Tarım Kanunu

• Değiştirildi Madde 7 7442 sayılı Kanun, md. 2
  Değişikliğin gerekçesi

  Tarımsal üretimin en önemli kaynağı olan toprak ve su kaynaklarının sürdürülebilirlik ilkesi çerçevesinde tarım işletmeleri tarafından kullanımı önem arz etmektedir. Buna karşılık bitkisel üretimde yeterlilik oranı yüksek olan meyve alanları artarken, halkımızın beslenmesinde stratejik öneme sahip hububat, baklagil ve yağlı tohumlar gibi ürünlerin içerisinde olduğu tarla bitkilerinin üretim alanları daralmakta, su tüketimi fazla olan bitkiler yeraltı suyu kullanılmak suretiyle üretilmeye çalışılmakta, hayvancılık işletmelerinin kurulmasında mera varlığı veya yem kaynağını dikkate almayan çiftçi tercihleri ortaya çıkmaktadır. Bu durum hem üretim miktarında dalgalanmalara neden olarak çiftçi gelirlerini olumsuz etkilemekte, hem de ülke kaynaklarının sürdürülebilir kullanımına zarar vermektedir.

  Tarım arazileri ile çayır ve meraların amaç dışı kullanımını ve tahribatını önlemek, tarımsal üretim planlaması ilkelerine uygun olarak bitkisel ve hayvansal üretimi artırmak amacıyla, tarım ve hayvancılıkla uğraşanların işletme araç ve gereçlerinin ve diğer girdilerinin sağlanmasını kolaylaştırmaya yönelik olarak Anayasamızın 45 inci maddesinde devletin görevleri arasında belirtilen hususları eksiksizce yerine getirmek üzere yeni kanuni düzenlemeye ihtiyaç duyulmaktadır.

  Tarım Kanununda yapılacak bu düzenlemeyle, tarım politikalarının amaçları, ilkeleri ve öncelikleri doğrultusunda ülkemizde tarımsal üretimi planlamak, gıda güvencesi ve güvenliğini temin etmek üzere belirlenecek ürün veya ürün gruplarında arz ve talep miktarı ile yeterlilik derecesine göre tarım havzası veya işletme bazında asgari ve azami üretim miktarlarını tespit ederek çiftçilerimizin üretim öncesi Bakanlıktan izin almasını sağlayacak bir yetkilendirme söz konusu olacaktır.

  İlave edilmesi öngörülen düzenlemeyle Bakanlık belirleyeceği ürün türlerinin yetiştirilebilmesi için onay prosedürü geliştirecek olup düzenleme sayesinde münavebeli ekim, dikimin temin edilerek üretim yapılan toprağın kalitesinin korunması, tarımsal sulama yönetiminin imkân ve ihtiyaçlara uygun olarak gerçekleştirilmesi ve buna uygun bir bitki deseni temin edilebilecektir. Ayrıca ürünlerdeki fiyat dalgalanmalarının önüne geçilebilmesi amacıyla arz talep dengesinin muhafazası doğrultusunda planlama yapılması mümkün olabilecektir. Ayrıca hüküm ile Tarım ve Orman Bakanlığı’nca arz ve talep miktarı ile yeterlilik derecesini dikkate alarak onay verilen asgari ve azami üretim miktarları belirlenen ürün ve ürün çeşitleri dışında ürün üretilmesinin önüne geçilerek ürün planlamasının yapılabilmesi, gıda güvencesi ve güvenliğinin temin edilmesi, verimliliğin artırılması, çevrenin korunması ve sürdürülebilirliğin tesis edilmesi öngörülmektedir.

  Tarımsal faaliyetlerin Bakanlıktan izin alınarak yürütülmesi ile tam kayıtlılığa, etkin izlemeye ve kaynakların optimum kullanımına imkan sağlanarak tarımsal hasılada artış gerçekleşecektir.

  Bakanlıktan izin almadan faaliyette bulunmayı engelleyerek, Kanunda öngörülen üretim planlamasını güçlendirmek üzere uyarı, belirli süre desteklerden yararlandırmama veya idari para cezası şeklinde kademeli bir yaptırım öngörülmektedir. Desteklerden yararlandırmamaya ilişkin olarak Kanunun 23 üncü maddesinin ikinci fıkrası ile uyumlu olacak şekilde beş yıllık süre belirlenmiştir. Bu doğrultuda, hükme aykırı davrananların ise öncelikle yazılı olarak uyarılması, uyarıya rağmen 12 ay içerisinde ihlalin giderilmemesi halinde kademeli olarak önce, 5488 sayılı Kanunun 23 üncü maddesinde de yer alan beş yıl boyunca tüm desteklemelerden yasaklanmasına yönelik düzenleme getirilmekte, bir sonraki yıl için ihlalin devamı halinde, ürün grubuna göre bu faaliyetten elde edilecek yıllık brüt hasılasının yüzde birinden beşine kadar, çok yıllık üretim faaliyetlerinde ise aykırı faaliyette bulunduğu tespit edilen her yıl için bu faaliyetten elde edilecek yıllık brüt hasılasının yüzde birinden beşine kadar mahalli mülki amirce idari para cezası verilmesi öngörülmektedir.

  İdari para cezasının hesaplanması, esas brüt hasıla, bir önceki takvim yılında Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan üretimin yapıldığı il genelinin ortalama verim değeri ile rayiç fiyat dikkate alınarak yapılacak, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından verim değeri yayımlanmayan ürün ve ürün gruplarının ortalama verim değeri ise Bakanlık İl Müdürlüğünce belirlenecektir.

  Bununla birlikte tarımsal faaliyetlerin bitkisel, hayvansal ve su ürünleri gibi alanlarda çok farklılık arz etmesi nedeniyle uygulamaya esas usul ve esasların Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenmesine ihtiyaç duyulduğundan bu konuda Bakanlığa yetki verilmesi öngörülmektedir.

• Değiştirildi Madde 13 7442 sayılı Kanun, md. 3
  Değişikliğin gerekçesi

  Tarımsal üretimin planlanmasında ve üreticinin ürettiği ürünlerin pazar sorunu yaşamamasında sözleşmeli tarımın önemi büyüktür. Özellikle tarımsal üretime dayalı sanayinin hammadde ihtiyacının karşılanarak piyasaya yeterli ve planlı işlenmiş ürün temininde sürekliliğin sağlanmasında sözleşmeli üretim olmazsa olmazdır. Ancak üreticilerin korunması açısından sözleşmeli üretime ilişkin temel kuralların konulması da elzemdir. Sözleşmeli üretimde kurallar genellikle alıcı firmalar tarafından belirlenmekte ve hazır tip sözleşmeler üreticinin önüne konulmaktadır. İki tarafın adil şartlarla sözleşme yapmaları sağlanarak hak ve yükümlülüklerde dengenin korunması yasal düzenlemeyi zorunlu kılmaktadır.

  Alıcı ve satıcı arasında düzenlenecek üretim sözleşmeleri ile hasat öncesinde çiftçilerin pazarlama sorununun ortadan kaldırılması, sanayicilerin ise istediği miktar ve kalitede hammaddeye ulaşması amaçlanmaktadır.

  Madde ile tarımsal üretim sözleşmesinin taraflarının haklarını koruyacak ve yükümlülükleri bakımından dengeyi sağlayacak surette sözleşme genel şartlarının Tarım ve Orman Bakanlığı’nca çıkarılacak yönetmelikle belirlenmesi ve bu hükümlere istinaden Bakanlıkça belirlenecek bazı ürünlerin sözleşmeli olarak üretilmesinin sağlanması amaçlanmaktadır. Yine yapılan düzenleme ile sözleşmeye tabi ürünler için getirilen sigorta yaptırma zorunluluğunun, tarımsal üretim sürecinde ortaya çıkabilecek risklerle karşı tarafların ekonomik yönden de korunmasını sağlayarak üretimin sürdürülebilirliğini tesis edeceği öngörülmektedir.

  Ayrıca Tarım ve Orman Bakanlığına sözleşmeli üretimin geliştirilmesi, izlenmesi ve kontrol edilmesi amacıyla sözleşmenin taraflarını ve kapsamını içeren kayıt sistemleri oluşturma yükümlülüğü getirilmekte ve sözleşmelerin bu kayıt sistemleri kullanılmak suretiyle de düzenlenebilmesine imkân sağlanmaktadır.

  Madde ile sözleşme kapsamında yazılı akde olan güvenin artırılmasını da teminen üretilen ürünlerin satışından veya alımından mücbir sebepler haricinde vazgeçilmesi halinde uygulanacak ceza koşulu düzenlenmekte ve ceza koşuluna sınır getirilmektedir. Et ve Süt Kurumu da sözleşmeli kesim yapmaktadır. Ancak Et ve Süt Kurumunun sözleşmeli kesimdeki amacı et temin etmekten çok piyasa regülasyonuna dayanmakta ve üreticiyi korumak için kesim fiyatlarının normal piyasa koşullarının altına düşmesini engelleme amacıyla kesim yapılmaktadır. Dolayısıyla Et ve Süt Kurumu tarafından sözleşmeye bağlanan kesim işlerinde fiyatın piyasada oluşan fiyatın altında kalması halinde üreticinin elindeki hayvanların üreticinin faydasını maksimize edecek şekilde piyasaya arz edebilmesine imkân tanınması ve Et ve Süt Kurumu’nun taraf olduğu sözleşmeler yönünden ceza koşulunun üretici lehine düzenlenmesi öngörülmüştür.

  Sözleşmeli üretimde hukuki ihtilafların uzun sürmesi bir sonraki üretim döneminin sözleşmeye bağlanmasında aksamalara neden olmakta ve bu nedenle üretim sekteye uğrayabilmektedir. Bu nedenle hukuki uyuşmazlıkların bir an önce çözülebilmesi için öncelikle zorunlu arabuluculuk müessesesinden faydalanılması hedeflenmiş; bu aşamada uzlaşmanın temin edilememesi halinde ise basit yargılama usulüne göre davaların sonuçlandırılması öngörülmüştür. Ayrıca üretici tarafın çiftçi olması dikkate alınarak adli müzaherete benzer şekilde üreticilerin ilk başta yargılama ve takip masraflarından muaf tutulması öngörülmüş, yargılama sonucunda haksız çıkmaları halinde ise yargılama giderlerinin haksız çıkan taraftan alınması öngörülmüştür. Ayrıca sözleşmeli üretimle ilgili davalarda, üretici tarafça ihtiyati tedbir talebinde bulunulması halinde, teminattan da muaf tutulması öngörülmüştür.

• Eklendi Geçici Madde 5 7442 sayılı Kanun, md. 5
  Değişikliğin gerekçesi

  Tarım Kanununun 13 üncü maddesine eklenmesi öngörülen hükümler kapsamında sözleşmeli üretim sürecinde ortaya çıkabilecek hukuki uyuşmazlıkların çözümlenebilmesi için düzenlenen dava şartı olarak arabuluculuk hükümlerinin görülmekte olan davalara uygulanmaması ve böylece hak kayıplarının önlenmesi amacıyla geçiş hükmü eklenmesi öngörülmektedir.

Bu maddelerin hükmü aynı. Fark, metnin iki kaynaktan farklı çıkarılmasından geliyor; hukuken bir değişiklik değil. Kırmızı/yeşil işaretler farkın nereden geldiğini göstermek için duruyor.

1. Madde 19 Tarımsal destekleme araçları Yazım
   Eski

   MADDE 19 – Tarımsal destekleme araçları şunlardır: a) Doğrudan gelir desteği: Üreticilere, tarımsal üretim amacıyla işledikleri araziler için Cumhurbaşkanı tarafından belirlenen birim ödeme miktarı üzerinden, doğrudan ödeme yapılır. Ödeme miktarları, üreticilerin tarım politikaları amaçları ve çevre koruma koşullarına uyumunu kolaylaştırmak üzere farklı düzeylerde belirlenebilir. Doğrudan gelir desteği ödemelerine ilişkin esas ve usûller, bu Kanunun temel yapısıyla çelişmeyecek şekilde, her yıl Kurulun tavsiyesi ile Bakanlık tarafından çıkarılacak uygulama tebliğleri ile belirlenir. Uygulama tebliğleri, ilgili yılın ilk iki ayı içerisinde yayımlanır. Bakanlık, gerektiğinde ek tebliğler çıkarabilir. b) Fark ödemesi: Çiftçilere üretim maliyetleri ile iç ve dış fiyatlar dikkate alınarak fark ödemesi desteği verilir. Fark ödemesi desteği öncelikle arz açığı olan ürünleri kapsar. Her yıl, fark ödemesi kapsamına alınacak ürünler ile ödeme miktarları Kurul tarafından belirlenir. Fark ödemesinden yararlanacak çiftçilerden üretim faaliyeti ve ürünlerin satışına ilişkin belgeler istenebilir. c) Telafi edici ödemeler: Üreticilerin arz fazlası olan ürünlerin üretiminden vazgeçerek alternatif ürünlere yönelmeleri teşvik edilir. Üreticilere, arazilerinde alternatif ürünleri yetiştirmelerinden dolayı karşılaşabilecekleri gelir kayıplarını önlemek üzere telafi edici ödeme yapılır. Her bir üretici için yapılacak ödeme miktarı, üreticinin alternatif ürünlerin üretimine ayırdığı arazi miktarı ile birim ödeme miktarının çarpımı suretiyle hesaplanır. Üreticilerin bir araya gelerek, alternatif ürünlerin işlenmesi ve pazarlanması için yapacakları yatırımların finansmanı için ek ödemeler yapılabilir. Telafi edici ödemelerin ürün kapsamı, ürünler bazında birim ödeme miktarları, ödeme süreleri ve ek ödeme miktarları her yıl Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir. ç) Hayvancılık destekleri: Hayvancılık faaliyetlerinde ırk ıslahı, kaba yem üretiminin artırılması, verimliliğin artırılması, işletmelerin ihtisaslaşması, işletmelerde hijyen şartlarının sağlanması, hayvan sağlığı ve refahı, hayvan kimlik sisteminin teşviki, hayvansal ürünlerin işlenmesi ve pazarlanması ile bunlarla ilgili kontrol, takip ve standartların iyileştirilmesi ve su ürünlerinin desteklenmesi amacıyla destekleme tedbirleri alınır. Hayvancılık desteklemelerinde, bölge ve iller bazında farklı destekler uygulamaya ve ödeme miktarlarını belirlemeye, Cumhurbaşkanı yetkilidir.(3) d) Tarım sigortası ödemeleri: Üreticilerin, üretim materyallerini ve ürünlerini sigorta ettirmelerini teşvik etmek üzere, sigorta prim bedellerinin bir kısmı Devlet tarafından karşılanır. Tarım sigortasından yararlanacak ürünler ile teminat altına alınacak riskler Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir. e) Kırsal kalkınma destekleri: Kırsal gelirlerin artırılması ve çeşitlendirilmesi, kırsal altyapı (…) ve sosyal yapının güçlendirilmesi, modern sulama sistemlerinin geliştirilmesi ile doğal kaynakların korunması ve geliştirilmesi amacıyla, kırsal toplum kesimlerinin birlikte veya ferdî olarak yürütecekleri yatırım projelerinin maliyetinin bir kısmı, masraf paylaşma esasına göre, Devlet tarafından karşılanır. Kırsal kalkınma destekleri uygulaması Bakanlık tarafından yapılır. Kırsal yatırımların desteklenmesinde, köy ve diğer kırsal alanda yaşayan topluma istihdam sağlayıcı tarımsal ve tarım dışı ekonomik yatırımlara öncelik tanınır. Kırsal kalkınma destekleri çerçevesinde desteklenecek projeli yatırımlarda; hedef kitle ve yerel paydaşların katılımı, tabandan yukarı yaklaşım, sürdürülebilirlik, uygun teknolojilerin kullanılması ve modern işletmecilik sistemlerinin yaygınlaştırılması ilkelerine uyulması esastır. Desteklenecek yatırım projelerinin konuları, desteklemelerin proje türleri bazında hangi oranlarda yapılacağı ve uygulamaya dönük diğer hususlar, Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir.(3)(4)(5) f) Çevre amaçlı tarım arazilerini koruma programı destekleri: Erozyon ve olumsuz çevresel etkilere maruz kalan tarım arazilerinde, işlemeli tarım yapan üreticilerin, arazilerini doğal bitki örtüleri, çayır, mera, organik tarım ve ağaçlandırma için kullanmalarını teşvik etmek üzere, kendilerine belirli bir süreyi kapsayacak şekilde, çevre amaçlı tarım arazilerini koruma programı destekleri sağlanır. Ödemeler, Bakanlık ile üreticiler arasında akdedilecek sözleşmelere dayalı olarak ve birim arazi üzerinden yapılır. Her bir üretici için yapılacak çevre amaçlı tarım arazilerini koruma programı destekleri ödemesi, üreticilerin bu program için tahsis edecekleri arazi miktarı ile birim ödeme miktarının çarpımı ile hesaplanır. Üreticilerin, bu araziler üzerinde ayrıca çevre koruma tedbirleri almaları da istenir. Çevre amaçlı tarım arazilerini koruma programı destekleri ödemelerinin hangi arazilerde uygulanacağı, sözleşmelerin kapsamı, ödemelerin süresi ve ödeme miktarları Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir. g) Diğer destekleme ödemeleri: Araştırma, geliştirme ve tarımsal yayım desteği, pazarlama teşvikleri, özel depolama yardımı, kalite desteği, piyasa düzenlemeleri desteği, organik üretim desteği, imha desteği, ürün işleme desteği, gerektiğinde bazı girdi destekleri ile tarım havzaları destekleri ve benzer konularda destekleme araçları kullanılabilir. Bu destekleme araçları her yıl Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir.(7) ğ) (Ek: 19/4/2018-7139/42 md.) (Mülga: 28/10/2020-7255/27 md.)

   Yeni

   MADDE 19 – Tarımsal destekleme araçları şunlardır: a) Doğrudan gelir desteği: Üreticilere, tarımsal üretim amacıyla işledikleri araziler için Cumhurbaşkanı tarafından belirlenen birim ödeme miktarı üzerinden, doğrudan ödeme yapılır. Ödeme miktarları, üreticilerin tarım politikaları amaçları ve çevre koruma koşullarına uyumunu kolaylaştırmak üzere farklı düzeylerde belirlenebilir. Doğrudan gelir desteği ödemelerine ilişkin esas ve usûller, bu Kanunun temel yapısıyla çelişmeyecek şekilde, her yıl Kurulun tavsiyesi ile Bakanlık tarafından çıkarılacak uygulama tebliğleri ile belirlenir. Uygulama tebliğleri, ilgili yılın ilk iki ayı içerisinde yayımlanır. Bakanlık, gerektiğinde ek tebliğler çıkarabilir. b) Fark ödemesi: Çiftçilere üretim maliyetleri ile iç ve dış fiyatlar dikkate alınarak fark ödemesi desteği verilir. Fark ödemesi desteği öncelikle arz açığı olan ürünleri kapsar. Her yıl, fark ödemesi kapsamına alınacak ürünler ile ödeme miktarları Kurul tarafından belirlenir. Fark ödemesinden yararlanacak çiftçilerden üretim faaliyeti ve ürünlerin satışına ilişkin belgeler istenebilir. c) Telafi edici ödemeler: Üreticilerin arz fazlası olan ürünlerin üretiminden vazgeçerek alternatif ürünlere yönelmeleri teşvik edilir. Üreticilere, arazilerinde alternatif ürünleri yetiştirmelerinden dolayı karşılaşabilecekleri gelir kayıplarını önlemek üzere telafi edici ödeme yapılır. Her bir üretici için yapılacak ödeme miktarı, üreticinin alternatif ürünlerin üretimine ayırdığı arazi miktarı ile birim ödeme miktarının çarpımı suretiyle hesaplanır. Üreticilerin bir araya gelerek, alternatif ürünlerin işlenmesi ve pazarlanması için yapacakları yatırımların finansmanı için ek ödemeler yapılabilir. Telafi edici ödemelerin ürün kapsamı, ürünler bazında birim ödeme miktarları, ödeme süreleri ve ek ödeme miktarları her yıl Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir. ç) Hayvancılık destekleri: Hayvancılık faaliyetlerinde ırk ıslahı, kaba yem üretiminin artırılması, verimliliğin artırılması, işletmelerin ihtisaslaşması, işletmelerde hijyen şartlarının sağlanması, hayvan sağlığı ve refahı, hayvan kimlik sisteminin teşviki, hayvansal ürünlerin işlenmesi ve pazarlanması ile bunlarla ilgili kontrol, takip ve standartların iyileştirilmesi ve su ürünlerinin desteklenmesi amacıyla destekleme tedbirleri alınır. Hayvancılık desteklemelerinde, bölge ve iller bazında farklı destekler uygulamaya ve ödeme miktarlarını belirlemeye, Cumhurbaşkanı yetkilidir. d) Tarım sigortası ödemeleri: Üreticilerin, üretim materyallerini ve ürünlerini sigorta ettirmelerini teşvik etmek üzere, sigorta prim bedellerinin bir kısmı Devlet tarafından karşılanır. Tarım sigortasından yararlanacak ürünler ile teminat altına alınacak riskler Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir. e) Kırsal kalkınma destekleri: Kırsal gelirlerin artırılması ve çeşitlendirilmesi, kırsal altyapı (…) ve sosyal yapının güçlendirilmesi, modern sulama sistemlerinin geliştirilmesi ile doğal kaynakların korunması ve geliştirilmesi amacıyla, kırsal toplum kesimlerinin birlikte veya ferdî olarak yürütecekleri yatırım projelerinin maliyetinin bir kısmı, masraf paylaşma esasına göre, Devlet tarafından karşılanır. Kırsal kalkınma destekleri uygulaması Bakanlık tarafından yapılır. Kırsal yatırımların desteklenmesinde, köy ve diğer kırsal alanda yaşayan topluma istihdam sağlayıcı tarımsal ve tarım dışı ekonomik yatırımlara öncelik tanınır. Kırsal kalkınma destekleri çerçevesinde desteklenecek projeli yatırımlarda; hedef kitle ve yerel paydaşların katılımı, tabandan yukarı yaklaşım, sürdürülebilirlik, uygun teknolojilerin kullanılması ve modern işletmecilik sistemlerinin yaygınlaştırılması ilkelerine uyulması esastır. Desteklenecek yatırım projelerinin konuları, desteklemelerin proje türleri bazında hangi oranlarda yapılacağı ve uygulamaya dönük diğer hususlar, Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir. f) Çevre amaçlı tarım arazilerini koruma programı destekleri: Erozyon ve olumsuz çevresel etkilere maruz kalan tarım arazilerinde, işlemeli tarım yapan üreticilerin, arazilerini doğal bitki örtüleri, çayır, mera, organik tarım ve ağaçlandırma için kullanmalarını teşvik etmek üzere, kendilerine belirli bir süreyi kapsayacak şekilde, çevre amaçlı tarım arazilerini koruma programı destekleri sağlanır. Ödemeler, Bakanlık ile üreticiler arasında akdedilecek sözleşmelere dayalı olarak ve birim arazi üzerinden yapılır. Her bir üretici için yapılacak çevre amaçlı tarım arazilerini koruma programı destekleri ödemesi, üreticilerin bu program için tahsis edecekleri arazi miktarı ile birim ödeme miktarının çarpımı ile hesaplanır. Üreticilerin, bu araziler üzerinde ayrıca çevre koruma tedbirleri almaları da istenir. Çevre amaçlı tarım arazilerini koruma programı destekleri ödemelerinin hangi arazilerde uygulanacağı, sözleşmelerin kapsamı, ödemelerin süresi ve ödeme miktarları Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir. g) Diğer destekleme ödemeleri: Araştırma, geliştirme ve tarımsal yayım desteği, pazarlama teşvikleri, özel depolama yardımı, kalite desteği, piyasa düzenlemeleri desteği, organik üretim desteği, imha desteği, ürün işleme desteği, gerektiğinde bazı girdi destekleri ile tarım havzaları destekleri ve benzer konularda destekleme araçları kullanılabilir. Bu destekleme araçları her yıl Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir. ğ) (Ek: 19/4/2018-7139/42 md.) (Mülga: 28/10/2020-7255/27 md.)