Özel Öğretim Kurumları Kanunu

Madde ile, Kanunun amacının;

Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişiler tarafından açılacak; okul öncesi eğitim, ilköğretim, orta öğretim ve özel eğitim okulları ile çeşitli kursları ve bu düzeyde uzaktan öğretim yapan kuruluşları ve dershaneleri, motorlu taşıt sürücüleri kurslarını, hizmet içi eğitim merkezlerini, öğrenci etüt eğitim merkezlerini, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerini ve benzeri özel öğretim kurumlarına kurum açma izni verilmesi, kurumun nakli, devri, personel çalıştırılması, kurumlara yapılacak malî destek ve bu kurumların eğitim-öğretim, yönetim, denetim ve gözetimi ile yabancılar tarafından açılmış bulunan özel öğretim kurumlarının; eğitim-öğretim, yönetim, denetim, gözetim ve personel görevlendirilmesine ilişkin iş ve işlemleri düzenlemek olduğu belirtilmiştir.

Kanunun; Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişiler tarafından açılacak özel öğretim kurumları ile yabancılar tarafından açılmış bulunan özel öğretim kurumlarını kapsadığı belirtilmiştir.

Madde ile, Kanunda geçen Bakanlık, kurum, okul, yabancı okullar, azınlık okulları, dershane, çeşitli kurslar, özel eğitim okulu, motorlu taşıt sürücüleri kursu, özel etüt eğitim merkezi, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi, milletlerarası özel öğretim kurumları, kurucu, kurucu temsilcisi ve uzaktan öğretim kurumu ifadeleri tanımlanmaktadır.

Madde ile, özel öğretim kurumu açılırken kurum açma izni alınmasının zorunlu olduğu, özel okullara Bakanlıkça, diğer özel öğretim kurumlarına ise valilikçe kurum açma izni verileceği, özel öğretim kurumu açılabilmesi için Bakanlıkça belirlenen standartlara uygun bir binanın bulunması, açılacak kurumun amaç ve ihtiyaçlarına yeterli araç-gerecin binada bulunması, kurumda görevlendirilecek yönetici, öğretmen ve diğer personelin sayı ve nitelikleri yönünden uygun bulunması ve bu kurumlarda çalışacaklarını belgelendirmeleri, kurumlarda uygulanacak yönetmelik ve öğretim programlarının Bakanlıkça onaylanmış olması gerektiği belirtilmiştir.

Diğer taraftan, ilk ve orta öğretim okullarına öğretim yılının otuzuncu gününden sonra verilen iznin bir sonraki öğretim yılından itibaren geçerli olacağı, özel öğretim kurumlarının kurum açma iznini almadan öğrenci /kursiyer kaydı yapamayacakları öngörülmüştür.

Ayrıca, gerçek ve tüzel kişiler tarafından, hizmet içi eğitim kapsamına giren faaliyetler dışında, bu Kanun kapsamına giren faaliyetlerin, Kanuna göre yetkilendirilmiş makamlardan kurum açma izni alınmadan yapılamayacağı; gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişiler tarafından askerî okullar, emniyet teşkilâtına bağlı okullar ile din eğitimi ve öğretimi yapan kurumların aynı veya benzeri özel öğretim kurumları açılamayacağı ifade edilmiştir.

Madde ile, özel öğretim kurumu açacak veya açılmış bir özel öğretim kurumunu devralacak gerçek kişiler ile tüzel kişilerin temsilcilerinde aranacak nitelikler belirlenmiştir.

Özel öğretim kurumu olarak kullanılabilecek binaların nitelikleri, bu binalarda açılabilecek özel öğretim kurumları ile özel öğretim kurumlarının her tür tesis ve donanıma ilişkin standartların Bakanlıkça belirleneceği, ayrıca özel öğretim kurumu açılacak binalara umuma açık yerler ile açık alkollü içki satılan yerlerin bulunması gereken uzaklık belirlenmiştir.

Uzaklığın ölçümüne ilişkin esasların İçişleri, Millî Eğitim, Sağlık, Kültür ve Turizm bakanlıklarınca müştereken hazırlanacak yönetmelikte düzenleneceği öngörülmüştür.

Madde ile, yabancı uyruklu gerçek ve tüzel kişiler tarafından veya Türk vatandaşlarıyla ortaklık yoluyla ya da Türk vatandaşları veya Türk tüzel kişileri tarafından milletlerarası özel öğretim kurumu açılabileceği belirtilmiştir.

Milletlerarası özel okullara yalnız yabancı uyruklu öğrencilerin devam edebileceklerini, Türk Devletinin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne, güvenliğine ve menfaatlerine aykırı; Türk Milleti ve millî ve manevî değerleri aleyhinde eğitim ve öğretim yapılamayacağı, öğretim programları, eğitim-öğretim faaliyetleri ve diğer hususlarla ilgili işlemlerin, kurum yönetimince hazırlanan ve Bakanlıkça onaylanan esaslara göre yürütüleceği ve bu konularda Bakanlığın denetim hakkının saklı olacağı ifade edilmiştir.

Yabancılar tarafından açılmış bulunan okulların; yeni arazi edinmelerinin ve kapasitelerini en fazla beş misline kadar artırabilmelerinin Bakanlar Kurulundan, mevcut arazi üzerinde bina, öğrenci ve donanım kapasitelerini artırabilme veya yenileyebilmesi için Bakanlıktan, mevcut binalarda ihtiyaç hâlinde yapılacak tadilât için valilikten izin almaları gerektiği, bunların dışında, yabancılar tarafından açılmış bulunan okulların binalarının genişletilemeyeceği, şubelerinin açılamayacağı, mevcut binalarının yerine kaim olmak üzere yeniden binalar inşa edilemeyeceği, herhangi bir suretle mülk edinilemeyeceği veya kiralanamayacağı belirtilmiştir.

Yabancılar tarafından açılmış okulların taşınmaz mallarının, kurucularının veya yetkililerinin önerisi ile Bakanlığa ya da kuruluş amaçları eğitim vermek olan ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanununa göre kurulan vakıflara devredilebileceği, devredilen bu kurumların yönetim, eğitim ve öğretim özellikleri dikkate alınarak korunması yararlı görülenlerin Bakanlıkça tespit edileceği düzenlenmiştir.

Azınlık okullarının özellik göstermesi gereken hususlarının yönetmelikle tespit edileceği, bu yönetmeliğin ilgili ülkelerin bu konulardaki mütekabil mevzuat ve uygulamaları dikkate alınmak suretiyle hazırlanacağı, yönetmelikte belirtilmeyen hususlarda resmî okullar mevzuatının uygulanacağı ve azınlık okullarında yalnız kendi azınlığına mensup Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının çocuklarının okuyabileceği belirtilmiştir.

Madde ile, özel öğretim kurumlarında verilen eğitim-öğretim hizmetleri ve kurumların yönetiminin, Millî Eğitim Temel Kanununda ifade edilen Türk Millî Eğitiminin amaç ve ilkelerine uygun olarak düzenleneceği; özel öğretim kurumlarında Bakanlıkça onaylanan öğretim programı ve haftalık ders çizelgesi uygulanmakla beraber, günümüzün değişen ve gelişen şartları dikkate alınarak özel öğretim kurumlarınca, Türk Millî Eğitiminin genel amaç ve ilkelerine uygun olarak hazırlanan öğretim programları ve haftalık ders çizelgelerinin Bakanlıktan onay almak şartıyla kurumlarda uygulanabileceği belirtilmiştir.

Her özel öğretim kurumunun Bakanlığa karşı sorumlu bir müdür tarafından yönetilmesinin esas olduğu ve yönetimleri birleştirilerek bir müdür tarafından yönetilebilecek özel öğretim kurumlarının düzenlenecek yönetmelikte belirtileceği, bir kimsenin birden fazla kurumun kurucusu olabileceği ve gerekli şartları taşıyan kurucunun aynı zamanda kurumun müdürü de olabileceği ve üzerinde müdürlük görevi bulunmayan kurucunun, kurumun eğitim ve öğretimle ilgili iş ve işlemlerine karışamayacağı, birden fazla özel öğretim kurumu bulunan kurucunun bu kurumları yönetmek üzere Bakanlığa karşı sorumlu genel müdür ve genel müdür yardımcısı da görevlendirebileceği belirtmiştir.

Madde ile, özel öğretim kurumlarına verilen kurum açma izninin; kurumun iki yıl içinde öğretime başlamaması hâlinde iptal edileceği belirtilmiştir.

Mevzuata aykırı işlemleri eğitim ve öğretimi doğrudan etkileyen ve bunda ısrarı tespit edilen özel öğretim kurumlarının aykırılığın ağırlık derecesine göre kurum açma izni veren makam tarafından öğretimine ara verileceği veya kapatılacağı; kurucusu tarafından kapatılmak istenen özel öğretim kurumunun kurucusunun; Bakanlığa, yönetici, öğretmen, uzman öğretici, usta öğretici ve öğrenci/kursiyerlere en az üç ay önce yazılı olarak bildirmek şartıyla ve gerekçesi özel okullarda Bakanlıkça, özel okullar dışındaki özel öğretim kurumlarında valilikçe uygun bulunduğu takdirde kapatılabileceği belirtilmiştir.

Kapanan veya kapatılan kurumların;

mühürlerini, yönetici, öğretmen ve öğrencilerle ilgili bütün defterlerini, dosyalarını ve diğer evrakını ilgili valiliğe devir ve teslim etmeye mecbur olduğu, devir ve teslimden kaçınan veya bu görevi savsaklayan kurucu veya temsilcileri hakkında 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 32 nci maddesinin uygulanacağı ifade edilmiştir.

Madde ile, özel öğretim kurumlarında eğitim-öğretim ve yönetim hizmetlerinin asıl görevi bu kurumlarda olanlar tarafından yürütülmesinin esas olduğu, kurumun mevcut ders saati sayısı dikkate alınarak kuruluş sırasında üçte birinin, kuruluşundan üç yıl sonra da en az üçte ikisinin asıl görevi bu kurumlarda olan öğretmen ve öğreticiler tarafından okutulmasının zorunlu olduğu, yöneticilik ve eğitim-öğretim hizmetlerinde, en az dengi resmî öğretim kurumlarına atanabilmek için gerekli nitelik ve şartları taşıyanların, resmî dengi bulunmayan özel öğretim kurumlarının yöneticilik ve eğitim-öğretim hizmetlerinde ise, yönetmelikte belirtilen nitelik ve şartları taşıyanların görevlendirileceği belirtilmiştir.

İhtiyaç hâlinde, resmî okullarda görevli öğretmenlerin, asıl görevlerini aksatmamak ve aylık karşılığı okutmakla yükümlü bulunduğu haftalık ders saati sayısını doldurmaları kaydıyla, çalıştıkları kurumlardan izin almaları hâlinde sadece özel okullarda aylık karşılığı okutmakla yükümlü bulunduğu haftalık ders saati sayısının yarısı kadar ders saati ücretli olarak ders verilebileceği ifade edilmiştir.

Öğretmenlerin toplam ders saati sayısı haftada otuz saati geçemeyecektir.

Gerekli şartları taşıyan yönetici ve öğretmenler için valilikçe çalışma izni düzenleneceği, valiliğin iznine sunulmadan önce, müdür ile diğer yönetici ve öğretmenlerin işe başlatılamayacağı, özel öğretim kurumlarında çalışacak yabancıların 4817 sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun hükümleri doğrultusunda görevlendirileceği öngörülmüştür.

Türkçeden başka dille öğretim yapan ve yabancılar tarafından açılmış bulunan özel okulların kurucuları ile müdürlerinin; Türkiye Cumhuriyeti uyruklu, Türkçe veya Türkçe kültür dersleri öğretmenliği yapma niteliğini taşıyan ve öğretim dilini bilenlerden birini, Türk müdür başyardımcısı olarak çalışma izni düzenlenmek üzere valiliğe önerecekleri, Türkçe veya Türkçe kültür dersleri öğretmeni bulunmaması hâlinde, okulun öğretim dilinde özel alan eğitimi görmüş, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu öğretmenlere de bu görevin verilebileceği belirtilmiştir.

Yabancı okulların kurucuları ile müdürleri tarafından, okulda görevlendirilmek üzere valiliğe öneriyi, uyarıya rağmen bir ay içinde yapmayan okulların Türk müdür başyardımcıları, yukarıdaki şartları taşıyan öğretmenler arasından valilikçe seçilerek işe başlatılacaktır.

Madde ile, kurumlarda çalışan yönetici, öğretmen ve öğreticiler ile kurucu/kurucu temsilcisi arasında en az bir yıl süreli olmak üzere yönetmelikte belirtilen esaslara göre yazılı olarak iş sözleşmesi yapılacağı; okullarda yöneticilik ve eğitim-öğretim hizmeti yapanlara, kıdemlerine göre (emekliler hariç) dengi resmî okullarda ödenen aylık ile sosyal yardım kapsamındaki ek ödeme tutarlarından az ücret verilemeyeceği; sosyal yardım kapsamındaki ek ödemelerin, bütçe kanunlarıyla resmî okul öğretmen ve personeline sağlanan haklara denk olarak okul öğretmenlerine ve personeline de ödeneceği ve sosyal yardım kapsamındaki ek ödemelerden gelir vergisi kesilemeyeceği; kurumlardaki ek ders ücreti miktarının, resmî okullar için tespit edilen miktardan az olamayacağı, ancak 8 inci madde uyarınca resmî okul ve kurumlardan ücretli olarak özel okullarda görevlendirilenlere verilecek ek ders ücreti miktarının, resmî okullar için tespit edilen ek ders ücretinin iki katını geçemeyeceği belirtilmiştir.

Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, özel öğretim kurumlarında görev yapan yönetici, öğretmen ve öğreticilerin; sosyal güvenlik ve özlük hakları yönünden, tâbi tutulacakları kanunlar sayılmış; özel öğretim kurumu personeline, derece ve kademe sistemi uygulanmadığından, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre kademe ilerleme cezasını gerektiren fiillerin işlenmesi halinde, kademe ilerlemesi cezası yerine brüt aylığının ¼'ü ile ½'si arasında maaş kesim cezasının, çalışma izni veren makam tarafından verileceği, fiilin tekrarı hâlinde ise bu personelin görevine son verileceği belirtilmiştir.

1702 sayılı Kanuna göre meslekten çıkarılma, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiil ve hâllerin işlenmesi hâlinde, Bakanlığın görüşü alınmak suretiyle personelin görevine, izni veren makam tarafından son verilecektir.

Madde ile, özel öğretim kurumlarında görevli yönetici, öğretmen, uzman öğretici ve usta öğreticilerin, iki defa teftiş raporuyla başarısız oldukları tespit edilenlerin çalışma izinlerinin, izni veren makam tarafından iptal edileceği; hizmete devamında 9 uncu madde hükümlerine göre sakınca görülenlerin görevine de, izni veren makam tarafından son verileceği, bu durumun tebliğinin sözleşmenin feshine ve ilgilinin kurumla ilişiğinin kesilmesine yeter sebep teşkil edeceği, gerek görülen durumlarda valilikçe kurumun yönetici, öğretmen ve öğreticilerini görevden uzaklaştırabileceği ve bu görevlere valilikçe geçici görevlendirme yapılarak gerekli tedbirlerin alınacağı belirtilmiştir.

Madde ile, özel öğretim kurumları ve bu kurumlarda görevli personelin, Bakanlığın denetimi ve gözetimi altında olduğu ve bu kurumlarda eğitim-öğretim ve yönetim bakımından yapılan denetimlerde, kurumun türüne göre Bakanlıkça onaylanan özel yönetmeliğinin de dikkate alınması gerektiği belirtilmiştir.

Özel öğretim kurumlarının verebilecekleri reklâm ve ilânların ancak kurumun amaçlarına uygun ve tanıtıcı mahiyette olacağı ve kurumların gerçeğe aykırı beyanlarda bulunamayacakları, ayrıca özel öğretim kurumlarının televizyonda reklâm ve ilan yapamayacakları belirtilmiştir.

Madde ile, özel öğretim kurumlarının, faaliyetlerini sadece kazanç sağlamak için düzenleyemeyecekleri, ancak Türk Millî Eğitiminin amaçları doğrultusunda eğitimin kalitesini yükseltmek, gelişmelerine fırsat ve imkân verecek yatırımlar ve hizmetler yapmak üzere gelir sağlayabilecekleri belirtilmiştir.

Bakanlıkça, özel öğretim kurumlarından 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu hükümleri çerçevesinde hizmet satın alınabileceği, okullarda öğrenim gören öğrencilere, her ders yılı için öğrenci başına belirlenen ücretlerin yarısını geçmemek üzere azami 1.000 YTL tutarında Devlet yardımı yapılabileceği, bu tutarın her yıl Vergi Usul Kanununa göre belirlenen yeniden değerleme oranında artırılacağı; okullarda okuyan öğrencilerin velileri tarafından okul ücretini karşılamak üzere alınan kredi faizinin % 50'sini geçmemek üzere belirlenen kısmının Devletçe karşılanabileceği; her ders yılı için bu desteklerden yararlanacak öğrenci sayısı, öğrencilere yapılacak Devlet yardımı tutarı ve kredi faizinin Devletçe karşılanacak kısmı ile yararlanabilme koşulları ve şeklinin her yıl Bakanlık bütçesine bu amaçla konulacak ödenek esas alınarak Maliye Bakanlığı ve Bakanlığın müşterek önerisi üzerine Bakanlar Kurulunca belirleneceği ifade edilmiştir.

Diğer taraftan, özel okulların su, doğal gaz ve elektrik ücretlendirilmesinin resmî okullara uygulanan tarife üzerinden uygulanacağı hükme bağlanmıştır.

Madde ile, özel öğretim kurumlarının öğrenim ücreti ve diğer ücretlerinin, özel öğretim kurumlarınca her yıl tespit edilerek ocak ayından itibaren en geç mayıs ayında ilan edileceği, öğrenim ücretlerinin hangi esaslara göre tespit, tayin, ilan ve tahsil edileceğinin ise yönetmelikle belirleneceği belirtilmiştir.

Özel öğretim kurumlarının, kurumlarında öğrenim gören öğrenci sayısının yüzde üçünden az olmamak üzere ücretsiz öğrenci okutmakla yükümlü oldukları, Bakanlıkça bu oranın yüzde ona kadar artırılabileceği hükme bağlanmıştır.

Bir özel okula alınabilecek yabancı uyruklu öğrenci sayısının, o okulda okuyan Türkiye Cumhuriyeti uyruklu öğrencilerin sayısının yüzde otuzunu aşamayacağı belirtilmiştir.

Madde ile, 625 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanununun yürürlükten kaldırılması öngörülmüştür.

Kanunda belirtilmiş olan yönetmeliklerin, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde yürürlüğe konulacağı belirtilmiştir.

Kanunda hüküm bulunmayan hususlarda resmî öğretim kurumlarında uygulanan mevzuat hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir.

Madde ile, Kanunda öngörülen yönetmelikler yürürlüğe girinceye kadar, mevcut yönetmeliklerin bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam edileceği belirtilmiştir.

Madde ile, Kanun yürürlüğe girmeden önce, resmî okullarda görevli olup kurumlarda ücretli ders veren öğretmenlerin, çalışma izni sürelerinin bitimi tarihine kadar kurumlardaki görevlerine devam edebilecekleri belirtilmiştir.

Madde, Kanunun 12 nci maddesinin 2006-2007 öğretim yılından itibaren yürürlüğe gireceğini belirtmek üzere düzenlenmiştir.

2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu hükümleri gereği izin almış olan özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinin 31/12/2007 tarihine kadar Millî Eğitim Bakanlığınca belirlenen şartlara uygun olarak açılış izinlerini yenilemeleri gerektiği belirtilmiştir. 1/7/2005 tarihli ve 5378 sayılı Kanundan sonra açılış iznini yenileyenlerin yeniden açılış izni almalarına gerek olmadığı açıktır.

Madde, 5228 sayılı Kanunla değiştirilmeden önce, 625 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanununun 3 üncü maddesine göre özel kreş, anaokulu ve meslek teknik okulları ile kalkınmada öncelikli yörelerde açılan özel okulların kazanılmış olan hakların korunması amacıyla düzenlenmiştir.

Yürürlük maddesidir.

Yürütme maddesidir.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA Özel Öğretim Kurumları Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi ve gerekçesi ekte sunulmuştur.

Gereğini bilgilerinize arz ederim.

Saygılarımla. 20/2/2006 Cemal Yılmaz Demir Samsun GEREKÇE 18/6/1965 Tarih ve 12026 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 625 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanununun 11/7/1984 tarih ve 3035 sayılı Yasanın 12 nci maddesi ile değişik 30 uncu maddesinde özel öğretim kurumlarının reklam ve ilânları ile ilgili genel ilkeler belirlenmiştir.

Yasada belirli ilkelere ve usullere uygun olarak reklam ve ilan yapılması serbest bırakılmış, ancak televizyonlarda yapılacak reklam ve ilânlar kategorik olarak yasaklanmıştır.

Reklam ve ilânlarla ilgili olarak diğer kitle iletişim araçları ile ilgili olarak özel bir sınırlama getirilmemiş iken, televizyonda ilan ve reklam yapılmasının tamamen yasaklanması, yasanın genel mantığı ile çelişmektedir. Televizyonda yapılan reklam ve ilanın fonksiyon itibariyle, diğer kitle iletişim araçları ile yapılan ilan ve reklamlardan farklı sonuç doğurması mümkün değildir. Yasada reklam ve ilanlar ile ilgili olarak genel sınırlamalar belirlenmiştir. Bu genel ilkelere uygun olarak diğer kitle iletişim araçlarının yanında televizyon aracılığı ile reklam ve ilan yapılmasında, yasanın genel mantığı ile çelişen bir durum bulunmamaktadır. Hizmetin yürütülmesine ilişkin bir nedene dayanmayan bu kısıtlama, toplum vicdanında kabul görmediği için, kanuna karşı hile yöntemi ile zaten delinmektedir. Demokratik toplumlarda, bütün kısıtlayıcı hükümlerin toplum hayatının ihtiyaçlarından doğması gereklidir. Toplum hayatının ve düzenlenen hizmetin gereklerinden doğmayan ve yasanın genel mantığı ile de çelişen televizyonda reklam ve ilan yapılmasının kısıtlanması kaldırılmaktadır.

SAMSUN MİLLETVEKİLİ CEMAL YILMAZ DEMİR’İN TEKLİFİ ÖZEL ÖĞRETİM KURUMLARI KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI