olarak ikiye ayrılmakla birlikte iş mevzuatımızda geçici işçi kavramı tanımlanmamıştır. Buna paralel olarak kamu kesiminde geçici işçi istihdamını düzenleyen mevzuat bulunmayıp, bu amaca yönelik düzenlemeler, yürürlükleri ilgili mali yılla sınırlı olan yılı bütçe kanunları ve kamu iktisadi teşebbüslerine yönelik olarak her yıl istihsal olunan yatırım ve finansman kararnameleridir.

Geçici işçi istihdamı, süreklilik arz etmeyen, yılın belirli dönemlerini kapsayan genellikle mevsimlik veya arızi işler için öngörülmüş bir istihdam şekli olmasına karşın, geçici iş pozisyonlarında çalıştırılan geçici işçiler, genellikle sürekli veya dönemsel olarak tekrarlanan işlerde çalıştırıldıklarından geçici olmaktan uzaklaşmış, sürekli istihdam edilir hâle gelmiştir.

Diğer yandan, bu kapsamda istihdam edilen geçici işçilerin önemli bir kısmı sekreterlik, bilgisayar işletmenliği, hizmetli, evrakçı, hasta bakıcı, hemşire gibi görevlerde çalıştırılmaktadır.

Bunların ücretleri de genel olarak benzeri işleri yapan memurlara verilen maaşlar seviyesinde tutulmaktadır.

Sonuç olarak, geçici işçi istihdamı başlangıç amacından uzaklaşmış, özellikle geçici işçi alımına ve istihdamına yönelik olarak mevzuattan kaynaklanan boşluklar ve esneklikler, kurum ve kuruluşlar açısından bu istihdam şeklini diğerlerine göre daha tercih edilir hâle getirmiştir. Bu kapsamda çalışan personelin iş mevzuatı hükümlerine tabi olmasına rağmen işçi istihdamıyla ilgisi bulunmayan alanlarda bile geçici işçi çalıştırılması yaygınlaşmış, geçici işçi istihdamının başlangıç amacıyla fiili durumu arasında büyük sapmalar meydana gelmiştir. Bu durumda, geçici iş pozisyonlarında çalıştırılan geçici işçilerle ilgili yeni bir düzenleme yapılması zorunluluğu doğmuştur.

Bu Tasarı ile; geçici iş pozisyonlarında istihdam edilenlerin durumu, fiilen yaptıkları işin niteliği ve/veya bir mali yıl içerisinde çalıştıkları toplam süre dikkate alınarak yeniden düzenlenmektedir. 2006 yılı içerisinde usulüne uygun olarak vizesi yapılmış geçici iş pozisyonlarında toplam altı ay ve daha fazla süreyle çalışmış olan geçici işçilerin sürekli işçi kadrolarına veya sözleşmeli personel statüsüne geçirilmeleri öngörülmektedir. Bu ayrımlar dikkate alınarak süreklilik kazanmış iş ve hizmetlerde çalıştırılan geçici işçilerden, fabrika, şantiye, atölye, çiftlik, arazi gibi işçi istihdamının zorunlu olduğu yerlerde fiilen çalıştırılanlar sürekli işçi kadrolarına, bunların dışındakiler ise sözleşmeli personel statüsüne geçirilmektedir. Ancak, kendilerine teklif edilen sözleşmeli personel statüsüne geçmek istemeyenlere, izleyen yıllarda 2006 yılındaki çalışma sürelerini geçmemek kaydıyla mevcut geçici iş pozisyonlarında çalışabilme imkânı da tanınmaktadır.

Ayrıca Tasarı ile;

kamu kesiminde geçici işçi istihdamına kalıcı bir yasal dayanak kazandırılması, bugüne kadar yaşanan tecrübelerden hareketle geçici işçi uygulamasının orman yangınlarıyla mücadele, mevsimlik ve kampanya işleri gibi yılın belirli dönemlerinde geçici mahiyette yürütülmesi gereken belirli bazı hizmetlerle sınırlandırılması ve bu hizmetlerde mali yıl içerisinde altı aydan az süreyle geçici işçi istihdam edilmesi haricinde geçici işçi istihdamına son verilmesi amaçlanmaktadır.

Madde gerekçeleri

Tasarı/teklif madde 1

→ yürürlükteki madde 1

Geçici iş pozisyonlarının vizesi bütçe kanunlarında yer alan hükümler uyarınca yapıldığından bu pozisyonların süresi mali yılla sınırlı bulunmaktadır. Yıl sonunda vize süresi dolduğundan bu pozisyonların kullanımı da sona ermektedir. Ancak bir sonraki yılda vize yapılması hâlinde geçici iş pozisyonlarının kullanılması mümkündür. Bu nedenle, kapsam maddesi 2006 yılında vize edilmiş geçici iş pozisyonları ve bu yıldaki çalışma süreleri dikkate alınarak düzenlenmiştir.

Niteliği itibarıyla süreklilik arz eden işlerde uzun yıllardır kadro verilememesinden dolayı geçici işçiler istihdam edilmektedir. Kurum ve kuruluşlar bu işçilerin hizmetlerine sürekli ihtiyaç duymaktadırlar. Yapılan düzenleme ile, kapsamda bulunan kurum ve kuruluşların süreklilik arz eden işlerinin bu işlerde tecrübeli ancak, geçici işçi olarak anılan ve altı ay veya daha fazla süreyle istihdam edilen geçici işçiler tarafından karşılanması amaçlanmıştır. Altı aydan az çalışan geçici işçiler ise mevsimlik, kampanya veya arızi işlerde istihdam edilmekte olup, mevcut çalışma sürelerinin uzatılmasına ihtiyaç bulunmamaktadır.

Bu nedenle sözleşmeli personel statüsüne veya sürekli işçi kadrosuna geçirilebilmenin temel şartı olarak, yılın en azından yarısı veya daha fazla süreyle çalışmış olmak aranmaktadır.

Ayrıca, 2005 ve 2006 yıllarında geçici işçi olarak çalışmaktayken iş sözleşmeleri, askerlik, doğum veya sağlık kurulu raporuyla belgelendirilen sağlık sorunları nedeniyle askıya alınanlar da kapsama alınmıştır.

Tasarı/teklif madde 2

→ yürürlükteki madde 2

Madde ile; 1 inci madde kapsamına giren personelin geçici işçi statüsünden sürekli işçi veya sözleşmeli personel statüsüne geçirilmesine ilişkin yöntem düzenlenmektedir.

Bu çerçevede maddenin birinci fıkrası ile;

- 1 inci maddenin (a) bendinde belirtilen idarelerde vizeli geçici iş pozisyonlarında çalışanlar genellikle sekreterlik, bilgisayar işletmenliği, hizmetli, evrakçı, hasta bakıcı, hemşire gibi görevlerde çalıştırılmaktadır.

Anılan bu görevler yılın belli bir dönemi ile sınırlı olmayıp süreklilik gerektiren görevlerdir. Ayrıca, işçiler eliyle gördürülmesi gereken hizmetler olmadığından, bu hizmetleri yerine getiren geçici işçilerin 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası kapsamında istekleri üzerine sözleşmeli personel statüsüne geçirilmeleri, fiilen işçiler eliyle yerine getirilmesi gereken işlerde istihdam olunanların ise sürekli işçi kadrolarına geçirilmeleri sağlanmaktadır.

- Kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları (iştirakler hariç), 4046 sayılı Kanun çerçevesinde özelleştirme kapsamında veya programında bulunanlardan sermayesinin % 50’sinden fazlası kamuya ait kuruluşlar ile 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu ile kurulmuş ve sermayesinin tamamı Hazineye ait kuruluşlarda çalıştırılan geçici işçiler fiilen işçiler eliyle gördürülmesi gereken işlerde istihdam olunduklarından, bunlardan kapsama girenlerin sürekli işçi kadrolarına geçirilmesi sağlanmaktadır.

- 5393 sayılı Belediye Kanunu, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ile 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununda; norm kadroya uygun olarak çevre, sağlık, veterinerlik, teknik, hukuk, ekonomi, bilişim ve iletişim, planlama, araştırma ve geliştirme, eğitim ve danışmanlık alanlarında avukat, mimar, mühendis, şehir ve bölge plancısı, çözümleyici ve programcı, tabip, uzman tabip, ebe, hemşire, veteriner, kimyager, teknisyen ve tekniker gibi uzman ve teknik personelin sözleşmeli personel statüsünde çalıştırılabileceği düzenlenmiştir.

Bu nedenle, 1 inci maddenin (c) bendinde belirtilen kurum ve kuruluşlarda 5393 sayılı Belediye Kanununun 49 uncu maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen görevlerde geçici işçi olarak çalıştırılanlardan bu görevlere ilişkin kadro unvanlarına atanabilmek için gerekli olan şartları haiz bulunanların; ihtisas alanlarına ilişkin norm kadro çerçevesinde ihdas edilmiş boş kadro bulunması hâlinde sözleşmeli personel statüsüne geçirilmeleri, norm kadro çerçevesinde ihdas edilmiş kadro unvanlarına atanabilmek için gerekli olan şartları haiz bulunmayanlar ile durumuna uygun boş kadro olmayanların ise, sürekli işçi kadrolarına atanmaları öngörülmüştür.

Aynı kadro unvanı esas alınarak sözleşmeli personel statüsüne geçirilmesi gerekenlerin sayısının boş kadro sayısından fazla olması hâlinde, sözleşmeli personel statüsüne geçirilecekler için il genel meclisleri, belediye meclisleri ve birlik meclisleri tarafından ilgililerin ihtisas alanları, kurumun hizmet ihtiyaçları dikkate alınarak tespit yapılması gerekli görülmüştür.

Maddenin ikinci fıkrasında;

Kanunun yayımı tarihi itibarıyla; herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan yaşlılık veya emeklilik aylığı bağlanmasına hak kazanmış olanlardan aynı tarih itibarıyla kadınlarda 56, erkeklerde 58 yaşını doldurmuş olanların, sürekli işçi kadrolarına veya sözleşmeli personel statüsüne geçirilmeyecekleri ve bunların iş sözleşmelerinin tüm yasal hakları ödenmek suretiyle sona erdirileceği düzenlenmektedir. Yaş hadlerinin belirlenmesinde 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 4759 sayılı Kanunla değişik geçici 81 inci maddesinin birinci fıkrasının (B) bendinde yer alan emeklilik yaş hadlerinden en yüksek olanları esas alınmıştır.

Üçüncü fıkrada, ilgili idare, kurum ve kuruluşlarca yapılan tespitler sonucunda, sözleşmeli personel statüsüne geçirilmeleri öngörülen geçici işçilere tercih hakkı tanınmakta, bu tercihin nasıl yapılacağına ilişkin süreç düzenlenmektedir.

Dördüncü fıkrada, sürekli işçi kadrolarına veya sözleşmeli personel statüsüne geçişe ilişkin tespit ve tekliflerin ilgili kurumlara gönderilmesine ilişkin esas ve usuller belirlenmektedir.

Beşinci fıkrada, geçiş işlemine izin verecek kamu idareleri belirlenmiştir.

Altıncı fıkrada, geçiş işleminde öncelikli olarak boş sürekli işçi kadroları veya sözleşmeli personel pozisyonlarının kullanılması, bunların yeterli olmaması hâlinde ilgili mevzuatı uyarınca sürekli işçi kadrosu veya sözleşmeli personel pozisyonu vizesi yapılması sağlanmaktadır.

3/4/2006 tarihli ve 2006/10265 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İl Özel İdareleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına İlişkin Esaslarda il özel idarelerinin, İçişleri Bakanlığınca yürürlüğe konulan Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmelikte ise belediye ve bağlı kuruluşlarının, norm kadro çerçevesinde sürekli işçi kadro sayılarının herhangi bir makamın vize işlemi olmaksızın tespit edileceği belirtilmiştir.

Bu nedenle, geçiş işlemi sebebiyle 1 inci maddenin (c) bendinde yer alan kurum ve kuruluşlardaki sürekli işçi sayısının, norm kadrosunda yer alan sürekli işçi kadro sayısını aşması hâlinde, aşan sayı kadar sürekli işçi kadro sayısının geçici olarak ilgili kurumun norm kadro sayısına ilave edilmiş sayılacağı düzenlenmiştir. Öte yandan, söz konusu düzenlemeler ile bu kurum ve kuruluşların hizmet ihtiyaçları dikkate alınarak norm kadro sayıları belirlendiğinden, geçiş işlemi nedeniyle norm kadro sayısını aşan sürekli işçi kadrolarından herhangi bir nedenle boşalanların, anılan düzenlemelerde belirlenen sayının altına düşünceye kadar iptal edilmiş sayılacağı belirtilmektedir.

Yedinci fıkra ile, sürekli işçi kadrolarına geçenlerin Türkiye İş Kurumuna tescillerinin yaptırılması amaçlanmaktadır. Tescili yapılacak işçilerin, ilgili idare, kurum ve kuruluşlarda 2006 yılı içerisinde toplam 6 ay ve daha fazla sürelerle vizeli geçici iş pozisyonlarında işçi olarak çalıştığının belgelenmesini sağlamak üzere, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 79 uncu maddesi uyarınca Sosyal Sigortalar Kurumuna bildirilen Aylık Prim ve Hizmet Belgelerinin resmî onaylı örneklerinin ibraz edilmesi zorunluluğu getirilmiştir.

Sekizinci fıkrada, kurumlarca yapılacak işlemlerin ne kadar sürede sonuçlandırılacağı belirtilmekte, dokuzuncu fıkrada boş bulunan veya boşalacak geçici iş pozisyonlarının iptali sağlanmakta, onuncu fıkrada kıdem tazminatı veya iş sonu tazminatı ile ilgili düzenlemelere yer verilmektedir.

Onbirinci fıkrada, geçici iş pozisyonlarından sürekli işçi kadrolarına geçirilenlerin, bu işlem sebebiyle mevcut ücret düzeyleri ile diğer mali ve sosyal haklarında herhangi bir değişiklik yapılmaması ve ücret skalalarının değiştirilmemesi öngörülmektedir.

Maddenin son fıkrasında ise, 5393 sayılı Belediye Kanununda personel giderlerinin % 30 ve % 40’ı aşması durumunda oluşan kamu zararının belediye başkanından tahsil edileceği hükmü yer aldığından bu düzenleme kapsamında sürekli işçi ve sözleşmeli statüsüne geçişlerden kaynaklanacak gider artışlarının bu hükümden istisna tutulması sağlanmıştır.

Tasarı/teklif madde 3

→ yürürlükteki madde 3

Madde ile, kamu kesiminde geçici iş pozisyonlarında işçi istihdamının yasal çerçevesi çizilmektedir. Esas itibarıyla mevcut haliyle kamuda geçici işçi istihdamına son verilmektedir. Ancak geçici işçi istihdamı mevsimlik ve kampanya işleri ile orman yangınıyla mücadele hizmetlerinde bir mali yıl içerisinde altı aydan daha az sürelerle sınırlandırılmaktadır.

Ayrıca, İçişleri Bakanlığınca yürürlüğe konulan Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmeliğin 24 üncü maddesi uyarınca belediyeler ile bunların müessese ve işletmelerinde (Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kurulmuş olan şirketler hariç) ve mahallî idare birliklerinde geçici iş pozisyonları ve sayılarının belirlenmesine meclisleri yetkili bulunduğundan, bu kuruluşlarda mevsimlik ve kampanya işleri ile orman yangınıyla mücadele hizmetlerinde bir mali yılda 6 aydan fazla olmamak üzere geçici işçi çalıştırılabilmesi için söz konusu Yönetmeliğin 24 üncü maddesi çerçevesinde geçici iş pozisyon vizesi alınmasının zorunlu olduğu, bu vize işlemi yapılmaksızın geçici işçi çalıştırılamayacağı ve herhangi bir ödeme yapılamayacağı düzenlenmiştir.

3/4/2006 tarihli ve 2006/10265 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İl Özel İdareleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına İlişkin Esaslarda geçici iş pozisyonlarında işçi çalıştırılabilmesine yönelik herhangi bir hüküm yer almadığından, il özel idareleri ile bunların müessese ve işletmelerinde (Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kurulmuş olan şirketler hariç), mevsimlik ve kampanya işleri ile orman yangınıyla mücadele hizmetlerinde bir mali yılda 6 aydan fazla olmamak üzere geçici işçi çalıştırabilmesine ilişkin usul ve esasların İçişleri Bakanlığı tarafından belirlenmesi öngörülmüştür.

Tasarı/teklif madde 4

→ yürürlükteki geçici madde 1

Madde ile;

kapsama girmediği için sürekli işçi kadrolarına veya sözleşmeli personel statüsüne geçişleri yapılamayan personelin mağdur olmalarının önlenmesine yönelik olarak, ilgili idare, kurum ve kuruluşlara müteakip yıllarda bu kapsamdakileri geçici iş pozisyonlarında çalıştırabilme yetkisi tanınmaktadır.

Kendileri için belirlenen sözleşmeli personel statüsüne geçmeyi kabul etmeyenlerin, müteakip yıllarda mevcut geçici iş pozisyonlarında 2006 yılında çalıştıkları sürelerle sınırlı kalmak kaydıyla çalıştırılmalarına imkân tanınmaktadır.

Ayrıca bu kapsamdakilerin emekli aylığına hak kazandıkları tarihten itibaren emekliye sevk olunmaları öngörülmektedir.

Bu madde kapsamındaki geçici işçiler, yeni dönemde öngörülen geçici işçi uygulamasının istisnasını teşkil etmektedir. Dolayısıyla bunların iş sözleşmelerinin yaşlılık veya emeklilik aylığına hak kazanmalarını müteakip sona erdirilmesi suretiyle mağduriyetleri önlenmektedir.

Bu madde kapsamındaki geçici işçiler için vize edilen geçici iş pozisyonlarının herhangi bir nedenle boşalması hâlinde bu pozisyonlar iptal edilerek, bu pozisyonlarda geçici işçi istihdam edilmesinin önüne geçilmektedir.

Tasarı/teklif madde 5

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

İşçi istihdamına ihtiyaç duyulmayan alanlarda çalışan geçici işçilerin sözleşmeli personel statüsüne geçirilmelerini sağlayabilmek için, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) bendinde değişiklik yapılmaktadır.

Ayrıca, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda istihdam türleri arasında sayılan işçi tanımına açıklık getirilmektedir.

4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları Kanununda değişiklik yapılarak sözleşmeli personele kamu görevlileri sendikalarına üye olabilme hakkı tanınmaktadır.

Tasarı/teklif geçici madde 1

→ yürürlükteki geçici madde 2

Özelleştirme uygulamaları nedeniyle işini kaybedecek olanların, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (C) fıkrası kapsamında kamu kurum ve kuruluşlarına geçici personel olarak yerleştirilebilmelerine imkân sağlayan 2004/7898 sayılı Kararname eki Esaslar 20/10/2004 tarihli Resmî Gazetede yayımlanmıştır. Aynı Esasların geçici 1 inci maddesiyle yapılan düzenleme ile özelleştirilmiş olan kuruluşlarda çalışırken hizmet sözleşmesi özel sektör tarafından 6 ay içerisinde feshedilmiş olanların da anılan Esaslardan yararlanmalarının önü açılmıştır. Bilahare Özelleştirme İdaresi Başkanlığına yapılan yoğun müracaatlar dikkate alınarak 3/7/2005 tarihli ve 5398 sayılı Kanun ile yapılan düzenleme ile 20/10/2004 tarihine kadar özelleştirilmiş ve bu tarihe kadar hizmet akdi sona ermiş olanların da söz konusu Esaslardan bir defaya mahsus olmak üzere yararlanmalarına imkân sağlanmıştır.

Bu bağlamda, anılan yasal düzenleme ile 20/10/2004 tarihine kadar özelleştirilmiş ve bu tarihe kadar hizmet sözleşmesi sona erdirilmiş olanların bahse konu Esaslardan yararlandırılmalarına imkân sağlanmış olmakla beraber 20/10/2004 tarihine kadar özelleştirilmiş, ancak hizmet sözleşmesi bu tarihten sonra feshedilmiş olanlar da, Özelleştirme İdaresi Başkanlığına yoğun şekilde başvuruda bulunarak mağduriyetlerinin giderilmesini talep etmektedirler. Bu doğrultuda yapılan başvurular dikkate alınarak 3/7/2005 tarihli ve 5398 sayılı Kanunun özelleştirme uygulamalarına ilişkin geçici 1 inci maddesine benzer bir düzenleme yapılmaktadır.

Tasarı/teklif madde 7

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

Yürütme maddesidir.

Plan