Yürürlükte Temel kanun 14. hâli

Enerji Verimliliği Kanunu

Kanun numarası: 5627
Kabul tarihi: 18.04.2007
Resmî Gazete: 02.05.2007 / 26510
Düstur: 5. tertip, cilt 46
Son değişiklik: 02.05.2024
Madde sayısı: 27

Birinci Bölüm

Amaç, Kapsam ve Tanımlar

Amaç

(1) Bu Kanunun amacı; enerjinin etkin kullanılması, israfının önlenmesi, enerji maliyetlerinin ekonomi üzerindeki yükünün hafifletilmesi ve çevrenin korunması için enerji kaynaklarının ve enerjinin kullanımında verimliliğin artırılmasıdır.

Madde gerekçesi

Maddede, Kanunun amacı; enerji maliyetlerinin ekonomi üzerindeki yükünün hafifletilmesi ve çevrenin korunmasını sağlamak için enerji kaynaklarının ve enerjinin kullanımında verimliliğin artırılması olarak tanımlanmaktadır.

Kaynak: TBMM 22. Dönem S. Sayısı 1326 · tasarı/teklifin madde 1 gerekçesi

Madde 2

Kapsam

2 değişiklik

(1) Bu Kanun; enerjinin üretim, iletim, dağıtım ve tüketim aşamalarında, endüstriyel işletmelerde, binalarda, elektrik enerjisi üretim tesislerinde, iletim ve dağıtım şebekeleri ile ulaşımda, tarım ve hizmet sektörlerinde enerji verimliliğinin artırılmasına ve desteklenmesine, toplum genelinde enerji bilincinin geliştirilmesine, yenilenebilir enerji kaynaklarından yararlanılmasına yönelik uygulanacak usûl ve esasları kapsar.^[1]

(2) Enerji verimliliğinin artırılmasına yönelik önlemlerin uygulanması ile özellik veya görünümleri kabul edilemez derecede değişecek olan sanayi alanlarında işletme ve üretim faaliyetleri yürütülen, ibadet yeri olarak kullanılan, planlanan kullanım süresi iki yıldan az olan, yılın dört ayından daha az kullanılan, toplam kullanım alanı elli metrekarenin altında olan binalar, koruma altındaki bina veya anıtlar, (…)^[2] bu Kanun kapsamı dışındadır.

Madde gerekçesi

Maddede, Kanunun kapsamının endüstriyel işletmelerde, binalarda, elektrik enerjisi üretim tesislerinde, iletim ve dağıtım şebekelerinde ve ulaşımda enerji verimliliğinin artırılması, toplum genelinde enerji bilincinin geliştirilmesi ve yenilenebilir enerji kaynaklarından yararlanılmasına yönelik uygulanacak usul ve esaslardan ibaret olduğu ifade edilmektedir.

Maddede, ayrıca kullanım amaçları ve özellikleri dikkate alındığında, enerji verimliliğinin iyileştirilmesine yönelik önlemlerin uygulanmasında fayda maliyet analizi yapıldığında, kullanım alanları büyük olmasına karşın kullanımları sırasında enerji tüketimi olmayan veya çok az olan binalar ile özel durumu haiz olan binalar Kanun ve Kanun kapsamında yürürlüğe konulacak yönetmeliklerle getirilecek yükümlülükler de düşünülerek, Kanunun uygulamalarının kapsamı dışında tutulmuştur.

Kaynak: TBMM 22. Dönem S. Sayısı 1326 · tasarı/teklifin madde 2 gerekçesi

Madde 3

Tanımlar

5 değişiklik

(1) Bu Kanunun uygulanmasında;

a) Bakanlık: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığını,

b) (Ek:21/12/2021-7346/26 md.)^[3] (Değişik:2/5/2024-7501/9 md.) Başvuru sahibi: Enerji verimliliği desteklerinden faydalanmak isteyen gerçek veya tüzel kişileri,

c) Genel Müdürlük: Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğünü,

ç) Kurul: Enerji Verimliliği Koordinasyon Kurulunu,

d) Kamu kesimi: Kamu kurum ve kuruluşları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, üniversiteler ve mahallî idareleri,

e) Meslek odaları: Elektrik ve makina mühendisleri odalarını,

f) Şirket: Genel Müdürlük veya yetkilendirilmiş kurumlar ile yaptıkları yetkilendirme anlaşması çerçevesinde, enerji verimliliği hizmetlerini yürütmek üzere yetki belgesi verilen enerji verimliliği danışmanlık şirketlerini,

g) Yetkilendirilmiş kurumlar: Düzenlenen yetkilendirme anlaşması çerçevesinde, eğitim, yetkilendirme ve izleme faaliyetlerini yürütmek üzere Genel Müdürlük tarafından, Kurul onayı ile yetkilendirilen meslek odaları ve üniversiteleri,

ğ) TEP: Ton Eşdeğer Petrolü,

h) Atık: Kullanılmış lastikler, boya çamurları, solventler, plastikler, Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından yakıt olarak kullanılması uygun görülen atık yağlar ve diğer atıkları,

ı) Bina sahibi: Binanın maliki, varsa intifa hakkı sahibi, ikisi de yoksa binaya malik gibi tasarruf edeni,

i) Endüstriyel işletme: Elektrik üretim faaliyeti gösteren lisans sahibi tüzel kişiler dışındaki yıllık toplam enerji tüketimleri bin TEP ve üzeri olan, ticaret ve sanayi odası, ticaret odası veya sanayi odasına bağlı olarak faaliyet gösteren ve her türlü mal üretimi yapan işletmeleri,

j) Enerji kimlik belgesi: Asgarî olarak binanın enerji ihtiyacı ve enerji tüketim sınıflandırması, yalıtım özellikleri ve ısıtma ve/veya soğutma sistemlerinin verimi ile ilgili bilgileri içeren belgeyi,

k) (Ek: 21/3/2018-7103/76 md.) Enerji performans sözleşmesi: Uygulama projesi sonrasında sağlanacak enerji tasarruflarının garanti edilmesi ve yapılan harcamaların uygulama sonucu oluşacak tasarruflarla ödenmesi esasına dayanan sözleşmeyi,^[4]

l) Enerji verimliliği: Binalarda yaşam standardı ve hizmet kalitesinin, endüstriyel işletmelerde ise üretim kalitesi ve miktarının düşüşüne yol açmadan enerji tüketiminin azaltılmasını,

m) Etüt: Enerji verimliliğinin artırılmasına yönelik imkânların ortaya çıkarılması için yapılan ve bilgi toplama, ölçüm, değerlendirme ve raporlama aşamalarından oluşan çalışmaları,

n) Enerji verimliliği hizmetleri: Enerji verimliliği konusunda danışmanlık, eğitim, etüt ve uygulama hizmetlerini,

o) Enerji yoğunluğu: Bir birim hasıla üretebilmek için tüketilen enerji miktarını,

ö) Enerji yöneticisi ve sertifikası: Bu Kanun kapsamına giren endüstriyel işletmelerde ve binalarda enerji yönetimi ile ilgili faaliyetleri yerine getirmekle sorumlu ve enerji yöneticisi sertifikasına sahip kişi ile Genel Müdürlük, yetkilendirilmiş kurumlar veya enerji verimliliği danışmanlık şirketleri tarafından enerji yöneticileri için düzenlenen belgeyi,

p) Enerji yönetimi: Enerji kaynaklarının ve enerjinin verimli kullanılmasını sağlamak üzere yürütülen eğitim, etüt, ölçüm, izleme, planlama ve uygulama faaliyetlerini,

r) Geri ödeme süresi: Endüstriyel işletmelerin mevcut sistemlerinde enerji verimliliğinin artırılması amacıyla hazırladıkları veya şirketlere hazırlattıkları projelerde ihtiyaç duyulan yatırım harcamalarının projede öngörülen tasarruflarla geri kazanılmasını sağlayan süreyi,

s) Kojenerasyon: Isı ve elektrik ve/veya mekanik enerjinin aynı tesiste eş zamanlı olarak üretimini,

ş) Uygulama anlaşması: Etüt çalışmaları ile belirlenen önlemlerin uygulanmasını gerçekleştirmek amacıyla şirketlerin yaptıkları anlaşmayı,

t) Yakma tesisleri: Yakıtın yandığı yer ile bu yere bağlı parçalar ve atık gaz tertibatlarının dâhil olduğu ısı elde edilen tesisleri,

u) Yetki belgesi: Düzenlenen yetkilendirme anlaşmaları çerçevesinde, üniversitelere ve meslek odalarına eğitim, yetkilendirme ve izleme faaliyetlerini yürütmek üzere Kurul onayı ile Genel Müdürlük tarafından, şirketlere ise eğitim, etüt, danışmanlık ve uygulama faaliyetlerini yürütmek üzere Genel Müdürlük, meslek odaları veya üniversiteler tarafından verilen belgeyi,

ü) (Ek:2/5/2024-7501/9 md.) Karbon yoğunluğu: Birim ürün ve/veya alan veya benzeri başına salınan karbondioksit emisyonu miktarını,

v) (Ek:2/5/2024-7501/9 md.) Spesifik enerji tüketimi: Birim ürün ve/veya alan veya benzeri başına tüketilen enerji miktarını,

ifade eder.

Madde gerekçesi

Madde ile Kanunda geçen kısaltma ve terimlerin tanımları verilerek bu tanımlara getirilmiş sınırlama ve açıklamalar ortaya konulmaktadır.

Kaynak: TBMM 22. Dönem S. Sayısı 1326 · tasarı/teklifin madde 3 gerekçesi

İkinci Bölüm

Kurul ve Yetkilendirmeler

Madde 4

Enerji Verimliliği Koordinasyon Kurulu

5 değişiklik

(1) (Mülga fıkra: 2/7/2018-KHK-703/204 md.)

(2) (Mülga fıkra: 2/7/2018-KHK-703/204 md.)

(3) Kurulun görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır:

a) Ulusal düzeyde enerji verimliliği stratejileri, planları ve programları hazırlamak, bunların etkinliğini değerlendirmek, gerektiğinde revize edilmelerini, yeni önlemlerin alınmasını ve uygulanmasını koordine etmek.

b) Genel Müdürlük tarafından yürütülen enerji verimliliği çalışmalarını yönlendirmek ve enerji verimliliği hizmetlerinin yaygınlaştırılmasında, Genel Müdürlük tarafından meslek odalarına ve üniversitelere verilen yetki belgelerini onaylamak.

c) 8 inci maddenin birinci fıkrasının (a) bendi ve 9 uncu maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki uygulamalardan yararlanmak isteyen endüstriyel işletmelerin yaptıkları veya şirketlere hazırlattıkları uygulama projelerini, 8 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki gönüllü anlaşmaları onaylamak ve uygulamanın sonuçlarını izlemek.

ç) Kurula verilen görevler kapsamında ve gerekli gördüğü hallerde, giderleri Genel Müdürlük bütçesinden karşılanmak üzere, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının, üniversitelerin, özel sektörün ve sivil toplum kuruluşlarının katılımı ile geçici ihtisas komisyonları oluşturmak.

d) Yetkilendirilmiş kurumların, şirketlerin, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının ve sivil toplum kuruluşlarının katılımı ile her yıl Kasım ayında Genel Müdürlük tarafından düzenlenecek danışma kurulu toplantılarının gündemini ve toplantıya katılacak kuruluşları belirlemek, toplantı sonuç değerlendirmelerini ve önlem önerilerini onaylamak.

e) Her yıl Ocak ayı içinde yetki belgesi ve enerji yöneticisi sertifikası bedellerini belirlemek ve yayımlamak.

(4) (Mülga fıkra: 2/7/2018-KHK-703/204 md.)

(5) (Mülga fıkra: 2/7/2018-KHK-703/204 md.)^[5]

Madde gerekçesi

Madde ile enerji verimliliği ile ilgili politikaların oluşturulması, çalışmaların ülke genelinde ve tüm ilgili kuruluşlar nezdinde etkin olarak yürütülmesi ve sonuçlarının izlenmesi amacıyla üye kuruluşların üst düzey birer temsilcisinden oluşan, Enerji Verimliliği Koordinasyon Kurulu adı altında bir yapı oluşturulmaktadır.

Kanunun temel stratejilerinden biri, enerji verimliliği hizmetlerinin etkinliğinin artırılması ve yaygınlaştırılması için uygun bir yapının oluşturulmasıdır. Yapının ilk ve en önemli halkasını oluşturan Enerji Verimliliği Koordinasyon Kurulunun oluşturulmasına ihtiyaç duyulmasının temel nedeni; ülkenin enerji politikasını doğrudan etkileyecek bir karakteristiğe sahip olan enerji verimliliği konusunun hem Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının hem de bu konuda yapılacak faaliyetlerin, uygulamaları açısından farklı bakanlıkların çalışma alanlarına girmesidir. Örneğin, elektrikli ev aletleri ile ilgili olarak enerji verimliliğinin artırılması için tedbir alınması ve gerekli mevzuat düzenlemelerinin ve uygulamalarının yapılması Sanayi ve Ticaret Bakanlığının sorumluluğunda olmasına rağmen, konu ülkenin elektrik tüketimi üzerinde etkilidir ve bu da Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının sorumluluğu altındadır. Benzer olarak enerji kullanımında verimliliği artırmak üzere bina özelliklerinin değiştirilmesi Bayındırlık ve İskan Bakanlığının mevzuat uygulamaları ile sağlanabilirken, sonuç ülkemizin özellikle doğalgaz ve petrol ithalatı üzerinde etkili olduğu için yine bir enerji politikasıdır.

Öte taraftan, özellikle imalat sektörü için başarıya ulaşmada özel sektörün konuyu sahiplenmesi de ayrı bir önem arz etmektedir. Bu nedenle, çok taraflı bir konu olan enerji verimliliği ile ilgili politikalarla birlikte idarî ve malî mekanizmaların geliştirilmesine ve entegre bir yaklaşımla uygulanmasına imkan tanıyacak, ilgili bakanlıkların, kamu kuruluşlarının ve özel sektörün temsilcilerinden oluşan bir koordinasyon kuruluna ihtiyaç duyulmaktadır.

Enerji Verimliliği Koordinasyon Kurulunun, ulusal düzeydeki enerji verimliliği stratejisinin ve planlarının uygulanmasında koordinasyonun sağlanması, en üst düzeyde izleme faaliyetlerinin yürütülmesi, üniversitelere ve meslek odalarına verilecek yetki belgelerinin ve Kanun kapsamında desteklerden yararlanacak enerji verimliliği uygulama projelerinin ve gönüllü anlaşmaların onaylanması, gerektiğinde Kurulun görev alanı ile ilgili ve geçici olarak oluşturulabilecek ihtisas komisyonları marifeti ile özel ihtisas gerektiren çalışmaların yaptırılabilmesi, danışma kurulu toplantılarının gündeminin belirlenmesi ve ilgili toplum kesimlerinin görüşlerinin alınmasının sağlanması ve 5 inci madde kapsamındaki yetkilendirme prosedürleri kapsamında verilecek yetki belgeleri için ve 7 nci maddenin (a) bendi kapsamında verilecek enerji yöneticisi sertifikaları için alınacak bedellerin belirlenmesi gibi görevleri yerine getirmesi öngörülmektedir.

Enerji Verimliliği Koordinasyon Kurulunun her yıl Mart, Haziran, Eylül ve Aralık aylarında olmak üzere yılda dört kez olağan olarak toplanması ile çalışmaların aktif olarak yürütülmesi ve daha yakından takip edilmesi amaçlanmaktadır. Olağan dışı durumlarda Kurul Başkanının gerek görmesi halinde Kurulun olağanüstü toplanması da mümkündür. Kararların uygulanmasında etkinliği artırmak amacıyla toplantı yeter sayısı nitelikli çoğunluk olarak tanımlanmıştır. Bu durumda; asgarî şartlarda, toplantı için on kişinin katılımı ve karar için altı kişinin oyu gerekmektedir.

Kurul çalışmaları kişilerin aslî görevlerinin yanısıra yapacakları ilave bir iş olarak değerlendirildiğinden, bir huzur hakkı ödenmesi de madde kapsamında hükme bağlanmıştır.

Kaynak: TBMM 22. Dönem S. Sayısı 1326 · tasarı/teklifin madde 4 gerekçesi

Madde 5

Yetkilendirmeler

1 değişiklik

(1) Enerji verimliliği hizmetlerinin yürütülmesine yönelik yetkilendirmeler ve bu kapsamdaki faaliyetler aşağıdaki esaslar çerçevesinde gerçekleştirilir.

a) Yetkilendirmeler ve yetki belgesine ilişkin işlemler şunlardır:

1) Üniversitelere ve meslek odalarına uygulamalı eğitim yapabilmeleri ve şirketleri yetkilendirebilmeleri için Kurul onayı ile Genel Müdürlük tarafından yetki belgesi verilir. Bu belgeler bu Kanun ve ilgili yönetmeliklerde belirlenen usûl ve esaslara aykırı bir durum olmadıkça her beş yılda bir yenilenir. Yetki belgesi yenilenmeyen kurumların şirketlere verdikleri yetki belgeleri ile ilgili işlemler, süreleri doluncaya kadar Genel Müdürlük tarafından yürütülür.

2) Şirketlere eğitim, etüt, danışmanlık ve uygulama faaliyetlerini yürütmek üzere Genel Müdürlük ve/veya yetkilendirilmiş kurumlar tarafından yetki belgesi verilir. Bu belgeler bu Kanun ve ilgili yönetmeliklerde belirlenen usûl ve esaslara aykırı bir durum olmadıkça her beş yılda bir yenilenir. (Değişik cümle:14/2/2019-7164/40 md.) Şirketler, Bakanlık tarafından belirlenen yetki belgesi bedelini yetkilendirme anlaşması yaptıkları kurum veya kuruluşa öder.^[6]

b) Yetkilendirilmiş kurumlar ve şirketler, Genel Müdürlük tarafından kamuoyuna duyurulur.

c) Genel Müdürlük, yetkilendirilmiş kurumlar ve şirketler ile bunlar adına hareket eden görevlileri, enerji verimliliği ile ilgili çalışmaları sırasında elde ettikleri ve müşterilerinin ticarî ilişkilerine zarar verecek ticarî sırları gizli tutmakla yükümlüdür. Bu sırları gizli tutmakla yükümlü olanlar, görevlerinden ayrılmış olsalar dahi bu sırları kendi menfaatlerine ve başkalarının lehine kullanamaz.

ç) Genel Müdürlük ve yetkilendirilmiş kurumlar tarafından yürütülecek faaliyetler şunlardır:

1) Genel Müdürlük veya yetkilendirilmiş kurumlar, şirketlere yetki belgesi verir, enerji yöneticisi eğitimi ve sertifikalandırma faaliyetlerini yürütür.

2) Yetkilendirilmiş kurumlar yetki belgesi verdikleri şirketlerin faaliyetlerini izler, bu Kanun ve bu Kanunun uygulanmasına yönelik olarak Bakanlık tarafından yürürlüğe konulacak yönetmelik hükümlerine aykırılık teşkil eden hususları otuz gün içerisinde Genel Müdürlüğe bildirir.

3) Genel Müdürlük, televizyon ve radyo kanallarında yayınlanmak üzere bilinçlendirme ve bilgilendirme amaçlı eğitim programları, yarışmalar, kısa süreli film ve/veya çizgi filmler hazırlar veya hazırlattırır.

4) Yetkilendirilmiş kurumlar Genel Müdürlüğe her yıl faaliyet raporu sunar.

d) Şirketlerin görevleri şunlardır:

1) Eğitim, sertifikalandırma, endüstriyel işletmeler, bina sahipleri veya yönetimleri ile aralarında yapılan hizmet anlaşmaları çerçevesinde, etüt ve danışmanlık faaliyetleri yürütmek.

2) Enerji verimliliği etüt çalışması ile belirledikleri önlemlerin uygulanmasına yönelik projeyi hazırlamak.

3) Uygulama anlaşması kapsamındaki tadilatları proje doğrultusunda gerçekleştirmek ve enerji tasarruf miktarını garanti etmek.

4) Yetki aldıkları kuruma her yıl faaliyet raporu sunmak.

e) Enerji tasarruf miktarı ile ilgili olarak yapılan uygulama anlaşması kapsamında garanti ettiği taahhüdünü, uygulama öncesi ve sonrası yapacağı ölçümlerle endüstriyel işletmenin ve yetkilendirildiği kurumun temsilcileri huzurunda kanıtlayamayan şirket, yetkilendirildiği kurum tarafından internet üzerinden ilan edilir. En fazla üç uygulama anlaşmasındaki taahhüdünü yerine getiremeyen şirketin yetki belgesi, bir yıl sonra yenilenebilmek üzere iptal edilir.

f) Şirketlerin uygulama anlaşmaları kapsamında ölçümlerle kanıtladıkları tasarruf miktarları, yetkilendirildikleri kurumlar tarafından internet üzerinden ilan edilir.

(2) Yetki belgesinin verilmesine, yetkilendirilecek kurumlarda ve şirketlerde aranacak niteliklere, yetki belgesi ve enerji yöneticisi sertifikasına ilişkin hususlar ile bu madde kapsamındaki yetkilendirmelere, faaliyetlere ve görevlere ilişkin usûl ve esaslar Bakanlık tarafından yürürlüğe konulacak yönetmelikle düzenlenir.

Madde gerekçesi

Madde ile enerji verimliliği hizmetlerinin ülke genelinde yaygınlaştırılması amacıyla üniversitelerin, meslek odalarının ve özel şirketlerin yetkilendirilmelerine ilişkin usul ve esaslar düzenlenmektedir.

Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü ile birlikte üniversite, meslek odaları ve enerji verimliliği danışmanlık şirketlerinden oluşacak hizmet ağının geliştirilmesi ile enerji verimliliği hizmetlerinin ülke sathında yaygınlaştırılması hedeflenmiştir.

Enerji verimliliği danışmanlık şirketlerine benzer uygulamalar ABD, Japonya ve birçok Avrupa ülkesinde başarıyla yürütülmekte ve hatta verimlilik artırıcı uygulamaların finansmanına bu şirketler iştirak edebilmektedir. Bu yolla yeni iş ve istihdam imkanlarının ortaya çıkarılması da sağlanmış olacaktır.

Ayrıca enerji verimliliği danışmanlık şirketleri tarafından özellikle endüstriyel işletmelerde yürütülen enerji verimliliği hizmetleri kapsamında, hizmetin gereği olarak elde edilen ve çıkar amaçlı kullanılması halinde söz konusu endüstriyel işletmeyi özellikle ekonomik açıdan olumsuz etkileyebilecek ticarî sırların gizli tutulacağı, gerekli yaptırımla birlikte Kanun kapsamında hükme bağlanmaktadır. Böylece endüstriyel işletmeler açısından bir güvence getirilmektedir.

Madde kapsamında, Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü ve yetkilendirilmiş kurumlar tarafından yürütülecek faaliyetler ve enerji verimliliği danışmanlık şirketlerinin görevleri de tanımlanmaktadır.

Bu kapsamda, Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü ve yetkilendirilmiş kurumlar eğitim, sertifikalandırma ve yetkilendirme çalışmalarını, enerji verimliliği danışmanlık şirketleri ise her türlü enerji verimliliği hizmetlerini yürütebileceklerdir.

Madde kapsamında ülke genelinde yürütülen çalışmaların izlenmesine yönelik olarak yetkilendirme zinciri çerçevesinde rapor sunulması şeklinde bir izleme mekanizması da kurulmaktadır.

Enerji verimliliği danışmanlık şirketlerinin enerji verimliliği önlemleri ile ilgili yatırımların gerçekleştirilmesine yönelik müşterileri ile uygulama anlaşmaları yapabilmeleri ve bu kapsamda yatırımı projeye uygun olarak gerçekleştirmeleri, eğitim, geçici süreli işletme ve bakım desteği sağlamaları, projede öngörülen enerji tasarruf miktarını garanti etmeleri gibi uygulamalar ile enerji verimliliği yatırımlarının en azından bir kısmının bu yolla gerçekleştirilmesi hedeflenmektedir.

Kaynak: TBMM 22. Dönem S. Sayısı 1326 · tasarı/teklifin madde 5 gerekçesi

Üçüncü Bölüm

Eğitim, Bilinçlendirme ve Uygulamalar

Madde 6

Eğitim ve bilinçlendirme

(1) Enerji verimliliği hizmetlerinin etkinliğini ve enerji bilincini artırmak amacıyla aşağıdaki esaslar çerçevesinde eğitim ve bilinçlendirme faaliyetleri gerçekleştirilir.

a) Bakanlık tarafından yürürlüğe konulacak yönetmelikte tanımlanan usûl ve esaslar çerçevesinde;

1) Şirketler için Genel Müdürlük ve/veya yetkilendirilmiş kurumlar tarafından, enerji yöneticileri için Genel Müdürlük, yetkilendirilmiş kurumlar ve şirketler tarafından teorik ve uygulamalı eğitim programları düzenlenir.

2) Genel Müdürlük veya yetkilendirilmiş kurumlar, yetkilendirme anlaşması yaptıkları şirketlerin eğitim programlarına laboratuvar kullanım desteği sağlar.

b) Enerji ve enerji verimliliği ile ilgili temel kavramlar, Türkiye’nin genel enerji durumu, enerji kaynakları, enerji üretim teknikleri, günlük hayatta enerjinin verimli kullanımı ile iklim değişikliği ve çevrenin korunmasında enerji verimliliğinin önemi konularında teorik ve pratik bilgiler verilmek üzere, Milli Savunma Bakanlığı tarafından, askeri liseler ile er-erbaş eğitim merkezlerinde ders ve eğitim programları yürütülür; örgün ve yaygın eğitim kurumlarının ders programlarında Milli Eğitim Bakanlığı tarafından, kamu kurum ve kuruluşlarının hizmet içi eğitimlerinde ilgili kurum ve kuruluşlar tarafından gerekli düzenlemeler yapılır.

c) Enerjinin verimli kullanımının yaygınlaştırılması amacıyla kamuoyunun bilinçlendirilmesine yönelik yapılacak faaliyetler şunlardır:

1) Ulusal ve/veya bölgesel yayın yapan televizyon ve radyo kanalları, Genel Müdürlük tarafından hazırlanan veya hazırlattırılan enerjinin verimli kullanılması ile ilgili eğitim programlarını, yarışmaları, kısa süreli film ve/veya çizgi filmleri, 13/4/1994 tarihli ve 3984 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayınları Hakkında Kanunun 31 inci maddesi gereğince bilinçlendirme ve bilgilendirme amaçlı eğitim programları kapsamında, toplam yayın süresi ayda asgarî otuz dakikadan az olmamak üzere 07:00 ila 23:00 saatleri arasında yayınlar.

2) Lisansları kapsamında elektrik ve/veya doğal gaz satışı yapan tüzel kişiler bir önceki malî yıla ait tüketim miktarı ve bu miktara karşılık gelen tüketim bedelini içeren aylık bazdaki bilgileri internet ortamında müşterilerinin bilgisine sunar.

3) Üreticiler ve ithalatçılar, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından tespit ve ilan edilen Türkçe kullanım ve tanıtma kılavuzu ile satılmak zorunda olan enerji tüketen malların kullanım kılavuzlarında, malın enerji tüketimi açısından verimli kullanımı ile ilgili bilgilere ayrı bir bölümde yer verir. Bu hükmün uygulanması Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından denetlenir.

4) Milli Eğitim Bakanlığı, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu, meslek odaları ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği işbirliği ile Genel Müdürlük tarafından her yıl Ocak ayının ikinci haftasında Enerji Verimliliği Haftası etkinlikleri düzenlenir. Bu kapsamdaki etkinliklerin nitelikleri Kurul tarafından belirlenir.

Madde gerekçesi

Davranışların değiştirilmesi ile %10’a varan tasarruf sağlanabilmektedir. Bu madde ile Kanunun temel stratejilerinden biri olan eğitim ve bilinçlendirmeye yönelik olarak, enerji verimliliği hizmetlerindeki etkinliğin ve toplum genelindeki enerji bilincinin artırılması amacıyla yürütülecek eğitim ve bilinçlendirme faaliyetleri tanımlanmaktadır.

Eğitim faaliyetleri kapsamında Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü ve/veya yetkilendirilmiş kurumlar tarafından enerji verimliliği danışmanlık şirketleri için uygulamalı eğitim, Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü, yetkilendirilmiş kurumlar ve enerji verimliliği danışmanlık şirketleri tarafından enerji yöneticileri için uygulamalı eğitim programlarının düzenlenmesi amaçlanmaktadır. Enerji verimliliği danışmanlık şirketlerinin önemli miktarlarda malî kaynak gerektiren laboratuvar yatırımı yapmadaki ekonomik güçlükleri dikkate alınarak, bu şirketlerin enerji yöneticileri için düzenleyecekleri eğitim programlarının uygulama kısmında Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü veya yetkilendirilmiş kurumların sahip oldukları laboratuvar imkanlarını, bedeli karşılığında kullanmalarına imkan tanınmaktadır. Ayrıca, enerjinin verimli kullanımı konusunda bilincin artırılması amacıyla, Milli Savunma Bakanlığı tarafından askeri liseler ile er-erbaş eğitim merkezlerinde ders ve eğitim programlarının yürütülmesi, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından örgün ve yaygın eğitim kurumlarının ders programlarında ve özellikle örnek ve önder olması açısından kamu kurum ve kuruluşlarının hizmet içi eğitim programlarında gerekli düzenlemelerin yapılması hükme bağlanmaktadır.

Enerjinin verimli kullanımının yaygınlaştırılmasına yönelik kamuoyunun bilinçlendirilmesi amacıyla; ulusal ve/veya bölgesel yayın yapan televizyon ve radyo kanallarına konu ile ilgili yayın yapma, elektrik ve/veya doğal gaz dağıtımı yapan tüzel kişilere müşterilerinin geriye dönük en az bir yıllık periyot için, enerji tüketim miktarı ve bedelini içeren aylık bilgileri internet üzerinden müşterilerine sunma, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından tespit ve ilan edilen Türkçe kullanım ve tanıtma kılavuzu ile satılmak zorunda olan malların kullanım kılavuzlarında söz konusu ürünün enerji tüketimi açısından verimli kullanımı ile ilgili ayrı bir bölüm hazırlanması gibi yükümlülükler getirilmektedir. Bu uygulamalar ile kamuoyunun bilgilendirilmesi ve bilinçlendirilmesi sonucu enerji verimliliğinde yatırım yapmaksızın davranış alışkanlıklarına dayalı olarak %10 civarında bir iyileşmenin sağlanması beklenmektedir. Ayrıca nitelikleri Enerji Verimliliği Koordinasyon Kurulu tarafından belirlenerek Milli Eğitim Bakanlığı, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği işbirliği ile Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından her yıl Ocak ayının ikinci haftasında düzenlenecek olan Enerji Verimliliği Haftası etkinlikleri kapsamında, resim öykü ve proje yarışmaları gibi etkinliklerin düzenlenmesi ve bu yolla da bilgilerin paylaşımı ve yaygınlaştırılması sonucu bir iyileşme sağlanması beklenmektedir.

Kaynak: TBMM 22. Dönem S. Sayısı 1326 · tasarı/teklifin madde 6 gerekçesi

Madde 7

Uygulamalar

2 değişiklik

(1) Enerji verimliliğinin artırılması amacıyla aşağıdaki uygulamalar gerçekleştirilir.

a) Enerji yönetimi ile ilgili olarak yürütülecek faaliyetler şunlardır:

1) Endüstriyel işletmeler, çalışanları arasından enerji yöneticisi görevlendirir. Organize sanayi bölgelerinde, bölgedeki bin TEP’ten daha az enerji tüketimi bulunan endüstriyel işletmelere hizmet vermek üzere enerji yönetim birimi kurulur.

2) Toplam inşaat alanı en az yirmibin metrekare veya yıllık enerji tüketimi beşyüz TEP ve üzeri olan ticarî binaların, hizmet binalarının ve kamu kesimi binalarının yönetimleri, yönetimlerin bulunmadığı hallerde bina sahipleri, enerji yöneticisi görevlendirir veya enerji yöneticilerinden hizmet alır.

3) Kamu kesimi dışında kalan ve yıllık toplam enerji tüketimleri ellibin TEP ve üzeri olan endüstriyel işletmelerde, enerji yöneticisinin sorumluluğunda enerji yönetim birimi kurulur. Organizasyonlarında kalite yönetim birimi bulunan endüstriyel işletmeler, bu birimlerini enerji yönetim birimi olarak da görevlendirebilir.

4) Enerji yöneticileri ile enerji yönetim birimlerinin görev ve sorumluluklarına ilişkin usûl ve esaslar, Bakanlık tarafından yürürlüğe konulacak yönetmelikle belirlenir. Milli Eğitim Bakanlığına bağlı okullarda ise enerji yöneticisi görevlendirilmesine ilişkin usûl ve esaslar, Bakanlık ile müştereken hazırlanarak Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yürürlüğe konulacak bir yönetmelikle düzenlenir.

b) İzleme, analiz ve projeksiyon çalışmalarına yönelik olarak aşağıdaki faaliyetler yürütülür:

1) Ülke genelinde, endüstriyel işletmelerde ve binalardaki enerji verimliliğinin gelişimini bölge ve sektör bazında ortaya koyan envanter ve geleceğe yönelik projeksiyonlar yetkilendirilmiş kurumların işbirliği ile Genel Müdürlük tarafından, kamu kesimi ile ilgili olarak kendi tespit ve değerlendirmelerini içeren yıllık raporlar ise Genel Müdürlük tarafından hazırlanır ve yayımlanır.

2) Endüstriyel işletmeler ve enerji yöneticisi çalıştırmakla yükümlü olan bina sahipleri ve/veya yönetimleri istenen bilgileri, kamu kesiminde enerji yöneticisi çalıştırmakla yükümlü olan kurum ve kuruluşlar ise formatı Genel Müdürlük tarafından belirlenen enerji tüketim bilgileri ve kendi tespitlerini içeren raporları her yıl Mart ayı sonuna kadar Genel Müdürlüğe verir. Endüstriyel işletmeler, Genel Müdürlüğün yerinde yapacağı incelemelere imkân tanır.

c) Merkezî ısıtma sistemine sahip binalarda, merkezî veya lokal ısı veya sıcaklık kontrol cihazları ile ısınma maliyetlerinin ısı kullanım miktarına bağlı olarak paylaşımını sağlayan sistemler kullanılır. Buna aykırı olarak hazırlanan projeler ilgili mercilerce onaylanmaz.

ç) Toplam inşaat alanı yönetmelikte belirlenen mesken amaçlı kullanılan binalarda, ticarî binalarda ve hizmet binalarında uygulanmak üzere mimarî tasarım, ısıtma, soğutma, ısı yalıtımı, sıcak su, elektrik tesisatı ve aydınlatma konularındaki normları, standartları, asgarî performans kriterlerini, bilgi toplama ve kontrol prosedürlerini kapsayan binalarda enerji performansına ilişkin usûl ve esaslar, Türk Standartları Enstitüsü ve Genel Müdürlük ile müştereken hazırlanarak Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından yürürlüğe konulacak bir yönetmelikle düzenlenir. Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket edilmesi halinde ilgili idare tarafından yapı kullanma izni verilmez.

d) Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından yürürlüğe konulacak yönetmeliğe göre hazırlanan yapı projeleri kapsamında enerji kimlik belgesi düzenlenir. Enerji kimlik belgesinde binanın enerji ihtiyacı, yalıtım özellikleri, ısıtma ve/veya soğutma sistemlerinin verimi ve binanın enerji tüketim sınıflandırması ile ilgili bilgiler asgarî olarak bulundurulur. Belgede bulundurulması gereken diğer bilgiler ile belgenin yenilenmesine ve mevcut binalar da dâhil olmak üzere uygulamaya ilişkin usûl ve esaslar, Bakanlık ile müştereken hazırlanarak Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca yürürlüğe konulacak yönetmelikle belirlenir. Mücavir alan dışında kalan ve toplam inşaat alanı bin metrekareden az olan binalar için enerji kimlik belgesi düzenlenmesi zorunlu değildir.

e) Elektrik enerjisi üretim tesisleri ile iletim ve dağıtım şebekelerinde enerji verimliliğinin artırılmasına, talep tarafı yönetimine, termik santrallerin atık ısılarından yararlanılmasına, açık alan aydınlatmalarına, biyoyakıt ve hidrojen gibi alternatif yakıt kullanımının özendirilmesine ilişkin usûl ve esaslar, Bakanlık tarafından yürürlüğe konulacak yönetmelikle belirlenir.

f) Ulaşımda enerji verimliliğinin artırılması ile ilgili olarak; yurt içinde üretilen araçların birim yakıt tüketimlerinin düşürülmesine, araçlarda verimlilik standartlarının yükseltilmesine, toplu taşımacılığın yaygınlaştırılmasına, gelişmiş trafik sinyalizasyon sistemlerinin kurulmasına ilişkin usûl ve esaslar, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile müştereken hazırlanarak Ulaştırma Bakanlığı tarafından yürürlüğe konulacak yönetmelikle düzenlenir.

g) Endüstriyel işletmelerde ve binalarda yapılan etüt çalışmaları sırasında, akredite olmuş ulusal veya uluslararası kuruluşlar tarafından kalibrasyonu yapılmış ve etiketlenmiş cihazların kullanılması zorunludur.

ğ) (Değişik: 9/7/2008-5784/21 md.) Yakma tesislerinde yer alan kazanların, brülörlerin, kat kaloriferi ve kombilerin, elektrik motorlarının, klimaların, elektrikli ev aletlerinin ve ampullerin sınıflandırılmasına ve asgarî verimlerinin belirlenmesine ilişkin usul ve esaslar Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından belirlenir ve asgarî sınırları sağlamayanların satışına izin verilmez.

h) (Mülga: 9/7/2008-5784/21 md.)

Madde gerekçesi

Yıllık toplam enerji tüketimi bin TEP ve üzerinde olan endüstriyel işletmelerde ve toplam inşaat alanı yirmibin metrekare ve üzeri veya yıllık toplam enerji tüketimi beşyüz TEP ve üzeri olan binalarda enerji yönetimi uygulamalarını gerçekleştirmek üzere enerji yöneticisi görevlendirilmesi, kamu kesimi dışında kalan ve yıllık toplam enerji tüketimleri ellibin TEP ve üzeri olan endüstriyel işletmelerde ve organize sanayi bölgelerinde ise enerji yöneticisinin sorumluluğunda enerji yönetim birimi kurulması ile enerji verimliliğinin artırılmasına yönelik çalışmaların kurulacak bir enerji yönetim sistemi ile yaygınlaştırılması ve daha etkin olarak yürütülmesi amaçlanmaktadır. 11/11/1995 tarihli ve 22460 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Sanayi Kuruluşlarının Enerji Tüketiminde Verimliliğin Artırılması İçin Alacakları Önlemler Hakkında Yönetmelik” gereği, yıllık toplam enerji tüketimleri ikibin TEP ve üzeri olan endüstriyel işletmeler tarafından enerji yöneticisi atanmasına ilişkin hususlar halen uygulanmakta ve atanan enerji yöneticileri Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü veya Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından yetkilendirilmiş olan kurum veya kuruluşlarca düzenlenen sertifikalı enerji yöneticisi kurslarına katılmaktadırlar. Bu çerçevede bugüne kadar sekizyüzün üzerinde enerji yöneticisi eğitilmiş ve altıyüzden fazlasına Enerji Yöneticisi Sertifikası verilmiştir. Sertifikalı enerji yöneticisi atayan endüstriyel işletme sayısında ise bugüne kadar dörtyüz rakamı henüz aşılabilmiştir. Madde kapsamındaki düzenleme ile en az bin civarında endüstriyel tesisin kapsama gireceği tahmin edilmektedir. Binalara yönelik enerji yöneticisi görevlendirilmesi ise yeni getirilen bir düzenleme olup yaklaşık beşyüz binanın uygulamadan etkileneceği tahmin edilmektedir. Uygulama kapsamında, maddede belirtilen rakamsal sınır değerlerin üzerinde olan, aynı merkezden ısı enerjisi temin eden ve bağımsız bölümlerden oluşan ve mesken amaçlı kullanılan binalar ile konaklama tesisleri, eğitim tesisleri, hastane, hizmet binaları, alışveriş merkezleri gibi ticarî ve hizmet amaçlı kullanılan binalar, enerji yönetimi uygulamalarını gerçekleştirmek üzere enerji yöneticisi görevlendirecek veya enerji yöneticilerinden hizmet alabilecektir.

Bakanlık tarafından yürürlüğe konulacak yönetmelik kapsamında, binalarda enerji yöneticisi görevlendirilmesi uygulamalarında enerji yöneticilerinin tam zaman çalışacak kişiler olmalarında bir zorunluluk getirilmemesine, bir enerji yöneticisinin birden fazla bina için bu görevi yerine getirebilmesine ve enerji yöneticiliği görevinin kat maliklerinden birisi tarafından da yerine getirilebilmesine imkan tanıyacak düzenlemeler yapılacaktır. Aksi takdirde söz konusu yükümlülükten muaf olabilmek için merkezî ısınma sistemlerine sahip site ve benzeri toplu konutlarda kat maliklerinin münferit ısınma sistemlerine geçişleri özendirilmiş olur. Bu da enerji verimliliğinin artırılması ilkesi ile çelişki yaratır. Enerji yöneticisi görevlendirilmesine ilişkin rakamsal sınır değerlerinin tespitinde, eğitime yönelik ülkemizdeki mevcut altyapı ve kapasite imkanları, endüstriyel işletmelerin büyüklükleri ve uygulamanın getireceği fayda ve maliyetler dikkate alınmıştır. Dünya uygulamalarından elde edilen tecrübeler, enerji yönetim sistemlerinin uygulanması ile yaklaşık yüzde on civarında tasarrufların sağlanabildiğini göstermektedir.

Enerji verimliliği çalışmalarının hedefli programlara dayalı olarak yürütülmesi amacıyla, enerji verimliliğinin gelişimini ortaya koyan envanter ve geleceğe yönelik projeksiyonların hazırlanmasına yönelik bilgilerin toplanması suretiyle bir veri tabanının oluşturulması amaçlanmaktadır. Geleceğe yönelik yapılacak projeksiyon çalışmalarına ve sektörel enerji verimliliği göstergelerine göre izlemelerin yapılması ve hedeflerin tayin edilmesi, enerji verimliliğindeki artışın gelecek yıllarda ülkemiz birincil enerji arzına etkisinin belirlenmesi, projeksiyonların ve göstergelerin sektör içindeki benzerleri ile ve Dünya, OECD ve Avrupa Birliği ülkeleri ortalamalarının yanısıra bazı gelişmiş ülkelerdeki benzer sektörler ile mukayese edilebilmesi, bu çerçevede belirli bir süreç içerisinde, belirlenen hedeflere ulaşmak için gerekli önlemlerin alınmasının sağlanması hedeflenmektedir. Madde kapsamında, enerji yöneticisi çalıştırmakla yükümlü olan endüstriyel işletmelere ve binalara düzenli bilgi sağlama yükümlülüğü getirilmektedir. Ayrıca, kamu kesiminde enerji verimliliğinin artırılmasına yönelik olarak, kamu kurum ve kuruluşlarının yıllık raporlar hazırlaması ve bu raporlara dayalı olarak Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğünün de kamu kesiminin geneline ilişkin kendi tespit ve değerlendirmelerini içeren yıllık raporlar hazırlaması hükme bağlanmaktadır.

Isı enerjisinin yeterince, yerli ve yerinde kullanılmasını sağlayan kontrol cihazlarının verimlilik üzerinde olumlu etkileri bulunmaktadır. Bu madde ile kontrol cihazlarının zorunlu olarak kullanılması hedeflenmiştir. Bu kapsamda, sıvı veya gaz yakıtlı merkezî ısıtma sistemine sahip binaların tesisat projelerinde merkezi veya lokal ısı/sıcaklık kontrol cihazlarına ve ısınma maliyetlerinin ısı kullanım miktarına bağlı olarak paylaşımını sağlayan sistemlere yer verilmesi zorunlu kılınmaktadır. Çok sayıda bağımsız bölüme sahip apartmanlarda veya sitelerde merkezî ısınma sistemleri gerek konfor şartları gerekse ekonomik açıdan daha fazla avantajlara sahip olmakla birlikte, ülkemizde özellikle doğal gazın yaygınlaşması sırasında münferit ısınma sistemlerinin tercih edildiği görülmektedir.

Bu durum bir yandan binanın ısı dengesini olumsuz yönde etkilenmekte bir yandan da bir yerine çok sayıda ısıtma ekipmanı gerektiğinden, ekonomik açıdan kısıtlı imkanlara sahip ülkemizde gerekenin üzerinde ilk yatırım maliyetlerine sebep olmaktadır. Münferit sistemlerin tercih edilmesindeki en önemli etkenlerden biri, kullanılan enerji miktarı kadar ödeme imkanının sunulmasıdır. Oysa, merkezî ısınma sistemine sahip binalarda da, kullanıcıların tükettiği kadar ödeme yapmasına olanak sağlayan sistemlerin kullanılması ile kullanıcılara adaletli bir şekilde tükettikleri kadar ödeme yapabilme olanağı sunulabilmektedir. Isınma maliyetlerinin ısı kullanım miktarına bağlı olarak paylaşımını sağlayan sistemlerin kullanımı ile hem ülkemizin ekonomik kaynakları daha rasyonel kullanılacak hem de merkezî ısınma sistemlerinde enerjinin gerektiği kadar kullanımı sağlanarak, çok pahalı ve kısıtlı olan enerji kaynaklarının verimli kullanımına katkı sağlanmış olacaktır. Isı/sıcaklık kontrol cihazlarının kullanımı ise, iç ve dış hava sıcaklıklarına bağlı olarak bir yandan iç ortamlardaki gerekli konfor şartlarını sağlarken bir yandan da enerji tüketimini kontrol etme imkanını sağlayacaktır. Isı/sıcaklık kontrol sistemlerinin kullanımı ile iç ortam sıcaklığının kontrolu sonucu yirmi derecenin üzerindeki iç ortam sıcaklıklarında sağlanabilecek her bir derece sıcaklık düşümü, ısıtma sisteminin enerji tüketiminde yüzde yedi civarında bir enerji tasarrufu sağlayacaktır.

Ülkemiz nihai enerji tüketimi içinde bina ve hizmet sektörünün payı 2004 yılı itibarı ile yüzde otuzbir olarak gerçekleşmiş olup, bu sektörde tüketilen enerji miktarının her geçen yıl artış eğiliminde olduğu görülmektedir. Bu sektörde enerjinin verimli kullanımı; binanın tasarımına, kullanılan malzemelerin niteliklerine, mekanın iklim koşullarına ve kullanım amacına bağlıdır. Bu sebeple, madde kapsamındaki düzenlemeler ile binalar için enerji verimliliği yapı kodunun hazırlanması suretiyle enerji verimliliği açısından daha kaliteli binaların üretilmesi amaçlanmaktadır. Ülkemizde 2000 yılından bu yana binaların yalıtımına yönelik zorunlu standart ve yönetmelik bulunmasına rağmen uygulama yeterince yaygın ve etkin olmadığından madde kapsamında yaptırım hükmü de yer almaktadır. Binalarda enerji verimliliğinin ikincil mevzuatı niteliğindeki enerji verimliliği yapı kodları Avustralya, Avusturya, Belçika, Kanada, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Almanya, Yunanistan, İrlanda ve Japonya tarafından uygulanmaktadır. Hatta bazı ülkeler, binalar için, enerji verimliliği dışındaki konuları da içine alan ulusal yapı kodlarına sahiptir. Ülkemizdeki binalarda yüzde otuzun üzerinde bir tasarruf potansiyeli olduğu dikkate alındığında, bu uygulamadan önemli katkılar beklenmektedir.

Bir binanın maliyeti satınalma ve işletme maliyetlerinden oluşmaktadır. İşletme maliyetlerinde en büyük pay ise enerjiye aittir.

Bu sebeple bilinçli bir tüketici tarafından satınalma veya kiralama aşamasında binanın, satınalma bedelinin veya kira bedelinin yanısıra işletme bedelinin de dikkate alınması gerekmektedir. Bu amaca yönelik getirilen enerji kimlik belgesi uygulamaları ile hem bina sahiplerinin veya kullanıcılarının, satınalma veya kiralama aşamasında binalarının enerji kullanımı konusunda bilgilendirilmeleri ve bilinçlendirilmeleri hem de ülkemizdeki bina karakteristiğinin belirlenmesi ile envanter oluşumunun sağlanması hedeflenmektedir. Bunun sonucunda enerji verimli binaların değerinde meydana gelecek artışlar, bina sektöründe enerji verimliliği önlemlerinin uygulanmasının belirli oranda kendiliğinden yaygınlaşmasına yol açacaktır. Toplumun bilinçlendirmesine katkıda bulunmak üzere, enerji kimlik belgesinin Avrupa Birliği direktifleri doğrultusunda ve enerji verimliliği unsurlarını içine alacak şekilde düzenlenmesi düşünülmüştür. Benzeri uygulamalar, Avusturya, Belçika, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Almanya, Yunanistan, İrlanda ve İtalya’da mevcuttur. Bu çerçevede, Kanunun yayımı tarihinden itibaren yeni yapılan binalar için enerji kimlik belgesi düzenlenmesi öngörülmektedir. Enerji kimlik belgesi mücavir alan içindeki tüm yeni binalar, mücavir alan dışında ise uygulama zorluğundan dolayı özellikle ticarî binaları kapsayacak şekilde, 5.000 metrekare ve üzerinde toplam inşaat alanı olan binalar için düzenlenecektir. Avrupa Birliği mevzuatı ile uyum sağlanması açısından, geçici maddede yapılan düzenleme çerçevesinde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından yapılacak düzenlemeler ile belirli bir geçiş sürecinden sonra uygulama mevcut binalara da yaygınlaştırılabilecektir.

Elektrik enerjisi üretim tesislerinde enerji verimliliğinin artırılmasına yönelik olarak alınacak önlemlerle sistemlerdeki mevcut kayıpların azaltılması ve üretimin artırılması mümkün olabilecektir. Farklı zaman dilimleri için belirlenen tarife uygulamaları, bilinçlendirmek, bilgilendirmek ve gerektiğinde teşvik etmek suretiyle tüketicilerin daha verimli ekipman kullanımlarının sağlanması ve benzeri şekildeki uygulamalarla yapılan talep tarafı yönetimi ile yük yönetimi ve yükün kaydırılması sağlanmış olacak ve iletim ve dağıtım şebekelerinde kapasite artırmaya yönelik pahalı yatırımlar yapılmayacak veya ertelenebilecektir. Deneyimler iletim ve dağıtım sistemi içinde enerji verimliliği konusunda yapılacak yatırımların iletim, dağıtım sistemlerinin altyapısına yapılacak yatırımlardan daha ucuz ve kabul edilebilir olduğunu göstermektedir. Yine ülkemiz elektrik enerjisi tüketiminde yaklaşık yüzde beş paya sahip olan açık alan aydınlatması ve biyoyakıt, hidrojen vb. alternatif yakıt kullanımının özendirilmesi ile ilgili hususları da kapsayacak şekilde bir düzenlemenin Bakanlık tarafından yapılacağı hükme bağlanmıştır.

Ülkemiz nihai enerji tüketiminde yüzde yirmi gibi önemli bir paya sahip olan ulaşım sektöründe yüzde onbeşin üzerinde olduğu tahmin edilen enerji tasarruf potansiyelini kazanmak üzere enerji verimliliğinin artırılmasına yönelik bazı düzenlemelerin, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile birlikte hazırlanarak Ulaştırma Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelik kapsamında yapılacağı hükme bağlanmaktadır.

Enerji verimliliği etüt çalışmalarında güvenilirliğin sağlanması için, akredite olmuş ulusal veya uluslararası kuruluşlar tarafından kalibrasyonu yapılmış ve etiketlenmiş cihazların kullanılması gerektiği ayrıca bu madde kapsamında hükme bağlanmaktadır.

Yakma tesisleri birincil enerjiden yararlı enerji elde edilmesinde yaygın olarak kullanılan sistemlerdir. Özellikle binaların ısınma sistemlerinde kullanılan yakma sistemlerinde bu çevrim sırasında önemli kayıplar olduğu değerlendirilmektedir.

Binaların ısınma sistemlerinde kullanılan kazanlarda yılda en az onbeşmilyon Ton Eşdeğer Petrol enerji tüketildiği de dikkate alındığında bu kayıpların önemi daha da artmaktadır. Bu madde kapsamında yakma tesislerinde kullanılan verimsiz ekipmanlardan kaynaklanan enerji kayıplarının azaltılması amaçlanmaktadır.

Elektrik enerjisinin üretim, iletim ve dağıtım kayıpları dikkate alındığında, tüketilen her bir birim elektrik enerjisi neredeyse dört birim birincil enerji kaynağı anlamına gelmektedir. Bu sebeple elektrik enerjisinin verimli kullanımı hem ülkemiz açısından hem de pahalı bir enerji olmasından dolayı kullanıcıları açısından önem arz etmektedir. 2004 yılı itibarı ile elektrik enerjisi tüketiminin yüzde kırksekizi konut ve hizmetler sektöründe tüketilmekte olup bunun önemli bir kısmı da ev tipi elektrikli ev aletleri tarafından tüketilmektedir. Bu itibarla enerji verimli ürünlerin kullanımı ile konut ve hizmetler sektörü için gerekli elektrik enerjisi talebinin düşürülmesi mümkün görülmektedir. Ayrıca sanayi sektöründeki elektrik tüketiminin en az yüzde yetmişi elektrik motorları üzerinden gerçekleşmektedir. Madde kapsamında, elektrik motorlarının yanısıra, ev tipi olanlardan, ampullerin, çamaşır makinelerinin, bulaşık makinelerinin, çamaşır kurutma makinelerinin, kurutmalı çamaşır makinelerinin ve soğutucuların etiketlenmesine dayalı olarak, enerji verimliliği açısından kullanılabilecek asgarî sınır değerlerin belirlenmesine yönelik hususlar tanımlanmaktadır. Bu çerçevede, asgarî şartları sağlamayan cihaz ve ekipmanların satışlarının engellenmesine ilişkin hususlar da hükme bağlanmaktadır.

Kaynak: TBMM 22. Dönem S. Sayısı 1326 · tasarı/teklifin madde 7 gerekçesi

Dördüncü Bölüm

Destekler ve Diğer Uygulamalar

Madde 8

Destekler

1 değişiklik

(Değişik:2/5/2024-7501/10 md.)

(1) Enerji verimliliği projelerinin desteklenmesi, enerji ve/veya karbon yoğunluğunun veya spesifik enerji tüketiminin azaltılması ile ilgili uygulamalar aşağıdaki usul ve esaslara göre yürütülür.

a) Başvuru sahibi tarafından enerji verimliliğini artırmak amacıyla hazırlanan projeler, Bakanlık tarafından onbeşmilyon Türk lirasını geçmemek kaydıyla bedellerinin en fazla yüzde otuzu oranında desteklenir. Bu kapsamdaki destekler hibe veya faiz desteği şeklinde verilir. Destek bedeli her yıl, bir önceki yıla ilişkin olarak 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında, takvim yılı başından geçerli olmak üzere artırılır.

b) Enerji ve/veya karbon yoğunluğunu veya spesifik enerji tüketimini Bakanlığın belirlediği kriterler çerçevesinde azaltan başvuru sahiplerine, ödenek imkânları göz önüne alınmak ve onmilyon Türk lirasını geçmemek kaydıyla, kriterlerde belirlenen yıla ait enerji giderinin en fazla yüzde otuzu oranında destek ödemesi yapılır. Destek bedeli her yıl, bir önceki yıla ilişkin olarak 213 sayılı Kanunun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında, takvim yılı başından geçerli olmak üzere artırılır.

c) Enerji verimliliği projelerinin ve enerji ve/veya karbon yoğunluğunu veya spesifik enerji tüketimini azaltan başvuru sahiplerinin desteklenmesi ile ilgili usul ve esaslar Bakanlık tarafından yürürlüğe konulacak yönetmelikle düzenlenir.

ç) Bakanlık tarafından verilen enerji verimliliği desteklerine ilişkin iş ve işlemlerde, bu Kanun ve ilgili mevzuat ile belirlenen hükümlere aykırı davranılması, yükümlülüklerin yerine getirilmemesi, 213 sayılı Kanunun 359 uncu maddesinde belirtilen şekilde sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge düzenlenmesi veya kullanılması, yanlış ve yanıltıcı bilgi verilmesi veya herhangi bir usulsüzlük tespit edilmesi halinde başvuru ve/veya proje sahiplerine ödenen desteklerin, ödeme tarihinden itibaren 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesine göre belirlenen oranda hesaplanacak faiz ile birlikte bir ay içinde ödenmesi, Bakanlıkça başvuru ve/veya proje sahiplerine yapılacak tebligatla istenir. Bu süre içinde ödenmeyen alacaklar 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere Bakanlıkça başvuru ve/veya proje sahiplerinin bağlı olduğu vergi dairesine bildirilir.

d) Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu, enerji verimliliğinin artırılması ile yeni ve yenilenebilir enerji kaynaklarından yararlanılmasına yönelik araştırma ve geliştirme projelerini öncelikle destekler; bu projelerin yönlendirilmesinde ve değerlendirilmesinde Bakanlığın görüşünü alır.

Madde 9

Diğer uygulamalar

1 değişiklik

(1) Enerji verimliliğinin artırılması amacıyla aşağıdaki uygulamalar gerçekleştirilir:

a) Endüstriyel işletmelerin mevcut sistemlerinde enerji verimliliğinin artırılmasına yönelik olarak hazırlanan, Kurul tarafından onaylanan ve asgarî yatırım büyüklükleri Cumhurbaşkanı tarafından belirlenen miktarın üzerinde olan projeler ile kullandıkları yakıt türleri ve teknolojilerine bağlı olarak Bakanlık tarafından yürürlüğe konulacak yönetmelikte tanımlanan yıllık ortalama verim değerlerini sağlayan kojenerasyon yatırımları, Hazine Müsteşarlığınca yatırım teşviklerinden yararlandırılır.^[7]

b) Küçük ve orta ölçekli işletmelere yönelik olarak, 12/4/1990 tarihli ve 3624 sayılı Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı Kurulması Hakkında Kanunda tanımlanan işletmelerin enerji verimliliğine yönelik alacakları eğitim, etüt ve danışmanlık hizmetleri, Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı tarafından desteklenir. Bu uygulama ile ilgili usûl ve esaslar, Bakanlık ile müştereken hazırlanarak Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından yürürlüğe konulacak yönetmelikle düzenlenir.

c) Vakıflar tarafından kurulan şirketlerden yetki belgesi ve enerji yöneticisi sertifikasına ilişkin herhangi bir bedel alınmaz.

Madde gerekçesi

Madde ile endüstriyel işletmelerin mevcut sistemlerinde enerji verimliliğinin artırılmasına yönelik olarak hazırlanan ve yatırım büyüklükleri her yıl Bakanlar Kurulu tarafından belirlenen projelerin Enerji Verimliliği Koordinasyon Kurulu tarafından onaylanması koşulu ile ve kullandıkları yakıt türüne ve teknolojilerine bağlı olarak Bakanlık tarafından belirlenen verim değerinin üzerindeki kojenerasyon uygulamalarının Hazine Müsteşarlığı tarafından desteklenmesi hükme bağlanmaktadır. Atıkların sisteme geri kazandırılması temel düşüncesinden hareketle ve ülkemiz açısından makro düzeyde enerji verimliliğinin artırılmasını sağlamak amacıyla, bitkisel artıkları, hayvansal atıkları veya organik şehir atıklarını modern yakma teknikleri ile ısı ve/veya elektrik enerjisine dönüştüren kojenerasyon tesislerinin desteklenmesi ile hem yenilenebilir kaynaklardan olan biyokütlenin kullanımı hem de kojenerasyon sistemlerinin desteklenmesi amaçlanmaktadır. Diğer taraftan, küçük ve orta ölçekli işletme kapsamına girmeyen büyük işletmelerin enerji verimliliğini artırmak maksadıyla uygulayacakları küçük ölçekli yatırımlarının ve küçük kapasiteliler de dâhil olmak üzere kojenerasyon sistemlerinin özendirilmesi ülke genelindeki verimlilik artışına önemli katkılar sağlayacaktır.

İmalat sanayii içinde, özellikle elektrik enerjisi kullanımında önemli paya sahip olan küçük ve orta ölçekli işletmeler için enerji verimliliği bilincinin artırılmasına yönelik eğitim, etüt ve danışmanlık çalışmalarının etkili sonuçlar vereceği değerlendirilmektedir.

Bu itibarla ekonomik açıdan daha sınırlı kaynaklara sahip bu işletmeler için enerji verimliliğine ilişkin eğitim, etüt ve danışmanlık hizmetlerinin Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığının destekleme mekanizmaları çerçevesinde desteklenmesi, enerji verimliliği çalışmalarının küçük ve orta ölçekli işletmelere yönelik olarak genişletilmesinde önemli katkılar sağlayacaktır.

Vakıflar tarafından kurulan enerji verimliliği danışmanlık şirketlerinden yetki belgesi ve enerji yöneticisi sertifikasına ilişkin herhangi bir bedel alınmayacağı da madde kapsamında hükme bağlanmaktadır.

Kaynak: TBMM 22. Dönem S. Sayısı 1326 · tasarı/teklifin madde 9 gerekçesi

Beşinci Bölüm

İdarî Yaptırımlar ve Çeşitli Hükümler

Madde 10

İdarî yaptırımlar ve uygulama

(1) Bu Kanun kapsamında, idarî para cezası vermeye yetkili olanlar tarafından yapılan tespit ve/veya denetimler sonucu gerçek veya tüzel kişilere aşağıdaki esaslar çerçevesinde idarî yaptırımlar uygulanır.

a) İdarî yaptırım gerektiren haller şunlardır:

1) 5 inci madde kapsamında yetkilendirmelerle ilgili yürürlüğe konulacak yönetmelik hükümlerine aykırı hareket edilmesi halinde, yetkilendirme anlaşmalarında tanımlanan usûl ve esaslara göre yetkilendirilmiş kurumların yetki belgesi Kurul onayı ile Genel Müdürlük tarafından, şirketlerin yetki belgeleri ise anlaşma yaptıkları kurum tarafından iptal edilir. Yetki belgesi iptal edilen yetkilendirilmiş kurumlara veya şirketlere en az beş yıl süre ile yetki belgesi verilmez. Yetki belgesi iptal edilen yetkilendirilmiş kurumlar tarafından şirketler ile yapılan yetkilendirme anlaşmaları Genel Müdürlük tarafından incelemeye alınır ve yönetmelikte tanımlanan şartları haiz olmayanlar iptal edilir. Gerekli şartları haiz olanların anlaşmaları Genel Müdürlük tarafından yenilenir.

2) 5 inci, 7 nci, 8 inci ve 9 uncu maddeler kapsamında istenen bilgilerin ve inceleme yapma imkânının verilmemesi halinde istenen bilgi ve/veya iznin verilmesi için otuz günlük süre tanınır. Verilen süre sonunda istenen bilgilerin yanlış veya noksan verilmesi halinde onbin Türk Lirası, hiçbir bilgi verilmemesi ve/veya yerinde inceleme imkânının tanınmaması halinde ellibin Türk Lirası idarî para cezası verilir.

3) Bu bendin (2) numaralı alt bendi dışında bu Kanun ve ilgili yönetmelikler kapsamında istenen gerekli diğer bilgilerin otuz gün içinde, doğru olarak ve gerektiği şekilde verilmemesi halinde beşyüz Türk Lirası idarî para cezası verilir.

4) 5 inci maddenin birinci fıkrasının (c) bendindeki ticarî sırları kendilerinin veya başkalarının yararına kullananların bu Kanun kapsamına giren kuruluşlarda görev yapmaları iki yıldan aşağı olmamak üzere yasaklanır.

5) 5 inci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendinin (2) numaralı alt bendi kapsamında bu Kanun ve çıkarılan yönetmelik hükümlerine aykırı hareket ettiği tespit edilerek Genel Müdürlüğe bildirilen şirketlere bu bendin (1) numaralı alt bendi hükümleri uygulanır.

6) 6 ncı maddenin birinci fıkrasının (c) bendinin (1) numaralı alt bendinde yer alan yayın yükümlülüğünü yerine getirmeyenler hakkında 3984 sayılı Kanun hükümleri uygulanır.

7) 6 ncı maddenin birinci fıkrasının (c) bendinin (2) numaralı alt bendi ile ilgili hükümlerin yerine getirilmemesi halinde, ilgili tüzel kişilere beşbin Türk Lirası idarî para cezası verilir.

8) Endüstriyel işletmeler ve binaların sahipleri veya yönetimleri, 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendi ve ilgili yönetmelik hükümlerine aykırı hareket edilmesi halinde, aykırılığın giderilmesi için ihtar edilir. Aykırılığın otuz gün içerisinde giderilmemesi halinde; endüstriyel işletmeye, bina sahibine veya bina yönetimine yirmibin Türk Lirası idarî para cezası verilir.

9) 7 nci maddenin birinci fıkrasının (ğ) ve (h) bentlerine aykırı olarak satış yapan gerçek ve tüzel kişilere, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından yirmibin Türk Lirası idarî para cezası verilir.

b) Bu fıkranın (a) bendinin (9) numaralı alt bendi hariç olmak üzere, idarî para cezası uygulanmasını takip eden bir yıl içinde aynı fiilin tekrarlanması halinde idarî para cezaları iki kat artırılarak uygulanır.

c) Bu fıkranın (a) bendinin (2), (3) ve (8) numaralı alt bentleri gereğince endüstriyel işletmelere, bina sahibine veya bina yönetimine verilmiş olan ceza miktarlarının, cezaya muhatap gerçek veya tüzel kişinin bir önceki malî yıla ilişkin toplam enerji harcamalarının yüzde yirmisini veya tüzel kişinin bir önceki malî yılına ilişkin bilançosunda yer alan gelirlerinin yüzde beşini geçmesi halinde, otuz gün içerisinde bilanço ve enerji harcamalarına ilişkin belgelerin ibraz edilmesi şartıyla, her iki sınıra göre hesaplanan tutarlardan düşük olanı ceza miktarı olarak hesaplanır.

ç) Bu Kanuna göre, bir başka kamu kurum veya kuruluşu tarafından uygulanması öngörülmeyen idarî yaptırımlar Genel Müdürlük tarafından uygulanır.

d) İdarî para cezalarında tüzel kişilerin sorumluluğu, 29/6/1956 tarihli ve 6762 sayılı Türk Ticaret Kanununun 65 inci maddesine göre tayin olunur.

Madde gerekçesi

Madde ile bu Kanunun uygulamada etkili olabilmesi için Kanunun verdiği yetkilere dayalı olarak bu Kanun ve yönetmelik hükümlerine uymayanlara uygulanacak yaptırımlar tanımlanmakta ve uygulamaya ilişkin usul ve esaslar açıklanmaktadır.

Kaynak: TBMM 22. Dönem S. Sayısı 1326 · tasarı/teklifin madde 10 gerekçesi

Madde 11

Bakanlığın yetkileri

1 değişiklik

(1) Bakanlık, diğer maddelerde sayılan yetkilerinin dışında:

a) Kurul vasıtası ile bu Kanun kapsamındaki yükümlülüklerin uygulanmasını, yönlendirilmesini, izlenmesini, değerlendirilmesini, alınacak tedbirlerin planlanmasını ve uygulanmasında koordinasyonu sağlar.

b) 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında enerji yöneticisi görevlendirilmesine ve enerji yönetim birimi kurulmasına ilişkin olarak tanımlanan rakamsal sınır değerlerini yarısına kadar azaltmaya ve iki katına kadar artırmaya yetkilidir.

c) (Mülga :14/2/2019-7164/42 md.)

Madde gerekçesi

Madde ile Kanunun uygulanması bakımından diğer maddelerde sayılanların dışındaki Bakanlığın yetkileri sayılmaktadır. Enerji Verimliliği Koordinasyon Kurulunun başkanlığını yürütmesinden dolayı enerji verimliliği çalışmalarında, yükümlülüklerin uygulanması, yönlendirilmesi, izlenmesi, değerlendirilmesi, alınacak tedbirlerin planlanması ve uygulanması gibi konularda koordinasyonun sağlanmasında Bakanlığın yetkili ve sorumlu olmasında yarar görülmektedir.

7 nci maddenin (a) bendi kapsamında başlangıçta enerji tüketimi yüksek olan endüstriyel işletmelerde ve binalarda enerji yönetiminin uygulanması amaçlanmaktadır. Bununla birlikte, konuya ilişkin altyapının ve uygulamanın gelişimine ve başarısına bağlı olarak ve kademeli bir şekilde kapsamın genişletilmesi suretiyle uygulamanın etkinliğinin daha da artırılması da hedeflenmektedir.

Ancak bina sektöründe enerji yönetimi konusunda yükümlü olacak bina sayısı tahmin edilemediğinden ve halen binalara yönelik bu konuda yeterli altyapı bulunmadığından, yükümlü olanlar için sertifikalı enerji yöneticisi sağlanmasında belirli bir süre sıkıntı yaşanabileceği dikkate alındığında gerektiğinde kapsamın daraltılması yönünde de Bakanlığa yetki tanınmasında yarar görülmektedir. Ayrıca, Maliye Bakanlığınca verilecek bütçe miktarı ile desteklenmesi istenen projelere ilişkin talep arasında dengeyi sağlayabilmek için desteklenecek proje bedeli miktarını ve projelere verilebilecek destekleme oranını yarısına kadar azaltmak ve iki katına kadar artırmak üzere Bakanlığa yetki verilmektedir.

Halen ülkemiz sanayi sektöründe enerji yoğunluğunun azaltılmasında önemli bir potansiyel bulunmaktadır. Ancak, zaman içinde sağlanan iyileşmelerle bu potansiyelin miktarı giderek azalacaktır. Buna karşılık azalan potansiyelin kazanılması için harcanması gereken çabaların ise artması gerekmektedir.

Kanun kapsamındaki bazı uygulamaların dinamik bir yapıya sahip olmasından dolayı ve bu dinamik yapının bazı durumlarda kullanılacak bütçe ile de ilişkilendirilmesi gerektiğinden, uygulamaların etkin bir şekilde yönetimi için madde kapsamında yer alan hususlarda Bakanlığa yetki verilmesi gerekli görülmektedir.

Kaynak: TBMM 22. Dönem S. Sayısı 1326 · tasarı/teklifin madde 11 gerekçesi

Madde 12

İstisnalar

(1) Türk Silahlı Kuvvetleri, Millî Savunma Bakanlığı ve bağlı kuruluşları ile Millî İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığı, 7 nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendi ve (d) bendi hükümlerinden muaftır. Aynı maddenin (a) bendi kapsamındaki hükümlere ilişkin uygulama usûl ve esasları ise bu kurumlar tarafından belirlenir.

Madde gerekçesi

Maddede savunma ve güvenlik açısından doğabilecek sıkıntılar dikkate alınarak, Milli Savunma Bakanlığı, Türk Silahlı Kuvvetleri ve Milli İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığı gibi kurum ve kuruluşlar özellikle bilgi vermeye ilişkin hükümlerden muaf tutulmuştur. Madde kapsamında bu kurum ve kuruluşlara ait endüstriyel tesislerde ve binalarda enerji yöneticisi görevlendirilmesine ilişkin usul ve esasların bu kurum ve kuruluşlarca belirlenmesine ve buna göre yürütülmesine de imkan tanınmıştır.

Kaynak: TBMM 22. Dönem S. Sayısı 1326 · tasarı/teklifin madde 12 gerekçesi

Madde 13

(14/6/1935 tarihli ve 2819 sayılı Elektrik İşleri Etüd İdaresi Teşkiline Dair Kanun ile ilgili olup yerine işlenmiştir.)

Madde 14 ila 15

15 – (20/2/2001 tarihli ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ile ilgili olup yerine işlenmiştir.)

Madde 16

(23/6/1965 tarihli ve 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu ile ilgili olup yerine işlenmiştir.)

Madde 17 ila 18

18 – (10/5/2005 tarihli ve 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun ile ilgili olup yerine işlenmiştir.)

Ek Madde 1 2 değişiklik

(Ek: 21/3/2018-7103/77 md.)

(1) Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile diğer kamu kurum ve kuruluşları, enerji tüketimlerini veya enerji giderlerini düşürmek üzere enerji performans sözleşmeleri yapabilir ve on beş yılı aşmayan yıllara yaygın yüklenmeye girişebilirler. Bu kapsamda gerçekleştirilecek mal ve hizmet alımları ile yapım işleri, ceza ve yasaklama hükümleri hariç, 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu hükümlerine tabi değildir.

(2) Enerji performans sözleşmeleri gereğince yapılacak ödemeler, idarelerin sözleşme konusu enerji alım giderlerinin yapıldığı bütçe tertiplerinden gerçekleştirilir.

(3) Yıllık yapılacak ödemelerin toplamı garanti edilen yıllık tasarruf miktarına karşılık gelen tutarı aşamaz.

(4) Sözleşme bedeli, uygulamanın ekonomik ömrü boyunca sağlanacak toplam tasarruf miktarına eşit veya bu miktardan yüksek olamaz.

(5) Bu madde kapsamında yapılacak işlerde uygulanacak ihale usul ve esasları, taahhüde uyulmaması halinde uygulanacak cezai şartlara, tasarruf hesaplarına esas referans değerlerin belirlenmesine, sözleşmeye esas ekonomik ve teknik analizlere, sözleşme süresince yapılacak izleme ve doğrulama faaliyetlerine, enerji performans sözleşmeleri gereğince yapılacak ödemelere, asgarî sözleşme hükümleri ile diğer hususlara ilişkin usul ve esaslar, Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir.^[9]

Ek Madde 2 1 değişiklik

(Ek: 2/7/2018-KHK-703/204 md.)

(1) Mevzuatta Enerji Verimliliği Koordinasyon Kuruluna yapılmış olan atıflar, Cumhurbaşkanınca belirlenen kurul veya mercie yapılmış sayılır.

Geçici Madde 1

Yönetmeliklerin düzenlenmesi

(1) Bu Kanunda yürürlüğe konulması öngörülen yönetmelikler, bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren bir yıl, 7 nci maddenin (ç) ve (d) bentleri kapsamında Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından yürürlüğe konulması öngörülen yönetmelikler ise iki yıl içinde çıkarılır. Anılan yönetmelikler yürürlüğe girinceye kadar, mevcut yönetmeliklerin bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam edilir.

Madde gerekçesi

Madde ile Kanun kapsamında yürürlüğe konulması öngörülen yönetmeliklerin hazırlanması belirli bir süre alacağından söz konusu hazırlıklar için bir yıllık süre verilmektedir.

Ayrıca, yeni yönetmelikler yürürlüğe girinceye mevcut yönetmeliklerin Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanacağı belirtilmektedir.

Kaynak: TBMM 22. Dönem S. Sayısı 1326 · tasarı/teklifin geçici madde 1 gerekçesi

Geçici Madde 2

Mevcut yetki belgeleri ve enerji yöneticisi sertifikalarının geçerliliği

(1) Genel Müdürlük tarafından verilmiş olan mevcut yetki belgeleri, süreleri doluncaya kadar geçerliliklerini korur. Bu Kanunun yayımı tarihinde mevcut olan enerji yöneticisi sertifikaları bir yıl içerisinde ücretsiz olarak yenilenir.

Madde gerekçesi

Madde ile 11/11/1995 tarihli ve 22460 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Sanayi Kuruluşlarının Enerji Tüketiminde Verimliliğin Artırılması İçin Alacakları Önlemler Hakkında Yönetmelik” kapsamında halen Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından verilmiş olan enerji yöneticisi sertifikalarına ve yetki belgelerinin geçerliliğine ilişkin bir düzenleme yapılmaktadır.

Kaynak: TBMM 22. Dönem S. Sayısı 1326 · tasarı/teklifin geçici madde 2 gerekçesi

Geçici Madde 3

Yükümlülüklere ilişkin ilk bilgilerin verilmesi

(1) Endüstriyel alanda faaliyet gösteren tüm işletmeler ve yapım aşamasında hazırlanmış uygulama projelerinde veya tadilat projelerinde toplam inşaat alanı onbin metrekare ve üzeri olan binaların sahipleri veya yönetimleri, Genel Müdürlük tarafından bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren iki ay içerisinde Genel Müdürlüğün internet sayfasında yayınlanan formatta istenen bilgileri bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren üç ay içerisinde Genel Müdürlüğe bildirir.

Madde gerekçesi

Madde ile Kanunun yürürlüğe girmesi ile, Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğünün denetim hakkı saklı kalmak koşulu ile, yükümlülük altına girecek olan bina ve işletmelerin, kendi beyanları doğrultusunda tespit edilmesi amacıyla, endüstriyel işletmelere ve binaların sahiplerine veya yönetimlerine, Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından istenen bilgileri üç ay içerisinde gönderme yükümlülüğü getirilmektedir.

Kaynak: TBMM 22. Dönem S. Sayısı 1326 · tasarı/teklifin geçici madde 3 gerekçesi

Geçici Madde 4

Genel Müdürlüğün yetkilendirme görevi

(1) 5 inci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinin (2) numaralı alt bendi kapsamında, Genel Müdürlüğün şirketleri yetkilendirme faaliyeti, bu Kanunun yayımlandığı tarihten itibaren iki yıl sonra yetkilendirilmiş kurum sayısının onu aşması halinde sona erer. İki yıl içinde yetkilendirilmiş kurum sayısı onu bulmazsa, Genel Müdürlüğün yetkilendirme faaliyeti toplam sayı on olana kadar devam eder.

Madde gerekçesi

Madde ile, bu Kanun kapsamında, Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğünün şirketleri yetkilendirme faaliyetinin, yetkilendirilmiş kurum sayısının belirli bir sayıyı aşması halinde sona ereceği hükme bağlanmaktadır.

Kaynak: TBMM 22. Dönem S. Sayısı 1326 · tasarı/teklifin geçici madde 4 gerekçesi

Geçici Madde 5

Eğitim ve bilinçlendirme uygulamaları

(1) 6 ncı maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde öngörülen gerekli düzenlemeler bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren iki yıl içinde ilgili kurumlar tarafından yapılır.

(2) 6 ncı maddenin birinci fıkrasının © bendinin (2) ve (3) numaralı alt bentlerinde yer alan hükümler bu Kanunun yayımı tarihini takip eden birinci yılın sonundan itibaren uygulanır.

Madde gerekçesi

Madde ile, eğitim ve bilinçlendirme konusunda geçiş süreçleri öngörülmektedir.

Kaynak: TBMM 22. Dönem S. Sayısı 1326 · tasarı/teklifin geçici madde 5 gerekçesi

Geçici Madde 6

Mevcut binalar ve endüstriyel işletmeler, inşaatı devam eden binalar ve asgarî sınırları sağlama

1 değişiklik

(1) Bu Kanunun yayımı tarihinden önce mevcut olan binalar ile inşaatı devam edip henüz yapı kullanım izni alınmamış olan binalar için, bu Kanunun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının © bendi, bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren beş yıl süreyle uygulanmaz.

(2) Bu Kanunun yayımı tarihinde mevcut olan veya yapı ruhsatı alınmış binalar hakkında 7 nci maddenin birinci fıkrasının (d) bendi hükmü, bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren on yıl süreyle uygulanmaz.

(3) (Değişik: 9/7/2008-5784/22 md.) Bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren iki yıl süreyle 7 nci maddenin birinci fıkrasının (ğ) bendinde yer alan asgarî sınırları sağlama şartı aranmaz.

Madde gerekçesi

Madde ile Kanunun yayımı tarihinden önce mevcut olan ve inşaatı devam edip henüz yapı kullanım izni alınmamış olan sıvı veya gaz yakıtlı merkezî ısınma sistemine sahip binalara, merkezî veya lokal ısı/sıcaklık kontrol cihazlarının ve ısınma maliyetlerinin ısı kullanım miktarına bağlı olarak paylaşımını sağlayan sistemlerin kullanımı konusundaki hükmün uygulanmayacağı ifade edilmektedir.

Bu Kanunun yayımı tarihinde mevcut olan ve yapı kullanım izni alınmış binalar hakkında enerji kimlik belgesine ilişkin uygulamaların bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren on yıl süreyle uygulanmayacağı hükme bağlanarak mevcut binalar için bir geçiş süreci öngörülmektedir.

Ayrıca, Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü ile müştereken hazırlanarak Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından yürürlüğe konulacak yönetmelikle belirlenen enerji verimliliği ile ilgili asgarî sınır değerlerin altında kalan elektrik motorlarının, klimaların, elektrikli ev aletlerinin, ampullerin, yakma tesislerinde yer alan kazanların, brülörlerin, kat kaloriferi ve kombilerin satışlarının engellenmesi konusunda üç yıllık bir geçiş süreci hükme bağlanmaktadır.

Kaynak: TBMM 22. Dönem S. Sayısı 1326 · tasarı/teklifin geçici madde 6 gerekçesi

Geçici Madde 7

(1) Bu Kanunda geçen Türk Lirası ibaresi karşılığında, uygulamada 28/01/2004 tarihli ve 5083 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Devletinin Para Birimi Hakkında Kanun hükümleri gereğince ülkede tedavülde bulunan para Yeni Türk Lirası olarak adlandırıldığı sürece bu ibare kullanılır.

Madde 19

Yürürlük

(1) Bu Kanunun;

a) 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin (8) numaralı alt bendi yayımı tarihinden iki yıl sonra,

b) Diğer hükümleri yayımı tarihinde,

yürürlüğe girer.

Madde gerekçesi

Yürürlük maddesidir. Kanunun 7 nci maddesinin (a) bendi kapsamında görevlendirilecek enerji yöneticilerinin belirli bir eğitim programı sonrası sertifikalandırılması öngörüldüğünden ve bina sektöründe sertifikalı enerji yöneticisi ve eğitim altyapısı henüz hazır olmadığından bu konudaki yaptırımların uygulanmasına ilişkin olarak iki yıllık bir geçiş süreci tanımlanmaktadır.

Kaynak: TBMM 22. Dönem S. Sayısı 1326 · tasarı/teklifin madde 17 gerekçesi

Madde 20

Yürütme

(1) Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

5627 sayılı Enerji Verimliliği Kanunu’nun 10 uncu Maddesinde Düzenlenen

İdari Para Cezalarına İlişkin Çizelge

5627 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinde düzenlenen idari para cezaları için 1/1/2026 tarihinden itibaren uygulanacak miktarlar; Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının 2026/1 sıra numaralı 31/12/2025 tarihli ve 33124 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tebliği ile aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir.

5627 Sayılı Enerji Verimliliği Kanununun 10 uncu Maddesinin Birinci Fıkrasının	2026 Yılında Uygulanacak Para Cezaları (TL)
(a) Bendinin (2) Numaralı Alt Bendindeki Ceza Miktarları	324.273 1.621.847
(a) Bendinin (3) Numaralı Alt Bendindeki Ceza Miktarı	16.106
(a) Bendinin (7) Numaralı Alt Bendindeki Ceza Miktarı	162.096
(a) Bendinin (8) Numaralı Alt Bendindeki Ceza Miktarı	648.635
(a) Bendinin (9) Numaralı Alt Bendindeki Ceza Miktarı	648.635

5627 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN VEYA

ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARININ YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ

TARİHLERİNİ GÖSTERİR TABLO

Değiştiren Kanunun/ KHK’nin veya İptal Eden Anayasa Mahkemesi Kararının Numarası	5627 Sayılı Kanunun Değişen veya İptal Edilen Maddeleri	Yürürlüğe Giriş Tarihi
5784	7, Geçici Madde 6	26/7/2008
7103	3, Ek Madde 1	27/3/2018
KHK/703	4, 9, Ek Madde 1, Ek Madde 2	24/6/2018 tarihinde birlikte yapılan Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri sonucunda Cumhurbaşkanının andiçerek göreve başladığı tarihte (9/7/2018)
7164	5,8,11	28/2/2019
7346	2, 3, 8	25/12/2021
7501	3, 8	11/5/2024
Anayasa Mahkemesinin 7/12/2023 tarihli ve E.:2018/117; K.:2023/212 sayılı Kararı	4	4/6/2024

Dipnotlar

[1]21/12/2021 tarihli ve 7346 sayılı Kanunun 25 inci maddesiyle bu fıkraya “ulaşımda” ibaresinden sonra gelmek üzere “, tarım ve hizmet sektörlerinde” ibaresi eklenmiştir.
[2]21/12/2021 tarihli ve 7346 sayılı Kanunun 25 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan “tarımsal binalar ve atölyeler,” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.
[3]21/12/2021 tarihli ve 7346 sayılı Kanunun 26 ncı maddesiyle bu fıkraya (a) bendinden sonra gelmek üzere (b) bendi eklenmiş ve diğer bentler buna göre teselsül ettirilmiştir.
[4]21/3/2018 tarihli ve 7103 sayılı Kanunun 76 ncı maddesiyle; (i) bendinden sonra gelmek üzere (j) bendi eklenmiş ve mevcut bentler buna göre teselsül ettirilmiştir.
[5]Anayasa Mahkemesinin 7/12/2023 tarihli ve E.:2018/117; K.:2023/212 sayılı Kararı ile bu fıkranın yürürlükten kaldırılması iptal edilmiştir.
[6]14/2/2019 tarihli ve 7164 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesiyle, bu alt bentte yer alan “üç” ibaresi “beş” şeklinde değiştirilmiştir.
[7]2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 204 üncü maddesiyle bu bentte yer alan “Bakanlar Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.
[8]Bu maddedeki para cezalarının 1/1/2026 tarihinden itibaren uygulaması ile ilgili olarak Kanunun sonundaki çizelgeye bakınız.
[9]2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 204 üncü maddesiyle bu fıkrada yer alan “Maliye Bakanlığı ve Kamu İhale Kurumunun görüşü alınarak Bakanlığın teklifi üzerine Bakanlar Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.