Madde 13 geçmişi

Sözleşmeli üretim

Metin 1 kez değişmiş, toplam 1 değişiklik kaydı var.

Metnin değiştiği tarihler

1. 23 Mart 2023

   • Değiştirildi Madde 13 7442 sayılı Kanun, md. 3
     Değişikliğin gerekçesi

     Tarımsal üretimin planlanmasında ve üreticinin ürettiği ürünlerin pazar sorunu yaşamamasında sözleşmeli tarımın önemi büyüktür. Özellikle tarımsal üretime dayalı sanayinin hammadde ihtiyacının karşılanarak piyasaya yeterli ve planlı işlenmiş ürün temininde sürekliliğin sağlanmasında sözleşmeli üretim olmazsa olmazdır. Ancak üreticilerin korunması açısından sözleşmeli üretime ilişkin temel kuralların konulması da elzemdir. Sözleşmeli üretimde kurallar genellikle alıcı firmalar tarafından belirlenmekte ve hazır tip sözleşmeler üreticinin önüne konulmaktadır. İki tarafın adil şartlarla sözleşme yapmaları sağlanarak hak ve yükümlülüklerde dengenin korunması yasal düzenlemeyi zorunlu kılmaktadır.

     Alıcı ve satıcı arasında düzenlenecek üretim sözleşmeleri ile hasat öncesinde çiftçilerin pazarlama sorununun ortadan kaldırılması, sanayicilerin ise istediği miktar ve kalitede hammaddeye ulaşması amaçlanmaktadır.

     Madde ile tarımsal üretim sözleşmesinin taraflarının haklarını koruyacak ve yükümlülükleri bakımından dengeyi sağlayacak surette sözleşme genel şartlarının Tarım ve Orman Bakanlığı’nca çıkarılacak yönetmelikle belirlenmesi ve bu hükümlere istinaden Bakanlıkça belirlenecek bazı ürünlerin sözleşmeli olarak üretilmesinin sağlanması amaçlanmaktadır. Yine yapılan düzenleme ile sözleşmeye tabi ürünler için getirilen sigorta yaptırma zorunluluğunun, tarımsal üretim sürecinde ortaya çıkabilecek risklerle karşı tarafların ekonomik yönden de korunmasını sağlayarak üretimin sürdürülebilirliğini tesis edeceği öngörülmektedir.

     Ayrıca Tarım ve Orman Bakanlığına sözleşmeli üretimin geliştirilmesi, izlenmesi ve kontrol edilmesi amacıyla sözleşmenin taraflarını ve kapsamını içeren kayıt sistemleri oluşturma yükümlülüğü getirilmekte ve sözleşmelerin bu kayıt sistemleri kullanılmak suretiyle de düzenlenebilmesine imkân sağlanmaktadır.

     Madde ile sözleşme kapsamında yazılı akde olan güvenin artırılmasını da teminen üretilen ürünlerin satışından veya alımından mücbir sebepler haricinde vazgeçilmesi halinde uygulanacak ceza koşulu düzenlenmekte ve ceza koşuluna sınır getirilmektedir. Et ve Süt Kurumu da sözleşmeli kesim yapmaktadır. Ancak Et ve Süt Kurumunun sözleşmeli kesimdeki amacı et temin etmekten çok piyasa regülasyonuna dayanmakta ve üreticiyi korumak için kesim fiyatlarının normal piyasa koşullarının altına düşmesini engelleme amacıyla kesim yapılmaktadır. Dolayısıyla Et ve Süt Kurumu tarafından sözleşmeye bağlanan kesim işlerinde fiyatın piyasada oluşan fiyatın altında kalması halinde üreticinin elindeki hayvanların üreticinin faydasını maksimize edecek şekilde piyasaya arz edebilmesine imkân tanınması ve Et ve Süt Kurumu’nun taraf olduğu sözleşmeler yönünden ceza koşulunun üretici lehine düzenlenmesi öngörülmüştür.

     Sözleşmeli üretimde hukuki ihtilafların uzun sürmesi bir sonraki üretim döneminin sözleşmeye bağlanmasında aksamalara neden olmakta ve bu nedenle üretim sekteye uğrayabilmektedir. Bu nedenle hukuki uyuşmazlıkların bir an önce çözülebilmesi için öncelikle zorunlu arabuluculuk müessesesinden faydalanılması hedeflenmiş; bu aşamada uzlaşmanın temin edilememesi halinde ise basit yargılama usulüne göre davaların sonuçlandırılması öngörülmüştür. Ayrıca üretici tarafın çiftçi olması dikkate alınarak adli müzaherete benzer şekilde üreticilerin ilk başta yargılama ve takip masraflarından muaf tutulması öngörülmüş, yargılama sonucunda haksız çıkmaları halinde ise yargılama giderlerinin haksız çıkan taraftan alınması öngörülmüştür. Ayrıca sözleşmeli üretimle ilgili davalarda, üretici tarafça ihtiyati tedbir talebinde bulunulması halinde, teminattan da muaf tutulması öngörülmüştür.

   10 Haziran 2022 tarihli hâli

   MADDE 13 – Bakanlık, tarım sektöründe sözleşmeli üretimin geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması için gerekli düzenlemeleri yapar. Sözleşmeli üretimi özendirmek üzere üreticilere, bu Kanunla belirtilen desteklerin verilmesinde öncelik tanınır.

   23 Mart 2023 tarihli hâli

   MADDE 13 – (Değişik:23/3/2023-7442/3 md.) Bakanlık, tarım sektöründe sözleşmeli üretimin geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması için gerekli düzenlemeleri yapar. Sözleşmeli üretimi özendirmek üzere üreticilere, bu Kanunla belirtilen desteklerin verilmesinde öncelik tanınır. Sözleşmeli üretim aşağıdaki usul ve esaslar çerçevesinde yürütülür: a) Sözleşmede yer alan tarafların haklarının korunması ve sorumluluklarının belirlenmesi için sözleşmenin taraflarında aranacak vasıflar, sözleşmeye konu ürünün teslim ve tesellüm koşulları, fiyat ve miktardaki değişim oranları, ayni ve nakdi avansın sınırları ile kapsamı ve benzer hususların da içerisinde olduğu sözleşme genel şartları tarımsal faaliyet alanlarına göre Bakanlık tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. b) Sözleşmeli üretimde irade serbestisi esastır. Ancak salgın hastalıklar, tarım ürünleri ticaretinde yaşanan gelişmeler karşısında arz güvenliğinin sağlanması, tarımsal üretimin iç veya dış talebe uygun olarak ayarlanması veya bitki ve hayvan sağlığının korunması amacıyla, ihtiyaç halinde Bakanlık tarafından belirlenen ürün veya ürün grupları bu madde kapsamında sözleşmeli olarak üretilir. c) Bakanlık, sözleşmeli üretimin geliştirilmesi, izlenmesi ve kontrol edilmesi amacıyla sözleşmenin taraflarını ve kapsamını içeren kayıt sistemleri oluşturur ve sözleşmeler bu kayıt sistemleri kullanılmak suretiyle de düzenlenebilir. ç) Tarımsal üretim sözleşmesine tabi ürünlere veya üretim varlıklarına sigorta yaptırılması zorunludur. Bakanlık sözleşmenin tarafı olan kişiler için de ilave sigortaların yaptırılması şartını getirebilir. d) Tarımsal üretim sözleşmelerinde belirtilen mücbir sebepler haricinde sözleşme kapsamında üretilen ürünün alımından veya satımından vazgeçen üretici ya da alıcılar için ceza koşulu belirlenir. Ceza koşulu, alımından ya da satımından kaçınılan ürün miktarının sözleşmedeki bedelinin yüzde yirmisinden az ve yüzde ellisinden fazla olamaz. Et ve Süt Kurumunun taraf olduğu sözleşmelerde üretici için ceza koşulu bu bentte yer alan alt sınırdan daha az olarak belirlenebilir veya ceza koşuluna yer verilmeyebilir. e) Tarımsal üretim sözleşmesinden doğan davalarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Bu uyuşmazlıklarda sözleşmeli üretim konusunda uzmanlık eğitimi almış olan arabulucular; bu eğitimi alanların bulunmaması durumunda diğer arabulucular görevlendirilir. Arabulucu, yapılan başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren iki hafta içinde sonuçlandırır. Bu süre zorunlu hâllerde arabulucu tarafından en fazla bir hafta uzatılabilir. Bu bendin uygulanmasına ilişkin hususlar Tarım ve Orman Bakanlığının görüşü alınarak Adalet Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikte belirlenir. f) Tarımsal üretim sözleşmesinden doğan davalarda basit yargılama usulü uygulanır ve bu davalar ivedi olarak görülür. Bu sözleşmeden doğan davalar ile icra takiplerinde üretici, yapılacak tüm yargılama ve icra takip giderlerinden geçici olarak muaf tutulur. Dava ve icra takibi sırasında yapılması gereken tüm giderler Devlet tarafından avans olarak ödenir. Ertelenen tüm giderler ile Devletçe ödenen avanslar dava ve takip sonunda haksız çıkan taraftan tahsil olunur.