Gıda Maddelerinin ve Umumi Sağlığı İlgilendiren Eşya ve Levazımın Hususi Vasıflarını Gösteren Tüzük

Bütün gıda maddelerinin ve umumun kullanmasına mahsus olupta sıhhi mürakabeye tabi bulunan eşya ve levazımın haiz olacağı hususi vasıflar ve bunların ne gibi hallerde bozulmuş, taklit veya tağşiş edilmiş sayılacağı bu Tüzükte gösterilmiştir.

Bunların işbu Tüzük hükümlerine göre teftiş ve mürakabesi Umumi Hıfzıssıhha Kanununun 181 inci ve müteakip maddeleri hükümleri dairesinde yapılır.

(Değişik: 16/5/1953 - 4/808 K.)

İmal, ihzar veya taksim suretiyle muameleye tabi tutularak ambalajı içinde kapalı olarak satılan her türlü gıda maddelerinin ve umumi Hıfzıssıhha Kanununun 183 üncü maddesinde yazılı malzemenin ambalajları üzerinde; bu muameleyi yapanın isim ve adresi ve tanıtıcı işaretiyle içindeki maddenin cins ve nevi ve asgari net miktarı ile bu Nizamname hükümleri gerektiriyorsa yapılma tarihi kolayca okunacak şekilde matbu bir etiket bulunur.

Ambalajı içinde veya ambalajsız açık olarak perakende satılan bu maddelerin üzerinde bu Nizamnamede aksine bir hüküm sevkedilmiş olmadıkça bunları yapanın isim ve adresiyle satılan maddenin mahiyetini açıkça bildiren bir etiket bulundurulur.

Seyyar satıcıların sattıkları her türlü gıda maddeleri de bu hükme tabidir.

(Değişik: 21/3/1956 - 4/6999 K.)

Bütün gıda maddelerinin ve bunların konulduğu kab ve malzemenin bu Nizamnamede gösterilen vasıfları haiz ve temiz bulunması mecburudir.

Kirlenmiş, vasıfları bozulmuş veya vasıflarının kıymetleri azalmış, tefessüh etmiş, iğrenç manzaralı, kurtlanmış, küflenmiş, içinde patojen bakteriler ve parazitler üremiş veya zararlı mikropların toksinleri bulunan veyahut her ne sebepten olursa olsun zararlı kimyevi maddelerle muamele edilmiş gıda maddelerinin imali, ihzarı, muhafaza ve satışı yasaktır.

İçine konulduğu orijinal ambalajı hiç bozulmamış ve muayyen istihlak müddeti geçmemiş her türlü gıda maddelerinin hile veya bozukluklarından dolayı ceza mesuliyeti ancak bunları yapanlar hakkında tatbik olunur. Orijinal ambalajı kısmen bozulmuş veya ambalajı olmaksızın açıkta satılan gıda maddelerinin bozukluk ve hilelerinin mesuliyeti, bunun mahiyetine evvelden veya sonradan olma hallerine göre takdir edilerek, yapan veya satana veya her ikisine ait olarak kabul olunur.

(Değişik: 21/3/1956 - 4/6999 K.)

Umumun istihlakine mahsus her türlü gıda maddelerinin imal, ihzar veya küçük orijinal ambalajlara taksim suretiyle muameleye tabi tutulduğu bütün yerler, resmi müsaade alınmaksızın işletilemezler. Bu yerlerin her türlü teknik ve sıhhi şartlarının kifayetsizliğinden ve içinde çalışanların sıhhatli ve temiz olmalarından ve kanun hükümlerine göre muayyen zamanlarda muayenelerinden dolayı ceza mesuliyeti, bu müesseseleri işletenler veya şahsi ihmali olan işçiler hakkında tatbik olunur.

Her türlü gıda maddelerinin imal, ihzar, küçük ambalajlara taksim veya muhafaza olunduğu ve satıldığı yerlerin ve tesislerinin, içindeki alat ve edevatın, gıda maddelerinin taşındığı, içine konulduğu vasıta ve kapların tamamen temiz bulunması ve bütün bu safhalarda gıda maddelerinin her türlü televvüsten korunması mecburidir.

Hususi Yönetmeliğinde müsaade edilmiş haller haricinde her hangi bir gıda maddesinin boyanması veya renginin alınması veyahut hakiki mahiyetini gizlemek için her hangi bir muameleye tabi tutulması yasaktır.

Adı geçen Yönetmelik gereğince boyanmış veya içine muhafaza edici cisimler ilave edilmiş gıda maddeleri saf ve tabii gibi vasıflarla satılamazlar.

Bu Tüzükte geçen (asidite derecesi), ilgili bahislerinde ayrıca bir kayıt ve sarahat bulunmadıkça, Türk Kodeksin de beyan edildiği gibi 100 gram maddede mevcut serbest asidi tadil etmek için sarfı iktiza eden normal kalevinin cm3, adedi demektir.

Gıda maddelerinin ultraviyole şuaı ile (irradie) edilmek veya hususi bir muameleye tabi tutulmak suretiyle suni olarak, vitamin ilave edilmiş(vitaminize) yahut mevcut vitamini çoğaltılmış (ipervitaminize) bir halde satılığa arz edilebilmesi ve satılması Sağlık Bakanlığının müsaadesine bağlıdır. Bu suretle müsaadesi alınmamış olan bu nevi gıda maddeleri, sıhhate az veya çok zarar verecek derecede bozuk sayılır.

(Değişik: 21/3/1956 - 4/6999 K.)

Kokuları, yanındaki eşyaya sinen petrol ve emsali maddeler; süt, yağ, un ve ekmek gibi yabancı kokuları kolaylıkla alabilen gıdalar koku sinecek tarzda birarada bulundurulamaz.

(Değişik: 6/11/1983 - 83/7366 K.)

Belli gıda maddelerinin konulmasına özgü, üzerlerinde buna ilişkin işaret bulunan kaynak ve maden suyu, gazoz, bira, şarap vb. şişelerine ve gıda ambalajı olarak kullanılan diğer kaplara, organik ve anorganik asitler, lessivler, dezenfektan cisimler, amonyak, petrol ve benzin gibi sağlığa zararlı ve zehirli maddeler konarak satışa çıkarılması, satılması ve böyle bir kap içine bu gibi maddeler konarak, alıcıya verilmesi yasaktır.

Gıda maddelerinin konulduğu, satıldığı veya muhafaza edildiği yerlerdeki zararlı hayvanları ve tüfeylatı itlaf etmek için, arsenik veya mürekkebatı, potasyum siyanür, baryum silikat, sülfür, talyum emlahı, istiriknin gibi zehirli kimyevi cisimlerin istimali yasaktır. Bu gibi cisimler ile muameleedilmiş olan mahallerde mevcut gıda maddeleri, sıhhate az veya çok zarar verecek derecede bozuk sayılır.

Gıda maddeleri, malüm veya maruf olan cins ve nevilerine veya imallerinde kullanılan iptidai maddelere göre isimlendirilir. Bunun haricinde bir isimle satılamaz. Bu isimler, perakende satılmak üzere ihzar edilen paket, kutu, şişe vesaire halindeki ambalajlar ile perakende olarak açıkta satılanların çekme, torba, çuval, şişe, kavanoz gibi kapları üzerinde görülecek veçhile ve okunaklı bir surette gösterilir ve her hangi bir şekilde yapılan ilan ve reklamlar ile tarife vesair evrak üzerine dahi açıkca yazılır. Ancak ekmek, yumurta, meyve ve sebze gibi herkesce bilinen gıdalar, hakkında bu Tüzükte veya hususi Yönetmeliğinde bu hususta ayrıca, bir kayıt mevcut değilse, bu suretle üzerlerine isimlerinin yazılması mecburi değildir.

Gıda maddeleri ile ambalajlarının üzerindeki her çeşit yazı, alamet ve işaretlerin vasıf, miktar ve menşe itibariyle, alıcının aldanması ihtimalini tamamen bertaraf edecek surette olmalıdır. (Mesela margarin üzerinde inek resmi ve suni bal üzerinde arı ve kovan resmi bulunamaz.)

Üzerlerinde vezinlerinin gösterilmesi lazım veya mutad olan gıda maddelerinin, bu vezinleri safi olarak itibar edilir. Bu gibi maddelerde hasıl olacak fire miktarı, bu Tüzükte ayrıca belirtilmemiş olanlar için üzerlerinde yazılan adede nazaran, umumiyet itibariyle % 3'ü geçmemek şartiyle kabul olunur.

Gıda maddelerine, her hangi bir şifa hassasına malik olduğu veyahut terkibinde tabii olarak mevcut olan gıdai vasıfların fevkinde besleyici veya sıhhi bir tesiri haiz bulunduğu hakkında kayıt ve işaretler koymak yasaktır.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Süt, süt veren hayvanların memelerinin doğal salgı maddesidir. Sütler, alındığı hayvana göre adlandırılır.

Çiğ sütlerin rengi, kokusu, tadı, kıvamı ve görünüşü doğal olacak; asitlik derecesi, yoğunluk, süt yağı ve yağsız kuru madde oranı, T. S. 1018'e uygun bulunacaktır.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Çiğ sütlerin bileşiminde bulunan herhangi bir maddenin alınması veya bu sütlere dışardan herhangi bir maddenin katılması yasaktır.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Yağ oranı yönünden T. S. 1018'e uygunluk koşulu, alındığı hayvanın adıyla satılan sütler için aranır.

Alındığı hayvanın adı belirtilmeden satışa çıkarılan çiğ sütün 100 mililitresinde en az 3 gram süt yağı bulunması gerekir. Süt yağı oranı daha aşağı olan çiğ sütler, ancak sütten yapılan gıda maddeleri yapımcılarına satılabilir.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525K.)

Çiğ sütlerin saklanmasında, taşınmasında ve satılmasında kullanılacak kapların cinsi, büyüklüğü, biçimi, üzerinde bulunması gereken yazılar ve işaretler bu Tüzük hükümlerine ve T. S. 1018'e uygun olacaktır.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525K.)

Nitelikleri aşağıda belirtilen sütler insan gıdası olarak kullanılamaz, satılamaz:

a) Süt aracılığıyla insanlara bulaşan veya sütlerin niteliklerini bozan bir hastalık taşıyan hayvanların sütleri veya hastalık etkeni bulunan sütler,

b) Hayvanların doğurmasından 15 gün öncesinden, 7 gün sonrasına kadar verdikleri sütler ve içinde ağız (kollostrom) bulunan sütler,

c) Sütle geçebilen arsenik, antimuan, civa, terebentin ruhu, sarısabır (aloes), iyot, striknin ve diğer alkoloitler, antibiyotikler vb. ilaçlarla son 6 gün içinde tedavi edilen hayvanların sütleri,

d) Her türlü bozulmayı önleyici (konservatif) maddelerle, insan sağlığına zarar verecek ve sütün doğal niteliklerini bozacak veya değiştirecek maddeleri taşıyan sütler,

e) Fena kokan, rengi değişmiş veya boyanmış, içinde gözle görülebilecek derecede çok yabancı madde bulunan veya bir yerde bırakıldığı zaman yarım saat içinde kabın dibinde belirli miktarda tortu bırakan sütler,

f) İçerisinde kan, cerahat veya hayvanın diğer salgı ve dışkı maddeleri bulunan sütler,

g) Ateşli bir ishale yahut herhangi bir meme hastalığına tutulmuş hayvanların sütleri,

h) Herhangi bir safhasında içine patojen mikroorganizma karışmış veya insan için zararlı bakteri toksinleri meydana gelmiş sütler.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Kimyasal muayene ve analiz için alınacak süt numunelerinin miktarı 200 mililitredir. Numune, sütün bulunduğu kapta iyice karıştırıldıktan ve homojen hale getirildikten sonra alınır; 10 derece °C ın altında laboratuvara gönderilir. Bu sıcaklık derecesinde gönderilmesi olanaksızsa, her 200 mililitre süt için 0,1 gram potasyum bikromat konur.

Bakteriyolojik muayene ve analiz numuneleri, 200 mililitre olarak steril kaplara, aseptik koşullarda, içine hiç bir kimyasal madde katılmadan alınır; 10 derece °C ın altında, aynı gün içinde laboratuvara gönderilir.

Numuneler, cam, mantar, kauçuk veya plastik kapaklı temiz şişeler ya da satıldıkları kaplar içinde laboratuvara yollanır.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Pastörize süt, yabancı maddelerden mekanik yolla temizlenen çiğ sütün 24 üncü maddede öngörülen yönteme göre işleme tabi tutulmasıyla saprofit bakterilerinin büyük bir bölümü ve patojen bakterinin tamamı yok edilmiş, ancak biyolojik özellikleri büyük ölçüde değiştirilmemiş süttür.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Sütün pastörizasyonu, çiğ sütün 63° - C - 65 °C de 30 dakika veya 72° - 75 °C da 15-20 saniye ısıtıldıktan sonra, hemen 5 °C a kadar soğutulması yoluyla yapılır.

Sütün pastörize süresi ve derecesi, kullanılan pastörize aygıtının ve sütün özelliğine göre bu sınırlar içinde saptanır. Hijyenik koşullar gerektiriyorsa, 85 °C da bir dakika ısıtılıp hemen 5 °C a kadar soğutulması yöntemi de uygulanabilir.

Bunun dışındaki bir yöntemle pastörizasyon, Sağlık Bakanlığının iznine bağlıdır.

Pastörize sütler, soğutma derecesinde ambalajlanır; en çok 10 °C da saklanır, taşınır ve satışa verilir. Bu sütlerin tam otomatik yıkama, doldurma ve kapatma tesislerinde doldurulması zorunludur.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Pastörize edilecek çiğ süt, önceden kaynatılamaz ve içine bozulmayı önleyici herhangi bir madde katılamaz.

Pastörize süt bu Tüzükte çiğ süt için öngörülen bütün özellikleri taşıyacak, bir mililitresindeki saprofit jerm sayısı 40.000 den koliform bakteri sayısı 10 dan çok olmayacak, E coli ve sağlık için zararlı herhangi bir bakteri ve bunların toksinleri bulunmayacaktır.

Yağlı pastörize sütün 100 mililitresinde 3 gram yarım yağlılarda 1,5 gram süt yağı bulunur. Bundan daha az süt yağı içeren pastörize sütler yağsız (yavan) pastörize süt olarak satılabilir.

Pastörize süt, aromalı ve homojenize edilmek koşuluyla kakaolu olarak da tüketime verilebilir. Ancak, kullanılacak kakao Tüzükte belirtilen özellikte ve eriyebilir türden olacaktır. Bu sütlerde 100 mililitrede bir gramdan az, 2 gramdan çok kakao bulunmayacak; şekerli olanlarında şeker miktarı, sakkaroz olarak 100 mililitrede 0,5 - 7 gram olacaktır.

Katılacak aroma maddesi ve kakaoyla birlikte katılacak diğer maddeler için Sağlık Bakanlığından izin alınması zorunludur.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Pastörize sütlerin bulundukları kapların veya şişelerin kapakları üzerinde yapımcı firmanın adı, adresi, varsa tescil edilmiş markası, sütün yağlı, yarım yağlı veya yağsız (yavan) olduğu, pastörizasyon tarihi gün ve ay olarak veya sadece gün adıyla kolayca okunabilir biçimde belirtilecektir. Tam yağlı sütler kırmızı, yarım yağlılar mavi, yavan olanlar yeşil kapak veya band taşıyacaktır.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Pastörize sütlerin hazırlanma gününü izleyen iki gün içinde satışının tamamlanması ve bu süre içinde sütlerin 10 °C ın altında saklanması zorunludur. Bu sürenin sonunda kalan pastörize sütler, içme sütü olarak satılamaz; bozulmayanları gıda sanayiinde kullanılabilir.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Pastörize sütlerin perakende satışları için 1/4, 1/2 ve bir litrelik cam şişeler ya da Sağlık Bakanlığınca izin verilmiş ambalajlar kullanılır.

Çok miktarda süt tüketen ya da işleyen yerlere satılacak pastörize sütler için yönetmeliğinde belirtilen özellikteki büyük kaplar da kullanılabilir. Bu kaplarla perakende olarak pastörize süt satılamaz.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Pastörize sütlerin kimyasal ve bakteriyolojik muayene ve analizleri ambalajı bir litreye kadar olanlarından birer ambalaj, daha büyük ambalajlardan isesteril kaplara, aseptik koşullarda 200 er mililitrelik numuneler alınır.

Numuneler, 10 °C ın altında aynı gün içinde laboratuvara gönderilir.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Dayanıklı süt (Sterilize süt), tekniğine uygun biçimde ısıtılarak sporlu ve sporsuz mikroorganizmalardan arındırılmış, homojenize edilmiş ve oda sıcaklığında en az 20 gün dayanabilen süttür.

Bu sütler, T.S. 1192 de belirtilen özellikleri taşıyacaktır.

Dayanıklı süt, aromalı ve kakaolu olarak da tüketime verilebilir. Bu durumda 25 inci maddenin konuya ilişkin hükümleri uygulanır.

Dayanıklı sütlerin ambalajları üzerine yapımcı firmanın adı, adresi, varsa tescil edilmiş markası, sütün yağlı, yarım yağlı veya yağsız (yavan) olduğu, gün ay ve yıl olarak yapım ve son kullanma tarihleri kolayca okunabilir biçimde belirtilir. Ambalaj üzerindeki yazılar yağlılarda kırmızı, yarım yağlılarda mavi, yağsızlarda yeşil olacaktır.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Süt tozu sütü (recombined süt), yağsız süt tozunun belirli oranlarda içmesuyuyla karıştırılarak eritilip sıvı hale dönüştürülmesi ve içerisine süt yağı katılıp homojenize edilerek pastörize veya sterilize işlemlerine tabi tutulmasıyla elde edilen süttür.

Süt tozu sütlerinin özellikleri, pastörize ve sterilize edilmiş olmalarına göre, bu sütler için Tüzükte öngörülen niteliklere uygun olacaktır.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Koyulaştırılmış süt, sütün 1/5 den 1/3 e kadar bir kısım suyunun uçurularak veya alınarak koyulaştırılması yoluyla elde edilen bir süt ürünüdür. Bunlar, yağlı, yağsız, şekerli veya şekersiz olarak tüketime verilir.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Şekersiz koyulaştırılmış süt (evapore süt), homojenize edilip koyulaştırılan sütün hermetik koşullarda teneke kutulara doldurulup otoklavda sterilize edilmesiyle elde olunur.

Yağlı koyulaştırılmış şekersiz sütte en az % 7,5 süt yağı, % 17,5 süt kuru maddesi; yağsız koyulaştırılmış şekersiz sütte en az % 22 süt kuru maddesi bulunur.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Şekerli koyulaştırılmış süt (kondanse süt), pastörize edilip koyulaştırılan sütün belli oranlarda sakkaroz katılıp soğutulduktan sonra, hermetik koşullarda kutulara doldurulmasıyla elde olunur.

Yağı şekerli koyulaştırılmış sütte 100 mililitrede en az 7,5 gram süt yağı, 22 gram süt kuru maddesi ve 30-40 gram şeker; yağsız şekerli koyulaştırılmış sütte 100 mililitrede en az 24 gram süt kuru maddesi, 30-40 gram şeker bulunur.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Koyulaştırılmış sütler, koyulaştırıldıkları oranda sulandırıldıklarında yapımlarında kullanılan sütlerin özelliğini göstermelidir.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Şekersiz koyulaştırılmış sütler, ambalajlarıyla 55 °C lık etüvde 4-7 gün bekletildiğinde mikroorganizma üremeyecektir.

Şekerli koyulaştırılmış sütlerde, bir mililitrede 1000 den çok total jerm, 10 dan çok maya ve küf bulunmayacak; patojen mikroorganizma üremeyecektir.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Koyulaştırılmış sütlerin ambalajları üzerine yapımcı firmanın adı, adresi, varsa tescil edilmiş markası, içindeki sütün türü, net miktarı, koyulaştırma oranı, gün ay ve yıl olarak yapım ve son kullanma tarihi, seri numarası, saklama ve kullanma yöntemi yazılır.

Koyulaştırılmış sütler, son kullanma tarihinden sonra tüketime verilemez.

Muayene ve analiz için iki ambalaj alınır.

KlSlM VI

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Süt tozu, sütün suyunun tekniğine göre uçurulması yoluyla elde edilir. İçindeki süt yağı oranına göre yağlı, yarım yağlı veya yağsız olarak adlandırılır.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Süt tozlarının rengi beyaz veya krem, kokusu ve tadı kendine özgü olacak; nem oranı % 4'ü geçmeyecek ve içinde hiç bir yabancı madde bulunmayacaktır.

Kuru madde içerisindeki süt yağı oranı, yağlı süt tozlarında, ağırlık olarak % 26 dan az olmayacak, yarım yağlılarda % 1,5 - 26 olacak, yağsızlarda ise % 1,5 dan çok bulunmayacaktır. Asitlik derecesi, süt asidi hesabıyla % 0,17’i geçmeyecektir.

Süt tozlarında bir gramda 10 dan çok koliform bakteri olmayacak, E coli bulunmayacaktır. Yağlı ve yarım yağlı süt tozunun bir gramda 40.000 den, yağsız süt tozunda ise 100.000 den çok jerm olmayacak; patojen mikroorganizma üremeyecek; maya ve küf sayısı 10 dan çok bulunmayacaktır.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Süt tozları, yapımlarından sonra, hava, ışık ve nem geçirmeyecek biçimde ambalajlanır ve serin yerlerde saklanır. Bu ambalajlar üzerine yapımcı firmanın adı, adresi, varsa tescil edilmiş markası, içindeki net süt miktarı, yağlı, yarım yağlı veya yağsız olduğu, gün, ay ve yıl olarak yapım tarihi, seri numarası, sulandırma oranı, ambalajlama sırasında gaz ortamdan yararlanılmışsa gazın türü ve miktarı yazılı bir etiket bulundurulacak; ambalaj içindeki tarifesinde bütün bu hususlar yazılacaktır.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

İnsan gıdası olarak kullanılacak süt tozlarında erime oranı, püskürtma yöntemiyle yapılanlarda % 98, silindir yöntemiyle yapılanlarda % 85 den aşağı olmayacaktır.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Süt tozlarından alınacak numune miktarı, yarım kilograma kadar olanlarda 250 gramdan az olmamak üzere bir veya bir kaç ambalaj, daha büyüklerinde ise 250 gram olacaktır. Kimyasal muayene ve analiz için alınacak numuneler, kapalı kutular, cam veya mantar kapaklı kavanozlarda: bakteriyolojik muayene ve analiz için alınacak numuneler ise, aseptik koşullarda, steril kaplarda laboratuvara gönderilecektir.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Özel beslenmeyi amaçlayan tıbbi sütler hakkında bu Tüzüğün diğer sütlere ilişkin hükümleri uygulanmaz. Bunların nitelikleri ve özellikleri Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca saptanır. Bunlar 5 °C ın altında satışa verilirler.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Krema, sütlerin ısıtılması, santrfüje edilmesi ya da bir süre kendi halinde bırakılmasıyla elde edilen ve 100 gramında en az 18 gram süt yağı bulunan koyu kıvamlı bir süt ürünüdür.

Asitlik dereceleri, süt asidi hesabıyla % 0,225'i geçmeyen kremalara tatlı krema, % 0,225 den yukarı olanlara ekşi krema denir. Kremalarda asitlik derece-si % 0,67 den çok olamaz.

Pasta, dondurma vb. gıda maddeleri yapımında kullanılan ya da olduğu gibi yenen kremaların tatlı krema özelliğinde olması, pastörize edilmesi, pastörizasyon zorunluluğu bulunmayan yerlerde pastörize edilemiyorsa, pastörize derecesinde ısıtılması zorunludur. Bu gibi kremalar nötralize edilemez. Pastörize kremaların bir gramında 10 dan çok koliform bakteri olmayacak, E coli bulunmayacak, saprofit jerm sayısı bir gramdan en çok 40.000 olacak, küf, maya ve protein parçalayan jerm sayısı bir gramda 50 yi geçmeyecektir.

Pastörize kremaların kapalı ambalajlarda satılması ve süt yağı oranının ambalajında belirtilmesi zorunludur. Ambalajlar T.S. 1864 e uygun olacaktır.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525K.)

100 gramında en az 60 gram süt yağı bulunan kremalara kaymak denir. Kaymakların pişirilmesi ya da pastörize edilmesi zorunludur.

Pastörize derecesi ve süresi, kullanılan aygıtın özelliğine göre saptanır. Kremanın pastörize edilmediği yerlerde, kremalı gıdalarda krema yerine pişirilmiş süt kaymağı kulanılabilir.

Pastörize kaymakların bulaşmayı önleyecek biçimde ambalajlanması, pişirilmiş kaymakların ise kapalı kaplarda satılması gerekir.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Krema ve kaymakların içerisine, süt yağından başka yağ veya herhangi bir madde katılması yasaktır.

Kirlenmiş, kokmuş, küflenmiş, acımış ya da içinde patojen mikroorganizma ve toksinleri bulunan ve kokuşma yapan mikroplar üreyen krema ve kaymakların gıda yapımında kullanılması ve satışı yasaktır.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Krema ve kaymakların serin yerlerde ve yazın soğutulmuş tesisler içerisinde, temiz ve üstü kapalı olarak saklanması, doğrudan yenilmek üzere satılan pastörize krema ve kaymaklar ile pişirilmiş kaymakların tüketim sonuna kadar 10°C ın altında bulundurulması zorunludur.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Krema ve kaymaklardan muayene ve analiz için alınacak numune miktarı, 200 gramdan az olmamak üzere bir veya bir kaç ambalajdır. Ambalaj, 200 gramdan büyük ise, kimyasal muayene ve analiz için temiz kaplara bakteriyolojik muayene ve analiz için aseptik koşullarda, steril cam kaplara, 200 gram numune alınır ve aynı gün 10°C ın altında laboratuvara gönderilir.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Yoğurt, en az 90°C da ısıtılıp, mayalanma derecesine kadar soğutulmuş sütün, yoğurt mayası katılarak laktik asit mayalanmasına tabi tutulmasıyla elde edilen özel kıvamda bir süt ürünüdür.

Yoğurtlar, yağlı yarım yağlı veya yağsız inek, koyun, manda, keçi sütlerinden veya bunların karışımından yapılır.

Yoğurt yapımında süte süt tozu da katılabilir. Ancak, kullanılacak süt tozunun erime oranı % 98 den az olmayacak ve bu Tüzükte öngörülen niteliklere uygun bulunacaktır. Bu tür yoğurtların etiketi üzerine süt tozu karıştırılarak yapıldığının ve süt tozu oranının kırmızı renkte ve görülür biçimde yazılması zorunludur.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Yoğurt yapılacak sütler, bu Tüzükte öngörülen niteliklere uygun olacak ve sütün içine sütün yapısında bulunan doğal maddelerden başka bir madde katılmayacaktır.

Ancak, ambalajında cins ve miktarı belirtilmek koşuluyla Sağlık Bakanlığınca izin verilmiş lezzet ve koku verici doğal maddeler katılarak aromalı yoğurtlar yapılabilir.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Yoğurt mayası, içinde, birbirine denk veya çok yakın sayıda streptecocus thermmophilus ve lactobacillus bulgaricus bulunan taze yoğurt veya yoğurt kültürüdür.

Sağlık Bakanlığından izin alınmadan başka bir maya veya ferment kullanmak suretiyle yoğurt yapılamaz.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Yoğurtların rengi, kokusu, tadı kıvamı ve görünüşü doğal olmalıdır.

Yoğurtlar kirlenmiş, iyi fermente olmamış, küflenmiş, acımış, kıvamı bozuk olmayacak; asitlik derecesi süt asidi hesabıyla % 1,6 dan çok, % 0,8 den az bulunmayacak; bir mililitrede 10 dan çok küf ve maya içermeyecektir.

Nitelikleri bu Tüzükte öngörülenlere uygun olmayan sütten yoğurt yapılamaz.

Yoğurtlarda patojen mikroorganizma ve bir mililitresinde 10 dan çok koliform bakteri ve C coli bulunmayacaktır.

Yoğurtlar yağlı, yarım yağlı, yağsız yoğurt olarak tüketime verilir.

Yoğurtlar, yağ oranı yönünden, yapıldığı sütün alındığı hayvana göre T.S.1018 de belirlenen değerlere uygun olacaktır. Çeşitli hayvan sütlerinin karışımıyla yapılan yağlı yoğurtların 100 gramında en az 3 gram, yarım yağlılarda en az 1,5 gram süt yağı bulunacak; 1,5 gramdan az sütyağı bulunan yoğurtlar yağsız yoğurt olarak satışa çıkarılacaktır.

Yoğurtlarda yağsız kuru madde oranı 100 gramda en az 12 gram olacaktır.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525K.)

Yoğurtlar, niteliklerini bozmayacak ve insan sağlığına zarar vermeyecek, özellikleri bu Tüzükte belirtilen cam, karton, paslanmaz çelik, aloksel alümin-yum, porselen, emaye, plastik vb. kaplar içerisinde yapılıp satılacaktır. Plastik kaplar yoğurt kabı olarak ancak bir kez kullanılabilir. Toprak çömleklerde ve alüminyum kaplarda yoğurt satışı yasaktır.

Yoğurt kaplarının, içlerine toz, toprak vb. girmeyecek biçimde, su geçirmez kağıt, cam, alüminyum veya Tüzükte özelliğı belirtilen sağlığa zararsız plastik maddelerden yapılmış ve bir kez kullanılacak bir kapak ile örtülmesi zorunludur.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Yoğurt kaplarının üzerine, yoğurdun yağ durumu, yapıldığı sütün türü, yapıldığı yer, yapımcı firmanın adı, adresi varsa tescil edilmiş markası gün, ay ve yıl olarak yapım tarihi açıkça yazılı bir etiket yapıştırılması ya da yoğurdun üzerini örten kapakta bunların belirtilmesi, ambalajlı satılıyorsa yoğurdun net miktarının yazılması zorunludur. Bu bilgiler kapakta bulunuyorsa, kabın üstünde yapımcı firmanın belirtilmesi gerekir.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Ayran, nitelikleri bu Tüzükte belirtilen yağlı yoğurtlara uygun oranda içilebilir su karıştırılmasıyla elde edilen koyu kıvamlı maddedir.

Ayranlarda süt yağı, 100 mililitrede 1,5 gramdan, yağsız kuru madde 8 gramdan, yoğunluk, 1,020 den az; asitlik derecesi süt asidi hesabıyla % 1,6 dan, tuzlu satılanlarda tuz miktarı 100 mililitrede bir gramdan çok olmayacaktır.

Ayranların bir mililitresinde 10 dan çok koliform bakteri, 10 dan çok küfve maya olmayacak, E coli bulunmayacaktır.

Ayranlara yağ, krema vb. maddelerle kıvam verici maddeler karıştırılamaz.

Kapalı şişeler ve diğer kapalı ambalajlar içinde satılan ayranların otomatik tesislerde, el değmeden doldurulması gerekir.

Ayranlar yalnız cam kaplar, sağlığa zararlı olmayan ve bir kez kullanılan plastik ya da karton kaplar içinde tüketime verilebilir.

Ayranların satıldıkları kaplarda veya bunların kapaklarında gün ve ay olarak yapım tarihi, yapımcı firmanın adı, adresi, varsa tescil edilmiş markası, tuz katılıp katılmadığı okunaklı biçimde belirtilir.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525K.)

Torba yoğurdu veya süzme yoğurt, yağlı, yarım yağlı veya yağsız yoğurtların veya ayranların torbadan süzülmesi veya başka bir yöntemle suyunun alınmasıyla elde edilen katı kıvamlı yoğurt türüdür.

Bu tür yoğurtlarda en çok % 70 su, yağlı olanların 100 gramında en az 5 gram, yarım yağlılarda en az 2,5 gram süt yağı olacaktır. Bundan daha az yağ içeren yoğurtlar yağsız (yavan) yoğurt olarak satılabilir.

Bunlara % 1,5 oranında mutfak tuzu karıştırılabilir.

Süzme yoğurtlarda, tuz ve yağ dışında süt kuru maddesi miktarı % 30 dan az, asitlik derecesi, süt asidi hesabıyla % 2,25 ten, küf ve maya sayısı bir gramda 50 den çok olmayacak; içinde patojen mikroorganizma bulunmayacaktır.

Torba veya süzme yoğurtlar, yoğurdun niteliğini bozmayan, insan sağlığına zarar vermeyen ve dışardan kirlenmeyi önleyen ambalajlarda tüketime verilir. Bunların üzerinde gün, ay ve yıl olarak yapım tarihi, yapımcı firmanın adı, adresi, varsa tescil edilmiş markası, yağlılık oranı, tuz katılıp katılmadığı okunaklı biçimde belirtilecektir.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Kimyasal muayene ve analiz için ambalajı 500 grama kadar olan yoğurtlardan bir kap, daha büyük kaplarda olanlardan, kapaklı ve yoğurt konulmasına uygun kaplara konulmak koşuluyla yağlı ve yarım yağlılarda kaymağıyla birlikte dikey olarak tabana kadar kesilerek, yağsız yoğurtlarda ise homojen hale getirildikten sonra 250 gram; bakteriyolojik muayene ve analiz için ise ambalajı 500 grama kadar olanlardan bir kap, daha büyük kaplarda olanlardan steril kaplara, aseptik koşullarda 250 gram numune alınır; 10°C ın altında en kısa sürede laboratuvara gönderilir.

Ayranlardan kimyasal muayene ve analiz için 500 gramdan az olmamak üzere bir veya bir kaç ambalaj, daha büyük kaplarda ağzı temiz mantar veya cam kapaklı şişelere 500 gram numune alınır. Bakteriyolojik muayene ve analiz için 500gramdan az olmamak üzere bir veya birkaç ambalaj, daha büyük kaplarda ise steril şişelere aseptik koşullarda en az 500 gram numune alınır ve 10°C ın altında laboratuvara gönderilir.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Çiğ süt, pastörize süt, dayanıklı süt, süt tozu sütü, koyulaştırılmış süt, süt tozu, tıbbi sütler, krema, kaymak, yoğurt ve ayran aşağıda yazılı hallerde taklit veya tağşiş edilmiş sayılırlar:

a) Bu maddenin diğer bentleriyle 59 ve 60 ıncı maddelerde yaptırıma bağlananlar dışında nitelikleri bu Tüzükte saptananlara uymayanlar,

b) Ambalajı, kabı, kapağı veya etiketi üzerinde yazılması gerekenler yönünden bu Tüzük hükümlerine uygun bulunmayanlar ya da miktar ve nitelikleri ambalajında yazılı olanlara uymayanlar,

c) Sağlığa zararlı olmasa bile, içine yabancı maddeler ve koruyucu kimyasal maddeler katılmış olanlar,

d) Kaynatılmış olduğu halde, çiğ pastörize veya dayanıklı süt olarak satışa çıkarılan sütler,

e) Tüzükte belirlenen sıcaklık dereceleri ve süreleri dışında pastörize veya sterilize edilen sütler,

f) Açıkta koyulaştırılmış sütler,

g) 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanununun 170 inci maddesinin uygulandığı yerlerde çiğ olarak yenilmek üzere satışa çıkarılan pastörize edilmemiş kremalar, kaymaklar ve özel kap ve şişelerde içilmek üzere satışa verilen pastörize edilmemiş sütler,

h) Kaynatıldığı veya 68° lik alkole eşit oranda karıştırıldığı zaman kesilen çiğ sütler,

i) Yöntemine göre suyla karıştırıldığında homojen hale gelmeyen veya % 98'i erimeyen püskürtme, % 85 i erimeyen silindir yöntemiyle yapılmış süttozları.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Çiğ süt, pastörize süt, dayanıklı süt, süt tozu sütü, koyulaştırılmış süt, süt tozu, tıbbi sütler, krema, kaymak, yoğurt ve ayran aşağıda yazılı hallerde sağlığa az veya çok zarar verecek biçimde bozulmuş sayılırlar:

a) Patojen mikroorganizmalar veya toksinlerle bulaşmış olanlar,

b) İnsanlara bulaşmasa bile sütlerin niteliklerini bozacak veya kirletecek hastalık veya arızalara uğramış bulunan hayvanlardan alınan sütler,

c) Hayvanların doğumlarından iki hafta önceden bir hafta sonraya kadarki süre içinde sağılan ağızlı (kollostromlu) sütler,

d) Sağımdan 6 gün öncesine kadar arsenik, antimuan, civa, terebentin ruhu, sarı sabır, iyot, stiriknin gibi alkoloitler vb. ilaçlarla veya antibiyotiklerle tedavi edilmiş hayvanlardan alınan sütler,

e) Ekşimiş, kötü kokmuş, rengi bozulmuş, boyanmış, gözle görülecek derecede kirli, bir yerde durunca yarım saat içinde kabın dibinde tortu yapan, içinde kan, irin, pislik, sidik, salgı ve dışkı maddeleri, toz toprak, kıl, tüy vb. maddeler karışmış bulunanlar,

f) Asitlik derecesi bu Tüzükte gösterilen sınırı geçmiş olan çiğ sütlerle tüketim süresi dolmuş pastörize ve dayanaklı sütler,

g) 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanununa göre belirlenen koşullara uymayan ahırlardaki hayvanlardan alınan sütler,

h) 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunun 126 ncı maddesine göre sağlık denetimi yaptırmayan veya denetim sonunda hasta veya taşıyıcı oldukları saptananların sağdıkları sütler,

i) Bu Tüzükte belirlenen nitelik ve koşulları taşımayan kap veya ambalajda veya temizlenmemiş ölçeklerle satılanlar,

j) Üretimin herhangi bir evresinde bileşiminde kurşun, antimuan, kadmiyum, civa bulunan veya kalaysız bakır, çinko gibi kimyasal toksit etkili maddelerden yapılmış ya da içine konan süt, yoğurt, krema, kaymak, süt tozu ve ayranın niteliğini bozan kap ve araçlarla temasta bulunanlar,

k) 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunun 171 inci maddesine göre belirlenen koşullara uymayan müesseselerde hazırlanan süt ve süt ürünleri,

l) Taşınma, saklanma ve satışları sırasında bu Tüzükte saptanan sıcaklık dereceleri üstünde bulundurulan süt ve süt ürünleri,

m) İçinde patojen mikroorganizma veya Tüzükte izin verilenlerden çok saprofit mikroorganizma ya da küf ve maya bulunan süt ve süt ürünleri,

n) Steril olmayan koyulaştırılmış şekersiz sütlerle ambalajları delinmiş ileri derecede paslanmış, kutuları kabarmış, delinip lehimlenmiş olan şekerli ve şekersiz koyulaştırılmış sütler,

o) Tüzüğün 36 ncı maddesine aykırı olan koyulaştırılmış sütler.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Herhangi bir amaçla içine zehirli veya sağlığa zararlı bir madde karıştırılan çiğ süt, pastörize süt, dayanıklı süt, süt tozu sütü, koyulaştırılmış süt ve süt tozları, tıbbi sütler, krema ve kaymaklar, yoğurt ve ayranlar, sağlığa az veya çok zarar verecek derecede taklit ve tağşiş edilmiş sayılırlar.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525K.)

Peynir, çiğ, pastörize ya da 72° da 2 dakika ısıtılmış sütlerin peynir mayası ya da organik zararsız bir asit ile pıhtılaştırılıp işlenmesi ve belli bir olgunlaşma süresi geçirmesi sonunda elde edilen tadı, kokusu ve kıvamı kendine özgü bir süt ürünüdür.

Peynir yağlı, yarım yağlı veya yağsız koyun, keçi, inek manda sütlerinden veya bunların karışımından yapılır. Bu sütler krema veya süt yağı karıştırılarak zenginleştirilebilir. Yapılacak peynir çeşidine göre süte özel olarak hazırlanmış starter ve kalsiyum klorür karıştırılabilir. Peynirlerin içine, özelliklerine göre, özel bakteri kültürleri, zararsız küf, mutfak tuzu, koku ve tat verici bitkisel maddeler, baharat ve sütün diğer ögeleri katılabilir.

Peynirlere bu Tüzükte belirtilenler dışında herhangi bir maddenin karıştırılması Sağlık Bakanlığının iznine bağlıdır.

Beyaz peynir vb. yapım tarihlerinden en az 90 gün, kaşar peyniri vb. ise 60 günden az olmamak üzere olgunlaşma süresinin bitimine kadar 4° - 10°C da bekletilmeden tüketime verilemez.

Dil peyniri, lor, çökelek vb., yapımlarından hemen sonra tüketime verilebilir.

Olgunlaşmadan tüketime verilecek tuzlu veya tuzsuz peynirlerin, pastörize edilmiş veya 72°C da iki dakika ısıtılmış sütten yapılması, bu durumun ve taze olduğunun etiketinde belirtilmesi zorunludur.

Peynirlerde patojen mikroorganizmalar üremeyecek ve peynirler ve ambalajları Tüzük'te belirlenmeyen hususlarda Türk Standartları Enstitüsünce çıkarılan standartlara uygun olacaktır.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Beyaz peynirler, tam yağlı, yağlı, yarım yağlı ve yağsız olarak tüketime verilebilir.

Tam yağlı beyaz peynirlerde, 100 gram kuru maddede en az 45 gram, yağlı peynirlerde 30 gram, yarım yağlı peynirlerde 20 gram süt yağı bulunması gerekir, yağsız peynirler 20 gramdan az süt yağı bulunan peynirlerdir.

Beyaz peynirlerde asitlik derecesi süt asidi hesabıyla % 3 ü geçemeyecektir.

Kapalı kaplarda veya diğer ambalajlar içerisinde satılan beyaz peynirlerin kapları veya ambalajları üzerine, peynirin yağlılık durumu, bilinen adı, yapanın veya yapımcı firmanın adı ve adresi, varsa tescil edilmiş markası, ay ve yıl olarak yapım tarihi okunaklı ve silinmeyecek biçimde yazılacaktır.

Açık olarak satılan peynirlerin üzerinde bulundurulacak etikette, peynirin yağlılık durumu, bilinen adı, taze veya olgunlaşmış peynir olduğu aynı biçimde belirtilecektir.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Krema peyniri vb. nin 100 gramında en çok 45 gram su, 100 gram kuru madde- sinde en az 65 gram süt yağı bulunacaktır.

Peynirin dış kaplamasında kullanılacak parafin, 1974 yılı farmakopisinde belirtilen özellikleri taşıyacak ve kalınlığı bir milimetreyi geçmeyecektir. Bunlar gıda maddelerine katılmasına izin verilen boyalarla boyanabilir.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Kaşar peyniri vb. nin kitlesi, diğer peynirlerin ise ambalajları üzerinde yapımcı firmanın adı, adresi, varsa tescil edilmiş markası bulunacak, ambalajlı satılanların ambalajı üzerinde, ayrıca peynirin adı, türü, yağlılık durumu, yapım tarihi ve seri numarası açıkça yazılacaktır.

Kaşar, emantale, gravyar vb. tekerlek biçiminde olan peynirlerle tulum peynirlerinde ise bu bilgiler peynir üzerine konacak etikette belirtilecektir.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Tuzsuz peynirlerde 100 gram kuru maddedeki tuz miktarı en çok 0,2, salamura peynirde 10, tulum peynirlerinde 8, 5, kadar vb. peynirlerde 7, mihaliç peynirlerin 12, bunların dışında kalan peynirlerde 10 gram olabilir.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525K.)

Peynirler aşağıdaki hallerde taklit veya tağşiş edilmiş sayılırlar:

a) Ambalajları ve kapları üzerinde yazılanlarla etiketleri 62, 64 üncü maddeler hükümlerine uymayanlar,

b) Özellikleri 62, 63, 65 inci maddeler hükümlerine uygun olmayanlar,

c) İçinde süt yağından başka yağ, nişasta, sağlığa zararlı olmasa bile yönetmeliğinde izin verilmemiş koruyucu maddeler ve peynirin ağırlığını artırıcı maddeler bulunanlar.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Peynirler aşağıdaki hallerde sağlığa az veya çok zarar verecek derecede bozulmuş sayılırlar:

a) Salgı ve dışkı maddeleri karışmış, kirlenmiş, kokmuş, kurtlanmış, böceklenmiş, patojen mikroorganizma ve toksinleri bulunan peynirlerle iyi temizlenmeden tuzlanmış veya kurutulmuş derilere konulmuş tulum peynirleri,

b) Bu Tüzük'te belirtilen özelliklere ve standardına uygun olmayan ambalajlar içine konulmuş peynirler,

c) Yönetmeliğinde izin verilmemiş veya izin verilenden çok antioksidan ve koruyucu maddeler katılanlar,

d) Kaplanmasında kullanılan parafinin özellikleri 1974 farmakopisine uymayanlar ile yönetmeliğinde izin verilmeyen herhangi bir boya ile boyananlar.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525K.)

İçine herhangi bir amaçla zehirli veya sağlığa zararlı bir madde katılmış olan peynirler, sağlığı hafif veya ağır biçimde bozacak derecede taklit veya tağşiş edilmiş sayılırlar.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Peynirlerden muayene ve analiz için alınacak numune miktarı 200 gramdan aşağı olamaz. Varsa bu miktardan az olmamak üzere küçük bir ambalaj alınır. Muayene ve analize gönderilecek beyaz peynirler, salamura suları içinde ve ağızları plastik, paslanmaz maden veya cam kapaklı kavanozlar veya sızıntıya meydan vermeyen ve paslanmayan iyi kapanır kutular içine konur. Kaşar peynirleri vb.lerinden kabuk ve iç kısımları içerecek, büyük ambalaj halinde olanlardan peynirin tamamını temsil edecek biçimde numune alınır; yukarda nitelikleri belirtilen kaplar içine konur.

Bakteriyolojik muayene ve analiz numunelerinin aseptik koşullarda alınıp, steril kaplar içinde gönderilmesi zorunludur.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Peynir mayaları, sütün kazeinini, kalsiyum parakazeinat halinde çöktüren, bileşiminde yararlı enzimler bulunan maddelerdir.

Peynir mayalarında koliform bakteriler, patojen ve bozulmaya neden olacak mikroorganizma bulunmamalıdır.

Mayalar kendine özgü renk ve kokuda olmalı, berrak görünüşte ve tortusuz bulunmalıdır.

Sıvı mayalarda pH 4,5 - 6 olmalıdır.

Peynir mayasında maya fermenti saf olmalı, içinde pepsin veya başka fermentler bulunmamalıdır.

Bir litre mayada en çok 10 gram borik asit, bir gram salisilik asit bulunabilir. Sıvı peynir mayaları karamelden başka bir maddeyle boyanamaz.

Sıvı mayaların 15°C ın altında saklanması gerekir. Mayalar bu Tüzükte belirlenmeyen hususlarda Türk Standartları Enstitüsünce çıkarılan standarda uygun olacaktır.

(Değişik: 6/11/1983 - 83/7366 K.)

Sıvı mayalar, ağzı kapalı koyu renkli cam şişeler ya da mayanın niteliğine uygun yapılmış plastik ve madensel ambalajlar içinde satışa çıkarılır. Ambalaj üzerine, yapımcı firmanın adı, adresi, varsa tescil edilmiş markası, yapım tarihi ve seri numarasıyla maya kuvveti, son kullanma tarihi, içine katılan kimyasal koruyucu maddelerin cins ve oranlarıyla karamel konulup konulmadığı okunaklı ve silinmeyecek biçimde yazılacaktır.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Maya kuvveti, bir gram veya bir mililitre peynir mayasının 35°C sıcaklıkta 40 dakikada pıhtılaştırdığı süt miktarıdır.

Sıvı peynir mayaları veya tarifesine göre sıvı hale getirilecek toz ve tablet mayaların kuvveti 1/3000 den az, aylık kuvvet kaybı ise % 2 den çok olamaz. Bunların bir mililitresinde koliform bakteriler, maya ve küf ile kokuşma yapan anaeroblar (Clostridiumlar) bulunmamalı, total mikrop sayısı mililitrede 500 den çok olmamalıdır.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Mayalardan muayene ve analiz için, orjinal 200 gramlık ambalajlardan bir ambalaj, daha büyük ambalajlardan ise en az 200 gram alınarak laboratuvara gönderilir.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Tereyağı, süt, krema veya yoğurttan fiziksel yolla elde edilen, içinde süt yağından başka yağ bulunmayan süt ürünüdür.

Tereyağları elde edildikleri sütün adına göre adlandırılır. (inek, manda, keçi, koyun tereyağı gibi)

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Pastörize tereyağı (kahvaltılık tereyağı) pastörize edilmiş kremadan tekniğine uygun olarak elde edilen, özel koku ve lezzette, asitlik derecesi süt asidi hesabıyla % 0,27 yi geçmeyen tereyağıdır.

Pastörize tereyağları özel ambalajlarıyla ve 5°C ın altında satışa verilebilir.

Pastörize süresi ve derecesi kullanılan pastörize aygıtının özelliğine göre saptanır.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Mutfak tereyağları; asitlik dereceleri süt asidi hesabıyla % 0,63 ü geçmeyen, eritilmemiş tereyağlarıdır. Pastörize edilmiş veya edilmemiş, tuzlu veya tuzsuz olarak satılabilirler. Bunlara mutfak tuzundan başka koruyucu madde karıştırılamaz.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Eritilerek suyundan ve diğer süt ögelerinden ayrılan süt yağına, eritilmiş tereyağı veya sadeyağ denir. Bu yağlarda asitlik derecesi süt asidi hesabıyla% 0,36 yı geçmemelidir.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525K.)

Tereyağlarının rengi, kokusu ve tadı yapıldığı sütün özelliğine uygun olacaktır. Tereyağlarında leffman sayısı (R.M.) 24 ten az olmayacaktır.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Tuzlu mutfak tereyağlarında, mutfak tuzu miktarı % 2 den çok olmamalı ve ambalaj veya etiketinde okunaklı olarak (tuzlu mutfak tereyağı) yazısı bulunmalıdır. Tuzsuz mutfak tereyağlarında % 0,2 den çok tuz bulunamaz.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Süt yağı oranı, pastörize ve mutfaklık tuzsuz tereyağlarında % 82 den, mutfaklık tuzlu tereyağlarında % 80 den, sadeyağlarda ise % 99 dan az olamaz.

Sadeyağlarda katı maddeler ile su oranı % 1'i geçemez. Eritilmemiş tereyağlarında su oranı en çok % 16 olacaktır.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Tereyağlarında peroksit sayısı bir kilogramında 10 miliekivalan gramdan çok olmayacak, pastörize tereyağlarının bir gramında en çok 10 koliform bakteri bulunacak, E coli bulunmayacaktır. Pastörize tereyağlarının bir gramında 50 den çok küf ve maya, 50 den çok proteolitik ve lipolitik jerm bulunmayacaktır.

Tereyağlarında patojen mikroorganizma bulunmayacaktır.

(Değişik: 6/11/1983 - 83/7366 K.)

Pastörize tereyağları, TS. 1331 e uygun olarak yapılmış, üzerine yapımcı firmanın adı, adresi, varsa tescil edilmiş markası, yapıldığı sütün adı, içindeki yağ miktarıyla katkı maddeleri, gün, ay ve yıl olarak yapım tarihi veya seri numarası, son kullanma tarihi, depolama sıcaklığı, pastörize olduğu okunaklı ve silinmeyecek biçimde yazılmış ambalajlar içinde satışa çıkarılacaktır.

(Değişik: 6/11/1983 - 83/7366 K.)

Pastörize edilmemiş tuzlu ve tuzsuz mutfak tereyağlarıyla eritilmiş tereyağlar, TS. 1331 e uygun olarak yapılmış, üzerine yapımcı firmanın adı, adresi, varsa tescil edilmiş markası, tuzlu olup olmadığı, eritilmiş tereyağlarında eritilmiş tereyağı olduğu, net miktarı, seri numarası, ay ve yıl olarak son kullanma tarihi, yağın pastörüze edilmediği, depolanma sıcaklığı, yapıldığı sütün adı, varsa içindeki katkı maddeleri ve miktarları okunaklı ve silinmeyecek biçimde yazılmış kaplar ve ambalajlar içinde satışa çıkarılacaktır.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.) Pastörize edilmemiş mutfak tereyağların ambalajı en az 500 gramlık olacak ve üzerinde çiğ yenmeyeceği açıkça görülecek biçimde yazılacaktır. Ambalajsızlarda bu husus etiketinde belirtilecektir. Etiket yeşil renkte yapılacaktır. Pastörize edilmemiş tereyağlarının kahvaltılık tereyağı olarak satışı yasaktır.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Tereyağlarına, aroma ve lezzet verici tereyağı bakteri kültürleri dışında hiç bir yabancı madde katılamaz; tereyağları içinde kıl, kir, salgı ve dışkı gibi iğrendirici maddeler bulunamaz.

Bu yağlara, yönetmeliğinde belirtilen miktarda betakaroten katılabilir; betakaroten dışında herhangi bir boyayla boyanmaları yasaktır.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Tereyağı ve eritilmiş yağ yapım yerlerinde, bu yağlardan başka yağ yapımı veya bulundurulması yasaktır.

Aynı yerlerde depo edilmesi zorunluluğu varsa, diğer yağların tereyağlarından ayrı oda veya bölmelerde bulundurulması gerekir.

Perakende satışa verilen tereyağlarının 10°C ın altında, 2 aydan daha uzun süre saklanacak tereyağların - 15°C nin altında bulundurulması zorunludur.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Tereyağları aşağıda yazılı hallerde taklit veya tağşiş edilmiş sayılırlar:

a) Bu Tüzükte öngörüldüğü halde etiketi olmayan veya kapları ve ambalajları üzerinde öngörülen açıklamaları bulunmayan veya eksik olan ya da etiketindeki, ambalajındaki veya kabındaki açıklamalara uygun bulunmayanlar,

b) İçindeki süt yağı oranı 79 uncu maddede saptanandan aşağı bulunanlar,

c) Asitlik dereceleri, 74, 76, 78 inci maddelerde gösterilenden çok, leffman derecesi 77 nci maddede gösterilenden az olanlar,

d) Tuz oranları 78 inci maddede belirtilenden çok veya zararsız da olsa izin verilmemiş bir madde karıştırılmış olanlar,

e) Pastörize edilmemiş süt veya kremalarla yapıldığı halde pastörize tereyağı adıyla satışa çıkarılanlar,

f) Asitlik derecesini düşürmek veya suda eriyen uçucu asit derecesini yükseltmek için kimyasal bir madde katılmış olanlar,

g) 82, 83, 84 üncü madde hükümlerine uygun olmayanlar.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Tereyağları aşağıda yazılı hallerde sağlığa az veya çok zarar verecek derecede bozulmuş sayılırlar:

a) Asitlik dereceleri süt asidi hesabıyla % 0,63 ü geçen pastörize tereyağlarıyla % 0,9 u geçen diğer tereyağlar,

b) Temiz olmayan veya tereyağının niteliğini bozacak kap ve ambalajlarda satışa çıkarılanlar,

c) Acımış, bozulmuş, küflenmiş, demir, bakır vb. maddelerden, bakteri ve küf üremesinden ileri gelen renk ve kokusu olanlar,

d) İçinde patojen mikroorganizma veya toksinleri bulunanlar,

e) Özellikleri 80 inci maddede belirtilenlere uymayanlar.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

İçine herhangi bir amaçla zehirli veya sağlığa zararlı bir madde karıştırılmış olan tereyağları, sağlığı az veya çok bozacak derecede taklit ve tağşiş edilmiş sayılırlar.

(Değişik: 6/3/1980 - 8/525 K.)

Büyük kaplarda bulunan tereyağlardan muayene ve analiz için alınacak numune, özel yağ sondasıyla ve çeşitli yönlere sokularak alınır.

Yağ sondası yoksa, homojen olmasını sağlamak için numune kabın çeşitli kısımlarından alınır. Numune miktarı 200 gramdır. Kuru, temiz, passız teneke bir kutu veya cam kavanoz içine alınır. Numune olarak küçük ambalajlarda 125 gramdan az olmamak üzere bozulmamış tam bir paket alınır.

Pastörize tereyağı numuneleri 5°C nin altında laboratuvara gönderilir.

Bakteriyolojik muayene ve analiz numuneleri aseptik koşullarda alınarak, steril kaplar içinde 5°C ın altında ve 24 saat içinde laboratuvara gönderilir.

İnsan gıdası olarak kullanılacak hayvan yağları:

A) Ham iç ve kuyruk yağları, domuz yağları,

B) Eritilmiş iç ve kuyruk yağları,

C) Eritilmiş ve rafine edilmiş iç ve kuyruk yağları,

D) Hayvani margarinler,

olarak dört sınıfa ayrılırlar.

Ham iç ve kuyruk yağları; sıhhatli kasaplık hayvanların muhtelif yağlı uzuvlarından mihaniki bir surette ayrılan yağlardır. Bu yağlar sığır içyağı, koyun kuyruk yağı, koyun böbrek yağı, domuz yağı gibi elde edildikleri uzvun ve hayvanın ismi ile adlandırılıp taze olarak satlığa çıkarılırlar. Deri kazıntılarından elde edilen yağların yemeklik yağ olarak satışı yasaktır.

Yukarki maddede yazılı yağlar normal olarak bünyeleri içinde bulunanlardan başka hayvanın diğer nesiçlerini veyahut herhangi yabancı bir un-suru ihtiva etmiyecekler, bozulmuş, kokmuş, küflenmiş ve kirlenmiş olmayacaklardır.

Sıhhatli kasaplık hayvanların iç ve kuyruk yağlarının eritilerek yağdan gayrı nesiçlerden ve yabancı unsurlardan tamamiyle ayrılması ile elde edilen yağlardır. Bu yağlar tedarik edildikleri hayvanın ve uzuv isminin de ilavesiyle eritilmiş sığır içyağı veya eritilmiş koyun kuyruk yağı diye adlandırılırlar.

(Değişik: 21/3/1956 - 4/6999 K.)

Eritilmiş iç ve kuyruk yağları; özel koku, renk ve lezzette olacaklardır. Terkiplerindeki safi yağ miktarı % 96 dan aşağı olmıyacak, tuz miktarı tuzsuz olanlarda % 0,5 den ve tuzlu olanlarda % 5 ten, asiditeleri % 2 dereceden fazla bulunmıyacaktır. İçinde hayvanın uzuv veya nesiç parçaları bulunmıyacak, zarar-sız da olsa herhangi bir kimyevi maddeyi ve yabancı bir yağı ve deri kazıntı yağlarını ihtiva etmiyecekler ve hiç bir boya ile boyanmış olmıyacaklardır.

Eritilmiş iç ve kuyruk yağlarının satış kapları üzerinde; yağıeriten imalathanenin isim ve adresi, yağın elde edildiği hayvanın ve uzvunun ismi, tuzlu veya tuzsuz olduğu açıkça yazılı bir etiket bulunacaktır.

Bu yağların tereyağlarına, nebati ve hayvani margarinlere ve rafine yağlarına mahsus ambalajlar içine konması ve satış ve depo yerlerinde bu yağlara mahsus reyonlar içinde bulundurulması yasaktır.

Sıhhatli kasaplık hayvanların iç ve kuyruk yağlarının eritilerek yağdan başka nesiç ve uzuv parçalarından tamamiyle temizlendikten sonra (36) derece altında erimiş olarak kalan kısımlarının bu derecenin üstünde katılaşan kısımlarından ayrılmasiyle elde edilerek özel koku ve lezzetlerinin tamamiyle izalesi ve asiditelerinin tadili için fizik ve kimyevi bir işlemeye tabi tutulmak suretiyle istihsal edilen yağlara rafine hayvan yağı denir. Bu yağlar rafine kuyruk yağı, rafine iç yağı gibi tedarik edildikleri hayvanların isimlerinin ilavesiyle adlandırılarak satışa çıkarılırlar.

(Değişik: 21/3/1956 - 4/6999 K.)

Rafine hayvan yağları elde edildikleri ham yağların koku ve lezzetlerinden tamamiyle ari olacak ve erime dereceleri (37) derecenin altında bulunacaktır. Rafinaj ameliyesi esnasında kullanılan hiç bir kimyevi maddeyi ihtiva etmiyecekler asidite dereceleri % 1 den ve tuz miktarı da tuzlu olanlarda % 5 den, tuzsuz olanlarda % 0,5 ten fazla olmıyacaktır.

Rafine hayvan yağlarının içine imal esnasında % 2 nispetinde patates nişastası ilavesi mecburidir. Rafine hayvan yağlarının içindeki saf yağmiktarı % 95 ten aşağı olmıyacaktır. Bu yağlara diğer başka bir yağ veya zararsız da olsa her türlü kimyevi maddeler katılması ve boyanması yasaktır.

(Değişik: 21/3/1956 - 4/6999 K.)

Rafine hayvan yağlarının satış kabları üzerinde (Rafine hayvan yağı) yazısiyle beraber, bunu imal eden müessesenin isim ve adresi, yağın elde edildiği hayvanın adı, tuzlu veya tuzsuz olduğu açıkca yazılı bir etiket bulunacaktır. Bu yağların, satış ve depo yerlerinde, tereyağlarına, margarinlere veyahut sertleştirilmiş yağlara mahsus reyonlarda (Kısımlarda) bulundurulması yasaktır.

(Değişik: 21/3/1956 - 4/6999 K.)

Rafine hayvan yağı imal eden müesseseler, gerekli sıhhi ve teknik tesisleri ihtiva ettikleri mahalli sıhhat memurlarının raporu ile anlaşıldıktan sonra sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletinin müsaadesi ile açılıp faaliyette bulunabilirler. Bu imalathanelerde iptidai madde olarak kullanılan yağlardan başka hayvani veyahut nebati diğer bir yağın aynı zamanda imali, depo edilmesi vesatılması yasaktır.

(Değişik: 21/3/1956 - 4/6999 K.)

Sıhhatli kasaplık hayvanların yağlarının hararetle eritilip yağdan gayrı nesiç ve uzuv parçalarından ve yabancı diğer unsurlarından tamamiyle temizlendikten sonra azami 32 hararet derecesinde kristalize edilerek bu derecede mayi halinde bulunan yağ kısımlarının (Oleonun) yine bu derecede katılaşmış olan yağ kısımlarından 28 - 30 derecede yapılan presyonla ayrılıp koku ve lezzetlerinin tamamile izalesi ve asiditelerinin tadili için fiziki ve kimyevi bir rafineameliyesine tabi tutulduktan sonra veyahut bu rafine edilmiş oleo içine 119uncu madde gereğince rafine edilmiş yemeklik nebati yağlarla veya sertleştirilmiş yemeklik nebati yağlarla karıştırıldıktan sonra margarin tekniğinin icabettirdiği tarzda normal veya yağı alınmış pastörize veya süt tozundan yapılmış sütlerle veyahut krema ile yayıklanıp emülsiyona edilecek tereyağı manzara, lezzet ve kıvamını haiz olacak surette hususi bir teknik ile işlenerek elde edilen yüksek kaliteli yağlara margarin ismi verilir.

(Değişik: 10/12/1959 - 4/12500 K.)

Margarinler yapıldıkları yağların koku ve lezzetlerinden tamamiyle ari olacakları ve erime dereceleri (36) derecenin altında bulunacaktır. İmal esnasında ilave edilmiş süt veya kremadan ileri gelme en fazla % 10 nispetinde süt yağını ihtiva edebilecek, asidite dereceleri % 2, tuz miktarı da tuzsuz margarinler % 0,5, tuzlu olanlarda % 5 i geçmiyecektir.

Margarinlere % 5 nispetine kadar nebati lesitin ilave edileceği gibi Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletinden alınacak müsaade ile beher gramında bir milletlerarası ünite D vitamini ve 20 milletlerarası ünite A vitaminleriyle vitaminize edilebilirler.

Margarinlerin ihtiva ettikleri safi mecmu yağ miktarı % 82 den aşağı olmayacaktır. Bu yağlara yukardaki maddede gösterilenlerden başka bir yağ ve zararsız da olsa herhangi bir kimyevi madde karıştırılması ve boyanması yasaktır. Ancak boya talimatnamesi hükümlerine göre kullanılması yasak olmayan nebati veya suni uzvi boyalardan birisiyle hafifçe boyanabileceği gibi zararsız kimyevi maddelerle de kokulandırılabilir.

(Değişik: 16/5/1953 - 4/808 K.)

Margarinler 1/8,1/4,1/2,1 ve 2 kiloluk parşumen, alüminyum varak ve benzeri sair yağ geçirmiyen ve sıhhate muzır olmıyan maddeler ile yapılan ambalajlar veya 2 - 20 kiloluk teneke kablar içinde kapalı olarak satılacak ve her türlü ambalaj üzerine beyaz zemin üzerinde bir kiloya kadar ambalajlarda 1 santimetre büyüklüğünde ve daha büyük ambalajlarda 2 - 3 santimetre büyüklüğünde mavi harfler ile (hayvani veya nebati margarin) ibaresiyle beraber kolayca okunacak surette imalathanenin isim ve adresi, içindeki yağ miktarı ve ilave edilmiş olduğu takdirde 100 gramının ihtiva ettiği A ve D vitaminleri miktarı, miligram ve Milletlerarası ünite olarak matbu bir şekilde yazılmış bulunacaktır. Bu ambalajlar haricinde, açıkta veyahut ambalajı bozulmuş bir halde margarin satışı yasaktır.

Margarinlerin depo edildiği ve satıldığı reyyonlar diğer bütün yağların bulunduğu kısımlardan ayrılmış olacaktır.

(Değişik: 21/3/1956 - 4/6999 K.)

Margarin imalathaneleri, her türlü teknik ve sıhhi şartları haiz oldukları mahalli sıhhat teşkilatınca kabul edildikten sonra Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletince verilecek müsaade ile açılıp çalışabilirler. Bu imalathanelerde margarin iptidai maddesi olarak kullanılmağa müsaade edilmiş maddelerden başka veya diğer yağları aynı zamanda bulundurmak veya bunları imal etmek yasaktır.

Ham iç ve kuyruk yağları:

a) Evvelden kıyma halinde hazırlanarak satışa çıkarılan veya içinde yağ kitlesinin bünyesinde bulunan normal nesiçlerden başka, yabancı nesiçler veya unsurlar karıştırılmış olan veyahut kasaplık olmayan hayvanlardan alınan ham iç ve kuyruk yağları taklit veya tağşiş edilmiş sayılırlar.

b) Bozulmuş, kokmuş, kurtlanmış veya küflü olan veya hasta hayvanlardan tedarik edilen veyahut içinde, insanlarda hastalık yapan mikroplar bulunan iç ve kuyruk yağları sağlığa az veya çok zarar verecek derecede bozulmuş sayılırlar.

c) Ölmüş hayvanlardan tedarik edilen veya içine zehirli her türlü yabancı maddeler karıştırılmış olan iç ve kuyruk yağları sağlığa zarar verecek şekilde taklit veya tağşiş edilmiş sayılırlar.

Eritilmiş iç ve kuyruk yağları:

a) İçindeki safi yağ miktarı Tüzükte gösterilen miktardan aşağı ve tuz miktarı muayyen nispetlerden fazla bulunanlar, içine zararsız da olsa herhangi bir yabancı madde veya boya veyahut diğer bir yağ ilave edilmiş bulunan üzerinde gerekli izahları, havi etiketleri bulunmayan veya bu etiketi noksan olanlar, kasaplık 775 olarak etlerinin yenilmesine müsaade edilmemiş hayvanlardan tedarik edilen eritilmiş iç ve kuyruk yağları taklit veya tağşiş edilmiş sayılırlar:

b) Bozulmuş, kokmuş, kurtlanmış, küflenmiş olan, içinde hayvan necis veya uzuv parçalarını veya deri kazıntısı yağlarını ihtiva eden acımış olan, hasta hayvanlardan tedarik edilen, içinde insanlarda hastalık yapan mikropları ihtiva eden eritilmiş iç ve kuyruk yağları, Sağlığa az veya çok zarar verecek derecede bozulmuş sayılırlar.

c) Ölmüş hayvanlardan tedarik edilen veya içine zehirli herhangi bir madde ilave edilmiş olan eritilmiş iç ve kuyruk yağları sağlığa zarar verecek derece taklit veya tağşiş edilmiş sayılırlar.

Rafine hayvan yağları:

a) İçindeki safi yağ miktarı Tüzükte gösterilen nispetten aşağı olan ve tuz miktarı muayyen nispetlerden fazla olan, erime derecesi (37) derecenin üstünde bulunan, içine patates nişantası ilave edilmemiş olan, içine zararsız da olsa yabancı herhangi bir madde ve diğer bir yağ ilave edilmiş olan, boyanmış bulunan ham yağın özel koku ve lezzeti giderilmemiş olan üzerindeki etiketinde veya ambalajında, Tüzükte tarif edilen tarzda yazısı bulunmayan veya bu etiket ve ambalaj yazıları noksan olan veya kasaplık olarak insanlar tarafından yenilmesine müsaade edilmemiş hayvanlardan tedarik edilen, diğer yağlara mahsus reyyonlar içinde depo edilen veya satılan rafine hayvan yağları taklit veya tağşiş edilmiş sayılırlar.

b) Bozulmuş, kokmuş, kurtlanmış, küflenmiş, acımış olan, hasta hayvanlardan tedarik edilen veya içinde insanlarda hastalık yapan mikroplar bulunan, rafinaj ameliyesi esnasında kullanılan kimyevi maddeleri ihtiva eden, içinde deri kazıntı yağları veya hayvan necisleri ve uzuv artıkları bulunan rafine hayvan yağları sağlığa zarar verecek derecede bozuk sayılırlar.

c) Ölmüş hayvanlardan tedarik edilen veya içine herhangi zehirli bir madde katılmış olan rafine yağları sağlığı bozacak derecede taklit veya tağşiş edilmiş sayılırlar.

Hayvani margarinler:

a) (Değişik: 10/12/1959 - 4/12500 K.) Tüzükte yazılı şartlara uygun bir teknik ile hazırlanmayan, içindeki safi yağ miktarı muayyen nispetten az, tuz ve su miktarı bu nispetlerden fazla olan, içindeki süt yağı miktarı % 10 dan velesitin miktarı % 5 den fazla olan, tamamı ile erime derecesi 36 derecenin üstünde bulunan veya içine zararsız da olsa bu tüzükte ilavesine müsaade edilmemiş herhangi bir madde katılmış olan veyahut 100 üncü maddede yazılı vasıflara uymayan diğer yağlarla karıştırılmış olan; lezzet, görünüş ve kıvamları tereyağı vasıflarına uymayan; tüzükte tarif edilen ambalajlar haricinde satışa çıkartılan veya ambalajları üzerindeki yazıların tüzükte tarif edilen kayıtlara uymayan, içindeki vitamin miktarı etiketlerindeki yazılı miktarlardan aşağı olan margarinler taklit veya tağşiş edilmiş sayılırlar.

b) Bozulmuş, kokmuş, kurtlanmış, küflenmiş, acımış olan, hasta hayvanlardan tedarik edilen veya içinde insanlarda hastalık yapan mikroplar bulunan, rafinaj esnasında kullanılan kimyevi maddeleri ihtiva eden, içinde deri kazıntı yağlarının, hayvan necisleri veya uzuv bakiyeleri bulunan.

c) Ölmüş hayvanlardan tedarik edilen yağlarla yapılan veya içine zehirli bir madde katılan margarinler sağlığı bozacak derecede taklit veya tağşiş edilmiş sayılırlar.

Erimiş, rafine hayvani yağlarla, margarinden, alınacak nümune miktarı 250 gramdır. Bu nümuneler tereyağı nümuneleri için tesbit edilen vasıfları haiz kaplarla laboratuvara gönderilir.

İnsan gıdası olarak kullanılan nebati yağlar: Bazı nebatların dane, meyva gibi çeşitli kısımlarında mihaniki usullerle çıkartılarak;

A) Doğrudan doğruya veya süzüldükten sonra kullanılan tabii nebati yağlar,

B) Rafine nebati yağlar,

C) İdrojenle sertleştirilmiş nebati yağlar,

D) Nebati margarinler,

olmak üzere 4 sınıfa ayrılırlar;

Bazı nebatların meyva, tohum, çekirdek gibi kısımlarından ezilip sızdırılmak suretiyle çıkartılan mayi yağlara nebati yemeklik yağ denilir; Bunlar zeytinyağı, susamyağı, pamukyağı gibi çıkarıldıkları nebatın ismi ile adlandırılarak satılırlar;

(Değişik: 13/12/1966 - 6/7445 K.)

Yemeklik zeytinyağları; natürel (vierges), rafine (raffinees), tip (huiles pures d'olive) zeytinyağları olmak üzere üç sınıfa ayrılır.

A – Natürel (Vierges) zeytinyağı:

Olgun zeytin tanelerinden sızma veya basınçla çıkarılan santrüfüjleme, dinlendirme ve süzme gibi yalnız fiziksel ve mekanik işlemlere tabi tutulan ve hiçbir kimyasal işlem görmeyen zeytinyağlarıdır.

Natürel zeytinyağları dört türe ayrılır:

1) Sızma (Extra) zeytinyağları:

Tadı üstün nefasette ve serbest yağ asitleri % 1'i geçmeyen natürel zeytinyağlarıdır.

2) Extra-extra (Fine) zeytinyağları: Extra zeytinyağı özelliğinde olup serbest yağ asitleri % 1,5'i geçmeyen natürel zeytinyağlarıdır.

3) Extra (Courante) zeytinyağları: Normal zeytinyağı tadında olup serbest yağ asitleri en çok % 3 olan natürel zeytinyağlarıdır. (Bu asiditede % 10 tolerans kabul edilir.)

4) Birinci yemeklik zeytinyağları: Normal yemeklik özelliğini kaybetmemiş ve serbest yağ asitleri % 4,5 i geçmeyen natürel zeytinyağlarıdır.

B – Rafine (Rafinees) zeytinyağı:

Natürel zeytinyağlarının nötrleştirme, ağartma ve koku giderme gibi işlemlere tabi tutularak arıtılması suretile elde edilen zeytinyağlarıdır.

Bu işlemlerde kullanılan maddeler ile metodlar sağlığa zararlı olmayacaktır.

C – Tip (Huiles pures d'olive) zeytinyağı:

Bu Tüzükte kabul edilen natürel zeytinyağlarının rafine zeytinyağları ile karıştırılması suretile elde edilen zeytinyağlarıdır.

Tip zeytinyağları üç türe ayrılır.

1) Rivyera (Riviera) tipi zeytinyağları: Serbest yağ asitleri % 1 i geçmeyen tip zeytinyağlarıdır.

2) A tipi zeytinyağları: Serbest yağ asitleri % 1,5 i geçmeyen tip zeytinyağlarıdır.

3) B tipi zeytinyağları: Serbest yağ asitleri % 2,5 i geçmeyen tip zeytinyağlarıdır.

Parantez içindeki isimlerin iç piyasa için kullanılması mecburi değildir.

(Değişik: 13/12/1966 - 6/7445 K.)

– Natürel, rafine ve tip halindeki yemeklik zeytinyağlar; 20 santigrat derecede berrak, tortusuz, kendilerine has normal lezzetlerde ve yabancı kokulardan ari olacak ve mineral, sentetik, esterifiye veya herhangi bir yabancı yağla karıştırılmış, boyanmış veya içine yabancı bir madde katılmış olmayacaktır. Renk altın sarısından yeşile kadar değişebilir. Rafine zeytinyağları açık sarı renkte olabilir.

Yemeklik zeytinyağlarına Özel Yönetmeliğinde müsaade olunan cins ve miktarda antioksidan maddeler katılabilir.

Yemeklik zeytinyağlarında peroksit sayısı miliekivalan gram/1 Kilogram olarak, natürel zeytinlağlarında 20'yi, rafine zeytinyağlarında 9'u ve tip zeytinyağlarında 12'yi geçemez.

Bu yağlara ait diğer özellikler yemeklik zeytinyağı standardına uygun olacaktır.

(Değişik: 21/3/1956 - 4/6999 K.)

Zeytinyağlarından maada diğer nebati yemeklik yağların da, berrak, tortusuz, koku ve lezzetleri tabii ve asidite dereceleri oleik asit hesab ile (% 1,5) u geçmemelidir. Bu yağlarda acılık (Kreis) teamülü pembelik hududunu geçmemek üzere hafif müsbet olabilir.

Her türlü yemeklik nebati yağların boyanması, içine herhangi bir maksatla yabancı maddeler ilavesi ve muhtelif nevi nebati yağların birbirleriyle ve hayvani veyahut madeni yağlarla karıştırılması yasaktır.

(Değişik: 13/12/1966 - 6/7445 K.)

Perakende veya toptan satışa arzedilen her türlü bitkisel yağların ambalajları üzerinde, piyasaya arzedenin adını ve adresini varsa markasını, net vebrüt ağırlığını, parti seri numarasını, sınıfını (Zeytinyağlarında ayrıca türünü) gösterir, göze çarpacak ve kolaylıkla silinmiyecek surette yazılmış, bir etiket bulundurulur.

Yemeklik zeytinyağları etiketi üzerinde bunlardan başka "Türk malı" ibaresi ile TS işareti ve numarası bulundurulacak ve etiketlerdeki yazılar standardta belirtilen puntolarla yazılmış olacaktır.

Natürel, rafine ve tip zeytinyağları, standardında belirtilen vasıf ve şartlara uygun kapalı kaplar içinde satışa arz olunurlar.

Tortulu, bulanık, renkleri bozulmuş, lezzetleri acımış veya kokuları ağırlaşmış nebati yağların, yenilmelerinde hiç bir mahzur meydana getirmiyecek usullerle bir tasfiyeye tabi tutularak her türlü bozukluklarının ıslahı ile elde edilen nebati yağlara; (rafine nebati yağlar) denir.

Bu yağlar, rafine zeytin yağı, rafine susam yağı gibi istihsal edildikleri nebatın isminin ilavesi ile adlandırılarak satılırlar. Hindistan cevizinden rafine edilerek elde edilen katı kıvamlı rafine yağı vejetalin (koko yağı) ve hurmadan elde edilen rafine yağa da palm yağı ismi verilir.

Mayi ve sulp rafine yağlar eritildikten sonra tamamı ile berrak, renksiz veyahut açık sarı renkli, tortusuz ham yağın özel koku ve lezzeti giderilmiş olacak ve asiditeleri oleik asit hesabı ile % 0,3 ü geçmiyecek, acılık taamülü menfi bulunacaktır.

(Değişik: 13/12/1966 - 6/7445 K.)

Rafine bitkisel yağlar, rafinaj esnasında kullanılan hiç bir kimyasal madde ve serbest alkali veya sabunu ihtiva etmeyeceklerdir. Bu yağların boyanması ve içlerine yabancı bir madde veya sentetik, esterifiye veya başka bir yağ ilavesi ve muhtelif nevi rafine bitkisel yağların birbirleriyle karıştırılması yasaktır.

Rafine bitkisel yağların aynı neviden olan ve rafine olmayan fazla asitli yağlarla karıştırılarak tip yağ ismi altında satılmasına müsaade edilir. Bu yağlar tip zeytinyağlar hakkındaki hükümlere tabidir.

(Değişik: 21/3/1956 - 4/6999 K.)

Rafine nebati yağların her türlü ambalajları üzerinde hangi nevi rafine yağı olduğu, rafinaj yapan imalathanenin veya ihzar edenin isim ve adresi ve içindeki beş kiloya kadar olanlarda (Beş kilo dahil) net yağ miktarı açıkca ve matbu olarak yazılmış bir etiket bulundurulması mecburidir.

(Değişik: 21/3/1956 - 4/6999 K.)

Rafine yağı imalathaneleri, gerek sıhhi gerekse teknik bakımından gerekli şartları haiz oldukları mahalli sıhhat teşkilatınca anlaşıldıktan sonra Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletince verilecek müsaade ile açılıp çalışabilirler.

Adi derecede mayi halinde bulunan nebati yağların rafine edildikten sonra hususi bir teknik ile idrojene edilerek kıvamlarının sertleştirilmesi ile elde edilen katı yağlara idrojene edilmiş nebati yağlar derler.

Bu yağlar, (idrojene pamuk yağı) veyahut (sertleştirilmiş pamuk yağı), (idrojene susam yağı) veyahut (sertleştirilmiş susam yağı) gibi istihsal edildikleri nebatın isminin ilavesi ile adlandırılarak satılır.

Sertleştirilmiş nebati yağlar adi derecede beyaz renkte, katı kıvamda, yapıldığı ham yağın özel koku ve lezzeti giderilmiş olacak ve eritildikleri zaman tamamiyle berrak, tortusuz, renksiz, veyahut çok açık renkli mütecanis bir mayi yağ halini alacaktır. İhtiva ettikleri safi yağ miktarı % 98den aşağı ve asidite dereceleri rafine nebati yağlar için kabul edilen hadden fazla olmayacak, erime derecesi (37) dereceyi geçmiyecektir.

Sertleştirilmiş nebati yağlar; gerek rafinaj ve gerekse sertleştirme esnasında kullanılan hiç bir kimyevi madde ve serbest kalevıyi ihtiva etmiyeceklerdir. Bu yağların boyanması, içlerine her ne maksatla olursa olsun yabancı bir madde veyahut diğer bir yağ ilavesi ve muhtelif nevi sertleştirilmiş nebati yağların birbirleriyle karıştırılması yasaktır.

(Değişik: 21/3/1956 - 4/6999 K.)

Sertleştirilmiş nebati yağların konuldukları kablar üzerinde, hangi nevi sertleştirilmiş nebati yağ olduğu, imalathanenin veya ihzar edenin isim ve adresi, içindeki beş kiloya kadar (Beş kilo dahil) ambalajlarda net yağ miktarı açıkca yazılı bir etiket bulunacaktır.

(Değişik: 21/3/1956 - 4/6999 K.)

Sertleştirilmiş nebati yağ imalathaneleri gerek sıhhi ve gerekse teknik şartları haiz oldukları mahalli sıhhat teşkilatınca anlaşıldıktan sonra Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletince verilecek müsaade ile açılıp çalışabilirler.

Bu imalathanelerde her türlü hayvani yağların imal edilmesi veya bulundurulması yasaktır.

Tamamiyle rafine edildikten ve icabında idrojenle sertleştirildikten sonra, normal veya yağı alınmış pastörize sütlerle veya krema ile çalkalanmak suretiyle lezzet, manzara, kıvam bakımından tereyağ vasıflarını ihtiva edecek surette işlenmiş yüksek kaliteli nebati yağlara (nebati margarin) denir. Bu yağlara % 5 nispetinde nebati lesitin ve 9,101 ve 103 üncü madde şartları dahilinde A ve D vitaminleri ilave edilebilir.

(Değişik: 10/12/1959 - 4/12500 K.)

Yukarıki maddede yazılı yağlar, manzara, renk, lezzet ve kıvam bakımından tereyağı vasıflarında olacaklar ve erime dereceleri (36) dereceyi geçmiyecek ve diğer fiziki ve kimyevi vasıfları hayvani margarinlerin aynı olacaklardır.

Nebati margarinlerin ihtiva ettikleri safi yağ miktarı % 82den aşağı olmıyacak ve tuz miktarı tuzsuz olanlarda % 0,2 den, tuzlu olanlarda % 2 den fazla bulunmıyacaktır.

(Değişik: 10/12/1959 - 4/12500 K.)

Tamamiyle rafine ve kısmen selektif bir tarzda idrojene edilmiş nebati yağların, süt veya krema katılmadan, hususi surette kristalize ve homogeneize edilerek kıvam, görünüş, renk, lezzet ve rayiha bakımından eritilmiş tereyağı vasıflarında hazırlanan mahsule (Mutfak yemeklik nebati margarin) denir.

Bu yağlar % 99 safi yağı ihtiva edecek, erime noktaları 36 santigrat derecesinin üstünde olmıyacak ve asidite dereceleri asit oleik hesabiyle % 0,2 yi geçmiyecektir.

(Değişik: 6/11/1983 - 83/7366 K.) Bu yağlar, diğer margarinler gibi, vitaninize edilebilir ve içlerine Yönetmeliğinde izin verilen boya ve zararsız koku maddeleri konabilir. Bu yağlar, TS. 2812 ye uygun olarak yapılmış ambalajlarda satılırlar.

133, 134, 135 ve 136 ncı maddeler mutfak yemeklik nebati margarinler için de uygulanır.

(Değişik: 16/5/1953 - 4/808 K.) Nebati margarinlerin imalathanelerinin şartları ve ambalaj, etiket ve satış şekilleri, hayvani margarinler hakkındaki hükümlere tabidir.

Sanayide kullanılacak her nevi hayvani ve nebati yağlar bu Nizamname hükümlerine tabi değildir.

(Değişik: 13/12/1966 - 6/7445 K.)

Her türlü bitkisel yemeklik yağlar (natürel, rafine, tip, idrojene yağlar ve bitkisel margarinler) aşağıdaki hallerde taklit veya tağşiş edilmiş sayılırlar:

a) Üzerinde etiketleri bulunmayan veya etiketlerinde bu Tüzük ile yazılması mecburi kayıtları ihtiva etmeyen, cins ve nevileri etiketlerinde gösterilen yağların vasıfları bu Tüzükte kendileri için tesbit edilen fiziksel ve kimyasal özelliklere uymayan veya etiketleri noksan bulunan her türlü yemeklik bitkisel yağlar, ambalajları ve üzerindeki yazıları Tüzük hükümlerine uymayan nebati margarinler,

b) Diğer nevi yemeklik bitkisel veya hayvansal veya esterifiye yağlarla karıştırılmış olan natürel, rafine, tip ve sertleştirilmiş bitkisel yağlar,

c) İçlerine zararsız da olsa, müsaade edilenler dışında, boya veya herhangi bir yabancı madde katılmış olanlar,

d) Bulanık ve tortulu (katı yağlar eritildikten sonra) her türlü bitkisel yağlar. (Margarinlere katılmasına müsaade edilen maddelerden ileri gelme bulanıklık veya tortu bu kaydın dışındadır.)

(Değişik: 13/12/1966 - 6/7445 K.)

Her türlü bitkisel yemeklik yağlar (natürel, rafine, tip idrojene yağlar ve bitkisel margarinler) aşağıdaki hallerde sağlığa zarar verecek derecede bozulmuş sayılırlar:

a) Fena kokulu, küflenmiş her türlü yemeklik bitkisel yağlar,

b) Asiditeleri 4,5 'i geçen zeytinyağları, asiditeleri 2,5 i geçen tip yağlar ve diğer nevi sıvı yemeklik bitkisel yağlar ve rafine, sertleştirilmiş bitkisel yağlar ve bitkisel margarinler,

c) Peroksit sayısı miliekivalan gram/1 kilogram olarak, 20 yi geçen natürel zeytinyağları, 9 u geçen rafine zeytinyağları ve diğer bitkisel rafine yağlar, 12 yi geçen tip zeytinyağları,

d) İçinde hastalık yapan mikroplar bulunan yağlar,

e) Yağ ile temas satıhlarında kurşun, antimuan, çinko, bakır gibi zehirli maddeler ihtiva eden veya yağların vasıflarını bozan kaplara veyahut ambalajlara konulmuş olan yağlar.

(Değişik: 13/12/1966 - 6/7445 K.)

Her türlü bitkisel yemeklik yağlar (natürel, rafine, tip, idrojene yağlar ve bitkisel margarinler) aşağıda yazılı hallerde sağlığa az veya çok zarar verecek derecede taklit veya tağşiş edilmiş sayılırlar:

a) İçlerine her ne maksatla olursa olsun sağlığa zararlı bir madde katılmış olanlar,

b) Her türlü madeni yağlarla, veya sanayide kullanılmasına müsaade edilmiş olan nebati yağlarla karıştırılmış olanlar.

Muayene ve tahlil için her türlü yemeklik nebati yağlardan 250 gram numune alınır ve ağzı imtizaçlı cam veya mantar kapaklı temiz ve kuru bir şişe veya kavonoz içinde laboratuvara gönderilir.

Kasaplık hayvan etleri tabirile; kasaplık ismi altında insan gıdası olarak doğrudan doğruya veya çeşitli gıda müstahzarları yapmak suretiyle etlerinin yenilmesine müsaade edilmiş hayvanların, deri, baş, ayak ve ahşa kısımlarından ayrılmış olan taze veya fenni soğuk hava depolarında usulü dairesinde muhafaza edilmiş etler ile buna yapışık olan kemik, veter, sıfak ve yağları anlaşılır.

Bu etler erkek kıvırcık eti, dişi karaman eti gibi tedarik edildikleri hayvanın ırk, nevi ve cinsine (hangi hayvan eti olduğu, erkek veya dişi bulunduğu)na göre vasıflandırılarak satılırlar.

Doğumlarından itibaren mahalli belediyelerce tesbit edilecek müddetler zarfında yalnız kuzular, kasap dükkanlarında mütat olarak beraber bulundurulan baş ve bazı ahşa kısımlariyle birlikte ve domuzlar derileriyle satılabilirler.

Doğrudan doğruya et halinde satılan veya çeşitli gıda müstahzarlarının yapılması için kullanılan etlerin, Sağlık Bakanlığınca müsaade edilmiş mezbahası olan yerlerde, bu mezbahalarda kesilmiş hayvan etleri olması ve Hayvan Sağlık Zabıtası Tüzüğü ve etlerin Teftiş Yönetmeliği hükümlerine göre muayene edilmiş ve buradaki şartlara uygun damgalanmış olması mecburidir.

(Değişik: 21/3/1956 - 4/6999 K.)

Etler ve etlerden ayrılmış olan yenebilir diğer hayvan aksamı, muhafaza edildikleri veya satıldıkları yerlerde vasıfları bozulmayacak ve kirlenmiyecek şartlarda, toz ve sinekten korunmuş serin ve temiz yerlerde veya fenni soğuk hava depolarında veya dolaplarında asılı bulundurulacak ve üzerlerinde 137 nci maddede yazılı vasıflarını belirtmek üzere hayvanın (Irk, nevi ve cinsini) gösteren madeni bir etiket asılmış olacaktır.

Evvelden hazırlanmış kıyma halinde et satmak yasaktır. Ancak, gıda endüstrisinin bugünkü fenni icaplarını haiz ve devamlı veteriner kontrolü altında bulunan bu işe mahsus soğuk hava depoları atelyelerinde hazırlanıp dışarıya hiç bir surette sızıntı vermiyen hususi ambalajlar içinde ve dondurulmuş veya soğutulmuş olarak muhafaza edilen ve bu ambalajla bu müesseselerde veya bu müesseselere ait dükkanlarda satılan ve normal olarak ete bağlı yağdan başka içinde hayvanın diğer aksamı ve yabancı hiç bir madde bulunmayan çiğ kıymalar, bu hükümden müstesnadır. Bu müesseselerin kurulup çalışmaları, mahalli sıhhat teşkilatının raporu üzerine Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletinin müsaadesine bağlıdır.

Dondurulmuş olarak devamlı muhafaza usulü ile saklanmış etler, kasap dükkanlarında bu etlerin vasıflarını muhafaza etmelerine yetecek derecede soğutulmuş soğuk hava depo veya dolaplarında bulundurulacak ve bu etlerin üzerlerine dondurularak saklandığını bildirir ayrıca bir etiket konulacaktır.

Mezbahalardaki sıhhi muayene neticesinde şarta bağlı olarak yenilmesine müsaade edilen etler, resmi makamların nezareti altında gerekli muamelelere tabi tutulduktan sonra mahiyetleri açıkça bildirilmek suretiyle belirli yerlerde satılabilir. Bu etlerin lokanta, aşçı dükkanları gibi umuma mahsus gıda maddeleri hazırlayan müesseselerde kullanılması yasaktır.

Bu Tüzüğün tatbikatında etlerinin yenilmesi mütad olan tuzlu veya tatlı su hayvanlarına balık denir. Balıkların hiç bir bozukluğa uğramadan her türlü tabii vasıflarını ve tazeliklerini muhafaza edecek surette nakil edilmesi ve satılması ve satış kapları üzerinde bu balıkların nev'ini bildirir birer madeni etiket bulunması mecburidir.

Tavuk, hindi, kaz, ördek gibi hayvanların etleridir. Bu hayvanlar hususi satış yerlerinde diri olarak bulundurulabilecekleri gibi kesilmiş ve temizlenmiş olarak da satılabilirler.

Etleri yenilmek üzere satışa arz edilen her türlü kümes hayvanlarının tamamiyle sağlam ve sıhhatte olmaları ve kafi derecede beslenmiş bulunmaları lazımdır. Kesilmiş ve temizlenmiş olan kümes hayvanları, temiz ve serin yerlerde asılı olarak satışa arz edilecekler ve üzerlerinde hangi nevi kümes hayvanı eti olduğunu bildirir birer madeni etiket bulunacaktır.

Dondurularak devamlı olarak muhafaza edilen balık ve kümes hayvanları etleri, satış yerlerinde bunların bozulmadan muhafazalarına yetecek derecede soğutulmuş depo veya dolapları bulundurulacak ve üzerinde dondurularak saklandığına dair ayrıca bir etiket bulunacaktır.

Kasaplık hayvan etleri, balık ve kümes hayvanları etleri aşağıdaki yazılı hallerde taklit veya tağşiş edilmiş sayılırlar:

a) Üzerinde yönetmeliğine uygun muayene damgası olmayan veya mevcut damgası silik veya tahrip edilmiş bulunan kasaplık hayvan etleri,

b) Üzerlerinde bu Tüzükte yazılı tarzda etiketi olmıyan veya etiketteki yazıları noksan bulunan her çeşit hayvan etleri,

c) Vasıfları, üzerinde yazılmış etiketlere uymayan her türlü hayvan etleri,

d) Zararsızda olsa herhangi bir kimyevi madde ile muamele edilmiş veya boyanmış her türlü hayvan etleri veya yenilebilir diğer hayvan kısımları,

Kasaplık hayvan etleri ve yenilebilir diğer aksamı, balık ve kümes hayvanları etleri aşağıda yazılı hallerde sağlığa az veya çok zarar verecek derecede bozulmuş sayılırlar:

a) Hasta olan veya sağlık durumu kasaplık için müsait olmayan veyahut belediye mezbahası olan yerlerde kaçak olarak kesilen kasaplık hayvan etleriyle, hasta kümes hayvan etleri,

b) (a) kısmında yazılmış hayvanlara ait her türlü ahşa kısımları,

c) Herhangi surette olursa olsun bozulmuş, kokmuş, kurtlanmış olan kasaplık hayvan etleriyle, bu hayvanların yenilebilir diğer kısımları ve kümes, av hayvanları, balıklar ve diğer deniz hayvanları,

d) (Değişik: 21/3/1956 - 4/6999 K.) 139 uncu maddenin son fıkrasında belirtilen şartlarda bulunmıyan çiğ kıymalar.

Kasaplık hayvan etleri ve bunların yenilebilir diğer aksamı ile balık ve kümes hayvanları etleri aşağıda yazılı hallerde sağlığa az veya çok zarar verecek derecede taklit veya tağşiş edilmiş sayılırlar:

a) Hastalık veya sair sebeplerle öldükten sonra veya ağoni halinde iken kesilen kasaplık hayvan etleri, diğer aksamiyle kümes hayvanı etleri,

b) İnsanlar tarafından yenilmesi mutad olmayan hayvan etleri ve bunların diğer aksamı,

c) İçinde herhangi bir suretle zehirli maddeler bulunan her türlü hayvan etleri ve diğer aksamı.

Taze veya pişirilmiş uzvi gıda maddelerinin, yenilmelerinde hiçbir mahzur meydana getirmiyecek teknik usullerle işlenerek bir kaç haftadan birkaç seneye kadar vasıfları bozulmadan saklanabilen şekillerine konserve derler. Bu konserveler iki şekilde yapılır:

a) (Değişik: 6/11/1983 - 83/7366 K.) T.S. 1118 de belirtilen hacim, ölçü ve nitelikteki teneke kutular, cam kavanozlar ya da plastik maddelerden yapılmış ve hermetik olarak kapatılmış kaplar içinde sterilize edildikten sonra, bozulmalarına ve kirlenmelerine engel olacak ve steril durumlarını koruyacak koşullarda saklanan konserveler, (Teneke kutularda kapalı olarak sterilize edilmiş et, balık, sebze, meyve konserveleri vb.)

b) (Değişik: 16/5/1953 - 4/808 K.) Ayrıca isterilize edilmiyerek mikropların ve diyastasların faaliyetine ve bu sebeple gıda maddelerinin vasıflarının değişmesine veya bozulmasına engel olacak (disjenetik) şartlarda yapılan kısa devamlı konserveler.

(Değişik: 16/5/1953 - 4/808 K.)

Kapalı kablarda isterilize edilmek veya disjenetik şartlarda yapılmak suretiyle her türlü gıda konserveleri, bu husus için lüzumlu bütün teknik ve sıhhi şartları yerinde olan ve Hükümet veya belediye sağlık teşkilatının kontrolu altında bulunan müesseselerde yapılabilir.

(Değişik: 16/5/1953 - 4/808 K.)

Konserve yapılacak gıda maddelerinin bütün tabii vasıflarının yerinde olması ve hiçbir bozukluğa uğramamış olmaları şarttır. Bu gıda maddelerinin ayıklanıp, parçalanması, pişirilmesi, kutulara konulması, kutuların kapatılıp isterilize edilmesi işlerinin fasılasız olarak yapılması mecburidir.

Herhangi bir usul ile evvelce konserve yapılmış bir gıda madde-sinden, başka bir sus ile ikinci defa konserve yapılamaz.

Konservelerin konulması için kullanılan madeni kutular, evvelce hiç kullanılmamış ve okside olmamış tenekeden veyahut içindeki gıda maddelerinin vasıflarını bozmıyacak ve bu gıda maddelerinin kimyevi terkibinden müteessir olmıyacak zararsız maddelerden yapılmış olacak ve konserve muhteviyatı ile temasta bulunan kısımlarla lastik rondeller de arsenik gibi zehirli maddeler ve % 0,5 ten fazla kurşun bulunmıyacaktır. Bu kutuların doldurulmadan evvel iyice temizlenmiş olmaları lazımdır.

Konservelerin sterlizasyonu; her türlü siporlu ve siporsuz mikropların öldürülmesini temin edecek surette tazyikli buharla işliyen fenni cihazlarla yapılacaktır.

Sterilizasyondan sonra soğutulan kutulardan her seriden en aşağı % 3 nispetinde ayrılacak numuneler 5 gün müddetle (38) derecelik etüvlerde ve sonra da iki hafta (20 - 22) derecede bekletilerek kabarıp kabarmadıkları araştırılacak ve müsbet veya menfi neticeler seri numaraları ve tarih ile birlikte hususi bir deftere kaydedilecektir.

Satışa çıkartılan konserve kutularının kapakları içeri çekik veya düz olacak, kabarmış olmıyacaktır. Bu kutuların hiç bir yerinde delik, deşik ve içine kadar işlemiş derin pas lekeleri bulunmıyacak ve muhteviyatı kuru olarak hazırlanan veya adi derecede donmuş olması lazım gelen konservelerde çalkantı hissi olmıyacaktır.

Konservelerde gerek doğrudan doğruya ve gerek (38) derecelik etüvlerde 5 gün bırakıldıktan sonra havalı veya havasız şartlarda yapılan bakteriyolojik kültürler tamamiyle steril kalacaktır.

Konserve kutuları açıldıkları zaman, muhteviyatının koku, lezzet, manzara ve kıvamı tamamiyle tabii pişmiş gıda maddesi vasıflarında olacak ve kimyevi vasıflarında, bozukluğa ait hiç bir değişiklik bulunmıyacaktır.

Konserveler içinde, esas gıda maddesile, mutad olarak beraber yenilen veya ilavesine müsaade edilmiş bulunanlardan başka, yabancı bir gıda maddesi veyahut zararsız da olsa herhangi bir kimyevi cisim veya boya katılmış olmıyacaktır.

(Değişik: 16/5/1953 - 4/808 K.)

Kapalı kutularda isterilize edilerek hazırlanan her türlü gıda maddeleri konservelerinin kabları üzerinde imalathanenin isim ve adresini, muhteviyatındaki gıda maddesinin ismini, nevini (hangi hayvan veya nebattan elde edildiğini); basit veya karışık olduğunu, içindeki gıda maddesinin (et, balık, meyva veya sebze olarak) asgari net miktarını ve içine mütat olarak katılmış diğer maddelerin cinslerini, et konservelerinin parça veya kıyma halinde hazırlandığını ve et suyu ile birlikte veya et susuz olduklarını, meyva konservelerinin çekirdekli veya çekirdeksiz bulunduğunu, konservenin seri numarasını bildirir bir etiket bulunacaktır.

(Değişik: 6/11/1983 - 83/7366 K.)

Et konserveleri, sağlıklı kasaplık ve kümes hayvanları etlerinin, yeterli miktarda tuz eklenmesiyle konserve tekniğine uygun olarak, küçük parçalar ya da kıyma halinde hazırlatılıp hermetik olarak kapatılmış kaplarda sterilize edilmesiyle elde edilir.

Konserve yapılacak etlerin, Sağlık Bakanlığınca çalışmasına izin verilen ve hükümet ya da belediyenin sağlık denetimi altında bulunan mezbaha ya da kombinalarda kesilmiş ve kesim öncesi ve sonrası veteriner hekim denetiminden geçirilmiş kasaplık ve kümes hayvanlarından elde edilmiş olması, kasaplık hayvan etlerinin, kemik, veter, büyük kan damarları gibi etten başka kısımlarından ve fazla yağlardan ayrılmış bulunması gerekir.

Yukarki maddede yazılı konserveler, yalnız et ile hazırlanabileceği gibi, teksif edilmiş veya edilmemiş et suyu ile birlikte veya içine biber, bahar salça gibi çeşni verecek zararsız bir madde konarak veyahut sebze, pirinç, bulgur gibi mahalli adetlere uygun gıdalarla karışık olarak da hazırlanabilir.

Teksif edilmiş et suyu ile hazırlanan et konservelerinin etsularının (+ 18) derecenin altında ve teksif edilmemiş et suyu ile hazırlanan et konservesi sularının da (+ 5) derecenin altında tamamiyle katılaşmış olması lazımdır.

Çeşitli balıkların avlanmalarını mütaakıp, bütün tazeliklerini muhafaza ettikleri halde ayıklanıp temizlendikten sonra pişirilip kurutularak ve içine zeytinyağı veya bu Tüzük ile yenilmesine müsaade edilmiş diğer bir nebati yağ ilavesiyle ermetik olarak kapatılmış kutular içinde sterilize edilmeleriyle hazırlanır. Bu konservelere biber, domates veya salçası gibi çeşni ve lezzet verecek zararsız maddeler de ilave edilebilir.

Tabii vasıflarını muhafaza eden çeşitli sebze ve meyvaların ayıklanıp temizlenerek iptidai bir pişirmeye ve mahalli ihtiyatlara uygun bir işlemeye tabi tutulduktan sonra ermetik olarak kapatılmış kutularda sterilize edilmeleriyle hazırlanırlar.

Yukarki maddede yazılı konservelerin etiketleri üzerinde, genel hükümlerin 159 uncu maddede yazılı izahlardan başka sebzelerin basit veya yağ ile pişirilerek doğrudan doğruya yenebilecek tarzda hazırlandıkları meyva konservelerine şeker ilave edilip edilmediği edilmiş ise yüzdeki şeker miktarı yazılacaktır.

Kapalı kaplarda sterilize edilerek hazırlanan et, balık, sebze ve meyva konserveleri aşağıdaki hallerde taklit veya tağşiş edilmiş sayılırlar:

a) Üzerinde bu Tüzükte tarif edilen şartlara uygun etiketi olmıyan veya etiketindeki yazıları noksan bulunan yahut muhteviyatı, etiketteki yazılı vasıflara uymayanlar, etiketi veya yazıları değiştirilmiş olanlar,

b) İçine konulmasına müsaade edilmiş olanlardan başka, zararsız da olsa, yabancı bir madde veya boya ilave edilmiş bulunanlar,

c) İçinde veter, kemik, damar parçaları gibi etten başka ve yenilmiyen hayvan kısımları bulunan et konserveleri,

d) Resmi müsaadesi olmıyan müesseselerde yapılmış konserveler,

e) Evvelce herhangi bir usul ile hazırlanmış konserveleri sonradan başka bir usulle işleyip tekrar konserve yapılanlar,

f) Bu Tüzükte taklit veya tağşiş edilmiş sayılan maddelerle yapılanlar.

Kapalı kaplarda sterilize edilerek hazırlanan et, balık, sebze ve meyva konserveleri aşağıdaki hallerde sağlığa az veya çok zarar verecek derecede bozulmuş sayılırlar:

a) Hasta veya gayri sıhhi hayvan etleriyle yapılan veya kokmuş, çürümüş, küflenmiş, kurtlanmış veya sair suretlerde tabii vasıfları bozulmuş iptidai maddelerden yapılan veya kutuları açıldıkları zaman bu bozuklukları gösteren, içindeki uzvi maddenin tahallülüne ait olarak gaz husule gelmiş veya kimyevi miyarlarla bozukluğa ait müsbet teammüller veren konserveler,

b) İçindeki uzvi maddenin tahallülüne ait olarak kapakları şişkin olan veya delinmiş veya kutularında içine kadar nüfuz etmiş pas lekeleri bulunan konserveler,

c) Muhteviyatından yapılan havalı ve havasız kültürlerde bakteri üreyen veya içinde toksinler bulunan konserveler,

d) Terkibinde zararlı maddeler bulunan veya içindeki gıda maddeleri ile temas eden kısımlarda % 0,5 den fazla kurşun ihtiva eden kutulara konulmuş konserveler,

e) Bu Tüzük hükümlerine göre sağlığa zararlı olacak derecede bozulmuş sayılan maddelerle yapılanlar.

Kapalı kaplarda sterilize edilerek hazırlanan et, balık, sebze ve meyva konserveleri aşağıdaki hallerde sağlığı az veya çok bozacak derecede taklit veya tağşiş edilmiş sayılırlar:

a) Her ne sebeple olursa olsun içine herhangi zehirli bir madde katılmış olan konserveler,

b) Vasıfları aşikar derecede bozulmuş gıda maddeleriyle yapılan konserveler,

c) Evvelce delinmiş olan veyahut muhteviyatında gaz husule gelerek kabarmış kutuları delip gazları boşaltılan kutuları lehimleyip tekrar satılığa çıkarılan konserveler,

d) İçinde barsak, deri parçaları gibi iğrenç hayvan aksamı bulunanlar,

e) Bu Tüzük hükümlerine göre sağlığı bozacak derecede taklit veya tağşiş edilmiş sayılan iptidai maddelerle yapılmış olanlar.

Sterilizasyon suretiyle hazırlanan konserve gıda maddelerinden laboratuvara muayene ve tahlil için gönderilecek nümune miktarı muhteviyatı 250 gramdan az olmamak üzere, bir veya mütaaddit orijinal ambalajdan ibarettir.

KISIM: IV

Disjenetik Şartlarda Yapılan Kısa Devamlı Et Konserveleri

(Kurutma, gömme, isleme usuliyle yapılanlar)^[4]

(Değişik: 16/5/1953 - 4/808 K.)

Pastırmalar Sağlık ve Sosyal Yardım Vekaletince faaliyetlerine müsaade edilmiş ve sıhhi kontrol altında bulunan fenni mezbahalarda kesilmiş sıhhatli kasaplık hayvanların, yapışık yağlarından başka bütün diğer unsurlarından ayrılmış olan et kütlelerinin tuzlanıp tazyik edildikten ve kafi miktarda kurutulduktan sonra mahalli adedlere uygun usuller ile sarmısak, biber, çemenotu ve zararsız tohumlardan yapılan bir tabaka ile örtülen veya çemenlenmeden elde edilen et müstahzarlarıdır. Çemen tabakası içine boya veya yabancı diğer bir madde katılması yasaktır.

Pastırmalarda rutubet miktarı % 40 ı geçemez.

Sucuklar Sağlık Bakanlığınca faaliyetine müsaade edilmiş bulunan fenni mezbahalarda kesilen sıhhatli kasaplık hayvan etlerinin et veya yağdan başka diğer bütün unsurlarından ayrıldıktan sonra kıyılıp, içine mahalli adetlere uygun olarak konulması mütat olan tuz, biber, bahar, kimyon, sarımsak gibi zararsız maddelerin ilavesiyle elde edilen kitlenin temizlenmiş ve kurutulmuş barsaklara veya bu maksatla kullanılmasına müsaade edilen benzeri diğer münasip maddeler içine doldurulup kurutulmasiyle elde edilen et müstahzarlarıdır. Sucuklarda safi et miktarı % 60 dan aşağı ve yağ miktarı % 40 dan fazla olmıyacak, rutubet miktarı % 40 ı geçmiyecektir. İçine bu nispetten fazla yağ konulmuş olan sucuklar (çok yağlı sucuklar) etiketi altında satılabilirler.

(Değişik: 6/11/1983 - 83/7366 K.)

Sosis ve salamlar, yukarıdaki maddede gösterilen koşullarda, kasaplık hayvan etlerinin et ve yağlarıyla yöntemine uygun olarak yapay ya da doğal kılıflara doldurulup gerekli teknolojik işlemlerden geçirilen et ürünleridir. Bunların içine Yönetmeliğinde belirtilen miktarda katkı maddeleriyle yüzde 5'i geçmemek üzere patates nişastası eklenebilir.

Kavurmalar 171 inci maddede yazılı şartlardaki kasaplık hayvanların, kendisine yapışık az miktarda yağdan başka diğer bütün aksamından tecrit edilmiş et kitlelerinin, parçalanarak yağ içinde kavrulduktan sonra temiz ve zararsız kaplarda yağ içine gömülmek ve üzerleri, et kitlesini tamamiyle ve kafikalınlıkta kapatacak bir tabaka halinde yağ ile örtülmek suretiyle yapılan et müstahzarlarıdır.

Kurutulmuş et 171 inci maddede yazılı şartlarda bulunan kasaplık hayvanların et kitlelerinin tuzlanıp kurutulmasiyle elde edilir.

Dumanlanmış etler 171 inci maddede yazılı şartlarda bulunan kasaplık hayvanların et kitlelerinin kurutulup dumanlama suretiyle, duman içindeki dezenfektan maddelerle bir tabaka halinde örtülmesiyle elde edilirler.

Yukarıdaki maddelerde yazılı et müstahzarları ancak faaliyetlerine resmen müsaade edilmiş fenni ve sıhhi şartları haiz bulunan müesseselerde yapılabilirler.

Bütün et müstahzarlarının içine et ve yağdan başka her türlü hayvan aksamının ve ilavesi mütat olan zararsız maddelerden başka diğer herhangi bir cismin katılması ve bu müstahzarların boyanması yasaktır.

Et müstahzarlarından sucukların her bir kangalı üzerine geçirilmiş olarak, diğer et müstahzarlarının da yalnız bu maddelere ait bulunan reyyonları üzerinde; yapanların isim ve adresi, hangi hayvan etinden veya etlerinden (karışık olduğuna göre) yapıldığını açıkca bildirir birer etiket bulunacaktır. İçine % 40 dan fazla yağ konulmuş olan sucukların etiketleri üzerine (fazla yağlı sucuk) yazısının ilavesi mecburidir.

Pastırma, sucuk, sosis, salam, kavurma, kurutulmuş ve islenmiş etler ve diğer et müstahzarları aşağıdaki hallerde taklit veya tağşiş edilmiş sayılırlar:

a) Resmi müsaadesi olmadan faaliyette bulunan imalathanelerde yapılanlar,

b) Bu Tüzük hükümlerine göre taklit veya tağşiş edilmiş sayılan iptidai maddelerle yapılanlar,

c) Bu Tüzükte tarif edilen usuller haricinde içine zararsız da olsa diğer hayvan aksamı veya konmasına müsaade edilmemiş diğer cisimler katılmış veya boyanmış olanlar,

d) Üzerlerinde etiketi olmıyan veya etiketi noksan yazılmış bulunan veyahut vasıfları etiketlerine uymıyanlar,

e) Başkaca bir bozukluğu olmadığı halde rutubet miktarı % 40 dan fazla olan pastırma ve sucuklar.

Pastırma, sucuk, sosis, salam, kavurma, kurutulmuş veya islenmiş etler ve diğer et müstahzarları aşağıda yazılı hallerde sağlığa az veya çok zarar verecek derecede bozulmuş sayılırlar:

a) Bu Tüzük hükümlerine göre sağlığa az veya çok zarar verecek derecede bozulmuş sayılan iptidai maddelerle yapılmış olanlar,

b) Kokmuş, kurtlanmış, herhangi suretle bozulmuş, içinde bakteriler üremiş olanlarla, bakteri toksinleri veya parazitleri bulunanlar.

Pastırma sucuk, sosis, salam, kavurma, kurutulmuş veya islenmiş etler ve diğer et müstahzarları aşağıda yazılı hallerde sağlığa az ve çok zarar verecek derecede taklit veya tağşiş edilmiş sayılırlar:

a) İçlerine herhangi bir sebeple zararlı kimyevi maddeler katılmış olanlar,

b) İçlerinde deri, barsak parçaları gibi iğrenç hayvan aksamı veya ifraz ve ifrağ maddeleri bulunanlar,

c) Bu Tüzük hükümlerine göre sağlığa az veya çok zarar verecek derecede taklit veya tağşiş edilmiş sayılan iptidai maddelerle yapılanlar.

Pastırma, sucuk, sosis, salam, kavurma, kurutulmuş veya islenmiş etlerle diğer et müstahzarlarından muayene ve tahlil için alınacak muayene miktarı en aşağı (150) gramdır.

KISIM: VI

Disjenetik Şartlarda Yapılan Kısa Devamlı Balık Konserveleri

(Tuzlama, kurutma, isleme usulleriyle yapılanlar)

Tuzlu balıklar, bütün vasıfları tabii, taze balıkların mütat usullerle hazırlandıktan sonra kafi miktarda tuzlanması veya tuz içinde istif edilmesiyle elde edilen müstahzarlardır. (Lakerdalar ve tuzlu balıklar gibi)

Kurutulmuş balıklar; bütün vasıfları tabii, taze balıkların ayıklanıp tuzlandıktan sonra kurutulmasıyle elde edilirler. (Çiroz gibi)

Dumanlanmış balıklar; bütün vasıfları tabii, taze balıkların ayıklanıp temizlendikten sonra dumanlanmak suretiyle duman içindeki dezenfektan maddelerle bir tabaka halinde örtülmesi suretiyle yapılırlar.

(Değişik: 21/3/1956 - 4/6999 K.)

Balık ezmesi; kafa, kuyruk, kanat, barsak, kılçık, deri ve pullardan tamamiyle ayıklanmış ve temizlenmiş taze ve tuzlu balıkların çiğ olarak veya haşlandıktan sonra içine tuz, bahar, zeytinyağı ilave edilerek ezilmeleriyle yapılır.

(Değişik: 21/3/1956 - 4/6999 K.)

Kefal ve diğer bazı nevi balıkların yumurtalarının keseleriyle birlikte taze olarak veya tuzlanıp olgunlaştırıldıktan veya kurutulmasından sonra satışa arzedilen şekline balık yumurtası denir. Balık yumurtaları balmumu ile kaplanmış olarak da satılabilirler. Ancak balmumu miktarı % 8 i geçmemelidir.

(Değişik: 16/5/1953 - 4/808 K.)

Mersin balığının ve nevilerinin, tuzlanmış olarak tabii bir halde piyasaya arzedilen veya nesiçlerinden temizlenip tuz ilavesiyle ezilerek hazırlanan yumurtalarına havyar denilir. Havyarın rengi menşeine göre siyah veya kırmızı olur. Bazı nevi tatlısu balıklarının, yumurtalarının halile veya siyah havyar imali esası üzerine veya hususi bir tarzda tuzlanmasiyle yapılmış sarı - turuncu renkli maddeye tarama denir. Taramalara % 2 nispetini geçmemek üzere güherçile konulabilir. Taramalar, içine ekmek içi, zeytinyağı ve limon konularak (hazırlanmış tarama) halinde de satılabilirler. Bu taramaların hazırlanması için kullanılacak bütün iptidai maddelerin bu Nizamnamede yazılı vasıflarda olması lazımdır.

Yukarki maddelerde yazılı her türlü balık müstahzarlarının muhafazaları için içlerine tuzdan başka bir madde ilave etmek ve kıvam vermek için veya diğer maksatlarla başka bir cisim koymak yasaktır. Bunlardan tuzlu balıklara ve balık ezmelerine, çeşni vermek için az miktarda zararsız bazı nebati maddeler ilave edilebilir.

(Değişik: 16/5/1953 - 4/808 K.)

Her türlü balık müstahzarları özel vasıflarda olacak ve küflü, fena kokulu, herhangi bir surette bozulmuş veya acımış olmıyacaktır.

Tuzlu, kurutulmuş, tüssülenmiş balıklar, balık yumurtaları, havyar ve taramalar aşağıdaki hallerde taklit veya tağşiş edilmiş sayılırlar:

a) İçine bu Tüzükte konulmalarına müsaade edilmiş maddelerden ve tuzdan başka herhangi bir maksatla zararsız da olsa diğer maddeler ilave edilmiş veya boyanmış olanlar,

b) İçine bu Tüzük ile konulmasına müsaade edilmiş maddeleri bu Tüzükte gösterilen nispetlerden fazla ihtiva edenler,

c) Üzerlerinde veya ambalajlarında etiketleri olmıyan veya etiketlerindeki yazıları noksan bulunan veyahut vasıfları etiketlerine uymıyanlar.

Tuzlu, kurutulmuş, islenmiş balıklar, balık yumurtaları, havyar ve taramalar aşağıdaki hallerde sağlığa az veya çok zarar verecek derecede bozulmuş sayılırlar:

a) (Değişik: 16/5/1953 - 4/808 K.) Küflenmiş, acımış, kokmuş veya herhangi bir sebeple bozulmuş olanlar,

b) İçlerinde hastalık yapan mikroplar üremiş olanlar,

c) Bu Tüzük hükümlerine göre sağlığa az veya çok zarar verecek derecede bozulmuş sayılan iptidai maddelerle yapılmış olanlar.

Tuzlu, kurutulmuş, islenmiş balıklar, balık yumurtaları, havyar veya taramalar aşağıdaki hallerde sağlığa az veya çok zarar verecek surette taklit veya tağşiş edilmiş sayılırlar:

a) İçlerine herhangi bir maksatla zararlı bir madde katılmış olanlar,

b) Bu Tüzük hükümlerine göre sağlığı bozacak derecede taklit veya tağşiş edilmiş sayılan iptidai maddelerle yapılmış olanlar,

Muayene ve tahlil için laboratuvarlara gönderilmek üzere alınan nümune miktarı tuzlu, kurutulmuş veya islenmiş balıklar 150 gr. balık ezmesi, havyar ve tarama ve balık yumurtası için 50 gr. veya bu miktarlara uygun orijinal ambalajlardan ibarettir.

(Değişik: 21/3/1956 - 4/6999 K.)

Soğutulmak veya dondurulmak suretiyle muhafaza edilecek her türlü gıda maddeleri, nevilerine göre, soğuk hava teknolojisinin icabettirdiği suhunet derecelerinde ve müddetlerinde muhafaza olunur.

(Mülga: 21/3/1956 - 4/6999 K.)

Umumi soğuk hava depoları, soğuğun bu maksatla kullanılma tek- nolojisine tamamiyle uygun olarak yapılmış ve faaliyetlerine resmen müsaade edilmiş fenni müesseseler halinde kurulacaklar ve çeşitli gıda maddeleri bu depolarda birbirlerinin vasıflarını bozmıyacak ve birbirlerini kirletmiyecek tarzda ayrı kompartımanlarda saklanacaklardır.

Soğutmak veya dondurmak suretiyle saklanacak gıda maddelerinin her türlü normal vasıflarının bozulmamış olmaları lazımdır. Kokmuş her ne suretle olursa olsun bozulmuş ve bu Tüzükte taklit veya tağşiş edilmiş veya sağlığa zarar verecek derecede bozulmuş veya taklit veya tağşiş edilmiş sayılan her türlü gıda maddelerinin soğuk hava depolarına konulması veya buralarda bulundurulması yasaktır.

Gıda maddelerinin soğuk hava depolarında muhafazası için soğutma veya dondurma suretiyle tatbik edilen soğuğun fasılasız olarak devamı şarttır.

Soğutularak veya dondurularak saklanmış olan gıda maddeleri aşağıda yazılı hallerde taklit veya tağşiş edilmiş sayılırlar:

a) Bu Tüzük hükümlerine göre esasen taklit veya tağşiş edilmiş sayılan maddelerle yapılanlar;

b) Faaliyetine resmen müsaade edilmemiş umumi soğuk hava depolarında saklananlar,

c) Ayrıca bir bozukluğu olmadığı halde fenni tesisleri soğutma veya dondurma ile muhafazaya kifayetsiz görülen veya soğuk derecesi soğutma ve dondurma için tesbit edilmiş hadlere uygun olmayan depolarda saklananlar.

Soğutularak veya dondurularak muhafaza edilen gıda maddeleri aşağıdaki hallerde sağlığa az veya çok zarar verecek derecede bozulmuş sayılırlar;

a) Bu Tüzükte tarif edildiği tarzda esasen sağlığa az veya çok zarar verecek derecede bozulmuş olanlar;

b) Muhafaza esnasında bozulanlar.

Soğutularak veya dondurularak muhafaza edilen gıda maddeleri aşağıdaki hallerde sağlığa az veya çok zarar verecek derecede taklit veya tağşiş edilmiş sayılırlar:

Bu Tüzükte sağlığa az veya çok zarar verecek derecede taklit veya tağşiş edildiği yazılı olan gıda maddeleri.

Yalnızca yumurta tabirinden münhasıran tavuk yumurtası anlaşılır. Diğer cins yumurtaların ördek yumurtası, kaz yumurtası gibi o yumurtayı yumurtlayan hayvanın adı ile satılması mecburidir.

Günlük veya içilmeye mahsus yumurta adı ile en çok 8 gün evvel yumurtlanmış yumurtalar anlaşılır. Bu yumurtalar ancak kuru kuruya temizlenmekten başka hiç bir muamele görmemiş olmalı ve usulüne göre hususi lambada muayenesinde sarısı tam ortada ve az vazıh görülmesi ve hava boşluğu yüksekliği en çok 5 milimetreyi geçmemeli ve kırıldıkta kendisine mahsus tamamen saf tabii tazelik, koku ve tadı haiz olmalıdır. 8 günlükten fazla eski olup da hava boşluğu irtifaı 10 mm. yi geçmiyen ve kırıldığı zaman tabii vasıfta tamamen tabii koku ve tadda olan yumurtalar taze yumurta adı ile satılabilirler.

Ticarette sandıklar içinde satışa çıkarılan soğuk hava depolarında, kireç suyunda veya salamura içinde veya yüzlerine parafin veya herhangi bir verni veya silikat mahlülü sürmek suretiyle muhafaza edilen yumurtalara konserve yumurta denir. Bunlar iç vasıfları taze yumurta vasfında olsa dahi taze yumurta adı ile satılması yasak olup bu cins yumurtalar ne şekilde muhafaza edilmiş iseler o ad altında satılırlar.

Piyasada satışa arzedilmek üzere soğuk hava deposuna konacak yumurtaların her biri üzerine diğer yumurtalardan ayırt etmek için zararlı olmayan ve yumurtaların biyolojik vasıflarını bozmıyacak ve hususi talimatnamesinde kullanılmasına müsaade edilen boylarla işaretlenmesi mecburidir. Her nevi yumurtaların konuldukları sandık, paket, sepet gibi kaplar üzerinde harflerinin büyüklüğü üç santimden aşağı olmamak ve sabit siyah mürekkep ile yazılı olmak üzere bir etiket konur. Bu etikette yumurtaların günlük yumurta, taze yumurta, kireçle saklanmış yumurta soğuk hava deposunda saklanmış yumurta gibi hangi cins yumurta olduğu ve hangi muhafaza usuliyle saklanmış bulunduğu gösterilir.

Perakende olarak yumurta satışı yapılan yerlerde yumurtaların serin yerlerde saklanması mecburi olduğu gibi, bu yerlerde satılan saklanmış yumurtaların her birinin üzerinde harflerinin büyüklüğü bir santimden aşağı olmamak üzere siyah renkli ve kaynatılmağa mukavim sabit mürekkeple yazılmış (konserve) damgasının bulunması mecburidir.

Yalnız kabuğu çatlayıp da içi bozulmamış ve akmamış yumurtalar satılabilirler. Kısmen akmış, içi bozulmuş ve lekeler husule gelmiş kirli olan yumurtalar insan gıdası olarak satılamazlar. Bunlar gıda imalı sanayiinden başka diğer sanayide ve hayvan beslenmesinde kullanılmak üzere ve kırık olarak satılabilirler.

Sarısının içine boya mahlülleri şırınga etmek veya yumurtlayan hayvanları suni olarak boyanmış gıdalarla beslemek suretiyle yumurtlıyacağı yumurtaların sarılarını boyamak yasaktır.

Yumurtaların kabuklarını, haricen zararlı olmıyan nebati boya maddeleri ve hususi yönetmeliğinde kullanılmasına müsaade edilen suni uzvi boyalardan başka maddeleri vesair maddeler ile boyamak yasaktır.

Sarısı yumurtanın bir kenarına yapışmış veya dağılmış, lekeli, içinde rüşeym teşekkül etmiş, kokmuş veya daha başka bozukluk alametleri gösteren yumurtaların çiğ veya pişmiş olarak satılması yasaktır.

Gerek bütün içinin veyahut yalnız sarısının veya beyazının usulüne göre kurutulması suretiyle hazırlanan müstahzara yumurta tozu denir. Bu müstahzar; tabii yumurtanın yahut sarısının veya beyazının kuru hülasasının aynı terkibinde olup kısmen veya tamamen hiç bir unsuru çıkarılmış olmıyacağı gibi içine hariçten herhangi bir madde de katılmış bulunmıyacaktır. Ancak muhafazası için hususi Yönetmeliğinde gösterilen cins ve miktarda antiseptik madde kullanılabilir. Şeker ve tuzun da bu maksat için kullanılması caizdir. Bu takdirde şeker veya tuz % 10 nispetini geçmemelidir.

(Değişik: 6/11/1983 - 83/7366 K.)

Toz yumurtaların ambalajları, cam, teneke, alüminyum, karton, parşömen kağıdı ya da bu Tüzük'ün 680 - 685 inci maddelerinde belirtilen ambalaj maddelerinden hava almayacak biçimde yapılmış kapalı zarflar, kutular ya da paketler halinde olacak; ambalaj üzerine, yapımcı firmanın adı, adresi, varsa tescil edilmiş markası, bileşimi, net miktarı, kullanılan koruma maddesi, son kullanma tarihi okunaklı ve silinmeyecek biçimde yazılacaktır.

Yumurta yerine kaim olmak ve bunun yerine kullanılmak üzere ne şekil ve ne surette olursa olsun herhangi yabancı müstahzar maddesinin satılması yasaktır.

Yumurta, konserve yumurta ve yumurta tozları aşağıda yazılı hallerde taklit veya tağşiş edilmiş sayılırlar:

a) Vasıfları 204 üncü maddede yazılı şartlara uygun bulunmadığı halde günlük veya taze yumurta diye satılan yumurtalar,

b) 205 inci maddede yazılı herhangi bir şekilde muhafaza edilmiş olduğu halde, muhafaza edildiğini bildiren yazıyı havi etiketi olmıyan kaplarda bulundurulan veya bu cins yumurta olduğu halde taze diye satılan perakendeci yumurtacılarda konserve (saklanmış) olduğu halde üzerinde konserve yazısı bulunmadan satılan yumurtalar,

c) Kabuğu çatlayıp da içi bozulmamış olmasına rağmen kısmen akmış olan yumurtalar,

d) Zararsız maddelerle de olsa, sarısı suni olarak boyanmış olan yumurtaar,

e) Vasıf ve cinsleri 212 nci maddede yazılan şartlara uygun bir şekilde olmıyan veya zararsızda olsa aynı madde de kullanılmasına müsaade edilen cins muhafaza maddesinden başka cins maddeler ilave edilmiş veya müsaade edilen miktardan başka muhafaza maddesi katılmış bulunan yumurta tozları,

f) Ambalaj ve terkipleri 212 ve 213 üncü maddelerde yazılı kayıtlara uygun olmayan yumurta tozları,

g) Yumurta diye satılan sağlığa zararsız suni müstahzar maddeler.

Yumurtalar ve tozları aşağıda yazılı hallerde sağlığa az veya çok zarar verecek derecede bozuk sayılırlar:

a) Bozulmuş, kokmuş, küflenmiş, sarısı dağılmış, lekeli ve kirlenmiş ve içinde rüşeym teşekkül etmiş yumurtalar,

b) 211 inci maddede yazılı olduğu gibi bozulmuş, kokmuş, küflenmiş, içinde rüşeym teşekkül etmiş olduğu halde pişmiş olarak satılan yumurtalar.

Yumurtalar ve tozları aşağıda yazılı hallerde sağlığı hafif veya ağır surette ihlal edecek derecede taklit veya tağşiş edilmiş sayılırlar:

a) İçinde ağır maden tuzları veya arsenik mürekkebatı veya sair zehirli maddeler katılmış veya kabukları bu maddelerle boyanmış olan yumurta ve yumurta tozları,

b) Yumurta diye satılan sağlığa zararlı suni müstahzar maddeler.

Muayene ve tahlil edilmek üzere laboratuvarlara gönderilmek için alınacak örnek miktarı kabuklu yumurtalardan 10 aded, yumurta tozlarından ambalajları küçük ise 50 Gr. dan az almamak üzere bir orijinal ambalaj, büyükse 50 gramdan ibaret olup bunlar ağızları imtizaçlı kapaklı kapalı cam, teneke veya tahta kutular içinde olarak gönderilir.

(Değişik: 17/8/1974 - 7/8803 K.)

A) Domates salçası; çürük ve küflü olmayan, taze, kırmızı ve olgun domateslerin iyice yıkanıp ezilmesinden ve kabuk, çekirdek, elyaf gibi katı maddelerinden ayrılmasından sonra elde edilen suyun içine tuz katılarak veya tuz katılmayarak çeşitli mahalli usullerle konsantre edilmesi sonucu hazırlanan mamule denir.

B) Pastörize veya sterilize domates salçası; çürük ve küflü olmayan, taze, kırmızı ve olgun domateslerin iyice yıkanıp ezilmesinden ve kabuk, çekirdek, elyaf gibi katı maddelerinden ayrılmasından sonra elde edilen suyun, içine tuz katılarak veya tuz katılmadan vakum altında koyulaştırıldıktan sonra hermetik kaplarla usulüne göre pastörize veya sterilize edilmesiyle elde edilen mamule denir.

C) Domates konservesi; çürük ve küflü olmayan, taze, kırmızı ve olgun domatesin kabuğu çıkarılmadan veya soyularak bütün veya dilimlenmiş olarak salamura veya domates suyu içinde hermetik kaplarda ısı etkisiyle dayanıklı hale konmuş mamule denir.

Domates konservesine, domates kitlesinin % 10 unu geçmemek üzere, soğan, biber, kereviz gibi lezzet verici maddeler katılabilir. Ancak, konulduğu kabın etiketinde bu hususun belirtilmesi zorunludur.

D) Domates suyu, A ve B bentlerinde belirtilen şekilde elde edilen domates suyuna tuz katılarak veya tuz katılmadan olduğu gibi hermetik kaplarda pastörize veya sterilize edilmesiyle elde edilen mamule denir.

Domates sularında tuzdan başka hiç bir yabancı madde bulunamaz.

Tuz katılanlarda toplam tuz miktarı kuru maddede % 1,5 u geçemez.

Domates suyunda suda çözünebilen tuzsuz kuru madde miktarı % 4,5 Birix ten (Birix 20°C de okunan ve asit durumuna göre düzeltilmemiş refraktometre derecesidir) toplam asit miktarı % 0,3 ten az olamaz.

Küf miktarı Howord metodu ile pozitif karelerin % 30 unu, 10 luk hidroklorikasit de çözünmeyen kül miktarı kilogramdan 25 mg.ı geçemez.

E) Ketçap; domates suyu veya püresine, tuz, şeker, baharat, tabii sirke, soğan, sarımsak gibi, yenebilir, sağlığa zararlı olmayan lezzet ve aroma verici maddelerin katılmasıyla usulüne uygun olarak hazırlanan bir domates mamulüdür.

F) Sos; domates suyu, püresi veya salçalarına şeker, tuz, tabii sirke, baharat, hardal, soğan, sarımsak gibi, yenebilir, sağlığa zararlı olmayan lezzet ve aroma verici maddeler katılmak suretiyle elde edilen bir domates mamulüdür.

Domates salçalarına ve sularına başka cins sebze ve meyve ezmeleri, nişastalı maddeler, zararsız da olsa, ağırlaştırıcı ve koyulaştırıcı ve renk verici maddelerin katılması yasaktır. Domates suyu ve salçaları, diğer cins yabancı bitkileri ve yabancı maddeleri, kum taneciklerini, canlı, cansız böcekleri ve bunların parçacıklarını, kabuk ve çekirdekleri, erimemiş tuzu ihtiva etmeyecektir.

Domates salçaları, domates suyu ve domates konserveleri, ketçap ve soslar patogen mikroorganizmaları veya bunların toksinlerini ihtiva etmeyecektir.

(Değişik: 17/8/1974 - 7/8803 K.)

Domates salçalarına bu Tüzükte müsaade edilenler dışında, sağlığa zararsız da olsa, herhangi bir maddenin katılması yasaktır.

(Değişik: 6/1/1983 - 83/7366 K.)

Domates salçaları, domates konserveleri ve domatesten yapılan ürünlerin konulduğu kaplar, bu Tüzük hükümlerine ve ilgili standartlara uygun olacak; üzerlerine, ürünün cinsi (salça, pastörize ya da sterilize domates salçası, domates konservesi, domates suyu, ketçap, sos vb.,) net miktarı ve salçalarda suda çözünen tuzsuz kuru madde oranı ve bu orana göre türü, varsa tuz miktarıyla salçanın elde ediliş yöntemi, ketçap ve sosta kullanılan maddelerin cins ve miktarları, yapımcı firmanın adı, adresi, varsa tescilli markasıyla yıl olarak yapım tarihi, seri numarası okunaklı ve silinmeyecek biçimde yazılacaktır.

(Değişik: 17/8/1974 - 7/8803 K.)

Domates salçaları, domates suyu, domates konservesi; ketçap ve sosun konuldukları kaplar; bu Tüzüğün yenilecek ve içilecek maddelerin konulduğu kaplar hakkındaki hükümlerine uygun olacaktır.

(Değişik: 17/8/1974 - 7/8803 K.)

Domates salçaları, domates konservesi, domates suyu, ketçap ve sosun kapalı kaplar içinde satılması zorunludur.

(Değişik: 17/8/1974 - 7/8803 K.)

A) Domates salçaları, kendine özgü tat ve kokuda olacak, yabancı tat ve koku bulunmayacaktır. Salçalarda invert şeker miktarı kuru maddede % 40 tan az, külün % 10 luk Hidroklorik asitte çözünmeyen kısmı, kuru maddede % 0,3 ten, asiditesi, susuz sitrik asit cinsinden (sitrik asitmonohidrat olarak) kuru maddede % 10 dan fazla olmayacak, küf miktarı Howord metoduna göre karelerin % 60 ını, tuz miktarı toplam kuru maddenin % 10 unu geçmeyecektir.

Sterilize veya pastörize salçalarda normal depolama altında mikroorganizma faaliyeti görülmeyecek ve bunlarda bakteriolojik kontrolda, patogen mikroorganizma ve küf üremeyecektir.

Domates salçaları suda çözünebilen tuzsuz kuru madde oranına göre 3 türe ayrılır:

1 – Püre: Kıvamı akıcı olup suda çözünen tuzsuz kuru madde miktarı en az % 11 - 24,

2 – İkili (duble) konsantre: Kıvamı koyuca olup suda çözünen tuzsuz kuru madde miktarı en az % 28 - 30,

3 – Üçlü (triple) konsantre: Oldukça koyu kıvamda, suda çözünen tuzsuz kuru madde miktarı en az % 36 - 40.

B) Domates sularında, tuzsuz kuru madde miktarı % 4,5 ten az olmayacak, diğer özellikleri salçalardaki limitlere uyacaktır.

(Değişik: 17/8/1974 - 7/8803 K.)

Ketçap ve sosta tuzsuz kuru madde miktarı % 12 den az, tuz miktarı % 2 den, şeker miktarı % 25 ten fazla olmayacaktır.

(Değişik: 17/8/1974 - 7/8803 K.)

Domates salçaları, domates konservesi, domates suyu, ketçap ve sos aşağıda yazılı hallerde taklit ve tağşiş edilmiş sayılırlar:

a) Konuldukları kaplar üzerinde etiket bulunmayan ve etiketleri 222 nci madde hükmüne uymayanlar,

b) İçine domatesten başka herhangi bir sebze ve sebze ezmesi yahut, zararsız da olsa, bu Tüzükte müsaade edilenler dışında yabancı bir madde katılmış veya boyanmış olanlar,

c) Nitelikleri 225 inci ve 226 ncı maddeye uymayanlar.

(Değişik: 17/8/1974 - 7/8803 K.)

Domates salçaları, domates suyu, domates konservesi, ketçap ve sos aşağıda yazılı hallerde sağlığa az veya çok zarar verecek derecede bozulmuş sayılırlar:

a) Açık kaplarda satışı yapılanlar,

b) Kokmuş, küflenmiş, kurtlanmış, kirlenmiş, içinde canlı, cansız böcekler ve bunların parçaları, patogen mikroorganizma bulunan veya diğer bir surette bozukluk gösterenler ile kutuları içinde pas lekeleri bulunanlar ve insan sağlığına zararlı kaplar içine konularak satışa çıkarılanlar,

c) Bu Tüzükte özelliği belirtilen kalay dışında herhangi bir kalayla kaplanmış veya insan sağlığına zararlı olan laklarla laklanmış olan kutulur içine konanlar ile içinde patogen mikroorganizma ve küf üremiş olanlar.

(Değişik: 17/8/1974 - 7/8803 K.)

Domates salçaları, domates konservesi, domates suyu, ketçap ve sos aşağıda yazılı hallerde sağlığı hafif veya ağır surette bozacak şekilde taklit veya tağşiş edilmiş sayılırlar:

a) Her ne amaçla olursa olsun madeni veya organik zehirli bir madde ile işlem görmüş olanlar,

b) İçine, zehirli etki yapan maddeler katılmış olanlar.

(Değişik: 17/8/1974 - 7/8803 K.)

Domates salçaları, domates konservesi, domates suyu, ketçap ve sostan muayene ve analiz için laboratuvara gönderilmek üzere alınacak numune miktarı, 250gr. dan aşağı olmamak şartiyle, orjinal bir veya birkaç ambalaj olacaktır.

(Değişik: 27/1/1968 - 6/9470 K.)

A) Özel bir beslenme veya belirli bir tedavi amaciyle bir takım besleyici unsurlardan zengin olan bazı gıda maddelerinin bileşiminde bulunan bazı unsurların uzaltılması, çoğaltılması veya bileşiminde bulunmıyan başka unsurların dışardan ilave edilmesi suretiyle özel bir surette hazırlanan özel gıda maddelerine "Perhiz yiyecekleri" denir. Perhiz yiyeceklerinin hazırlanmasında kullanılacak olan iptidai maddelerin saf olması ve gayet itina ile hazırlanması şarttır.

B) Bebek ve süt çocuğunun beslenmesi amaciyle hazırlanıp satışa çıkarılan gıda karışımlarına "Çocuk maması" denir.

a) Çocuk mamaları Sağlık Bakanlığının izin verdiği tesislerde imal olunur.

b) Çocuk mamalarının yapılıp satışa çıkarılması Sağlık Bakanlığının iznine bağlıdır.

c) Çocuk mamalarının altı aylık çocuğun günlük kalori ihtiyacını karşılıyan miktarı, çocuğun sindirim kapasitesine uygun olacaktır.

d) Çocuk mamalarının aşağıdaki özellikleri taşımaları şarttır.

1 – Mamanın satışa çıkarılan 100 gramı içinde faydalanılabilecek kalori miktarı en az 350 kalori olacaktır.

2 – Mamanın 100 kalori sağlıyan miktarı içinde, en az 2 gram faydalanılabilecek (Referans protein değerinde) protein bulunacaktır. Mama içindeki net faydalanılabilecek proteinden sağlanmış olan kalori yüzde 8 den az olmıyacaktır. (N. D. P. cals. en az % 8 olacaktır.)

3 – Mamanın 100 kalori sağlıyan miktarı içinde; 200 - 400 ünite (I. U.) A vitamini aktivitesi, 50 - 100 (I. U.) D vitamini, en az 70 miligram kalsiyum, en az 1 miligram demir, en az 0,06 miligram B1 vitamini (Thiamin), en az 0,09 miligram B2 vitamini (Riboflavin), en az 0,9 miligram PP vitamini (Niacin), en az 0,05 miligram B1 vitamini (Pyridoxin) ve en az 4 miligram C vitamini (Ascorbic acide) bulunacaktır.

Mama içinde bulunması gereken miktarda vitamin ve madensel maddeler tabii gıda maddeleri ile sağlanamadığı takdirde, eksik olan vitamin ve madensel maddelerin mamaya katılması suretiyle belirtilen değerler sağlanabilir. Ancak demir eksiği, ferro sulfata veya 2 değerli bir demir bileşiminin katılması suretiyle tamamlanır. Katılan vitamin ve madensel maddelerin içinde zararlı maddelerin bulunmaması ve kodenkste gösterilen nitelikte olması şarttır.

4 – Çocuk mamalarına, çocuğun sağlığına zarar vermiyen ve Yönetmeliğinde belirtilen cins ve miktarda koruyucu maddeler katılabilir.

C – Değişik: 22/10/1976 - 7/12798 K.) Perhiz yiyecekleri ile çocuk mamalarında patogen mikroorganizma bulunmayacak, toz halindeki çocuk mamalarının bir gramında 10.000 den, sıvı olanlarının pastörize edilenlerinde bir mililitrede 20.000 den çok saprofit bakteri olmıyacak ve E. coli bulunmayacaktır.

Sterilizasyon uygulananlarda hiç bir mikroorganizma üremiyecektir.

Sıvı çocuk mamalarının pastörize veya sterilize edilmeden tüketime verilmesi yasaktır.

D – (Ek: 22/10/1976 - 7/12798 K.) İçerisine tahıl ve kuru sebze unu katılarak yapılan mamalarda % 96 lık etil alkole geçen serbest asidite (Phenol phtalein belirtici kullanılarak sülfirik asit hesabıyla) % 0,04 (onbinde dört) ten çok olmayacaktır."

(Değişik: 27/1/1968 - 6/9470 K.)

a) Bir cins maddeden veya birkaç cins maddenin birbirine katılması suretiyle hazırlanmış olan perhiz yiyeceklerinin bileşimine giren gıda unsurlarının veya maddelerinin nevileri ile yağ, şeker, nişasta, yumurta, süt ve ürünleri, malt, malt hülasası, vitaminler, kalsiyum, fosfor ve benzeri maddelerin, şeker yerine kullanılan sun'i tat verici maddelerin, tabii aromatik maddelerin, su selüloz miktarı ile tuz bulunanlarda tuz miktarının yüzde oranının veya tuzsuz olanlarda tuzsuz olduğunun, yiyeceğin ambalajı üzerine veya ambalajının içine konulacak olan tarifnamesinde açık olarak görülecek ve okunabilecek şekilde yazılması şarttır.

b) Çocuk mamalarının bileşimine giren gıda maddelerinin cins ve miktarı ile kalori, protein, yağ, karbonhidrat, selüloz, vitaminler ve madensel maddelere ait miktarların, mama içine konulan muhafaza edici ve lezzet verici maddelerin cins ve miktarları ile çocuğun yaşına göre kullanılma şeklinin, mamanın ambalajı üzerine ve mümkünse ayrıca ambalajının içine konulacak tarifnamesinde açık olarak görülecek ve okunabilecek şekilde yazılması şarttır.

c) Çocuk mamalarının ışıktan zarar görmiyecek şekilde ambalajlanması şarttır.

d) Çocuk maması niteliğinde olmayan gıda ve gıda karışımlarının ambalajları üzerine mama deyiminin yazılması ve bebek veya çocuk resmi konulması yasaktır.

(Değişik: 27/1/1968 - 6/9470 K.)

Çocuk maması ve perhiz yiyeceklerinin özel ambalaj içerisinde satılması ve ambalajın üzerine içindekinin net miktarı, imalatcı firmanın tescil edilmiş markası, adresi, seri numarası ve imal tarihi ile Sağlık Bakanlığından alınan ruhsatın tarih ve numarasının okunaklı ve açık olarak yazılması şarttır.

(Değişik: 27/1/1968 - 6/9470 K.)

Diyabetlilerin beslenmesine mahsus olarak hazırlanan glüten ekmeği ile esası glüten olan glüten makarnası, glüten şehriyesi, glüten irmiği gibi yiyecekler kapalı ambalajlar içinde satılır. Bu ambalajların üzerine imalatçı firmanın tescil edilmiş markası, adresi ve yiyeceğin net miktarı ile bileşiminde bulunan su, yağ, protein ve karbonhidratın yüzde oranlarının okunaklı ve açık olarak yazılması ve bu nevi yiyeceklerde karbonhidrat oranının benzeri bulunan yiyeceklere göre önemli miktar da düşük olması şarttır.

(Değişik: 27/1/1968 - 6/9470 K.)

Şeker yerine tad verici maddelerle hazırlanan çikolata, tahin helvası, reçel ve benzeri yiyecekler ile perhiz yiyeceklerinde tad verici olarak kullanılan maddelerin isim ve miktarlarının ambalajları üzerine okunaklı ve açık olarak yazılması şarttır.

(Değişik: 27/1/1968 - 6/9470 K.)

Perhiz yiyeceklerine her ne surette olursa olsun devai bir nitelik verilerek satılması yasaktır. Ancak özelliklerine ait tarifnamelerine yazılan kısa bazı kayıtlar ile (Şeker hastalarına mahsustur) gibi reklam mahiyetinde olmayan açıklamalar müstesnadır. Bununla beraber çocuk beslenmesinde kullanılan unlara katılan kalsiyum, fosfor ve benzeri maddeler dolayısiyle bu unların çocukların diş ve kemiklerinin gelişmesine yaradığını mübalağalı bir surette belirten açıklamaların yazılması ve bu hususta reklam yapılması da yasaktır.

(Değişik: 27/1/1968 - 6/9470 K.)

İçlerine tedavi amaciyle devai maddeler katılmış bulunan perhiz yiyecekleri, ispençiyari ve tıbbi müstahzar sayılır ve 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu hükümlerine tabi tutulurlar.

(Değişik: 27/1/1968 - 6/9470 K.)

Perhiz yiyecekleri ve çocuk mamaları aşağıdaki hallerde taklit veya tağşiş edilmiş sayılırlar:

a) İçindekiler hakkında ambalajı üzerinde veya tarifnamesinde yukarıdaki maddelerde yazılı hususlar belirtilmiyen veya içindekiler ambalaj veya tarifnamesinde yazılı bileşim nevi ve miktarlara uymayan veya bu Tüzük hükümlerine göre taklit veya tağşiş edilmiş sayılan iptidai maddelerle yapılan perhiz yiyecekleri ve çocuk mamaları.

b) Sağlığa zararsız da olsa bileşiminde bildirilmeyen yabancı maddeler bulunan perhiz yiyecekleri ve çocuk mamaları.

c) 236 ncı maddeye aykırı olarak devai nitelik taşıdığı bildirilen perhiz yiyecekleri ve çocuk mamaları.

(Değişik: 27/1/1968 - 6/9470 K.)

Perhiz yiyecekleri ve çocuk mamaları aşağıdaki hallerde sağlığa az veya çok zarar verecek derecede bozuk sayılırlar:

a) (Değişik: 22/10/1976 - 7/12798 K.) Islanmış, nemlenmiş, küflenmiş, kokmuş, acımış, kurtlanmış, içinde patogen mikroorganizmalar üremiş veya bunların toksini yahut diğer toksit maddeler bulunan, içindeki maddeye etki yapacak şekilde ambalajı bozulmuş veya sağlığa zarar verecek malzemeden yapılmış ambalajlar içine konan, içinde parazit üremiş veya bu parazitlerin kalıntısı bulunan veya içine, izin verilmeyen cins ve miktarda katkı maddeleri katılmış olan perhiz yiyecekleri ve çocuk mamaları;

b) Her ne suretle olursa olsun bayatlamış veya özelliğini kaybetmiş perhiz yiyecekleri va çocuk mamaları;

c) 231 inci maddede gösterilen özellikleri taşımıyan çocuk mamaları.

(Değişik: 27/1/1968 - 6/9470 K.)

İçlerine, her ne maksatla olursa olsun, sağlığa zararlı bir madde katılmış olan perhiz yiyecekleri ve çocuk mamaları, sağlığı hafif veya ağır ihlal edecek şekilde taklit veya tağşiş edilmiş sayılırlar.

(Değişik: 27/1/1968 - 6/9470 K.)

Muayene ve analiz için laboratuvarlara gönderilmek üzere alınacak nümune miktarı, 250 gramdan az olmamak üzere, bir veya iki orijinal kutu veya paketten ibarettir.

Un veya unlu maddelerin, kuru sebzelerin, yenilecek mantarların, parçalanmış veya toz haline getirilmiş olarak sadece veya içine tuz, biber, yağ, et suyu, et hulasası veya et tozu ilavesi ile hazırlanan ve bu halleri ile hemen kullanılmağa elverişli olan maddelere hazır çorbalıklar denir. Hazır çorbalıklarda su miktarı % 15 den ve tuz ihtiva ediyorsa tuz miktarı % 20 den fazla olmamalı, şayet et suyu, et hülasası veya herhangi bir cins et tozu ihtiva ediyorsa kreatinin miktarı % 0,5 den az olmamalıdır.

Levür ve sebze hülasalarına tuz, biber vesair baharat, sebze aksamı, nebati sulp yağlar ilave edilerek hazırlanmış maddelere münhal nebati çorbalıklar denir. Bu nevi çorbalıklarda tuz miktarı % 65 den fazla ve mecmuu azot miktarı da % 2,5 dan az olmamalıdır. Yalnız levür hülasaları ile hazırlanmış olan nevilerinde ise su miktarı % 25 den ve tuz miktarı % 15 den fazla olmamalıdır.

Çorba vesair yiyecekleri koyulaştırmak için bunlara ilave edilmek üzere hazırlanmış olan mayi veya hamur kıvamındaki albumünli maddelere terbiyeler denir. Bunların hususi ve malüm tadını temin etmek maksadı ile içlerine et hülasası, levür, yenecek cinsten mantar, baharat ve sebze aksamı ve nebati sulp yağ ilave edilebilir. Terbiyelerin mayi halinde bulununlarında mecmu azot miktarı % 2,5 dan ve hamur halinde olanlarında ise % 4,5 dan az olmamalı ve her iki nevide de şeker eser halden fazla olmamalıdır.

(Değişik: 28/6/1973 - 7/6734 K.)

Hazır sebze çorbalıkların, suda eriyen bitkisel çorbalıkların ve terbiyelerin hazırlanmasında kullanılacak bütün ilkel maddelerin bu Tüzükte belirtilen vasıfları haiz olması ve bunların ambalajları üzerinde imalatçı firmanın isim, adres ve tanıtıcı işaretinin, mamulün net ağırlığı ile içindeki maddelerin cins ve miktarlarının, ne suretle kullanılacağının, imal tarihinin açık ve okunaklı bir şekilde yazılı olması zorunludur.

Hazır çorbalıklara, suda eriyen bitkisel çorbalıklara ve terbiyelere, her ne amaçla olursa olsun bu Tüzükte belirtilenlerden başka bir madde katılması, Sağlık Bakanlığının iznine bağlıdır.

Hazır sebze çorbalıkları, münhal nebati çorbalıklara, terbiyelere; et hülasası, et suyu evsaf ve ayarında veya bunların aynıdır gibi ad ve vasıfların verilmesi ve bu yolda reklam yapılması yasaktır.

Hazır sebze çorbalıkların hususi ambalajlar içinde satılması mecburidir. Açık olarak satılmaları yasaktır.

Hazır sebze çorbalıkları, münhal nebati çorbalıklar, levür hülasaları ve terbiyeler aşağıda yazılı hallerde taklit veya tağşiş edilmiş sayılırlar:

a) Ambalajları üzerinde veya etiketlerinde yazılı net miktardan az veya yazılı terkibine uygun olmayan veya zararsız da olsa terkibinde bildirilmeyen yabancı maddeleri ihtiva edenler,

b) Amirinin isim ve adresi yazılı bulunmayan veya 246 ncı madde hükmü hilafına hareket edilerek yanlış ad ve vasıf verilmiş olanlarla reklam yapılmış bulunanlar,

c) Ambalaj içinde olmaksızın satılan hazır sebze çorbalıkları,

Acımış, kokmuş, küflenmiş, ıslanmış, kurtlanmış veya başka bir surette bozulmuş olan hazır sebze çorbalıkları, münhal nabati çorbalıklar, levür hülasaları ve terbiyeler sağlığa az veya çok zarar verecek derecede bozulmuş sayılırlar.

Hazır sebze çorbalıkları, münhal nebati çorbalıklar, levür hulasaları ve terbiyeler aşağıda yazılı hallerde sağlığı hafif veya ağır surette ihlal edecek derecede taklit veya tağşiş edilmiş sayılırlar:

a) İçine ne suretle olursa olsun zehirli bir madde katılmış olanlar,

b) İçine yenmeye elverişli olmayan mantar konulmuş olanlar.

Hazır sebze çorbalıkları, münhal nebati çorbalıklar, levür hülasaları ve terbiyelerden laboratuvarlara gönderilmek üzere alınacak örnek miktarı 150 gramdan aşağı olmamak üzere bir veya iki kutu yahut şişe, küçük torba veya paket gibi ambalajlarda olanlardan da 150 gramdan aşağı olmamak üzere bir veya iki aded orijinal ambalajdan ibarettir.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Tahıllar buğday, çavdar, arpa yulaf, pirinç gibi bitkilerin olgunlaşmış taneleri olup elde edildikleri bitkinin adını taşırlar.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Tahıl taneleri iyi veya normal vasıfta ve yeter derecede kurumuş olmalı ve her ne sebeple olursa olsun ıslanıp kurutulmuş olmamalı ve taneler mümkün olduğu kadar mütecanis ve normal büyüklükte olmalıdır.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

– Her tahıl içinde % 5'i geçmemek şartiyle diğer cins tahıl bulunabilir.

Buğdayda çavdar miktarı % 10 u, zararsız yabancı kısımlar (sap, saman v.b.) yabani ot tohumları, bit yenikli taneler % 3 ü taş, toprak % 1 i, belemir adet üzerinden % 0,2 yi geçmemelidir.

Rutubet miktarı; her nev'i tahılda, en çok % 14,5, pirinçte % 15 ten fazla olmamalıdır.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Tahılları yabancı ve ağırlaştırıcı maddelerle karıştırmak avaryalı ve bozulmuş tahıllara suni olarak beyazlatmak, kükürtlemek, boyamak veya hangi amaçla olursa olsun kimyasal maddelerle muamele etmek yasaktır.

Ancak, tahıl, baklagil ve yağlı tohumları ambar zararlılarının tahribatından ve kıymet kaybından korunmak amacı ile;

a) Depolamadan önce,

b) Depolamadan sonra, Sağlık ve Sosyal Yardım ve Tarım Bakanlıklarınca rezüdü limitleri tespit edilmiş ve bu sahada kullanılmasına yine bu Bakanlıklarca müsaade edilmiş pestisitler uygulanır.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Boş silo ve ambarlarda kullanılacak-zehirli mücadele maddelerinden, pyrethrin ve malathion terkipli olanlar hariç, gerek mevcut gerekse ileride çıkacak olanların bu amaçla kullanılmaları Sağlık ve Sosyal Yardım ve Tarım Bakanlıklarının müsaadesine bağlıdır.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Tahıllar bozulmuş, çimlenmiş, kızışmış, küflenmiş, ekşimiş olmamalı; tabii olmayan bir koku ve lezzette bulunmamalı ve hiçbir paraziti ve bunların parçacıklarını veya dışkısını ihtiva etmemelidir.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Tahılda, çavdar mahmuzu % 0,01 den fazla olmamalıdır. Diğer mantar hastalıklarından ileri gelen sürmeli ve rastıklı taneler ve diğer yabancı zararlı bitkisel unsurlar toplamı % 0,2 yi geçmemeli, sağlığa zararlı diğer herhangi bir maddeyi ihtiva etmemelidir.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Pirinçte, 253, 254, 255, 256, 257, 258 inci maddelerde belirtilen vasıflardan başka zararsız yabancı tane vs tohumlar, kum, taş, toprak toplamı 0,5 ten, çeltik % 2 den, kırık pirinç % 15 ten fazla olmamalıdır.

% 15 ten fazla kırık ihtiva eden pirinçler kırık pirinç adı ile satılır.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Bu Tüzükte belirtilen özellikteki normal vasıflı, tercihan sert (durum) buğdayları teknolojik safhalara uygun olarak, temizleme, haşlama, kurutma, kırma veya dövme, eleme ve kepeklerinden ayırma suretiyle elde edilen mamule bulgur denir.

(Değişik: 23/9/1977 - 7/14228 K.)

Bulgurda rutubet % 13; çavdar ve diğer zararsız yabancı taneler % 1; 0,5 milimetrelik elekten geçen toz % 0,1; kum, taş toprak ve çöp % 00,1; yabancı ottohumları % 0,1; kuru maddede kül % 1,75; külün % 10 luk tuz asidinde erimeyen kısmı % 0,3 den çok olmayacaktır.

Bulgurda hiç kırılmamış tanelerin toplamı % 1 i geçmeyecektir. Diğer özellikleri TSE 2284 e uygun olacaktır.

Bulgura et suyu, tavuk suyu, salça veya tat verici herhangi bir maddenin katılarak satışa çıkarılması Sağlık Bakanlığının iznine bağlıdır.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Bulgur bozulmuş, küflenmiş, ekşimiş, acımış, boyanmış olmayacak; sağlığa zararsızda olsa herhangi bir kimyasal maddeyi ihtiva etmeyecek; tabii olmayan bir koku ve lezzette bulunmayacak; canlı ve cansız haşere ve parazitleri veya bunların kalıntı ve dışkısını ve sağlığa zararlı olabilecek herhangi bir maddeyi ihtiva etmeyecektir.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Fasulye, böğrülce, bakla, bezelye, mercimek, nohut gibi baklagiller familyesine mensup bitkilerin olgunlaşmış, kurumuş tanelerine yemeklik baklagil kuru taneleri denir.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Yemeklik baklagil kuru taneleri iyi ve normal vasıflarda, yeter derecede kurumuş ve taneleri mümkün olduğu kadar mütecanis ve normal büyüklükte olmalı, buruşmuş olmamalıdır. Zararsız da olsa yabancı bitkisel kısımlar ve yabancı taneler miktarı % 2 den, taş, toprak, kum gibi kısımlar toplamı % 1 den, bit yenikli taneler miktarı % 3 ten ve rutubet miktarı % 14 ten fazla olmamalıdır.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Yemeklik baklagil kuru tanelerini yabancı ağırlaştırıcı maddelerle karıştırmak, boyamak ve hangi amaçla olursa olsun kimyasal maddelerle muamele etmek ve mercimeği yağlamak ve fırınlamak suretiyle parlatmak yasaktır.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

253, 255, 256, 257 ve 262 nci maddeler hükümleri, yemeklik baklagil kuru taneleri ve kırılmış baklagiller hakkında da uygulanır.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Tahıllar, bulgur yemeklik baklagil kuru taneleri, aşağıda yazılı hallerde taklit veya tağşiş edilmiş sayılırlar:

a) İyice olgunlaşmadan toplanan ve yıkandıktan sonra yeter derecede kurutulmadan satılan ve mutat normal vasıflarda olmayanlar,

b) Başka bir bozukluğu olmadığı halde rutubet miktarı % 13 ten fazla bulunan bulgurlar ile rutubet miktarı % 14,5'u geçen her nev'i tahıl taneleri ve % 15 i geçen pirinç taneleri,

c) Zararsız da olsa yabancı bitkisel kısımlar ve tanelerle, kırık taneler (kırık olarak satılan taneler hariç), bit yenikli taneler, taş, toprak, kum, toz nispetleri yukarıdaki maddelerde yazılı miktarlardan fazla bulunanlar,

d) 255 ve 256 ncı maddelerde belirtilen hususlardan başka, ağırlaştırıcı maddelerle karıştırılmış, suni olarak ağartılmış, boyanmış, zararsız da olsa kimyasal maddelerle muamele edilmiş, parlatmak gayesiyle yağlanmış olanlar.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Tahıllar, bulgur ve yemeklik baklagil kuru taneleri, aşağıda yazılı hallerde sağlığa az veya çok zarar verecek derecede bozulmuş sayılırlar:

a) Bozulmuş, çimlenmiş, kızışmış, küflü, ekşi, tabii olmayan bir koku ve lezzette olanlar, parazitleri ve bunların kalıntı ve dışkısını havi olanlar,

b) Çavdar mahmuzu ve diğer zararlı bitkisel unsurlar miktarı 258 inci maddede yazılı halden fazla olanlar ile 255 ve 256 ncı maddelerde belirtilen hususlardan başka zehirli mücadele maddalerini yahut sağlığa zararlı herhangi bir maddeyi ihtiva edenler.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Tahıllar, bulgur ve yemeklik baklagil kuru taneleri, aşağıda yazılı hallerde sağlığı hafif veya ağır surette ihlal edecek şekilde tağşiş edilmiş sayılırlar:

a) 255 ve 256 ncı maddelerde belirtilen hususlardan başka, içlerine herhangi bir amaçla zehirli maddeler katılmış tahıllar, bulgur, yemeklik baklagil kuru taneleri,

b) 255 ve 256 ncı maddelardeki limitleri aşan ve müsaade edilmemiş tarım ilaçları ile muamele edilmiş tahıllar, bulgur ve yemeklik baklagil kuru taneleri.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Muayene ve analiz için laboratuvara gönderilmek üzere alınacak numüne miktarı en az 500 gramdır. Numüne, rutubetini kaybetmeyecek şekilde kapalı ambalajlar (plastik, teneke kutu veya kavanoz) içinde, usulüne uygun şekilde mühürlenmiş olarak gönderilir.

(Değişik; 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Un, çeşitli tahılların ayrı ayrı öğütülerek elenmesiyle elde edilen mamul olup elde edildikleri tahılın adı ile adlandırılır.

Yalnızca un tabiri, buğday unlarına mahsustur.

Buğday ununda çavdar unu miktarı % 10 a kadar olabilir.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Buğday unları, randımanlarına (elenme derecelerine) göre dörde ayrılır:

İyice ayıklanıp yıkanarak temizlenmiş 100 kısım buğdaydan elde edilen:

a) 71 e kadar randımanlı (71 dahil) una ekstra - ekstra un,

b) 74 - 76 (76 dahil) randımanlı una ekstra un,

c) 79 - 81 (81 dahil) randımanlı una birinci nev'i un,

d) 84 - 86 (86 dahil) randımanlı una ikinci nev'i un,

adı verilir.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Ekstra - ekstra unun bir santimetre karede 900 deliği bulunan 6 numaralı elek üstünde bıraktığı kepek ve irmikten ibaret elek kalıntısı; % 1 den, kül miktarı kuru maddede % 0,650 den, külün % 10 luk klorhidrik asitte erimeyen kısmı % 0,10 dan, serbest asiditesi % 0,04 ten fazla, kuru glüten miktarı % 9 dan az olmamalı; glüteni yaş iken açık renkte ve tamamen elastiki olmalıdır.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Ekstra unun bir santimetre karede 900 deliği bulunan 6 numaralı elek üstünde bıraktığı elek kalıntısı; 3 ten, kül miktarı kuru maddede % 0,770 ten, külün% 10 luk klorhidrik asitte erimeyen kısmı % 0,1 den, serbest asiditesi % 0,04 ten fazla kuru glüten miktarı % 9 dan az olmamalı; glüteni yaş iken açık renkte ve elastiki olmalıdır.

Bisküvi, kadayıf ve benzerleri için kullanılacak ekstra unlarda kuru glüten miktarı % 7 ye kadar kabul olunabilir.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Birinci nev'i unun bir santimetre karede 900 deliği bulunan 6 numaralı eleküstünde bıraktığı elek kalıntısı; % 5 ten, kül miktarı kuru maddede % 0,905 ten, külün % 10 luk klorhidrik asitte erimeyen kısmı % 0,12 den, serbest asidi-tesi % 0,05 ten fazla, kuru glüten miktarı % 8,5 tan az olmamalı; glüteni yaşiken yeter elastikiyette olmalıdır.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

İkinci nev'i unun bir santimetre karede 900 deliği bulunan 6 numaralı elek üstünde bıraktığı elek kalıntısı; % 10 dan, kuru maddede kül miktarı % 1,2 den, külün % 10 luk klorhidrik asitte erimeyen kısmı % 0,15 ten, serbest asiditesi %0,06 dan fazla, kuru glüten miktarı % 7 den az olmamalı; glüteni yaş iken yeter elastikiyette olmalıdır.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Her nev'i unda:

1 – Serbest asidite tayini; belirli miktarda unun 96 derecelik etilalkolde iyice çalkalanıp süzüldükten sonra, süzüntüye fenolftalein indikatörü ilavesi ve N/50 lik sodyum hidroksit ile litre edilmesi suretiyle sülfürik asit cinsinden hesaplanarak,

2 – Glüten tayini; bir santimetre karede 900 deliği bulunan 6 numaralı elekten elenmiş unun % 2 lik tuzlu su ile karıştırılıp hamur haline getirilerek yarım ile bir saat olgunlaştıktan sonra yine aynı orandaki tuzlu su ile uygun bir bez içinde yıkanması suretiyle,

3 – Kül tayini; AICC'nin 104 numaralı standart metodu uygulanmak suretiyle,

4 – Rutubet tayini; muayyen miktarda unun 130 santigrat derecelik kurutma dolabında 2-3 saat bekletilmesi sonucu aradaki tartı farkının tespiti suretiyle,

5 – Azot tayini; kuru madde üzerinden Kehldal metodu uygulanmak suretiyle (faktör 6,25),

yapılır.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Buğday unlarında rutubet miktarı % 14 ü geçmemelidir.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Buğday, pirinç ve yulaf dışındaki tahıl unlarında 6 numaralı elek kalıntısı, kuru madde üzerinden rutubetsiz olarak % 20 den fazla olmamalıdır.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Çavdar unundan, rutubet miktarı % 14 ten, kuru maddede kül miktarı % 1,5 ten, külün % 10 luk klorhidrik asitte erimeyen kısmı % 0,30 dan, serbest asididesi % 0,10 dan fazla; toplam azotlu maddeler miktarı % 12 den az olmamalıdır.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Mısır ununda; rutubet miktarı % 14 ten, kuru maddedeki kül miktarı % 1,60dan fazla; toplam azotlu maddeler miktarı % 8 den az olmamalıdır.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Yulaf ununda; rutubet miktarı 13 den, kuru maddede kül miktarı % 3 ten fazla, toplam azotlu maddeler miktarı % 10 dan az olmamalıdır.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

a) Arpa ununda rutubet miktarı % 14 ten, kuru maddede kül miktarı % 2,5 dan fazla; toplam azotlu maddeler miktarı 9 dan az olmamalıdır.

b) Pirinç ununda; rutubet miktarı % 14 ten, kuru maddede kül miktarı % 0,7 den, 6 numaralı elek kalıntısı % 1 den fazla olmamalı, bu kalıntı yalnız pirinç kalıntısından ve kepeğinden ibaret bulunmalıdır.

Pirinç unu, yalnız pirinçten yapılmış olmalı ve içinde yabancı unlar bulunmamalıdır.

(Değişik birinci fıkra: 6/11/1983 - 83/7366 K.)

Unlar, kağıt, kıl dökmeyen torba, plastik ve alüminyum varaktan yapılmış ambalajlar içinde satışa çıkarılacak; ambalajın üzerinde, unun, sınıfını (ekstra-ekstra, birinci nev'i, ikinci nev'i vb.), miktarını, yapımcı firmanın adını, adresini, varsa tescil edilmiş markasını, ay ve yıl olarak yapım tarihini, Yönetmeliğine göre konulan katkı maddelerini gösterir, okunaklı, düşmeyecek, silinmeyecek biçimde etiket ya da yazı bulunacaktır.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.) Baklava, kadayıf, börek, bisküvi ve benzerlerinin imalinde kullanılacak unların etiketlerinde veya ambalajları üzerindeki yazılarda ayrıca bu hususların da belirtilmesi zorunludur.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.) Her nev'i ekmeklik unun, içi kolayca temizlenebilen bir madde ile kaplı ve dış etkilerden zarar görmeyecek şekilde yapılmış, kapalı araçlarla taşınması zorunludur.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

İri öğütülmüş, kepek ve ince unundan ayrılmış sert buğday mamulüne irmik denir.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

İrmikte rutubet miktarı % 14 den, kuru maddede kül miktarı % 1 den, külün% 10 luk klorhidrik asitte erimeyen kısmı % 0,20 den fazla; un haline getirilip elendikten sonra kuru glüten miktarı % 10 dan az olmamalı, elastikiyeti normal olmalı ve boyanmış, sağlığa zararsız da olsa kimyasal maddelerle muamele edilmiş bulunmamalıdır.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Yemeklik kuru baklagil unları; çeşitli yemeklik baklagil kuru tenelerinin öğütülüp elenmesi ile; kuru sebze tozları ise, çeşitli sebzelerin kurutulup öğütülmesiyle elde edilir.

Unlar, mercimek unu, bezelye unu, patates unu; tozlar ise, soğan tozu, sarımsak tozu gibi istihsal edildikleri ürünün adı ile adlandırılır.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Yemeklik kuru baklagil unlarının ve kuru sebze tozlarının diğer cins kurubaklagil unları ve tozları yahut tahıl unları ile karıştırılması yasaktır.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

a) (Değişik: 23/9/1977 - 7/14228 K.) Yemeklik baklagil unlarında rutubet % 14,5; kuru maddede kül % 2; külün % 10 luk tuz asidinde erimeyen kısmı % 0,2; 6 numaralı elek kalıntısı % 1; serbest asitlik % 0,5 ten çok olmayacaktır.

Ancak mercimek ununda göz açıklığı 800 mikron olan elek üzerinde kalan kısım % 1 e; kuru maddede kül miktarı % 3 e kadar kabul edilebilir.

b) Yağı alınmış soya fasulyesi ununda; rutubet miktarı % 10 dan, kuru maddede kül miktarı % 7 den, külün % 10 luk klorhidrik asitte erimeyen kısmı % 0,3 ten, 6 numaralı elek kalıntısı % 0,06 dan, yağ miktarı % 1 den fazla olmayacaktır.

c) Kuru sebze unlarından patates ununda; rutubet miktarı % 9 dan, kuru maddede kül miktarı % 3,5 ten, külün % 10 luk klorhidrik asitte erimeyen kısmı% 0,10 dan, 70 meshlik elekte elek kalıntısı % 0,1 den, kükürt dioksit miktarı ise bir kilogramda 100 miligramdan fazla olmayacaktır.

Renk beyaz ve çok açık sarı olacak, kırmızımsı veya kahverengi olmayacaktır.

Pozitif peroksidaz reaksiyonu % 10 dan fazla, protein % 8 den az olmayacaktır.

d) Yemeklik kuru baklagil unları; iyice temizlenmiş tanelerden, sebze tozları ise iyice temizlenmiş sebzelerden yapılmış olmalıdır. Bunlar yalnız özel kapalı ambalajlar içinde satılığa çıkarırlar. Bu ambalajlar üzerinde, yemeklik kuru baklagil ununun veya kuru sebze tozunun cinsi, net miktarı, imalatçısının tescil edilmiş markası ve adresi, imalat seri numarası ve tarihinin açık ve okunaklı bir surette yazılması zorunludur.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Yemeklik kuru baklagil unları ve sebze tozları; ağırlaştırıcı maddelerle karıştırılmış, suni olarak beyazlatılmış (patates unu hariç) veya boyanmış, zararsız da olsa kimyasal maddelerle muamele edilmiş olmayacak, zehirli tarım mücadele ilaçlarını yahut sağlığa zararlı herhangi bir maddeyi ihtiva etmeyecektir.

KlSlM: IV

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Nişasta; buğday, mısır, pirinç gibi tahıllardan ve patatesten usulüne göre elde edilip buğday nişastası, pirinç nişastası gibi elde edildiği maddenin adı ile adlandırılır. Ayrı cins nişastalar birbirleriyle karıştırılamaz.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Patates ve mısır nişastasında rutubet miktarı % 18 den, diğer nişastalarda % 16 dan, kuru maddede kül miktarı ise bütün nişastalarda % 0,5 ten fazla olmamalıdır.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Özel kapalı ambalajlar içinde satılığa çıkarılan nişastaların ambalajları üzerinde cinsi, net miktarı, imalatçı firmanın tescil edilmiş markası ve adresi, yıl olarak imal tarihi bulundurulacaktır.

Nişastaların ambalajsız olarak açıkta satışı yasaktır.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Tahıl unları, irmik, yemeklik kuru baklagil unları ve kuru sebze tozları, nişastalar aşağıdaki vasıfları haiz olmalıdır:

a) Görünüş, renk, koku ve tadları normal olmalıdır,

b) Beyazlaştırılmış yahut herhangi bir amaçla zararsız da olsa, müsaade edilmeyen kimyasal maddelerle muamele edilmiş veya boyanmış olmamalıdır.

Ancak, patates unu, kükürt dioksit ile beyazlaştırılabilir.

c) Zararsız da olsa her türlü yabancı, ağırlaştırıcı cisimler ve madensel maddelerle karıştırılmış olmamalıdır.

d) Kızışmış, acımış, ekşimiş, küflenmiş veya herhangi bir şekilde tegayyür etmiş olmamalı, zararlı bitki tohumlarını ve diğer unsurları, böcek, kurt, küf ve diğer canlı, cansız parazitler, bunların kalıntı ve dışkısını ve benzeri kirlilikleri ihtiva etmemelidir.

KlSlM: VI

Bozulmuş, Taklit veya Tağşiş Edilmiş Tahıl Unları, İrmik, Yemeklik

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.) Tahıl unları, irmik, yemeklik kuru baklagil unları ve kuru sebze tozları, nişastalar, aşağıda yazılı hallerde taklit veya tağşiş edilmiş sayılırlar:

a) Yabancı unlarla karıştırılmış pirinç unları,

b) Vasıfları ve terkibi 273 üncü maddeye uymayan ekstra-ekstra un, 274 üncü maddeye uymayan ekstra un, 275 inci maddeye uymayan birinci nevi un ve 276 ncı maddeye uymayan ikinci nevi un,

c) Başkaca bir bozukluğu olmadığı halde rutubet miktarı % 14 ü geçen buğday unları,

d)Elek kalıntıları özel hükümlerinde tespit edilen miktardan fazla bulunanan buğday unları dışındaki unlar,

e) Vasıf ve terkibi 280 inci maddeye uymayan çavdar unu,

f) Vasıf ve terkibi 281 inci maddeye uymayan mısır unu,

g) Vasıf ve terkibi 282 nci maddeye uymayan yulaf unu,

h) Vasıf ve terkibi 283 üncü maddeye uymayan arpa ve pirinç unu,

i) 284 üncü maddeye aykırı olarak satışa çıkarılan bütün unlar,

j) Vasıf ve terkibi 286 ncı maddeye uymayan irmik,

k) Vasıf Ve terkipleri 289 uncu maddeye uymayan yemeklik kuru baklagil unları ve kuru sebze tozları,

l) Diğer unlarla karıştırılmış olan yemeklik kuru baklagil unları,

m) Vasıf ve terkipleri; ambalajları veya etiketleri üzerindeki izahlara uymayan tahıl unları, irmik, yemeklik kuru baklagil unları ve kuru sebze tozları, nişastalar,

n) Birbirleri ile karıştırılmış olan ayrı cinsten nişastalar,

o) Başkaca bir bozuklukları olmadığı halde rutubet ve kül miktarları 292 nci maddede yazılı hadleri aşan nişastalar,

p) Beyazlaştırılmış, boyanmış veya zararsız da olsa kimyasal maddelerle muamele edilmiş tahıl unları, irmik, yemeklik kuru baklagil unları ve kuru sebze tozları, nişastalar,

r) Zararsız da olsa her türlü yabancı ağırlaştırıcı cisimler veya madensel maddelerle karıştırılmış olan tahıl unları, irmik, yemeklik kuru baklagil unları ve kuru sebze tozları, nişastalar.

Ancak, beyazlatıcı ve antioksidan olarak muhafaza edici maddeler ilavesi gerekli hallerde, maddenin cinsi, miktarı ve zararsızlıkları sabit olanlar hakkında Sağlık Bakanlığından müsaade alınmalıdır.

(Değişik:27/10/1972 - 7/5274 K.)

Tahıl unları, irmik, yemeklik kuru baklagil unları ve sebze tozları, nişastalar, aşağıda yazılı hallerde sağlığa az veya çok zarar verecek derecede bozulmuş sayılırlar:

a) Kızışmış, acımış, ekşimiş, kokmuş, küflenmiş, böceklenmiş, kurtlanmış veya diğer bir surette tegayyür etmiş bulunanlar,

b) Zararlı bitki tohumlarını veya unsurlarını, canlı ve cansız parazitleri, bunların kalıntı veya dışkılarını ihtiva edenler,

c) Herhangi bir şekilde kirlenmiş olanlar,

d) İçine müsaade edilmeyen cins ve miktarda beyazlatıcı ve antioksidan, muhafaza edici maddeler katılmış olanlar.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

İçine herhangi bir maksatla zehirli maddeler katılmış olan tahıl unları, irmik, yemeklik kuru baklagil unları ve kuru sebze tozları, nişastalar, sağlığı hafif veya ağır şekilde ihlal edecek surette tağşiş edilmiş sayılırlar.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Muayene ve analiz için laboratuvara gönderilmek üzere alınacak numune miktarı, tahıl unları, irmik, yemeklik kuru baklagil unları ve nişastalardan en az 250 gram, kuru sebze tozlarından ise 100 gramdır.

Bu miktardan az olmamak üzere kapalı bir veya birkaç orijinal ambalaj da gönderilebilir.

Açıkta satılan maddelerden alınan numune, ağzı kapaklı sıkıca kapalı cam veya teneke, plastik kaplar ve polietilen torba içinde olarak, orijinal ambalajlar ise olduğu gibi laboratuvara gönderilir.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Ekmek; ekmeklik tahıl unlarına su, tuz, maya katılması ile hazırlanan kütlenin, yoğrularak uygun bir şekilde fermante edildikten sonra pişirilmesi ile yapılan mamule denir.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Yalnızca ekmek, tabiri, buğday unu ile yapılmış ekmeğe mahsus olup, diğer cins unlarla yapılan ekmekler, çavdar ekmegi, mısır ekmeği gibi yapıldığı unun adının ilavesiyle satılırlar. Ayrıca, taş değirmeni unu ekmeği, kepekli, buğday kırması ekmeği de yapılıp satışa verilebilir.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Buğday ekmeğinde % 10 u geçmemek şartiyle çavdar unu bulunabilir. Çavdar ekmeğinde % 10 dan fazla buğday unu bulunamaz.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Francala, pide, simit, sandöviç ekmeği, tost ekmeği, ekstra, ekstra veya ekstra undan yapılır. Birinci nevi ekmek, birinci nevi undan, ikinci nevi ekmek, ikinci nevi undan yapılır.

Ekmekler, yapıldıkları unun ismi ile satılır.

Sandöviç ekmeği, tost ekmeği imalinde yağ, şeker, süt, malt gibi maddeler kullanılabilir. Başka katkı maddeleri kullanılması Sağlık Bakanlığının müsaadesine bağlıdır.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Her cins ve çeşit ekmeğin imalinde maya yerine, mayadan başka, zararsız da olsa herhangi diğer bir madde kullanılması yasaktır.

Bütün ekmeklerin, içi çinko ile kaplı, yalnız bu iş için kullanılan, dış etkenlerden zarar görmeyecek şekilde yapılmış, kapalı araçlarla taşınması zorunludur.

Ekmekler, yalnız fırınlarda ve özel ekmek bayilerinde satılır. Bakkal dükkanlarında ekmek satışı yasaktır. Ancak, fırın ve ekmek bayii bulunmayan yerlerde, özel bölmede olmak şartiyle kirlenmeye mahal vermeden bakkal dükkanlarında da ekmek satışına müsaade olunur. Bu husus, ilgili kontrol teşkilatınca düzenlenir.

Ekmek satış yerlerinde, ekmeklerin müşteriye ellettirilmesi yasaktır.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.) Her bölgenin geleneğine ürünün cins ve nevine tekabül etmek üzere, bu Tüzükteki vasıflara uygun olmak şartiyle, bir veya muhtelif cins ekmek çeşnileri, Sağlık Bakanlığı ile mahalli belediyeler tarafından yaptırılacak denemeden sonra tespit olunur.

Ekmekler üzerinde, yapımcı firmanın adını ya da tanıtıcı işaretini taşıyan bir etiket bulundurulması zorunludur. Bu etiket ekmeğin altına yapıştırılabileceği gibi bir bandrolla ekmeğe de geçirilebilir ya da kabartma halinde ekmeğin üstünde ya da altında belirtilir. Ekmeklerin, tüketiciye bu Tüzükte özelliği belirtilen kağıt ya da ambalaj malzemesine sarılarak verilmesi zorunludur.

Ekmekler ambalajlı olarak da satışa verilebilir.

Ambalajlı olarak satılanlarda etiket ambalajın üzerine konulabilir.

Kullanılacak ambalaj, bu Tüzük hükümlerine uygun olacaktır.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Bu Tüzüğün istediği vasıflarda ekmeklik un tedariki mümkün olmadığı takdirde, ekmeğin ve ekmeklik unun vasıf ve terkipleri, ancak Bakanlar Kurulu Kararı ile belli bir zaman için değiştirilebilir.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Ekmek ve benzerleri iyi bir surette pişmiş ve kabarmış, normal manzara, koku ve lezzette bulunmalı, kesildiği zaman görülen delikler normal büyüklükte ve oldukça mütecanis olmalı, tıkız, yanık, hamur, yapışkan, içinde hamur haline gelmemiş un toprakları, iplikleşme, büyük yarık ve boşluklar olmamalı; tost ekmeği, sandöviç ekmeği, francala, pide, simit ve birinci nevi ekmekte gözle görülecek kepek bulunmamalıdır. Ekmeklerin alt ve üst kabukları iyi ve tam teşekkül etmiş ve iç kısmından ayrılmamış olmalıdır.

Simitlerin içi pişkin olmalı ve üzerine koyulaştırıcı herhangi bir madde sürülmemelidir.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Ekmeklerde tuz miktarı kuru maddede % 1,5 gramdan fazla olmamalıdır. Ekmeklerde kullanılacak tuz, mutfak tuzu özelliğinde olacaktır. Tuz çıkarıldıktan sonra kül ve külün % 10 luk klorhidrik asitte erimeyen kısmı, ekmeğin yapıldığı un için kabul edilen kuru maddedeki sınırı aşmamalıdır.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

10 gram ekmek içinin 100 santimetre küp su ile kaynar benmari üzerinde arasıra karıştırılmak suretiyle yarım saat bırakılmasiyle elde edilen karışımın asiditesini tadil için fenol ftalein indikatörü karşında sarf edilen onda bir normal kalevi miktarı 7,5 santimetre küpü (100 gram için 7,5 santimetre küpnormal solüsyon) aşmamalıdır.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Su miktarı francalada % 35 ten, simitte % 24 den, buğday ekmeğinde % 37den, pidede % 38 den, çavdar ekmeğinde % 42 den, 80 den fazla randımanlı unile diğer tahıl ve mısır ekmeklerinde % 40 dan fazla olmamalıdır. Su miktarları hakkında tespit edilen rakamlar, fırından çıktıktan 6 saat sonra bulunacak miktarlardır.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Ekmekler fırından çıktıktan 6 saat sonra, yetkili mercilerce tespit olunan belirli bir ağırlıkta olacaktır.

Bunlardan % 3 e kadar tartı noksanlığı kabul edilir. Ekmeklerde tartı kontrolu ancak ekmek fırından çıktıktan 6 saat sonra yapılır.

Ekmek ve benzerlerinde tartı noksanlığı, uyuşmazlık halinde, laboratuvarca tespit edilen rutubet miktarının tayininden sonra hesaplanır.

Ekmek ve benzerlerinin ağırlığı, 309 uncu maddede verilen rutubet üzerinden hesaplanır.

Ekmekler indirekt ısıtmalı fırınlarda pişirilir.

Petrol ürünleri gibi sağlığa zararlı yakıtlarla fırınların direkt ısıtılması yasaktır.

KlSlM: II

Hamurdan Yapılan Yiyecekler

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Yufka, yassı kadayıf, tel kadayıf ve benzerleri; ekstra-ekstra veya ekstra un, su, tuz ve gerektiğinde maya ilavesiyle usulüne göre hazırlanır.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Su miktarı yufkada % 43 ü yassı kadayıfta % 45 i, tel kadayıfta % 26 yı geçmemelidir. Yufkalarda tuz miktarı kuru maddede % 2 yi, diğerlerinde % 1,5 u ve tuzsuz kül miktarı yapıldığı un nevindeki kül miktarını geçemez. Külün % 10 luk asit klorhidrikte erimeyen kısmı % 0,10 u geçmemelidir. Suya geçen asiditesinin tadili için 100 grama 7,5 santimetre küpten fazla normal kalevi solüsyonu sarf edilmemelidir.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

311 inci maddede yazılı mamüllerin imalinde, kullanılması mutad olan ilkel maddelerden başka, bunlara zararsız da olsa herhangi yabancı bir madde katılması veya boyanması yasaktır. Bu mamüllere teknoloji icabı, ilavesi gerekli sağlığa zararsız maddelerin katılması Sağlık Bakanlığının müsaadesine bağlıdır.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Ekmek kadayıfı ve benzerleri; ekstra - ekstra veya ekstra undan usulüne göre yapılan hamurların mutal şekilde pişirilmesiyle elde edilirler.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Ekmek kadayıfı ve benzerlerinde kül miktarı ve külün % 10 luk klorhidrik asitte erimeyen kısmı, yapıldığı unun özelliğinde olacaktır.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Güllaç; nişastadan usulüne göre yapılan bir besin maddesidir. Güllaça boya ve suni tad verici madde katılması yasaktır. Güllaçta kül miktarı % 0,5 i geçmemelidir.

(Değişik: 23/9/1977 - 7/14228 K.)

Tarhana, yerel geleneklere göre un, yoğurt, biber, domates, sağlığa zararsız koku verici bitkiler ve tuz gibi maddelerin yoğurulup ekşitildikten sonra kurutulması yoluyla yapılır.

Tarhana yapmak için kullanılan ilkel maddeler bu Tüzükteki vasıflara uygun olacaktır.

Bunlara doğal besin maddelerinin dışında tat verici herhangi bir katkı maddesi katılması yasaktır.

Tarhanada renk sarımtırak turuncu, koku ve tat kendine özgü, protein en az % 14 (faktör 6,25), rutubet en çok % 10 olacak; külün % 10 luk tuz asidinde erimeyen kısmı, tuz hariç % 0,2 den, tuz miktarı kuru maddede % 5 ten çok olmayacaktır.

% 67 lik etil alkole geçen asitlik en çok % 15 olacaktır.

Tarhana, TSE 2282 ye uygun biçimdeki ambalajlar içinde satışa çıkarılacak ve üzerine yapım tarihi ay ve yıl olarak yazılacaktır.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Şehriye, kuskus ve benzerleri; yalnız ekstra - ekstra veya ekstra buğday unundan veya irmikten, makarna yalnız durum irmiğinden usulüne göre yoğurularak elde edilen hamurun muayyen şekiller verilip kurutulması ile yapılan yiyeceklerdir. Bunları yapmak için kullanılan ilkel maddeler, kendileri için bu Tüzükte yazılı vasıfları haiz olmalıdır.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274K.)

Şehriye, kuskus makarna ve benzerlerine buğday irmiğinden başka irmik veya nişasta karıştırmak ve bunları boyamak yasaktır. Ancak, bunlara sanat icabı katılacak maddeler, Sağlık Bakanlığının müsaadesine bağlıdır.

Bu maddelerin yumurtalı olanlarının etiketinde yumurta nisbeti yüzde olarak belirtilmelidir. Bunlara % 2 den fazla tuz katmak yasaktır.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274K.)

Şehriye, kuskus, makarna ve benzerleri; % 1 tuz ihtiva eden kaynar suya atılarak 20 dakika kaynatıldıkta hepsi iyice pişmiş olmalı fakat dağılmamalıdır.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Şehriye, kuskus, makarna ve benzerlerinin kuru maddede toplam azot miktarı en az % 1,9, en çok % 2,3 (toplam azot tayini Kjeldahl metodu ile yapılacaktır) olacak, tuzsuz kül miktarı % 1 den ve külün % 10 luk klorhidrik asitte erimeyen kısmı % 0,15 ten, 96 santigrat derecelik ethyl alkole geçen asiditesi asit sülfürik hesabiyle ve fenol ftalein endikatörü karşında N/50 alkali ile yapılacak titrede % 0,05 ten fazla olmayacak ve rutubet miktarı % 13'ü geçmeyecektir.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Yağlı vasfının ilavesi ile satılan çörek ve benzeri yağlı hamur müstahzarları % 5 ten aşağı olmamak şartiyle yalnız bu Tüzükteki vasıflarına uygun bulunan yemeklik yağlar konur ve yağın cinsi etiketinde belirtilir.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Sütlü hamur müstahzarlarının % 10 dan az olmamak üzere bu Tüzükteki vasıflarına uygun yağlı süt veya buna muadil miktarda süt konservesi yahut süt tozu ile yapılmış olması şarttır.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Peksimet, galeta ve gevrek; usulüne uygun olarak ekstra - ekstra veya ekstra buğday unundan yapılır. Bunlarda rutubet miktarı % 6, tuzsuz kül ve külün % 10 luk klorhidrik asitte erimeyen kısmı, yapıldığı un için kabul edilen sınırları aşmamalı, 100 gramının suya geçen asiditesini tadil için 6 santimetre küpten fazla normal kalevi sarf edilmemelidir.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Muhtelif şekil ve vasıflarda, şekerli veya şekersiz, yağlı veya yağsız, tuzlu veya sütlü olarak buğday unu ile yapılan mamullere bisküvi denir.

Bisküvilerde kullanılan her türlü ilkel maddelerin bu Tüzükte kendileri için tespit edilmiş bütün vasıfları haiz olmaları şartır.

Bunlar dışında bisküvi yapılması, Sağlık Bakanlığının müsaadesine bağlıdır.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Bisküvilerde rutubet miktarı % 6 dan, tuz çıkarıldıktan sonra kül miktarı % 1 den ve külün % 10 luk klorhidrik asitten erimeyen kısmı % 0,15 ten (kuru madde üzerinden hesap edilmek üzere) fazla olmayacaktır. Bisküvilerin boyanması yasaktır.

Bu Tüzükte özelliği belirtilen bitkisel margarin ve şeker karışımına, bisküvicilikte krema denir.

Yağlı bisküvilerde yağdan geçen antioksidan madde, özel yönetmeliğinde belirtilen miktarı geçemez.

Bisküvilerdeki kremalar, yönetmelikte belirtilen boyalarla boyanabildiği gibi, tabii esanslarla da kokulandırılabilir.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Şekerli hamur müstahzarları mutad olarak sakkaroz şekeri ile yapılır. Ancak, bunların imalinde bal, pekmez, glikoz veya sağlığa zararsız şekerler kullanıldığı takdirde, bu cihet ayrıca etiketlerinde gösterilmelidir.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

322 ve 323 üncü maddeler hükümleri, peksimet, galeta, gevrek ve bisküviler hakkında da uygulanır.

(Değişik: 27/10/1972 - 7/5274 K.)

Kapalı ambalajlar içinde satılan bütün hamur müstahzarlarının ambalajları üzerinde cinsi, hangi nevi undan ve yağdan yapıldığı ve varsa ilave edilmiş diğer maddelerin isimleri ve mamullerin net ağırlığı, imalatçı firmanın tescil edilmiş markası ve adresi, imal tarihi ve seri numarası, okunaklı bir surette yazılı olacaktır. Açık satılanlar da aynı hükme tabidir.

Yalnız yassı kadayıf, tel kadayıf ve benzerlerinde ise, cinsi ve hangi neviundan yapılmış olduğunu gösterir bir etiket bulundurulur.

Net ağırlıkları 250 gramdan fazla bisküvi kutularında, imal tarihinin ambalaj yapıldığı kutular üstüne yazılması zorunludur. 250 gramdan küçük olup da otomatik ambalaj yapılan küçük bisküvi kutularında ise kod numarası yazılması zorunlu olup, imal tarihi büyük ambalaj kutuları üzerine yazılır.

İmal tarihi, yıl ve ay olarak gösterilir.