Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun

- Daha önce yürürlükte bulunan mevzuatta sadece kamu iktisadî teşebbüslerinin özelleştirilmesine ilişkin hükümler yer almakta iken, bu Kanunla yapılan düzenleme sonucu Dev letin diğer mal ve hizmet üretim birimlerinin de özelleştirme kapsamına alınmasıyla, özelleştirme uygulamalarının sınırlan genişletilmiş ve bu suretle Devletin ekonomik alandaki rolünün azalülması amaçlanmıştır.

Bu maddenin (A) bendinde sayılan kuruluşlar, gördükleri hizmetler ve yapısal bakımdan aynı nitelikte bulunduğundan, bu kuruluşların bu Kanunda öngörülen esaslar çerçevesinde özelleştiril mesi uygun görülmüştür. Kamu iktisadî teşebbüslerinden kamu iktisadî kuruluşlarının ve genel ve katma bütçeli idareler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşların gördükleri hizmetlerin özel likleri ve bu kuruluşların özelleştirilmesine ilişkin koşulların farklılıkları da dikkate alınarak, bun ların mal ve hizmet üretim birimleri ile varlıklarının mülkiyet devrinin, durumlarına ve yapısal özelliklerine uygun esas ve usulleri de içeren ayrı kanunlarla yapılması gerekli görülmüştür.

Bu amacı gerçekleştirmek üzere, maddenin (B) bendinde Kanunun kapsamı belirlenmiş ve bu Kanun ile yapılan düzenlemeler temel konu başlıkları ile belirtilmiştir.

- Bu maddede, özelleştirmeden beklenen faydamn sağlanabilmesi için, özelleştirme uygulamalarında gözönünde bulundurulması öngörülen ilkeler düzenlenmiştir. Buna göre; özelleş tirme uygulamaları sonucu doğabilecek istihdam azalması nedeniyle ortaya çıkabilecek mağduri yetlerin giderilebilmesi amacıyla iş kaybı tazminatı verilmesi, kuruluşların özelliklerine göre özel leştirme yöntemlerinin belirlenmesi, özelleştirme uygulamalarından elde edilecek gelirlerin genel bütçe harcama ve yatırımlarında kullanılması, oluşabilecek tekelci bir yapının olumsuz etkilerinin önlenmesi, mülkiyetin yaygınlığı ve nitelikli ortak grubunun temini, kamu bankalarının faaliyetle rinin ekonomi üzerinde yarattığı olumsuz sonuçlann ortadan kaldınlması ve devletin malî yükünün azaltılması bakımından kamu bankalannın da öncelikle özelleştirilecek kuruluşlar arasında yer al ması, özelleştirme programında bulunan stratejik önemi haiz kuruluşlarda devletin sahip olacağı imtiyazlı hisselerin oluşturulması, Anayasa hükümleri dikkate alınarak tabii kaynakların mülkiye tinin değil belirli bir süre için sadece işletilmesi hakkının özelleştirilmesi, kamuoyunun doğru bilgilendirilmesi için özelleştirme uygulamalarının aleniyet içerisinde yapılması, millî güvenlik ve kamu yararının gerektirdiği haller hariç özelleştirme uygulamalarında kamu kurum ve kuruluşları ile mahallî idarelere satış ve devir yapılmaması ilkeleri tespit edilmiştir. Böylece özelleştirme uy gulamalarının, tespit edilen ilkeler çerçevesinde ve istikrarlı, güvenli ve kamuoyu desteği sağlana rak yürütülmesi amaçlanmıştır.

- Bu maddede, Özelleştirme Yüksek Kurulunun oluşumu ve bu Kurulun görevleri ile yetkileri düzenlenmiş, böylece özelleştirme uygulamalarının, tek karar organı tarafından bir bü tünlük içinde yürütülmesi amaçlanmıştır.

- Özelleştirme uygulamalarını yürütmek üzere Başbakana bağlı kamu tüzel kişiliği ni haiz, özel bütçeli Özelleştirme İdaresi Başkanlığı kurulmuş ve bu İdarenin görev ve yetkileri be lirlenerek özelleştirme uygulamalarına ilişkin özgün düzenlemelerle hız ve verimliliğin artırılması ve uygulamadan doğan sorunların çözülmesi amaçlanmıştır.

- Mevcut yasal düzenlemenin gereği olarak Özelleştirme İdaresi Başkanlığı ana hiz met, danışma ve yardımcı hizmet birimleri oluşturularak yeni kurulan İdarenin teşkilat yapısı be lirlenmiştir.

- Özelleştirme İdaresinin, Kanunla düzenlenen görev ve yetkileri ile bunların önem ve özellikleri dikkate alınarak her kademedeki personelin statüsü, istihdam usul ve esasları ile per sonelin özlük haklan belirlenmiştir.

- Özelleştirme İdaresi Başkanlığının bu kanunla belirlenen görevlerinin nitelikleri de dikkate alınarak bu uygulamaları yürütecek personelin özel bilgi ve ihtisasa sahip olmasının ge rekliliğinden hareketle, özelleştirme uzman yardımcılığı ve özelleştirme uzmanlığı ihdas edilmiş, bu kadrolara atanma şartlarına ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiştir.

- Özelleştirme İdaresi Başkanlığı görevlerinin gerektirdiği tüm giderler dikkate alı narak, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı bütçesinin Özelleştirme Fonunun % 5'ini aşmayacak şekil de bu Fondan ayrılacağına ilişkin düzenleme yapılmış ve bu bütçenin itâ amirinin Özelleştirme İda resi Başkanı olduğu öngörülmüştür.

- Özelleştirme uygulamalarının gerektirdiği harcamaların karşılanabilmesi için özel leştirme gelirlerinin ve buna bağlı sair gelirlerin toplanacağı Özelleştirme Fonu kurulmuş ve Fonun kaynakları belirlenerek bunların T.C. Ziraat Bankasında açılacak bir hesapta toplanması öngörül müş, böylece bu Kanunla yapılan düzenlemelerin gerektirdiği harcamaların tek bir kaynaktan kul lanımı sağlanmıştır.

- Özelleştirme Fonunda toplanan paraların kullanım alanları belirlenmiş ve bu har camalardan hangilerinin öncelikle karşılanacağına ilişkin düzenlemeler yapılmıştır. Aynca Fon bakiyelerinin nemalandırılmasına ilişkin usul ve esaslann yönetmelikle düzenlenmesi öngörülmüş tür! Madde 1 1 .- Özelleştirme uygulamalan sonucu elde edilecek gelirlerin Devlet geliri niteliğine sayılması da gözönünde bulundurularak Özelleştirme Fonunun ve Özelleştirme İdaresi Başkanlığı bütçesinin Sayıştay tarafından denetlenmesi öngörülmüştür.

Ayrıca özelleştirme programına alınan kuruluşların faaliyetlerinin nitelikleri dolayısıyla bu kuruluşların sermayelerindeki kamu payı % 50 nin altına düşünceye kadar bunların 2.4.1987 tarih li ve 3346 sayılı Kanun ile 72 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine göre Yüksek Denetleme Kurulu tarafından denetlenmesine ilişkin hüküm getirilmiş, böylece bu kuruluşlann Anayasanın 165 inci maddesi gereğince TBMM'ce denetlenmesi sağlanmıştır.

- Özelleştirme uygulamalan sırasında uygulanmayacak kanun hükümleri belirlen miş ve böylece uygulamalarda kolaylık sağlanması amaçlanmıştır.

- Stratejik konu ve kuruluşlar ile bu kuruluşların sermayelerindeki imtiyazlı hisse lerin miktarlarının belirlenmesinde Özelleştirme Yüksek Kurulu yetkili kılınmış ve tekelleşmenin önlenmesi de dahil ekonomi ve güvenlikle ilgili olarak millî yararın korunmasından hareketle uy gulamaların sonuçlarının sağlıklı bir şekilde ve özelleştirme uygulamalarında tek karar organı olan Kurulun yetkisi ve kontrolünde gerekli önlemlerin alınması amaçlanmıştır.

Ayrıca Türk Hava Yollan A.O., T.C. Ziraaat Bankası, Türkiye Halk Bankası A.Ş., T.M.O. Alkoloid Müessesesi ve Türkiye Petrolleri A.O.'nun sermayelerinin % 49 undan fazlasının özelleşti rilmesine karar verilmesi halinde bu kuruluşlann gördükleri hizmetin özelliği ve önemi de dikkate alınarak bu kuruluşlarda imtiyazlı hisselerin oluşturulması zorunluluğu getirilmiştir.

- Özelleştirme uygulamalan çerçevesinde yabancılara gayrimenkul satışı ve devri nin mütekabiliyet esasları gözönünde bulundunılarak yürürlükteki mevzuat hükümleri çerçevesin de gerçekleştirilebileceği öngörülmüş ve bu konuda yürürlükte bulunan Köy Kanunu, Tapu Kanu nu ve ilgili diğer mevzuatın geçerliliği korumuş ve böylece yabancılara yapılacak gayrimenkul sa tışı ile ilgili hükümlere açıklık getirilmiştir.

- Kamu hizmeti tanımı yapılarak bu çerçevede kamu hizmeti gören kunıluşlann mülkiyet devri suretiyle özelleştirilmesine ilişkin konuların ayn kanunlarla düzenlenmesi kaydıy la; genel Ve katma bütçeli idarelerle bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşların mal ve hizmet bi rimleri ile varlıklannm, aynca kamu hizmeti gören ve tekel niteliğindeki mal ve hizmetleri üreten kamu iktisadî kuruluşları ile bunların müessese, bağlı ortaklık, işletme ve işletme birimlerinin, iş letme haklarının verilmesi veya kiralanması ve mülkiyetin devri dışındaki diğer yöntemlerle özel leştirilmelerinin bu Kanun hükümleri çerçevesinde yapılacağı öngörülmüştür.

Bu kuruluşların mal ve hizmet üretim faaliyetlerinden hangilerinin imtiyaz sayılacağı belirlen miş ve imtiyaz sayılan faaliyetlerle ilgili olarak yapılacak anlaşma ve sözleşmenin imtiyaz şartlaş ma ve sözleşmeleri niteliğinde olduğu belirtilmiştir. Ayrıca mülkiyetin devri dışındaki özelleştirme yöntemlerinden kullanma hakkının devri süresi 49 yıl ile sınırlandırılmıştır.

Ayrıca 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ekinde belirtilen kamu iktisadî kuruluşla rının gördükleri hizmet ve faaliyetlerinin nitelikleri de dikkate alınarak bunlardan iktisadî devlet te şekkülü statüsünde dönüştürülecek olanlan belirlemeye Bakanlar Kurulu yetkili kılınmıştır.

- Özelleştirme uygulamalan sonucu oluşabilecek tekelci yapının menfi etkilerinin giderilmesi için gerekli ekonomik, hukukî, malî ve cezaî tedbirlerin alınması ilke olarak benimsen miştir. Bu nedenle de, yapılacak özelleştirme uygulamalan ile, bu kaynaklann etkin kullanımı ra kip malların fiyatlarının düşmesi, pazarda daha büyük paya sahip olmak isteyen teşebbüslerin ürün-' lerinin kalitelerinin arttırılması ve yeni teknolojilerin üretimde kullanılması sağlanarak rekabetin olumsuz etkileri ile ülke sımrlannda özelleştirme uygulamalan sonucu oluşabilecek tekelci yapının engellenmesi amaçlanmış, gerekli tedbirlerin Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından alınması ve bu çerçevede Bakanlık'ca hazırlanacak ve Bakanlar Kurulu'nca onaylanacak yönetmeliklerle bu ko nulara ilişkin usul ve esasların düzenlenmesi öngörülmüştür.

- Daha önce yürürlükte bulunan 3291 sayılı Kanun ve ilgili diğer mevzuatta sade ce kamu iktisadî teşebbüslerinin özelleştirilmesine ilişkin hükümler yer almakta iken, bu Kanunla yapılan düzenlemelerle, Devletin diğer mal ve hizmet üretim birimlerinin de özelleştirme programına alınması imkânı getirilmiş, böylece1 özelleştirme uygulamalarının sınırı genişletilerek Devletin ekonomik alandaki rolünün azaltılması amaçlanmıştır.

Ayrıca özelleştirme uygulamalarında hız ve verimlilik sağlamak ve özelleştirmenin sağlıklı bir yapıya kavuşturulmasını ve kuruluşların ekonomiye süratle kazandırılmalarını temin etmek için ön çelikle mevcut durumları itibariyle özelleştirilebilir nitelikte olmayan kuruluşların malî ve hukukî yönden yeniden yapılandırılması hususunda Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı görevli ve yetkili kılınmıştır. Bu kuruluşlann yeniden yapılandırma işlemleri tamamlanıncaya kadar bağlı olduktan bakanlık veya kurumla ilgilerinin ve önceki statülerinin aynen devam edeceği hüküm altına alın mak suretiyle, kuruluşların özelleştirme programına alınmalarından önceki aşamada mevcut idarî ve hukukî yapılarının korunması amaçlanmıştır.

Özelleştirilmek üzere İdareye devredilen kuruluşların özel hukuk hükümlerine tabi olduklan ve bunlara 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri ile kendi kuruluş kanunlannın uy gulanacağı öngörülmek suretiyle, uygulamalarda bütünlük sağlanması amacıyla kuruluşlann bu Kanun ile yapılan genel düzenlemelere tabi olmaları ve bu kuruluşların özelleştirme programına alınmalarından sonra tek tip bir statü içinde bulunmalan sağlanmıştır.

Özelleştirme kapsamına alınan kuruluşlann malî ve hukukî yönden yeniden yapılandırma har camalarının Özelleştirme Fonundan karşılanacağı gözönünde tutularak bu harcamaların diğer har camalardan bağımsız olarak izlenebilmesi için ayrı bir hesapta toplanması öngörülmüştür.

Özelleştirme programındaki kuruluşlardan, anonim şirket statüsünde planlann ürettikleri ve/veya sattıkları mal ve hizmetlerin fiyat ve tarifeleri bu kuruluşların yönetim kurullarınca, diğer lerinde ise yetkili organlarınca belirleneceği öngörülerek bu kuruluşlann özelleştirilmelerine kadar kuruluş amaç ve faaliyetleri çerçevesinde piyasa koşullarına uyum sağlayabilmeleri amaçlanmıştır.

Kuruluşların özelleştirme programına alınmalarına ve özelleştirme uygulamaları sonucu nihai devir işlemlerinin onaylanmasına ilişkin kararların Resmî Gazetede yayımlanması ve böylece ka muoyunun özelleştirme uygulamaları hakkında doğrudan bilgilendirilmesi amaçlanmıştır.

- Yasalarla getirilen ekonomik ve sosyal zorunlulukların dikkate alınması ve özel leştirme uygulamalarının açıklık kazandırılması amacıyla; bu madde ile uygulamalarda izlenecek özelleştirme yöntemleri ayrı ayrı belirlenmiştir.

Ayrıca özelleştirme programına alınan kuruluşların satış değerlerinin belirlenmesi sırasında ta kip edilecek yollar ile ihale yöntemleri de .saptanarak, satış konusu kuruluşların değerlemelerinin daha etkin ve sağlıklı bir şekilde belirlenmesi ve kamu mallarının gerçek değerleri üzerinden özel leştirilmelerinin sağlanması amaçlanmıştır.

Bu maddede belirtilen değerleme metotlarından;

İndirgenmiş nakid akımları : İlerideki yıllarda şirket faaliyetleri sonucu ortaya çıkacak nakit akımlarının bugüne indirgenmiş değeridir.

Temettü verimi : Bir sonraki yıl ödenecek, hisse başına temettü değerinin temettü verimi oranına bölünmesi ile elde edilen değerdir.

Defter değeri : Şirketin defter değeri netleştirilmiş özkaynak değeridir. Şirket varlıklarının def ter değeri, varlıkların netleştirilmiş muhasebe değeridir.

Net aktif değeri: Tüm yükümlülüklerin ödenmesinden sonra aktiflerin elden çıkarılmasıyla el de edilecek nakit değeridir.

Amortize edilmiş yenileme değeri: Yeniden kurma değerinde yer alan varlık kalemlerinin şir ket varlıklarının yaşları ve kullanma ömürleri dikkate alınarak amortize edilmesiyle bulunan değer dir.

_ 9- Tasfiye değeri : Şirket varlıklarının tasfiye değeri varlıklarının bütün olarak veya parça parça elden çıkarılması sonucu elde edilecek nakit değerdir. Şirketin tümünün tasfiye değeri, net aktif de ğer metoduna benzer olarak tüm aktiflerin elden çıkarılması sonucu elde edilecek gelir ile tüm yü kümlülüklerin ödenmesi sonucu elde kalacak net nakit değeridir.

Fiyat/kazanç oram değeri : Fiyat/Kazanç oranı bir Şirket hissesinin piyasada oluşan fiyatının hisse başına elde edilen net kâr miktarına (veya şirket piyasa kapitalizasyon değerinin şirketin ver gi sonrası,net kârına) oranıdır. Değerleme yapılacak şirket için, şirketin kendi oram ve/veya benzer şirketlerin oranlarının ortalaması ile şirket hisselerinin nominal değeri çarpılarak şirket değerine ulaşılır.

Piyasada kapitalizasyon değeri: Şirketin ve/veya benzer şirketlerin piyasa koşullarına göre be lirlenecek ortalama birfiyat/kazançoranı ve nominal hisse değerinin çarpılması sonucu elde edilen değerdir.

Piyasa değeri / defter değeri: Piyasa değeri / defter değeri oram, bir şirketin hisselerinin piya sa değerinin şirketin hisse başına düşen defter değerine oranıdır. Değerleme yapılacak şirket için, şirketin kendi oranı ve/veya benzer şirketlerin oranlarının ortalaması ile şirket hisselerinin nominal değeri çarpılarak şirket değerine ulaşılır.

Ekspertiz değeri : Şirket varlıklarının, ilgili uzmanlar tarafından varlıkların yaşlan, kapasite leri, teknolojileri, benzer varlıkların piyasa değerleri gibi faktörler gözönüne alınarak belirlenen de ğeridir.

Fiyat / nakit akımı oram : Bir şirketin değerini belirlerken başka şirketlerin verilerinden yararlanılabilen bir metoddur. Fiyat / nakit akımı oranı, bir şirketin piyasada oluşan hissefiyatınınşir ketin hisse başına düşen nakit akımına oranıdır. Karşılaştırma yapılacak olan şirketlerin verileriyle bir veya birkaç oran belirlenir ve değerlemesi yapılacak şirketin nakit akımıyla çarpılacak bir de ğere veya bir değer aralığına ulaşılır.

- Bu maddede, özelleştirme programına alınan kuruluşlardan anonim şirkete dö nüştürülmesine gerek görülenlerin sermaye artırımlarında getirilecek ayni sermayenin değerlendi rilmesinde, ana sözleşmenin onaylanmasında yetkilerin Özelleştirme İdaresi Başkanlığına verilme si ve özelleştirme programındaki kuruluşların sermayelerine ayni sermaye konulmasına ilişkin iş lemler ile ilgili olarak Türk Ticaret Kanunu, Vergi Usul Kanunu, Bankalar Kanunu ve Sermaye Pi yasası Kanununun bazı maddelerinin uygulanmayacağına ilişkin hükümler düzenlenerek uygula malarda doğabilecek zaman kaybının ve muhtemel hukukî engellerin önlenmesi amaçlanmıştır.

Özelleştirme uygulamalarında karşılaşılafi ve hukukî engel teşkil etmesi dolayısıyla uy gulamaları geciktiren, özelleştirme kapsamında bulunan kuruluşların kullanımındaki mülkiyeti Hazineye ait taşınmazlarla ilgili olarak yeni düzenlemeler yapılmış ve taşınmazların bunları kul lanan kuruluşlara devredilmesi imkânı getirilmiştir. Böylece bu taşınmazların ilgili kuruluş ile bir likte özelleştirilebilmesine imkân sağlanarak özelleştirme uygulamaları sonunda yapılacak devir iş lemleri nedeniyle oluşabilecek caydırıcı düşüncelerin ve hukukî engellerin ortadan kaldırılması amaçlanmıştır.

Özelleştirme programındaki kuruluşlardan anonim şirket olanların kamu payı % 50'nin altına düşünceye, diğerlerinde devir tarihine kadar, bu kuruluşlara ait taşınmazların ifraz ve tevhidine iliş kin düzenlemelerin idare tarafından yapılarak bu konularda İmar Kanunun 15 ve 16 ncı maddele rinin uygulanamayacağı öngörülmüş, bununla özelleştirme uygulamalanna sürat kazandınlması amaçlanmıştır.

- Özelleştirme programına alınan kuruluşlardan anonim şirket statüsünde olanlann veya anonim şirket statüsüne dönüştürülenlerin ana sözleşmelerinin hazırlanması, anonim - 1 0- Şİrketlerin aktiflerinin bir kısmının başka şirkete devri ya da yeni bir anonim şirket haline dönüştü rülmesine veya yeni bir anonim şirket halinde birleşmelerine İdarece karar verilmesi ve bu işlem lerle ilgili olarak Türk Ticaret Kanununun bazı hükümlerinin uygulanmayacağı düzenlenerek özel leştirme uygulamalarında kolaylık sağlanmıştır.

Kuruluşların özelleştirme programına alınmalarından önceki her türlü hak ve mameleki ile borçlarının programa alındıktan ve özelleştirildikten sonra da aynen devam edeceği düzenlenerek, bu kuruluşların malî ve hukukî sorumluluklarının devamlılığı sağlanmıştır.

Özelleştirme uygulamalarına sürat kazandırılması ve kolaylık sağlanması amacıyla, programa alınan kuruluşların anonim şirkete dönüştürülmelerinde ve anonim şirkete dönüştürülenlerin prog ramda bulundukları süre içinde, Türk Ticaret Kanunu, Sermaye Piyasası Kanunu ve ilgili kanun lardaki şirket kuruluşuna ilişkin şartların aranmayacağına ilişkin hükümler getirilmiştir.

- Özelleştirme kapsamına alınan kuruluşlarda ücret karşılığı bir hizmet aktine da yalı olarak çalışırken, bu kuruluşların özelleştirilmesi, küçültülmesi veya faaliyetlerinin süreli ve ya süresiz olarak kısmen veya tamamen durdurulması, kapatılmasıvcya tasfiye edilmesi durumla rında hizmet akitlerinin tabi oldukları iş kanunları ve/veya toplu iş sözleşmeleri gereğince tazmi nata hak kazanacak şekilde feshedilmesi sonucu işsiz kalacaklara, kanundan ve yürürlükteki toplu iş sözleşmelerinden doğan tazminatların.dışında "İş Kaybı Tazminatı" ödenmesi, yeni bir iş bulma ve meslek geliştirme, edindirme ve yetiştirme eğitimi gibi hizmetlerin sağlanması öngörülmüş, bu tazminatların karşılanabilmesi için özelleştirme gelirlerinin % 15'inin ayrılması suretiyle özelleş tirme uygulamaları sonucunda doğacak istihdama ilişkin sorunların çözümünün yanısıra, iş kaybı nedeniyle maruz kalınacak mağduriyetin ve bu konuda kamuoyunda oluşan sosyal olumsuzlukla rın giderilmesi amaçlanmıştır.

- Bu maddede yapılan düzenleme ile özelleştirme programına alınan kuruluşlarda çalışan 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personel ile sözleşmeli personelin, bu kuruluş ların sermayelerindeki kamu payının özelleştirme uygulamaları sonucu % 50'nin altına düşmesi ya da anonim şirkete dönüştürülmeyenlerin satılması veya devredilmesi yahut özelleştirme progra mındaki kuruluşların küçültülmesi, faaliyetlerinin durdurulması, kapatılması veya tasfiye edilmesi sonucu istihdam yapısının değişmesi hallerinde bu personelin diğer kurum ve kuruluşlara nakille rine ilişkin hükümler tesis edilerek özlük haklarının idamesi sağlanmış ve belirtilen statüdeki per sonelin mağduriyetinin giderilmesi amaçlanmıştır.

- Özelleştirme kapsamındaki kuruluşların, özelleştirme uygulamaları sonucu bun lardaki kamu payının % 15'in altına düşmesinden, bunların tasfiyesinden veya tüzel kişilikleri so na erecek şekilde kapatılmasından önce sosyal yardım zammına hak kazanmış olan personele 17.7.1994 tarihli ve 506 sayılı Kanunun Ek 24 üncü maddesi gereğince ödenen sosyal yardım zam larının, ödemenin yapılmasını müteakip Sosyal Sigortalar Kurumunun yazılı talebi üzerine İdare tarafından Özelleştirme Fonundan karşılanmak üzere en çok iki ay içinde adi geçen Kuruma ödeneceği öngörülerek Sosyal Sigortalar Kurumunun özelleştirme uygumajarına bağlı olarak oluşacak malî yükünün önemli ölçüde giderilmesi amaçlanmıştır.

- Özelleştirme programına alınan kuruluşlarda çalışmakta olan 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personel ile bu kuruluşlarda çalışmakta olan sözleşmeli personelden; ta bi oldukları mevzuat gereği hizmet süresi itibariyle emeklilik hakkını kazananlara, bu hakkı kazan dıkları tarihten itibaren iki ay içinde emekli olmayı istemeleri halinde, emeklilik ikramiyelerinin % 20 (yüzdeyirmi) fazlasıyla ödenmesi ve emeklilik ikramiyesine ilave olarak ödenecek % 20 (Yüzdeyirmi) tutarındaki miktarın, ödemeyi müteakip T.C. Emekli Sandığı Genel Müdürlüğünün - 1 1- talebi üzerine Özelleştirme Fonundan karşılanacağından düzenlenmesi suretiyle bu kuruluşların is tihdam yapısındaki ihtiyaç fazlalığının teşvik yoluyla giderilmesi amaçlanmıştır.

- Bu maddede özelleştirme kapsamındaki kuruluşta çalışırken başka kurum ve ku ruluşlara nakledilecek personel için gerekli olan kadro ihdası sağlanarak yapılacak atama ve nakil lerin gerçekleştirilmesine imkân sağlanmıştır.

- Belediye ve il özel idarelerine ait ticarî kuruluşlar ile pay oranlarına bakılmaksı zın her türlü iştiraklerindeki paylarının bu Kanunda yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ve yetki li organlarınca alınacak kararlar doğrultusunda özelleştirilebileceğine ilişkin hükümler düzenlene rek, sözkonusu kuruluşların Özelleştirilmesi teşvik edilmiş ve bunlann rekabete dayalı piyasa eko nomisi koşullanna uygun olarak faaliyetlerini sürdürebilmeleri ve verimliliklerini artürabilmelcri amaçlanmıştır.

Özelleştirme uygulamalannda kolaylık temin etmek amacıyla, bu uygulamaların (sözleşmeler dahil) her türlü vergi, resim ve harçtan muaf olduğuna ilişkin düzenleme yapılarak özelleştirmeye ilginin ve talebin artınlması amaçlanmıştır.

- Bu Kanunla kurulan Özelleştirme İdaresi Başkanlığının münhasıran özelleştirme işlemlerini yürütmekle görevlendirilmiş olması nedeniyle evvelce Kamu Ortaklığı İdaresi tarafın dan özelleştirme uygulamalan ile birlikte yürütülen Kamu Ortaklığı Fonunun yönetimine ilişkin görevlerin Hazine ve Dış Ticaret Müasteşarlığı tarafından yürütülmesi öngörülmüştür.

- Bu maddede Kamu Ortaklığı Fonunun kuruluş amaçlarına uygun olarak kulla nım alanlan belirlenmiş ve fon bakiyelerinin kısmen veya tamamen nemalandırılmasına ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiştir.

- Daha önce Kamu Ortaklığı Yüksek Kurulunun görevleri arasında yeralan ve Ka mu Ortaklığı Fonunun kullanımına ilişkin olan hususlarla ilgili karar yetkisinin Yüksek Planlama Kuruluna verilmesi öngörülerek, bu Kanunla kurulan Özelleştirme Yüksek Kurulunun özelleştirme uygulamalan dışındaki faaliyetlerinden anndınlması amaçlanmıştır.

Madde 3 1 .- Bu madde ile Kamu Ortaklığı Fonu gelirlerinin niteliği ile dikatc alınarak bu Fo nun denetiminin Sayıştay Başkanlığınca yapılacağı düzenlenmiştir.

- Bu kanunla kurulan Özelleştirme İdaresi Başkanlığının münhasıran özelleştirme işlemlerini yürütmekle görevlendirilmiş olması nedeniyle evvelce Kamu Ortaklığı İdaresi adına açılmış olan Çalışanları Tasarrufa Teşvik Hesabının Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı adına açıl ması öngörülmüştür.

- Bu madde ile evvelce Kamu Ortaklığı İdaresi tarafından özelleştirme uygulama lan ile birlikte yürütülen Çalışanlan Tasarrufa Teşvik Hesabında toplanan paralann Yüksek Plan lama Kurulunca belirlenen esaslar dairesinde Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı tarafından nemalandırılması öngörülmüştür.

- 233 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesinin üç numaralı ben dinde yer alan hükümler değiştirilerek kamu iktisadî kuruluşlarının faaliyetleri, gördükleri hizmet ler ve ekonomik gerekler de dikkate alınarak 233 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede yeralan Kamu İktisadî Kuruluşu tanımı yeniden düzenlenmiştir.

- Kamu iktisadî teşebbüslerinden kamu iktisadî kuruluşlarının gördükleri hizmet lerin özellikleri de dikkate alındığında, bunlann mal ve hizmet,üretim birimleri ile varlıklarının - 1 2- mülkiyetin devri suretiyle özelleştirilmesinin bunların özelliklerine, durumlarına ve yapılarına uy gun ayrı kanunlarla yapılması amaçlanmış ve bu doğrultuda 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararna menin ekindeki "B KAMU İKTİSADÎ KURULUŞLARI (KİK)" başlıklı bölümde yeralan ve özel leştirme kapsamında bulunan kuruluşlardan bazıları -233 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede yeralan Kamu iktisadî Kuruluşu tanımı yeniden düzenlendiğinden- bu bölümden çıkarılarak aynı kararnamenin sonuna ekli "A İKTİSADÎ DEVLET TEŞEKKÜLLERİ (IDT)" bölümüne eklenmiş ve kamu iktisadî kuruluşları bu maddede sayılan şekilde yeniden düzenlenmiştir.

- Özelleştirme İdaresi Başkanlığının görevleri de dikkate alınarak bu idarede 657 sayılı Kanunun istisnai memuriyete ilişkin hükümleri gereğince personel istihdamı konusunda dü zenlemeler yapılmıştır.

- Özelleştirme, programına alınan kuruluşun, özelleştirileceği tarihe kadar daha sonraki statüsüne intibakını kolaylaştırmak amacıyla özelleştirme programında bulundukları süre içinde de bunların özel hukuk hükümlerine tabi oldukları öngörülmüştür. Ayrıca özelleştirme uy gulamaları ve ihale usullerine ilişkin esasların idare tarafından çıkarılacak yönetmeliklerle tespit olunacağı hususu düzenlenmek suretiyle, bu kanun hükümlerinin uygulanmasına ilişkin ayrıntılı düzenlemelerin yönetmeliklerle belirleneceği hüküm altına alınmıştır.

- Bu maddede özelleştirme konusunda ihtisas kurumu olarak teşkilatlandırılan Özelleştirme idaresi Başkanlığı personeli ile özelleştirme programındaki kuruluşlardan Sermaye Piyasası Kanunu kapsamına giren ve hisseleri borsada işlem gören kuruluşlarda görev yapan yöne tim ve denetim kurulu üyeleri ile diğer personelin, görevleri dolayısıyla edindikleri bilgileri kötü ye kullanarak borsa içinde ve dışında bu Kuruluşlar ile ilgili menkul kıymet alım satımı suretiyle haksız kazanç elde etmelerini önlemek amacıyla düzenlemeler yapılmış ve bu yasağa aykırı hare ket edenlere uygulanacak müeyyidelerle ilgili hükümler getirilmiştir.

- Bu madde ije 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanununa bir madde eklenerek, özelleştirme programına alınan kurumlara tabi bir greve atananların Emekli Sandığı ile ilgilendiril melerine ilişkin hüküm tesis edilerek : bu personelin sosyal güvenlik yönünden durumu açığa kavuşturulmuşur.

- Petrol Kanununun 6 ncı maddesi yeniden düzenlenmiş, sermayesinin yarısından fazlası doğrudan doğruya veya dolayısıyla Devlete ait olan kamu kuruluş ve ortaklıklarının iktisap ettikleri ruhsatlar için getirilen sınırlamalar ile anılan Kanunun 60 inci maddesinde belirtilen şart lar çerçevesinde belge verilmesine ilişkin sınırlamalar kaldırılarak özel hukuk tüzel kişilerinin söz konusu belgeleri alması kolaylaştırılmıştır. Böylece gerek yabancı yatırımcıların ülkemize gelişle rini kolaylaştırmak ve gerekse bu kişilerin ülkemize yapacakları yatırım miktarını artırarak ekono minin canlanmasına katkıda bulunmak ve özelleştirmeden beklenen faydayı sağlamak amaçlanmış tır.

- Petrol Kanunun transferler ile ilgili 116 ncı maddesi hükümleri gereğince, yaban cı şirketlerin sermayelerini yurtdışına transferleri sırasında, sermayenin ithal tarihi ile transfer tari hi arasındaki kur farkları nedeniyle oluşan ve Hazine üzerinde büyük malî külfet yaratan, dolayı sıyla özelleştirmeden beklenen faydayı bertaraf eden uygulamanın kaldmlması amaçlanmıştır.

- Bugüne kadar özelleştirme ile ilgili mevzuat düzenlemeleri dikkate alındığında, yabancı sermayenin Türkiye'ye yatırım yapmasının önündeki en büyük engellerden birinin değiştirilen madde hükmünün oluşturduğu gözlenmiştir. Bu noktadan hareketle yabancı sermayeli yatırımların ülkemize çekilebilmesi ve yabancı yatırımcıların bu konudaki endişelerinin giderilme si bakımından, sözkonusu bendin yürürlükten kaldmlması mecburiyeti doğmuştur. Türkiye'de - 1 3- mevcut sermaye yetersizliği nedeniyle, gerek özelleştirilecek kuruluşların gerekse alt yapı projele rinin yabancı sermayenin katılımına ihtiyaç göstermesi, yabancı sermayeyi ülkemize çekmede en gel oluşturan bu hükmün yürürlükten kaldırılmasını gerektirmiştir. Böylece uygulamada yerli şir ketler lehine doğan bu ayrıcalığın kalkması, 6224 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinde ifadesini bu lan "Yerli ve yabancı sermayenin müsavi muamele görmesi" hükmünün fiiliyata geçirilmesini sağ lamış ve 6224 sayılı Kanunun içerisinde mevcut tutarsızlık da giderilmiştir. Bu bendin yürürlükten kaldırılması, aynı zamanda Yap-îşlet-Devret modeli çerçevesinde yürütülmükte olan projeler ile özelleştirme uygulamaları arasındaki paralelliği de tesis edecektir.

Ayrıca 3291 sayılı Kanunun 14 ve 17 nci maddesinin belirtilen fıkraları doğrultusunda bu Ka nunda aynı yönde düzenlemelerin yapılmış olması ve 3291 sayılı Kanunun bahsi geçen madde ve fıkralarının dışında özelleştirmeye ilişkin maddelerinin de iptal edilmiş olması nedeniyle 3291 sa yılı Kanunun 14 üncü maddesinin birinci ve dördüncü fıkrası ile 17 nci maddesinin birinci fıkrası nın yürürlükten kaldırılması gerekmiştir.

- Bu madde ile 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olan Özelleş tirme İdaresi Başkanlığı görevlerinin yerine getirebilmesi için gerekli kadrolar ihdas edilmiş ve kadrolar bu Kanun Hükmünde KararnameHin ekindeki cetvellerde belirtilmiştir.

- Kamu Ortaklığı İdaresi Başkanlığına ait iken bu İdarenin Anayasa Mahke mesince iptal edilen 530 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Özelleştirme İdaresi Başkanlığı na dönüştürülmesi sonucu Özelleştirme İdaresi Başkanlığına intikal eden bütün personel ile her tür lü taşıt, menkul, gayrimenkul, araç, gereç, malzeme, döşeme ve demirbaşların bu Kanunla yeniden kurulan Özelleştirme İdaresi Başkanlığına devredilmesi ve devredilen personel ile ilgili özlük hak lan, malî haklar ve bu personelin statüsü düzenlenmiştir.

- Bu Kanunla Özelleştirme İdaresi Başkanlığında özelleştirme uzmahğı ve özelleştirme uzman yardımcılığı kadroları ihdas edildiğinden 657 sayılı Devlet Memurları Kanu nunun; 36 nci maddesinin, ortak hükümler bölümünün A-11 numaralı bendine "Başbakanlık Uz man Yardımcıları" ibaresinden sonra gelmek üzere "Özelleştirme Uzman Yardımcıları", "Başba kanlık Uzmanlığına" ibaresinden sonra gelmek üzere "Özelleştirme Uzmanlığına" ibareleri, aynı kanuna ekli I sayılı ek gösterge cetvelinde (l/g) bölümüne "Başbakanlık Uzmanları" ibaresinden sonra gelmek üzere "Özelleştirme Uzmanları" ibaresi, "Zam ve Tazminatlar" başlıklı ek maddesi nin (A) Özel Hizmet Tazminatı bölümünün (i) bendine "Devlet Bütçe Uzmanları" ibaresinden son ra gelmek üzere "Özelleştirme Uzmanı" ibarelerinin eklenmesi gerekmiştir.

- Bu madde ile Özelleştirme İdaresi Başkanlığına devredilen personelin özel leştirme uzmanlığı ve uzman yardımcılığı sınavlarına katılabilmelerine ilişkin esas ve usuller düzenlenmiştir.

- Özelleştirme uygulamalarına süreklilik kazandırabilmek amacıyla Özelleş tirme Yüksek Kurulunca aksine karar verilmedikçe, Yüksek Planlama Kurulu ve Kamu Ortaklığı Yüksek Kurulu tarafından daha önce alınmış olan kararlardan bu Kanun hükümlerine aykırı ol mayanların uygulanmasına devam olunacağı hükmü getirilmiştir.

- İdareye verilen görev ve hizmetlerde sürekliliğin sağlanması amacıyla bu Kanunla. getirilen İdare birimleri oluşuncaya kadar mevcut birimlerce görevlerin ifası ile oluş turulacak birimlerin görevlerinin İdare Başkanı tarafından belirlenmesi ve teşkilat ve kadroların iki ay içerisinde bu Kanuna uygun hale getirileceği öngörülmüştür.

- Bu Kanun ile Kamu Ortaklığı Fonunun yönetimi ve çalışanları tasarrufa teşvik hesabında biriken paraları nemalandırılması görevleri Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığına ' - 1 4 -" devredildiğinden bunlarla ilgili belge ve kayıtların 1.1.1995 tarihi itibariyle Özelleştirme idaresi Başkanlığınca Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığına devredileceği ve bu devrin bir protokolle tes piti öngörülmüştür.

- Özelleştirme İdaresi Başkanlığının 1994 yılına ilişkin idarî faaliyetlerini yürütülebilmesi için gerekli harcamaların; hizmette sürekliliğin sağlanması amacıyla, Kamu Ortak lığı idaresi Başkanlığının 1994 yılı bütçesinden karşılanacağı öngörülmüştür.

- Kamu Ortaklığı Fonunun kullanım alanları ile ilgili olarak bu Kanunun yü rürlüğe girdiği tarihe kadar Kamu Ortaklığı idaresi tarafından yükümlenilmiş olan borçların Özel leştirme Fonundan karşılanacağı ve bu Fon'da yeterli miktar bulunmaması halinde; ödemelerin Ka mu Ortaklığı Fonundan karşılanacağı öngörülmüştür. Böylece Özelleştirme Fonunun nakit imkân ları çerçevesinde önceki altyapı projelerinin finansmanına katkıda bulunması sağlanmış olacaktır.

- Kamu iktisadî teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarda sözleşmeli statüde çalış makta iken bu Kanunun 22 nci maddesi uyarınca 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi ku rumlara nakledilerek Devlet memuru statüsüne geçirilenlerin sözleşmeli statüde geçen hizmet sü relerinin kazanılmış hak aylık derece ve kademelerinin tespitinde değerlendirileceği öngörülmüş ve fark olarak ödenmesi öngörülen tazminata ilişkin hükümlerin uygulanacağı belirtilmek suretiyle bu personelin özlük haklarının korunması amaçlanmıştır.

- Özelleştirme programına alınan kuruluşlarda bu Kanunun yürürlüğe gir diği tarihte çalışmakta olan 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personel ile sözleşmeli per sonelden emeklilik hakkını kazanmış olanların da bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki ay içinde emekli olmayı istemeleri halinde 24 üncü madde hükmünde yararlanacakları öngörül müştür.

- Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce yürürlükte bulunan mevzuat gereğince özellcştirilmek üzere Kamu Ortaklığı İdaresine devredilmiş olan kuruluşların bu Kanu nun yürürlüğe girdiği tarihte özelleştirme programına alınmış ve İdareye devredilmiş sayılacağı ön görülmek suretiyle esasen özelleştirilmelerine karar verilmiş olan kuruluşlar için yeniden karar ve rilmesine gerek olmaksızın statülerinin devamlılığının sağlanması amaçlanmıştır.

- Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce, özelleştirme idaresi Başkan lığı veya Kamu Ortaklığı İdaresi Başkanlığı olarak evvelce yürürlükte bulunan mevzuat hükümle rine göre yapılan işlemlerle, iptal edilen 531 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci madde si gereğince ilgili kuruluşlarca yapılan personel nakil ve atama işlemlerinin ve 546 sayılı Kanun Hükmünde Kararname gereğince yapılan intibak ve fark tazminatı ödenmesi işlemlerinin geçerli olması ve bu suretle kamu hizmetlerinin devamlılığı ilkesinin gereği yerine getirilmiş ve madde de öngörülen personelin özlük haklarının korunması amaçlanmıştır.

- Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce özelleştirilmiş olan kuruluş larda Kanunun 21 inci maddesinde belirtilen statüde çalışan personelden anılan maddedeki şartlara uygun olarak iş akitleri feshedilmiş olanlara da, bu Kanunun 21 inci maddesi ile düzenlenen mes lek geliştirme, edindirme ve yetiştirme eğitimi hizmetlerinden yararlanmalarına imkân sağlanması amaçlanmıştır.

- Yürürlük maddesidir.

- Yürütme maddesidir.