Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 633 (Esas No: 1/997) · belgeyi aç · TBMM kaydı . Gerekçeler kanun tasarısı ya da teklifi üzerine yazılmıştır; komisyon ve Genel Kurul görüşmelerinde madde numaraları değişebilir. Her gerekçe, metni en çok benzeyen yürürlükteki maddeye bağlanmıştır.
Profesyonel orduya geçişin ilk aşaması olan uzman erbaş istihdamına yönelik çalışmalara 1984 yılında başlanmış ve bu amaçla hazırlanan 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu 18/3/1986 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 3269 sayılı Kanun uyarınca uzman erbaş istihdamına ise 1989 yılında başlanmıştır. Özellikle terörle mücadelede görev yapan komando birliklerinin uzman erbaşlardan teşkil edilmesine yönelik alınan karar çerçevesinde, bu birliklerde muvazzaf erbaş ve er görevlendirilmesine son verilmiş olup, Türk Silahlı Kuvvetlerinde uzman erbaşların istihdamı artarak devam etmektedir.
Uzman erbaşlar komando, tank şoförü, silah sistem operatörü gibi teknik bilgi ve beceri ile fiziksel nitelik gerektiren görev kadrolarında istihdam edilmektedir. Ancak yirmi yıldan fazla süredir elde edilen tecrübeler, uzman erbaşların otuz yaşını geçtikten sonra özellikle fiziki güç gerektiren görevlerde arzu edilen verimi sağlayamadığını göstermiştir.
Türk Silahlı Kuvvetleri, 1984 yılından bu yana özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgesinde bölücü terör örgütü mensupları ile mücadelesini başarıyla sürdürmektedir. Bu süreçte subay, astsubay, uzman jandarma ve uzman erbaşlar profesyonel askerler olarak, erbaş ve erler ise yükümlü olarak görev almışlardır. Erbaş ve erler, ortalama üç ay süreli temel askerlik eğitimini müteakip iç güvenlik birliklerine tertip edilmekte ve kalan hizmet sürelerini bu birliklerde tamamlamaktadır. Bölgeye alışıp, terörle mücadelede tam olarak tecrübe kazandıklarında ise askerlik yükümlülükleri sona ermektedir. Bu nedenle Genelkurmay Başkanlığınca uygun görülecek murat- 1-2 kadrolarda, mevcut erbaş ve erler yerine iyi eğitimli ve profesyonel personelin kısa ve belirli süreli olarak istihdamına ihtiyaç duyulmuştur.
Bu kapsamda Tasarı ile sözleşmeli erbaş ve erlerin;
a) Askerlik yükümlülüğünü yerine getirdikten sonra istihdam edilmeleri,
b) En az ilköğretim mezunu olmaları,
c) Terhislerinin üzerinden üç yıldan fazla süre geçmemesi ve yirmi altı yaşından gün almamış olmaları,
ç) Ön sözleşmeyi müteakip askeri eğitime alınmaları,
d) Statüleri,
e) Sözleşmeli erbaş ve erlikte en az iki yılını tamamlamaları halinde bir üst rütbeye yükseltilebilmeleri,
f) Sözleşmelerinin fesih hal ve şartları,
g) Aylık ve ikramiyeleri ile diğer sosyal ve ekonomik hak ve yükümlülükleri, düzenlenmiştir.
Madde ile, Kanunun amaç ve kapsamı düzenlenmiştir.
Kanunun amacı ve kapsamı, Türk Silahlı Kuvvetlerinin Genelkurmay Başkanlığınca lüzum görülen erbaş ve er kadrolarında, kritik ve uygun görülen görevlerde, yetişmiş personel istihdamını karşılamak olarak belirlenmiştir.
Madde ile, Kanunda geçen bazı kavramlar tanımlanmıştır.
Madde ile, sözleşmeli erbaş ve er kaynakları ile sözleşmeli erbaş ve erlerin nitelikleri düzenlenmiştir.
Maddenin birinci fıkrasında, istihdam amaçları dikkate alınarak sözleşmeli erbaş ve erlerin en az ilköğretim mezunu olmaları, askerlik hizmetini erbaş veya er olarak tamamlamaları, terhislerinin üzerinden üç yıldan fazla süre geçmemesi ve yirmialtı yaşından gün almamış olmaları öngörülmüştür.
Maddenin ikinci fıkrasında, subay, astsubay, uzman jandarma ve uzman erbaşlar gibi Türk Silahlı Kuvvetlerinden her ne sebeple olursa olsun ilişikleri kesilenlerin sözleşmeli er yapılmayacakları hüküm altına alınmıştır.
Maddenin üçüncü fıkrasında, sözleşmeli erlik için aranacak nitelikler, sözleşmeli subay ve astsubaylar ile uzman erbaşlar hakkındaki hükümler paralelinde düzenlenmiştir.
Maddenin dördüncü fıkrasında, muvazzaf askerlik hizmetini başarıyla tamamlayan personele sözleşmeli erliğe geçişte öncelik tanınacağı düzenlenmiştir.
Madde ile, sözleşmeli erbaş ve erlerin sözleşme ve hizmet şartları ile yedeklik dönemine ilişkin hususların düzenlenmesi amaçlanmıştır.
Maddenin birinci fıkrasında, sözleşme süreleri ile sözleşmeli erbaş ve erlerin yaş haddi düzenlenmiştir.
Maddenin ikinci fıkrasında, savaş, sıkıyönetim, seferberlik veya terörle mücadele gibi olağanüstü durumlarda sözleşme süresinin, bu durumun devamı müddetince ve yaş haddine bakılmaksızın uzatılabilmesine imkan tanınmıştır.
murat- 3-4 Maddenin üçüncü fıkrasında, sözleşmeli erbaş ve erlerin ön sözleşmenin imzalanmasından itibaren asker kişi sayılacakları ve astlık, üstlük ilişkileri düzenlenmiştir.
Maddenin dördüncü fıkrasında, sözleşmeli erbaş ve erlerin hizmet şartları ile haklarında uygulanacak diğer hükümlere yer verilmiştir.
Maddenin diğer fıkralarında, sözleşmeli erbaş ve erlerin sınıf değiştirme koşulları ile terhis olanların seferberlik halinde tabi olacakları hususlar hüküm altına alınmıştır.
Madde ile, sözleşmeli erlerin sözleşmeli onbaşılığa, sözleşmeli onbaşıların sözleşmeli çavuşluğa yükseltilmesi ve sözleşmenin yenilenmesine ilişkin esasların düzenlenmesi amaçlanmıştır.
Madde ile, sözleşmeli subay ve astsubaylar ile uzman erbaşlar hakkındaki hükümler paralelinde, ön sözleşme ve sözleşmenin idarece hangi hallerde feshedilebileceği öngörülmüştür.
Madde ile, sözleşmeli erbaş ve erlerin 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile ilgilendirilmeleri, ön sözleşme ve sözleşme döneminde ödenecek aylık, sözleşme süresi bitenler ile kendi kusurları olmaksızın sözleşmeleri uzatılmayanlara ödenecek ikramiyelere ilişkin hususlar düzenlenmiştir.
Maddenin birinci fıkrasında, sözleşmeli erbaş ve erler ile adaylarının ön sözleşmeyi müteakip ve sözleşme süresince 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılacakları ve prime esas kazançlarının hesabında dikkate alınacak hususlar hüküm altına alınmıştır.
Maddenin ikinci fıkrasında, ön sözleşme döneminde ödenecek aylık ücrete ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiştir.
Maddenin üçüncü fıkrasında, sözleşmeli erbaş ve erlere ödenecek aylık ücrete ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiştir. Bu kapsamda, komando ve sınır birliklerinde görevlendirilecek sözleşmeli erbaş ve erlerin aylıkları artırımlı olarak uygulanacaktır.
Maddenin dördüncü fıkrasında, kadro görevleri dikkate alınarak sözleşmeli erbaş ve erlere ödenecek uçuş, dalış ve atlayış tazminatı ile asayiş ve bot tazminatına ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiştir.
Maddenin beşinci fıkrasında, kendi kusurları olmaksızın veya ilk sözleşmesini yahut müteakip sözleşme süresini bitirmesinden dolayı Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayrılan sözleşmeli erbaş ve erlere yapılacak toplu ödemeye ilişkin hususlar öngörülmüştür. Bu kapsamda, sözleşmeli erbaş ve erlere ayrıldıkları tarihteki onaltı yaşından büyükler için uygulanmakta olan brüt asgari ücret tutarının Kanuna ekli (2) sayılı Cetvelde hizmet yıllarına göre belirlenen oran ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda ödeme yapılacak ve bu ödemeden, damga vergisi hariç herhangi bir vergi kesilmeyecektir.
Maddenin altıncı fıkrasında, toplu ödeme yapılmayacak haller ile sağlık yahut bulunduğu kadronun kaldırılması sebebiyle sözleşme yılını tamamlayamayanlara yapılacak ödemenin şekli öngörülmüştür.
Maddenin yedinci fıkrasında, sözleşmeli erbaş ve erlikten ayrıldıktan sonra girdikleri işlerden emekli olanlara, ilgili mevzuatına göre ödenecek emekli ikramiyesi, iş sonu tazminatı ve kıdem tazminatının hesabında, yapılan toplu ödemede esas alınan hizmet sürelerinin dikkate alınmayacağı düzenlenmiştir.
murat- / Maddenin sekizinci fıkrasında, görevde iken işledikleri kasıtlı suçlardan haklarında dava açılanlara yargılama sonuçlanıp kesinleşinceye kadar toplu ödeme yapılmayacağı; maddenin dokuzuncu fıkrasında, toplu ödemenin vefat edenlerin kanuni mirasçılarına yapılacağı hüküm altına alınmıştır. Maddenin onuncu fıkrasında ise sözleşmeli erbaş ve erlikten ayrılanlar ile hak sahiplerine Sosyal Güvenlik Kurumunca aylık bağlanması halinde toplu ödeme yapılmayacağı öngörülmüştür.
Madde ile; sözleşmeli erbaş ve erlerin sağlık, izin, kılık-kıyafet, ikamet, başka birliğe tertip ve kuvvet değiştirmelerine ilişkin hususların düzenlenmesi amaçlanmıştır.
Maddenin birinci fıkrasında, sözleşmeli erbaş ve erlerden barışta ve savaşta görev esnasında veya görev dışında görevlerinden dolayı bir saldırıya veya kazaya uğrayan veya bir meslek hastalığına yakalananların, iyileşinceye kadar ilişiklerinin kesilmeyeceği ve izinli sayılacakları, sıhhi arızası devam edenler ile kendisinden istifade edilemeyecekler hakkında 5510 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağı düzenlenmiştir.
Maddenin ikinci fıkrasında, sözleşmesi sona erenlerin genel sağlık sigortalısı sayılmalarına ve sigorta primlerinin ödenmesine ilişkin esas ve usuller öngörülmüştür.
Maddenin üçüncü fıkrasında, vefat eden sözleşmeli erbaş ve erlerin cenaze masraflarının ne şekilde karşılanacağı; maddenin dördüncü fıkrasında, sözleşmeleri sağlık nedeniyle sona erenlerden tedavilerine devam edilenlere ödenecek sağlık yardımı hüküm altına alınmıştır.
Maddenin beşinci fıkrasında, sözleşmeli erbaş ve erlerin barışta her yıl kırk beş gün izin alma haklarının olduğu, bu iznin onbeş gününün mazeret izni olarak kullanılacağı ve mazeret izni dışında verilecek diğer izinlerin verilme esasları düzenlenmiştir.
Maddenin altıncı fıkrasında, sözleşmeli erbaş ve erlerin giyecek, bakım ve barınmalarının erbaş ve erler gibi Devlet tarafından sağlanacağı ve kazandan iaşe edilecekleri; maddenin yedinci fıkrasında, sözleşmeli erbaş ve erlerin kıyafetleri ile rütbelerinin şekil ve niteliğinin Türk Silahlı Kuvvetleri Kıyafet Yönetmeliğinde gösterileceği, silahlarının kadro silahı olduğu öngörülmüştür.
Maddenin sekizinci fıkrasında, sözleşmeli erbaş ve erlerin günlük faaliyet programı ve hafta sonu izinlerinin muvazzaf askerlik hizmetini yapanlar ile aynı hükümlere tabi olduğu, sözleşme ve görev süresince kışlalarda iskan edilecekleri; maddenin dokuzuncu fıkrasında, sözleşmeli erlerin ancak ihtiyaç halinde başka bir birliğe tertip edilebilecekleri; maddenin onuncu fıkrasında, sözleşmeli erbaş ve erlerin kuvvet değiştirme usul ve esasları; maddenin onbirinci fıkrasında ise, sözleşmeli erbaş ve erlere uzman erbaşlığa ve astsubaylığa başvuruda öncelik verileceği hüküm altına alınmıştır.
Madde ile, Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 1111 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı ve Kanunun uygulanmasına ilişkin usul ve esasların çıkarılacak bir yönetmelikle hüküm altına alınacağı öngörülmüştür.
Madde ile, Kanun paralelinde ilgili kanunlarda değişiklikler öngörülmüştür. Bu kapsamda;
1) 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu yönünden sözleşmeli erbaş ve erlerin asker kişi sayılması, haklarında verilen ve sözleşme feshini gerektirmeyen hürriyeti bağlayıcı cezaların ve tutuklama kararlarının askeri cezaevlerinde infazı ile haklarında verilen kısa süreli hapis cezalarının, uzman erbaşlar gibi bazı seçenek yaptırımlara çevrilmemesi, 2) 5434 sayılı Kanunun ek 77 nci maddesi kapsamında malul olanlara ödenecek maaşların uzman erbaşlar gibi artırılarak ödenmesi, murat- / 3) Sözleşmeli erbaş ve erlerin, 211 sayılı Kanunda tanımlanan askerler kapsamına alınması ve bunlara erbaş ve erlere ilişkin hükümlerin uygulanması, 4) 353 sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu ve Yargılama Usulü Kanunu kapsamında asker kişiler arasına sözleşmeli erbaş ve erlerin eklenmesi, 5) Disiplin mahkemelerince sözleşmeli erbaş ve erler hakkında verilecek disiplin cezalarının, yükselmelerinde dikkate alınması, 6) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun kapsam maddesinde yer alan ve özel kanun hükümlerine tabi olacakları belirtilenler arasına sözleşmeli erbaş ve erlerin eklenmesi, 7) Sözleşmeli erbaş ve erlere diğer Türk Silahlı Kuvvetleri personeli gibi ödül verilebilmesi ve Türk Silahlı Kuvvetler hizmet tazrninatından yararlandırılmaları, 8) 1602 sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanunu kapsamındaki asker kişiler arasına sözleşmeli erbaş ve erlerin eklenmesi, 9) Sahil Güvenlik Komutanlığında sözleşmeli erbaş ve er istihdamına olanak tanınması, Sahil Güvenlik Komutanlığında istihdam edilecek sözleşmeli erbaş ve erlerin atama ve yer değiştirme işlemlerinin bu Komutanlık tarafından yapılması, 10) Uzman jandarmalar ile sözleşmeli erbaş ve erler arasındaki astlık üstlük ilişkisinin düzenlenmesi, 11) Sözleşmeli erbaş ve erlerin, 5510 sayılı Kanunun vazife malullüğü ile fiili ve itibari hizmet süresine ilişkin hükümlerinden yararlandırılmaları, 12) Sözleşmeli erbaş ve erlerin, 5668 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Besleme Kanunu kapsamına alınması, sözleşme süreleri boyunca birliklerinde iskan edilecek sözleşmeli erbaş ve erlerin kazandan veya bedelen beslenecek personel arasına dahil edilmesi, 13) 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamındaki bazı haklardan sözleşmeli erbaş ve erlerin de yararlandırılması, yönünde düzenlemeler yapılmıştır.
Yürürlük maddesidir.
Yürütme maddesidir.
murat- / T.C.
Başbakanlık Kanunlar ve Kararlar 16/2/2011 Genel Müdürlüğü Sayı: B.02.0.KKG.0.10/101-253/658 TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA Milli Savunma Bakanlığı’nca hazırlanan ve Başkanlığınıza arzı Bakanlar Kurulu’nca 3/1/2011 tarihinde kararlaştırılan “Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı” ile gerekçesi ilişikte gönderilmiştir.
Gereğini arz ederim.
Recep Tayyip Erdoğan Başbakan GENEL GEREKÇE Bilindiği üzere; 7/5/2010 tarihli ve 5982 sayılı Kanunla Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının bazı maddelerinde değişiklikler yapılmıştır. Bu kapsamda, Anayasanın 125 inci maddesinde yapılan değişiklikle, Yüksek Askeri Şûranın terfi işlemleri ile kadrosuzluk nedeniyle emekliye ayırma hariç her türlü ilişik kesme kararlarına karşı yargı yolu açılmıştır.
Hukuk devletinin en önemli özelliklerinden birisi, idarenin eylem ve işlemlerinin yargısal denetime tabi tutulmasıdır. Bu ilke, hukuk devletinin amacı olan bireyin hukuki güvenliğinin korunmasını sağlamayı gerçekleştirmek için olmazsa olmaz koşullardan birisidir. Dolayısıyla, bireyin hukuki güvenliğinin korunmasını ortadan kaldıracak şekilde idari eylem ve işlemlerin yargı denetimine kapalı olması hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmamaktadır. İdari bir organ olan ve idari bir işlem tesis eden Yüksek Askeri Şûranın kararlarına karşı yargı yolunun kapalı olması, bu Kurulun idari işlemlerinden dolayı mağdur olan kişilerin hukuk devleti içerisinde haklarını arayamamaları sonucunu doğurmuştur.
Tasarı ile, Yüksek Askeri Şûra kararıyla Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiği kesilip, bu kararların yargı denetimine kapalı olması nedeniyle hukuken haklarını arayamayan kişilerin yoksun bırakıldığı hakların geri verilmesine ilişkin düzenleme yapılmaktadır. Bu şekilde yapılan düzenlemeyle, bir yandan hukuk devletinin gerekleri yerine getirilmeye çalışılırken, diğer yandan da Devlet tarafından mağdur edildiğini düşünen kişilerin hukuk devletine olan inançlarının pekiştirilmesi amaçlanmıştır.
MADDE GEREKÇELERİ
