İçeriğe geç
Yürürlükte Temel kanun 4. hâli

Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK)

Kanun numarası
6769
Kabul tarihi
22.12.2016
Resmî Gazete
10.01.2017 / 29944
Düstur
5. tertip, cilt 58
Son değişiklik
22.07.2020
Madde sayısı
181

Dördüncü Kitap

Patent ve Faydalı Model

İkinci Kısım

Başvuru, Patentin Verilmesi ve İtiraz

Birinci Bölüm

Başvuru ve Rüçhan Hakkı

Madde 90

Patent başvurusu için gerekli belgeler ve başvuru tarihinin kesinleşmesi

(1) Patent başvurusu;

a) Başvuru formunu,

b) Buluş konusunu açıklayan tarifnameyi,

c) İstemleri,

ç) Tarifnamede veya istemlerde atıf yapılan resimleri,

d) Özeti,

e) Başvuru ücretinin ödendiğini gösterir bilgiyi,

kapsar.

(2) Tarifname, istemler, özet ve varsa resimler başvuru sırasında Paris Sözleşmesi veya Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşmasına taraf veya karşılıklılık ilkesini uygulayan devletlerin resmî dillerinden birinde verilebilir.

(3) Aşağıdaki unsurların tamamının Kuruma verildiği tarih itibarıyla patent başvuru tarihi kesinleşir ve başvuru işleme alınır:

a) Patent verilmesi talebi.

b) Başvuru sahibinin kimlik ve iletişim bilgileri.

c) Türkçe veya ikinci fıkrada belirtilen yabancı dillerden biri ile yazılmış tarifname veya önceki bir başvuruya yapılan atıf.

(4) Buluş, genetik kaynağa veya genetik kaynakla bağlantılı geleneksel bilgiye dayanıyorsa bu kaynağın nereden alındığına ilişkin açıklamaya, patent başvurusunda yer verilir.

(5) Buluşu yapan, başvuruda belirtilir. Ancak buluşu yapan, isminin gizli tutulmasını isteyebilir. Başvuru sahibinin buluşu yapan olmaması veya buluşu yapanlardan sadece biri veya birkaçı olması hâlinde bu kişiler, patent başvuru hakkını ne şekilde elde ettiklerini başvuruda açıklamak zorundadır.

(6) Buluşu yapanın başvuru veya patent sahibinden buluşu yapan olarak tanınmasını ve adının belirtilmesini isteme hakkı vardır.

(7) Başvuruya ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.

Madde gerekçesi

Maddenin birinci fıkrasında, patent başvurusunda; başvuru formu, tarifname, istemler ve varsa resimler, özet ile ücretin bulunmasının gerektiği düzenlenmiştir.

Maddenin ikinci fıkrasında, patent ile ilgili konular uluslararası nitelikte olduğundan ve Türk vatandaşlarının yanında, Paris Sözleşmesi veya Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşmasına üye ülkelerin valandaşları ile karşılıklılık ilkesini uygulayan ülkelerin vatandaşları da Kanunla Türk vatandaşlarına tanman haklara aynen sahip olduklarından, yapılacak başvurularda bu ülkelerin resmi dillerinden birinde hazırlanmış tari fhame, istemler, özet ve varsa resimlerin verilebilmesi imkânı tanınmıştır.

Başvuru sahibi açısından başvuru tarihinin bir an önce alınabilmesi büyük önem arz etmektedir. Bu nedenle, maddenin üçüncü fıkrasında başvuru tarihinin kesinleşmesi için bulunması gereken şartlar minimum seviyede tutulmuştur. Başvuru aşamasında pateni istendiğini gösterir bir talep, başvuru sahibini tanımlayan ve onunla iletişim kurulmasını sağlayan bir bilgi ve herhangi bir dildeki tarifnamenin veya önceki bir başvuruya yapılan atfın verilmesi başvuru tarihinin alınabilmesi için yeterli görülmüş, diğer unsurların tamamlanması için süre lanınmıştır. Aynı zamanda bu hükümle Patent Kanunu Anlaşmasına (PLT) uyum sağlanması amaçlanmıştır.

Maddenin dördüncü fıkrasında, genetik bir kaynağa veya genetik kaynakla bağlantılı geleneksel bilgiye dayanan buluşlarda kullanılan kaynağın veya bilginin kökeninin, bilinmesi halinde, patent başvurusunda belirtilmesine ilişkin hüküm getirilmiştir.

Maddenin beşinci fıkrasında, başvuru yapanın, buluşu yapan olmaması veya buluşu yapanın birden çok kişi olması hallerinde, patent hakkının bu kişi veya kişilerden ne şekilde elde edildiğinin açıklanmasının zorunlu olduğu hususu düzenlenmiştir.

Maddenin altıncı fıkrasında, Paris Sözleşmesinin 3 üncü mükerrer 4 üncü maddesine uygun olarak düzenlenmiş ve buluşu yapanın patentte adının belirtilmesini isteme hakkına sahip olduğu hususu düzenlenmiştir.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 90 gerekçesi

Madde 91

Buluş bütünlüğü ve bölünmüş başvuru

(1) Patent veya faydalı model başvurusu, tek bir buluşu veya tek bir genel buluş fikrini oluşturacak şekilde bir araya gelmiş buluşlar grubunu içerir. Bu hükme uygun olmayan başvurular, başvuru sahibinin talebi veya Kurumun bildirimi üzerine bölünmüş başvurulara ayrılır.

(2) Buluş bütünlüğüne bakılmaksızın başvuru sahibinin talebi üzerine her başvuru için bölünmüş başvuru yapılabilir.

(3) Bölünmüş başvuru, işlemleri devam eden başvuru ile ilgili olarak bu başvuru konusunun kapsamını aşmayacak şekilde yapılır. Bölünmüş başvuruyla birlikte geçmiş yıllara ait yıllık ücretler de ödenir.

(4) Bölünmüş her başvuru için başvuru tarihi, ilk başvurunun tarihidir. İlk başvuruda rüçhan hakkı talep edilmişse bu hak bölünmüş her başvuruya da tanınır.

(5) Bölünmüş başvurulara ilişkin diğer usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.

(6) Bu maddeye uygun olarak yapılmayan bölünmüş başvurular işleme alınmaz.

Madde gerekçesi

Buluşun bütünlüğü ile ilgili bu madde hükmünün amacı, farklı konulardaki buluşların, tek bir başvuru kapsamında bulunmasını önlemektir.

Bir patent başvurusu tek bir buluşla ilgili olmalıdır. Bununla birlikte, bir ana buluş fikrini oluşturacak şekilde birbirlerine bağlı buluşlar grubu da tek bir buluş olarak değerlendirilir.

Örneğin, aşağıdaki istemlere sahip bir patent başvurusu buluş bütünlüğü açısından değerlendirildiğinde:

İstem 1. Kimyasal X maddesi üretimi için bir usul.

İstem 2. X maddesi.

İstem 3. X maddesinin böcek öldürücü olarak kullanılması.

Her üç istemde de ortak teknik özellik X maddesi olduğundan buluş bütünlüğünün olduğu kabul edilir.

Aşağıdaki istemlere sahip diğer bir patent başvurusu ele alındığında:

İstem 1. A özelliği ile tanımlanan bir taşıma bandı.

İstem 2. B özelliği ile tanımlanan bir taşıma bandı.

İstem 3. A ve B özellikleri ile tanımlanan bir taşıma bandı.

Bu örnekte, İstem 1 ile İstem 3 arasındaki ortak teknik özellik A, İstem 2 ile İstem 3 arasındaki ortak teknik özellik B'dir. Ancak, İstem | ile İstem 2 arasında herhangi bir ortak teknik özellik bulunmamaktadır. Bu nedenle, İstem 1 ile İstem 3 arasında ve İstem 2 ile İstem 3 arasında buluş bütünlüğü sağlanmışken, İstem | ile İstem 2 arasında buluş bütünlüğü yoktur.

Madde ile, patent ve faydalı model başvurularının buluş bütünlüğüne sahip olmaması durumunda, başvuru sahibinin talebi veya Enstitünün bildirimi üzerine başvurunun bölünebileceği, ilk başvurunun kapsamının aşılmaması şartıyla bölünmüş başvurulara ayrılacağı belirtilmiş ve bölünmüş başvuru yapılabilmesi ile ilgili şartlar düzenlenmiştir.

Bölünmüş başvurunun, işlemleri devam eden başvuru ile ilgili olarak yapılabileceği hükme bağlanmıştır. İşlemleri devam cden başvuruyla, patent veya faydalı model kararı veya geri çekme, geri çekilmiş sayılma ya da red kararı verilmemiş başvurular ve ayrıca hakkı sona ermemiş olan başvurular kastedilmektedir.

Madde ile ayrıca, bölünen başvurular için başvuru tarihinin ilk başvurunun başvuru tarihi olacağı ve ilk başvurunun sahip olduğu rüçhan hak veya haklarının bölünen başvurulara da uygulanacağı hususu düzenlenmiştir.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 91 gerekçesi

Mehaz madde — Alman Marka K. m. 40

Başvurunun bölünmesi

(1) Başvuru sahibi, markanın bölme beyanında belirtilen mal ve hizmetler bakımından başvurusunun ayrılmış bir başvuru olarak işleme devam ettirilmesini beyan ederek başvuruyu bölebilir. Her bölünmüş başvuru için, asıl başvurunun zaman önceliği korunur.

(2) Bölme işlemine ilişkin ücret, Patent Masrafları Kanunu uyarınca, bölme beyanının ulaşmasından itibaren üç ay içinde ödenmezse, ayrılmış başvuru geri alınmış sayılır. Bölme beyanı geri alınamaz.

Özgün metin (Almanca)

(1) Der Anmelder kann die Anmeldung teilen, indem er erklärt, daß die Anmeldung der Marke für die in der Teilungserklärung aufgeführten Waren und Dienstleistungen als abgetrennte Anmeldung weiterbehandelt werden soll. Für jede Teilanmeldung bleibt der Zeitrang der ursprünglichen Anmeldung erhalten.

(2) Wird die Gebühr nach dem Patentkostengesetz für das Teilungsverfahren nicht innerhalb von drei Monaten nach dem Zugang der Teilungserklärung gezahlt, so gilt die abgetrennte Anmeldung als zurückgenommen. Die Teilungserklärung kann nicht widerrufen werden.

Eşleşme, iki maddenin anlam benzerliğine göre önerilmiştir; gerekçede belirtilmemiştir. Aynı konuyu düzenleyen karşılık hükümdür, kanun koyucunun buradan aldığını kanıtlamaz. Alman Marka Kanunu

Madde 92

Buluşun açıklanması, tarifname, istemler ve özet

(1) Buluş, buluş konusunun ilgili olduğu teknik alanda uzman bir kişi tarafından buluşun uygulanabilmesini sağlayacak şekilde yeterince açık ve tam olarak patent başvurusunda, tarifname, istemler ve tarifnamede veya istemlerde atıf yapılan resimlerle açıklanır.

(2) Buluş, toplum tarafından erişilemeyen ve patent başvurusunda ilgili teknik alandaki uzman tarafından buluşun uygulanmasına yeterli olacak şekilde tanımlanamayan bir biyolojik materyalle ilgiliyse veya bu materyalin kullanımını içeriyorsa bu materyalin tevdi edilmesi hâlinde, buluşun birinci fıkraya uygun olarak açıklandığı kabul edilir.

(3) İkinci fıkraya göre tevdi edilen biyolojik materyal, tevdi kuruluşunda erişilebilir olmaktan çıkarsa; bu materyalin 5/8/1997 tarihli ve 97/9731 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile katılmamız kararlaştırılan Patent İşlemleri Amacıyla Mikroorganizmaların Tevdi Edilmesinin Uluslararası Kabulü Konusunda Budapeşte Anlaşmasına uygun şekilde yeniden tevdi edilmesi ve materyalin alındığına ilişkin tevdi kuruluşu tarafından verilen belgenin suretinin tevdi tarihinden itibaren dört ay içinde patent başvurusunun veya belgesinin numarası belirtilerek Kuruma gönderilmesi hâlinde, bu erişimin kesintiye uğramadığı kabul edilir.

(4) İstemlerin dayanağı tarifname olup, istemler korunması talep edilen konuyu tanımlamalı, açık ve öz olmalı ve tarifnamede tanımlanan buluşun kapsamını aşmamalıdır.

(5) Özet, sadece teknik bilgi verme amacını taşır. Başka amaçlar için özellikle koruma kapsamının belirlenmesinde veya 83 üncü maddenin üçüncü fıkrasının uygulanmasında kullanılmaz.

(6) Biyolojik materyalin tevdi edilmesine ilişkin şartlar yönetmelikle belirlenir.

Madde gerekçesi

Madde, patent başvurusuna konu olan buluşun açıklanması ile ilgilidir.

Maddenin birinci fıkrasında, başvurunun, ilgili teknik alandaki bir uzmanın, başvurudaki açıklamalara göre buluş konusunun uygulamasını sağlayacak yeterlilikte, açık ve tam olarak açıklanacağı hükme bağlanmışlır. Böylece palent sisteminin temel işlevlerinden biri olan teknik bilginin yayılması işlevi yerine getirilmiş olacak ve bu bilgiler sonraki buluşların ortaya çıkmasında kullanılabilecektir.

Ayrıca, buluşun patent başvurusunda yeterince açık ve tam olarak anlatılması, tekniğin bilinen durumunun belirlenmesi ve patentlenebilirlik kriterleri açısından incelenebilmesi için de çok önemlidir.

Biyoteknolojik buluşların da diğer buluşlar gibi topluma tüm ayrıntılarıyla açıklanmış ve tekrarlanabilir olması gerekmektedir. Bu nedenle ikinci fıkrada, biyolojik materyalin kamunun etişimine açık olması için tevdi edilmesi gerekliği, biyolojik materyalin yönetmelikte belirtilen şartlara uygun olarak tevdi edilmesi halinde buluşun başvuruda maddenin birinci fıkrasına uygun olarak açıklandığının kabul edileceği hükme bağlanmıştır.

Maddenin üçüncü fıkrasında, biyolojik materyale erişimin sürekliliği ile ilgili hüküm düzenlenmiştir. Biyolojik materyal çoğunlukla canlı veya kolaylıkla bozulabilir organik materyallerden oluşmaktadır. Özellikle canlı materyal, saklama süresince çeşitli nedenlerle canlılığını yitirebilir veya özelliklerini kaybedebilir. Bu durumda tevdi edilen materyal, kamunun erişimine uygun olmaktan çıkar. Bu materyalin tevdi kuruluşuna Budapeşte Antlaşmasına göre tekrar tevdinin yapılarak erişimin sürekliliğinin sağlanması gerekmektedir. Bu yeni tevdi ile ilgili olarak tevdi kuruluşu tarafından verilen bir belge, tevdiinin yapılmasından itibâren dört ay içinde Enstitüye sunulmalıdır. Böylelikle patent işlemleri açısından erişimin devam ettiği varsayılır.

Maddenin dördüncü fıkrasında, istemlerin buluşun teknik özelliklerinin anlatıldığı kısım patent başvurusunun veya patentin sağladığı korumanın kapsamının istemler ile belirleneceği hususu düzenlenmiştir. İstemler tarifname ve resimler esas alınarak yorumlanır.

Bu nedenle istemlerin, sadece patent alınarak korunmak istenen unsur veya unsurları kapsaması, tarifnameye dayanması ve tarifname kapsamını aşmaması, açık ve öz olması gerekmektedir.

Maddenin beşinci fıkrası patent konusu buluşun özeti ile ilgilidir. Teknik bilgi verme amacına hizmet eden özet, başka amaçla ve özellikle korumanın kapsamının belirlenmesi ve tekniğin bilinen durumunun sınırlarının çizilmesinde kullanılamaz.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 92 gerekçesi

Madde 93

Rüçhan hakkı ve etkisi

(1) Türkiye de dâhil olmak üzere Paris Sözleşmesi veya Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşmasına taraf herhangi bir devlette patent veya faydalı model için usulüne uygun bir başvuruda bulunmuş herhangi bir kişi veya halefi, aynı buluş için Türkiye’de başvuru yapmak amacıyla, ilk başvurunun yapıldığı tarihten itibaren on iki aylık süre içinde, rüçhan hakkından yararlanır.

(2) Paris Sözleşmesi veya Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşmasına taraf herhangi bir devletin ulusal mevzuatına göre veya yine bu devletlerin oluşturduğu ikili veya çok taraflı anlaşmalara ya da bu Kanuna göre, usulüne uygun yapılmış ulusal başvuruya eşdeğer her başvurunun rüçhan hakkı doğuracağı kabul edilir.

(3) Usulüne uygun yapılmış ulusal başvuru, başvurunun yapıldığı tarihi, başvurunun sonucu ne olursa olsun, başvuru tarihi olarak almaya yeterli bir başvurudur.

(4) Aynı devlete yapılmış olan ve önceki ilk başvuru ile aynı konudaki sonraki bir başvuru sonraki başvurunun yapıldığı tarihte, önceki başvurunun kamunun incelemesine açılmadan ve geride herhangi bir hak bırakmadan geri çekilmesi, geri çekilmiş sayılması veya reddedilmesi ve bir rüçhan hakkı talebine temel oluşturmaması şartıyla rüçhanın belirlenmesinde ilk başvuru olarak kabul edilir. Bu durumda önceki başvuru rüçhan hakkı talebi için dayanak oluşturmaz.

(5) İlk başvuru, Paris Sözleşmesi veya Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşmasına taraf olmayan bir devletin sınai mülkiyet makamına yapılmışsa bu makamın, Paris Sözleşmesinde belirtilenlerle eşdeğer etkiler ve şartlar altında, Türkiye’ye yapılan bir ilk başvurunun rüçhan hakkı doğurduğunu kabul etmesi durumunda, karşılıklılık ilkesi uyarınca bu başvuru hakkında birinci ila dördüncü fıkra hükümleri uygulanır.

(6) Türkiye’de açılan ulusal veya uluslararası sergiler ile Paris Sözleşmesine taraf ülkelerde açılan resmî veya resmî olarak tanınan uluslararası sergilerde, patent veya faydalı model konusunu kapsayan ürününü teşhir eden gerçek veya tüzel kişiler, sergideki teşhir tarihinden itibaren on iki ay içinde Türkiye’de patent veya faydalı model almak için başvuru yapma konusunda rüçhan hakkından yararlanır.

(7) Rüçhan tarihi, 83 üncü maddenin ikinci ve üçüncü fıkraları ile 109 uncu maddenin üçüncü fıkrasının uygulanmasında başvuru tarihi etkisine sahip olur.

Madde gerekçesi

Madde ile, Paris Sözleşmesinin temel ilkelerinden olan rüçhan hakkı düzenlenmiştir.

Rüçhan hakkı, söz konusu Sözleşmeye göre, bir ülkenin vatandaşının, kendi ülkesinde veya başka bir ülkede yaptığı patent veya faydalı model başvurusunun, başvuru tarihinden itibaren oniki ay içinde üye ülkelere başvuru yapması halinde, iki tarih arasında üçüncü kişiler tarafından yapılacak aynı konudaki başvuruların, rüçhan hakkından yararlanan başvurunun patent verilebilirlik şartlarını etkilememesi sonucunu doğurur.

Maddenin birinci fikrasında Türkiye de dahil olmak üzere Paris Sözleşmesi ve Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşmasına taraf herhangi bir devlette usulüne uygun patent veya faydalı model başvurusunda bulunmuş herhangi bir kişi veya halefinin Türkiye'de rüçhan hakkından yararlanması sağlanmıştır.

Maddenin ikinci fıkrasında hangi başvuruların rüçhan hakkı doğuracağı tanımlanmıştır. Buna göre, Paris Sözleşmesi veya Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşmasına taral herhangi bir devlette veya bu devletlerin oluşturduğu ikili ya da çok taraflı anlaşmalar ya da Kanun kapsamında usulüne uygun yapılmış ulusal başvuruya eşdeğer her başvuru rüçhan hakkı doğuracaktır.

Maddenin üçüncü fıkrasında rüçhan hakkına temel oluşturan usulüne uygun başvurunun tanımı yapılmıştır. Usulüne uygun başvurunun, başvuru tarihi almaya yeterli başvuru olduğu ve bu başvurunun akıbetinin önemli olmadığı vurgulanmıştır.

Maddenin dördüncü fikrasında aynı devlete aynı konuda aynı kişi tarafından yapılan iki başvurudan hangisinin rüçhana temel alınacağı ve bunun kriterleri açıklanmıştır.

Maddenin beşinci fıkrasında karşılıklılık ilkesi gereğince, Türkiye'ye yapılan bir ilk başvurunun Paris Sözleşmesinde belirtilenlerle eşdeğer etkiler ve şarilar altında rüçhan hakkı doğurduğunu kabul eden ve Paris Sözleşmesi veya Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşmasına taraf olmayan bir ülkede yapılan başvuruların da Türkiye için rüçhan hakkı doğuracağının kabul edileceği açıklanmıştır.

Maddenin altıncı fıkrasında Türkiye'de açılan ulusal veya uluslararası sergiler ile Paris Sözleşmesine taraf ülkelerde açılan resmi veya resmi olarak tanınan uluslararası sergilerde, patent veya faydalı model konusunu kapsayan ürününü teşhir eden gerçek veya tüzel kişilerin, sergideki teşhir tarihinden itibaren oniki ay içinde Türkiye'de patent veya faydalı model almak için başvuru yapma konusunda rüçhan hakkından yararlanacağı hususu düzenlenmiştir.

Maddenin yedinci fıkrasında, tüçhan hakkının etkisi ile ilgili olan bu maddede, rüçhan hakkının hangi durumlarda ne şekilde bir etki yapacağı açıklanmıştır. Pateni başvurusu ile ilgili birçok işlemde referans tarihi olarak başvuru tarihi esas alınır, Bununla birlikte, başvuru tarihine göre tekniğin bilinen durumunun belirlenmesinde ve aynı buluşun birden fazla kişi tarafından yapılması durumunda hakkın kime ait olacağının tespitinde, rüçhan tarihi başvuru tarihi olarak kabul edilir.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 93 gerekçesi

Mehaz madde — Alman Marka K. m. 34

Yabancı ülke rüçhan hakkı

(1) Daha önceki bir yabancı başvurunun rüçhan hakkının ileri sürülmesi, Paris Sözleşmesi uyarınca rüçhan hakkının hizmetler için de ileri sürülebileceği kaydıyla, devletlerarası sözleşme hükümlerine tabidir.

(2) Daha önceki yabancı başvuru, rüçhan hakkının tanınmasına ilişkin bir devletlerarası sözleşmenin bulunmadığı bir devlette yapılmışsa, başvuru sahibi, Federal Adalet ve Tüketiciyi Koruma Bakanlığı'nın Federal Resmî Gazete'de yayımlanan tebliği uyarınca, söz konusu diğer devletin Alman Patent ve Marka Dairesi'ne yapılan ilk bir başvuruya dayanarak, koşulları ve içeriği bakımından Paris Sözleşmesi'ndeki rüçhan hakkıyla karşılaştırılabilir bir rüçhan hakkı tanıması ölçüsünde, Paris Sözleşmesi'ndeki rüçhan hakkına denk bir rüçhan hakkı ileri sürebilir.

(3) Fıkra 1 veya 2 uyarınca bir rüçhan hakkı ileri süren kişi, başvuru tarihinden itibaren iki ay içinde önceki başvurunun tarihini ve yapıldığı devleti bildirmelidir. Başvuru sahibi bu bilgileri verdiğinde, Alman Patent ve Marka Dairesi kendisini, bildirimin tebliğinden itibaren iki ay içinde önceki başvurunun dosya numarasını bildirmeye ve önceki başvurunun bir suretini vermeye davet eder. Bu süreler içinde bilgiler değiştirilebilir. Bilgiler süresinde verilmezse, bu başvuru için rüçhan hakkı talebi düşer.

Özgün metin (Almanca)

(1) Die Inanspruchnahme der Priorität einer früheren ausländischen Anmeldung richtet sich nach den Vorschriften der Staatsverträge mit der Maßgabe, daß die Priorität nach der Pariser Verbandsübereinkunft auch für Dienstleistungen in Anspruch genommen werden kann.

(2) Ist die frühere ausländische Anmeldung in einem Staat eingereicht worden, mit dem kein Staatsvertrag über die Anerkennung der Priorität besteht, so kann der Anmelder ein dem Prioritätsrecht nach der Pariser Verbandsübereinkunft entsprechendes Prioritätsrecht in Anspruch nehmen, soweit nach einer Bekanntmachung des Bundesministeriums der Justiz und für Verbraucherschutz im Bundesgesetzblatt der andere Staat aufgrund einer ersten Anmeldung beim Deutschen Patent- und Markenamt ein Prioritätsrecht gewährt, das nach Voraussetzungen und Inhalt dem Prioritätsrecht nach der Pariser Verbandsübereinkunft vergleichbar ist.

(3) Wer eine Priorität nach Absatz 1 oder 2 in Anspruch nimmt, hat innerhalb von zwei Monaten nach dem Anmeldetag Zeit und Staat der früheren Anmeldung anzugeben. Hat der Anmelder diese Angaben gemacht, fordert ihn das Deutsche Patent- und Markenamt auf, innerhalb von zwei Monaten nach der Zustellung der Aufforderung das Aktenzeichen der früheren Anmeldung anzugeben und eine Abschrift der früheren Anmeldung einzureichen. Innerhalb dieser Fristen können die Angaben geändert werden. Werden die Angaben nicht rechtzeitig gemacht, so wird der Prioritätsanspruch für diese Anmeldung verwirkt.

Eşleşme, iki maddenin anlam benzerliğine göre önerilmiştir; gerekçede belirtilmemiştir. Aynı konuyu düzenleyen karşılık hükümdür, kanun koyucunun buradan aldığını kanıtlamaz. Alman Marka Kanunu

Madde 94

Rüçhan hakkının talep edilmesi ve hükmü

(1) Rüçhan hakkı talebi, ücreti ödenerek başvuruyla birlikte veya başvuru tarihinden itibaren iki ay içinde yapılır ve bu talebe ilişkin belgeler, başvuru tarihinden itibaren üç ay içinde Kuruma sunulur. Aksi takdirde rüçhan hakkı talebi yapılmamış sayılır.

(2) Başvuruda, farklı ülkelerden kaynaklanmış olmasına bakılmaksızın birden çok rüçhan hakkı talep edilebilir. Uygun durumda, her bir istem için birden çok rüçhan hakkı talep edilebilir. Birden çok rüçhan hakkı talep edildiği durumda, rüçhan tarihinden itibaren işleyen süreler, rüçhanın en erken tarihli olanından başlar.

(3) Bir veya birden çok rüçhan hakkı talebinde bulunulmuşsa rüçhan hakkı sadece rüçhan hakkının doğduğu başvuru veya başvuruların içerdiği unsurları kapsar.

(4) Rüçhan hakkı talep edilen buluşun belirli unsurları, rüçhan hakkının doğduğu patent başvurusunun istemlerinde yer almamış olsa dahi, rüçhan hakkının doğduğu patent başvurusunun bir bütün olarak bu unsurları açıkça belirtmesi şartıyla rüçhan hakkı bu unsurlar için de kabul edilir.

(5) Rüçhan hakkı talebine ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.

Madde gerekçesi

Madde, rüçhan hakkının talep edilmesi ve belgeclendirilmesi ile ilgili olup, maddenin birinci fıkrasında, rüçhan hakkı talebinin yapılması ve rüçhan hakkı belgesinin verilmesi süreleri belirlenmiştir.

Maddenin ikinci fikrasında, bir başvuruda birden çok rüçhan hakkının talep edilebileceği ve bu başvuruların farklı ülkelerde yapılmış olmasının mümkün olabileceğine ilişkin hüküm getirilmiştir. Ayrıca, bir istem için aşağıdaki örnekte açıklandığı gibi birden fazla rüçhan hakkı talep edilebilir:

Birinci rüçhan A*B özelliklerini, ikinci rüçhan ise AtB*C özellikleri içermektedir.

Her iki rüçhan hakkını talep eden bir başvurunun birinci istemi AtB ve ikinci istemi de A*B*C özellikleri içermektedir. Bu durumda birinci istem için her iki rüçhan, ikinci istem için ise sadece ikinci rüçhan talep edilebilmektedir.

Birden çok rüçhan hakkı talep edilmesi halinde, rüçhan tarihinden itibaren işleyen sürelerin rüçhanın en önceki tarihli olanından başlayacağı da yine bu fıkrada belirlenmiştir.

Maddenin üçüncü fıkrasında, rüçhan hakkının sınırları belirlenmiş olup, rüçhan hakkını doğuran başvuru veya başvuruların içermediği unsurlar için rüçhan hakkının geçerli olmadığı hükmü getirilmiştir.

Maddenin dördüncü fıkrası hükmüne göre, başvuru konusu buluşun bazı unsurlarının, rüçhan hakkının doğduğu başvurunun tarilhamesinde açık ve şüpheye yer vermeyecek şekilde bulunması halinde, söz konusu başvurunun istem veya istemlerinde bu unsurlarla ilgili bir talepte bulunulmamış olması, rüçhan hakkının kabulünü engellemeyecektir.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 94 gerekçesi

İkinci Bölüm

Patentin Verilmesi

Madde 95

Başvurunun şeklî şartlara uygunluk açısından incelenmesi

(1) 90 ıncı maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen unsurlardan herhangi birinin eksik olması hâlinde başvuru işleme alınmaz.

(2) İşleme alınan başvuruda 90 ıncı maddenin birinci fıkrasında belirtilen unsurlardan en az birinin eksik olması veya 90 ıncı maddenin ikinci fıkrası gereğince unsurların yabancı dilde verilmesi hâlinde, bildirime gerek olmaksızın başvuru tarihinden itibaren iki ay içinde eksiklikler giderilir veya Türkçe çeviriler verilir. Aksi takdirde, başvuru geri çekilmiş sayılır.

(3) Kurum, 90 ıncı maddenin birinci fıkrasında belirtilen unsurları tam olan veya ikinci fıkraya uygun olarak unsurları tamamlanan başvuruyu, 90 ıncı maddenin dördüncü ve beşinci fıkraları ile yönetmelikle belirlenen diğer şeklî şartlara uygunluk bakımından inceler.

(4) Başvurunun şeklî şartlara uygun olmadığı anlaşılırsa, başvuru sahibinden bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde eksikliği gidermesi istenir. Eksikliğin bu süre içinde giderilmemesi hâlinde başvuru reddedilir.

(5) Başvurunun şeklî şartlara uygunluk bakımından eksikliğinin olmadığı anlaşılırsa veya eksiklikler süresi içinde giderilirse 96 ncı madde hükmü uyarınca araştırma raporu düzenlenir.

Madde gerekçesi

Maddenin ilk fıkrasında, başvuru tarihinin kesinleşmesi için verilmesi gereken unsurlardan herhangi birinin eksik olması halinde başvurunun işleme alınmayacağı hükme bağlanmıştır.

Maddenin ikinci fıkrasında, unsurların ve Türkçe çevirilerinin tamamlanması için verilen süre belirtilmiş ve verilen sürede bunların tamamlanmaması halinde doğuracağı sonuç belirtilmiştir.

Maddenin üçüncü fıkrasında, yönetmelikte belirtilen şekli şartların yerine getirilip getirilmediği açısından Enstitünün bir inceleme yapacağı hükmü getirilmiştir. Bu incelemenin amacı yayımlanacak olan patent dokümanlarında uluslararası slandartlara uygunluğun sağlanmasıdır. Patent dokümanları artık elektronik ortamda yayımlanmaktadır. Söz konusu şekli ve fiziksel standartlar aynı zamanda patent araştırması yapanlar için de kolaylık sağlamaktadır.

Maddenin dördüncü fıkrasında, şekli şartları ve fiziksel gereksinimleri sağlamayan başvurular için başvuru sahibine düzeltme fırsatı verilmiştir.

Maddenin beşinci fıkrasında, şekli şartları sağlayan başvurular için tekniğin bilinen durumu ile ilgili araştırma raporu düzenleneceği belirtilmektedir.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 95 gerekçesi

Madde 96

Araştırma talebi, araştırma raporunun düzenlenmesi ve yayımlanması

1 değişiklik

(1) Başvuru sahibi başvuruyla birlikte veya bildirime gerek olmaksızın başvuru tarihinden itibaren on iki ay içinde ücretini ödemek kaydıyla araştırma talebinde bulunur. Aksi takdirde başvuru geri çekilmiş sayılır.

(2) Başvuru sahibinin birinci fıkra hükmüne uygun olarak araştırma talebinde bulunması durumunda, başvurunun şeklî şartlara uygunluk bakımından eksikliğinin olmadığı anlaşılırsa veya eksiklikler süresi içinde giderilirse araştırma raporu düzenlenir, başvuru sahibine bildirilir ve Bültende yayımlanır. Araştırma raporu, başvurunun 97 nci madde uyarınca yayımlanmış olması hâlinde ayrı olarak, yayımlanmamış olması hâlinde ise başvuru ile birlikte Bültende yayımlanır.

(3) Başvuru konusunun 82 nci maddenin ikinci ve üçüncü fıkraları kapsamına girdiği sonucuna varılırsa veya tarifnamenin ya da tüm istemlerin yeterince açık olmaması araştırma raporunun düzenlenmesini engelliyorsa araştırma raporu düzenlenmez. Başvuru sahibinden bu konudaki itirazlarını veya başvurudaki değişikliklerini, bildirim tarihinden itibaren üç ay içinde sunması istenir. Bu süre içinde itirazda bulunulmaması veya itirazın ya da yapılan değişikliklerin Kurum tarafından kabul edilmemesi hâlinde başvuru reddedilir. İtirazın ve varsa yapılan değişikliklerin kabul edilmesi hâlinde araştırma raporu düzenlenir, başvuru sahibine bildirilir ve Bültende yayımlanır.

(4) Cumhurbaşkanı, birinci fıkrada belirtilen on iki aylık araştırma talebi süresini yarısına kadar indirmeye yetkilidir.[1]

(5) Araştırma talebinin yapılması ve araştırma raporunun düzenlenmesine ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.

Madde gerekçesi

Pateni başvurusunun, patent verilebilirlik şartları açısından, sağlıklı bir şekilde değerlendirilmesi için, ilgili alanda patent başvurusunun yapıldığı tarihten önce açıklanmış bilgilerin tespiti gerekmektedir. Patent başvurusunun yapıldığı tarihten önce dünyanın herhangi bir yerinde, yazılı veya sözlü tanıtım yoluyla ortaya konulmuş veya kullanım ya da başka herhangi bir biçimde açıklanmış olan toplumca erişilebilir her türlü bilgi, belge ve veri olarak tarif edilen tekniğin bilinen durumu kavramı, bu nedenle patent hukukunun esas unsurlarından birisidir.

Tekniğin bilinen durumunun tespiti yapılmadan, patent konusunu değerlendirmek mümkün olmadığından, maddenin birinci fıkrasında, araştırma talebinin başvuruyla birlikte veya bildirime gerek olmaksızın oniki ay içinde yapılması gerektiği, aksi takdirde başvurunun geri çekilmiş sayılacağı hükmü getirilmiştir.

Maddenin ikinci fıkrasında tekniğin bilinen durumu ile ilgili araştırma raporunun düzenlenmesi ve yayımlanmasına ilişkin hüküm yer almaktadır. Patent verilerek korunmak istenen unsur veya unsurlar, patent sahibi tarafından, patent istem veya istemlerinde belirtildiği için, tekniğin bilinen durumu ile ilgili araştırma raporu, istem veya istemler itibarıyla, buluşu açıklayan tarifname ve resimler de dikkate alınarak düzenlenir. Düzenlenen araştırma raporunun yayımlanmasıyla, yeniliği iddia edilen buluş konusunun önceki teknik karşısındaki durumu hakkında üçüncü kişilere de bilgi verilir. Böylece, menfaati olanların görüş bildirmesi için zemin hazırlanmış olur.

Maddenin üçüncü fikrasında başvuru konusunun patent verilemeyecek buluşlar ve buluş niteliği taşımayan konular kapsamına girmesi veya tarifnamenin veya tüm istemlerin yeterince açık olmaması halinde araştırma raporu düzenlenemeyeceği hükmü getirilmiştir.

Başvuru sahibine bu konudaki itirazlarını veya başvurudaki değişikliklerini sunarak araştırma raporunun düzenlenebilmesini sağlaması için süre verilmiştir. Bu sürede de gereklilikler yerine getirilmezse, başvuru reddedilecektir.

—S1ı- Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra araştırma talebinde bulunma süresinin patent verilme sürecini uzatması, kullanıcı talepleri ya da uygulamada ortaya çıkabilecek diğer etkiler dikkate alınarak Bakanlar Kuruluna bu süreyi yarısına kadar indirme yetkisi verilmiştir.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 96 gerekçesi

Madde 97

Başvurunun yayımlanması ve etkileri

(1) Başvuru veya varsa rüçhan tarihinden itibaren on sekiz aylık sürenin dolması veya bu süre dolmadan başvuru sahibinin erken yayım talebi üzerine, patent veya faydalı model başvurusu Bültende yayımlanır.

(2) Patent başvurusunun yayımlandığı tarihten itibaren üçüncü kişiler, patent başvurusuna konu olan buluşun patent verilebilirliğine ilişkin görüşlerini sunabilir. Ancak bu kişiler, bu aşamada Kurum nezdindeki işlemlere taraf olamaz.

(3) Birinci fıkrada belirtilen on sekiz aylık süre dolmadan önce patent verilmesi kararı verilmişse patent başvurusu ve patent birlikte yayımlanır.

(4) Bu Kanun hükümlerine göre patente sağlanan koruma, patent başvurusunun Bültende yayımlandığı tarihten itibaren, başvuru sahibine geçici olarak tanınır.

(5) Patent başvurusu sahibinin izni olmadan başvuru konusu buluşu kullanan kişi, patent başvurusu ve kapsamından haberdar edilmişse dördüncü fıkrada belirtilen koruma, başvurunun yayımlandığı tarihten önce de söz konusu olur.

(6) Patent başvurusuna konu olan buluş, mikroorganizmalarla ilgiliyse koruma mikroorganizmanın erişilebilir hâle gelmesinden itibaren başlar.

(7) Patent başvurusunun geri çekilmesi, geri çekilmiş sayılması veya reddedilmesi hâlinde yukarıdaki fıkralarda belirtilen sonuçlar doğmamış sayılır.

(8) Başvurunun yayımlanması ve üçüncü kişi görüşlerinin sunulmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.

Madde gerekçesi

Madde ile, patent başvurularının yayımlanarak toplumun incelemesine açılması hususu düzenlenmiştir. Başvurunun yayımı ile patent sisteminin temel amaçlarından biri olan bilginin yaygınlaştırılması işlevi gerçekleştirilmiş olur. Bunun yanı sıra başvurunun yayımıyla, patent sahiplerine tanınan kanuni koruma, başvuru sahibi için de sağlanmış olur.

Maddenin birinci fıkrasında başvuru sahibine, onsekiz aylık yayım süresinin dolmasını beklemeden, başvurusunun üçüncü kişilere karşı daha önce hüküm ifade edebilmesi için, erken yayım talep hakkı getirilmiştir. Başvurunun şekli ve fiziksel şartlarının uluslararası standartlara uygunluğunun sağlanması açısından, yayımdan önce başvurunun şekli gerekliliklerinin yerine getirmiş olması gerekmekledir.

Maddenin ikinci fıkrasında ise patent sisteminin bilgi verme işlevini yerine getiren yayım işlemi sonucunda, üçüncü kişilere yayımlanan başvuruya konu buluşun patent verilebilirliğine ilişkin görüşlerini bildirme hakkı verilmiştir.

Maddenin dördüncü fıkrasında patent başvurusunun yayımlanmasının etkileri düzenlenmiştir. Patent başvurusunun yayımlanmasıyla, patentlere sağlanan koruma, yayım tarihinden başlamak üzere başvurulara da geçici olarak sağlanmaktadır. Böyle bir geçici koruma sağlamanın amacı, başvuru yayımlanarak üçüncü kişilerin bilgisine sunulduğundan başvuruya karşı olası ihlal ve tecavüzlere karşı başvuru sahibinin haklarını korumaktır.

Maddenin beşinci fıkrasında patent başvurusu veya kapsamından haberdar edilen kişilere karşı, yayımdan önce de başvuru sahibinin haklarının korunacağı düzenlenmiştir.

Böyle bir düzenlemenin nedeni, dördüncü fıkrada olduğu gibi, yayımdan önce başvurudan haberdar edilmiş kişilerin olası ihlal ve tecavüzüne karşı başvuru sahibinin haklarını korumaktır.

Maddenin altıncı fıkrasında buluşun mikroorganizmalarla ilgili olması durumunda korumanın ne zaman başlayacağına ilişkin hüküm düzenlenmiştir. Buluşun, ilgili teknik alandaki uzman bir kişi tarafından buluşun uygulanabilmesini sağlayacak şekilde açık yazılmış olması gerekmektedir. Böylece buluş, topluma tüm ayrıntılarıyla açıklanmış ve tekrarlanabilir olmaktadır, Ancak biyolojik materyaller söz konusu olduğunda, tarifnamedeki açıklamalar buluşu tekrarlanabilir kılmaya yeterli olmayabilmektedir. Örneğin, topraktan izole edilen yeni bir mikroorganizma, aynı şartlarda başkası tarafından tekrar izole edilmeyebilmekte ya da bazı özellikleri geliştirilen mikroorganizmalar da toplumun halihazırda erişimine kapalı bir durumda olabilmektedir. Bu durumlarda, tarifname, buluşun kamuya tamamıyla açıklanmasını sağlamamaktadır. Bu nedenle, gerekli durumlarda, biyolojik materyal, resmi olarak tanınan bir kültür saklama merkezine verilerek (tevdi edilerek) kamunun erişimine açık hale getirilir. Tevdi edilebilecek materyaller bakteriler, mayalar ve küllerden, çok hücreli canlıların (bitki, hayvan, insan) hücre kültürleri, tohumlar, virüsler, DNA vektörleri ve embriyolara kadar çeşitlilik göstermektedir.

Maddenin yedinci fıkrasında ise, gori çekilen veya geri çekilmiş sayılan ya da reddedilen başvurular için geçici korumanın hiç doğmamış sayılacağı hususu düzenlenmiştir.

Bu fıkradaki düzenlemenin amacı, patent verilmesi ile sonuçlanmayan bir başvuru için, başvuru sahibinin geçici koruma hakkını kullanarak üçüncü kişileri engellemesi durumunda, üçüncü kişilerin uğramış olabileceği haksız yaptırımların telafi edilebilmesidir.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 97 gerekçesi

Madde 98

İnceleme talebi, inceleme raporunun düzenlenmesi ve patentin verilmesi

(1) Başvuru sahibi, araştırma raporunun bildirim tarihinden itibaren üç ay içinde ücretini ödeyerek incelemenin yapılmasını talep eder. Aksi takdirde başvuru geri çekilmiş sayılır.

(2) Kurum, başvuru sahibinin inceleme talebi üzerine başvurunun ve buna ilişkin buluşun, bu Kanun hükümlerine uygunluğunu inceler.

(3) Başvurunun veya buna ilişkin buluşun bu Kanun hükümlerine uygun olmadığı tespit edilirse başvuru sahibine, görüşlerini sunması ve başvurunun kapsamını aşmaması şartıyla değişiklikler yapması konusunda bildirim yapılır ve gerekli görüldükçe bu tür bildirimler tekrarlanır. Ancak bu kapsamda yapılacak bildirimlerin sayısı üçten fazla olamaz.

(4) Başvuru sahibine üçüncü fıkrada belirtilen bildirimlere görüş sunması veya değişiklik yapabilmesi için bildirim tarihinden itibaren üç aylık süre tanınır. Bu süre içinde görüş bildirilmediği veya değişiklik yapılmadığı takdirde başvuru geri çekilmiş sayılır.

(5) Yapılan inceleme sonucunda düzenlenen inceleme raporunda başvuru ve buna ilişkin buluşun bu Kanun hükümlerine uygun olduğunun belirtilmiş olması hâlinde patentin verilmesine karar verilir, başvuru sahibine bildirilir, bu karar ve patent Bültende yayımlanır.

(6) İnceleme raporuna göre patentin verilebilmesi için değişiklik yapılmasının gerekli olduğu durumda bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde değişikliklerin yapılması istenir. Yapılan değişikliklerin kabul edilmesi hâlinde patentin verilmesine karar verilir, bu durum başvuru sahibine bildirilir, bu karar ve patent Bültende yayımlanır. Değişikliklerin yapılmaması veya yapılan değişikliklerin Kurum tarafından kabul edilmemesi hâlinde başvuru geri çekilmiş sayılır, bu karar başvuru sahibine bildirilir ve Bültende yayımlanır.

(7) Patentin verilmesine ilişkin yayımdan sonra talep edilmesi ve belge düzenleme ücretinin ödenmesi hâlinde, düzenlenen belge patent sahibine verilir.

(8) İnceleme raporunda, başvurunun ve buna ilişkin buluşun bu Kanun hükümlerine uygun olmadığı belirtilmişse başvuru Kurum tarafından reddedilir, bu karar başvuru sahibine bildirilir ve Bültende yayımlanır.

(9) Patentin verilmiş olması, onun geçerliliği ve yararlılığı konusunda Kurum tarafından garanti verildiği şeklinde yorumlanamaz, Kurumun sorumluluğunu da doğurmaz.

(10) İnceleme talebi, inceleme raporunun düzenlenmesi ve patentin verilmesine ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.

Madde gerekçesi

Maddenin birinci fıkrasında başvurunun incelenebilmesi için başvuru sahibinin talep yapması gerektiği hükme bağlanmıştır. Böylece, inceleme işleminin ancak başvuru sahibinin talebi ile başlayabileceği, bu talebin de inceleme ücretinin süresi içinde ödenmesiyle geçerli bir talep olacağı belirtilmiştir. İnceleme talebi süresi içinde yapılmayan başvuruların ise geri çekilmiş sayılacağı hükme bağlanmıştır.

Maddenin ikinci fıkrasında başvuruya patent verilebilmesi için başvurunun Kanun hükümlerinin gerekliliklerini yerine getirip getirmediğinin (örneğin başvurunun buluş konusunu yeterince açıklayıp açıklamadığı, buluş bütünlüğünün olup olmadığı) ve buluş konusunun patent verilebilirlik şartlarına sahip olup olmadığının inceleneceği belirtilmiştir.

Maddenin üçüncü fıkrasında inceleme sonucunda başvurunun patent verilebilirlik şartlarını sağlamadığına karar verilirse, başvuru sahibinin bu konuda bilgilendirileceği ve pâlent verilebilmesinin önündeki olumsuzlukların giderilmesi için firsat verilmesi amaçlanmıştır. Fıkrada, bu bildirimler için sayıca sınırlandırma getirilmiştir.

Maddenin dördüncü fıkrasında başvuru sahibine bildirimlere görüş sunması veya değişiklik yapabilmesi için verilecek süre belirlenmiştir. Enstitünün bu konudaki herhangi bir bildirimine süresi içinde cevap verilmezse, başvurunun geri çekilmiş sayılacağı düzenlenmiştir.

Maddenin beşinci, altıncı ve yedinci fıkralarında yönetmeliğe uygun olarak düzenlenecek inceleme raporuna göre, pateni başvurusunun patent verilebilirlik şartlarını sağlaması halinde patent almaya hak kazanacağı hususu düzenlenmiştir. Madde ile ayrıca, inceleme raporuna göre, değişiklik yapılmasının gerekli görülmesi halinde Tnstitü tarafından başvuru sahibine yapılacak bildirim ve karşı görüş süresi belirlenmiş değişiklik yapılmaması veya yapılan değişikliklerin Enstitü tarafından kabul edilmemesi halinde, başvurunun geri çekilmiş sayılacağı, patentin verildiğine ilişkin yayımdan sonra talep edilmesi ve belge ücretinin ödenmesi halinde düzenlenen belgenin sahibine gönderileceği, aksi takdirde belgenin düzenlenmeyeceği öngörülmüştür.

Maddenin sekizinci fıkrasında patent başvurusunun pateni verilebilirlik şartlarını sağlamaması halinde reddedileceği hükme bağlanmıştır.

Maddenin beşinci ila sekizinci fıkralarında üçüncü kişilerin başvurunun akıbetinden haberdar olabilmesi ve verilen bir patentin tam metnine erişebilmesi amacıyla, alınan kararların Bültende yayımlanacağı hükme bağlanmıştır.

Maddenin dokuzuncu fıkrasında Kanundaki hükümlere uygun olan bir buluşun patentlenebileceği, ancak bundan, patentin verilmiş olmasının, onun geçerli olduğu ve konusunun yararlı olduğu, değeri açısından onaylanabilir olduğu veya getirdiği çözümün doğru olduğu konusunda Enstitü tarafından garanti verildiği şeklinde yorumlanamayacağı, Enstitünün sorumluluğunun doğmayacağı belirtilmiştir.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 98 gerekçesi

Üçüncü Bölüm

İtiraz ve İtirazın İncelenmesi

Madde 99

İtiraz ve itirazın incelenmesi

(1) Üçüncü kişiler, patentin verilmesi kararının Bültende yayımlanmasından itibaren altı ay içinde ücretini ödeyerek söz konusu patente;

a) Patent konusunun, 82 nci ve 83 üncü maddelere göre patent verilebilirlik şartlarını taşımadığı,

b) Buluşun, 92 nci maddenin birinci ila üçüncü fıkraları uyarınca yeterince açıklanmadığı,

c) Patent konusunun, başvurunun ilk hâlinin kapsamını aştığı veya patentin, 91 inci maddeye göre yapılan bölünmüş bir başvuruya veya 110 uncu maddenin üçüncü fıkrasının (b) bendine göre yapılan bir başvuruya dayanması durumunda en önceki başvurunun ilk hâlinin kapsamını aştığı,

gerekçelerinden en az birini ileri sürerek itiraz edebilir.

(2) İtiraza ilişkin ücretin birinci fıkrada belirtilen süre içinde ödenmemesi veya itirazın yönetmelikle belirlenen şartlara uygun olarak yapılmaması hâlinde itiraz yapılmamış sayılır.

(3) İtiraz yapılmaması veya itirazın yapılmamış sayılması durumunda, patentin verilmesi hakkındaki karar kesinleşir ve nihai karar Bültende yayımlanır.

(4) Kurum, yapılan itirazı patent sahibine bildirir. Patent sahibi bu bildirim tarihinden itibaren üç ay içinde görüşlerini sunabilir veya patentte değişiklikler yapabilir. İtiraz, patent sahibinin görüşleri ve patentte değişiklik talepleri de dikkate alınarak, Kurul tarafından incelenir.

(5) Kurul, patentin veya değiştirilmiş hâlinin bu Kanuna uygun olduğu görüşündeyse patentin ya da varsa değiştirilmiş hâlinin devamına, uygun olmadığı görüşündeyse patentin hükümsüzlüğüne karar verir ve bu durumda 139 uncu maddede belirtilen hükümsüzlük sonuçları doğar. Hükümsüzlük kararı Bültende yayımlanır.

(6) Kurul, patentin veya değiştirilmiş hâlinin bu Kanuna kısmen uygun olduğu görüşündeyse patentin bu kısım itibarıyla devamına karar vererek patent sahibinden bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde gerekli değişiklikleri yapmasını ister. Söz konusu değişikliğin yapılmaması veya yapılan değişikliğin kabul edilmemesi hâlinde patentin hükümsüzlüğüne karar verilir ve bu durumda 139 uncu maddede belirtilen hükümsüzlük sonuçları doğar. Hükümsüzlük kararı Bültende yayımlanır.

(7) İtiraz sonucunda verilen nihai karar Bültende yayımlanır. Beşinci ve altıncı fıkra uyarınca patentin değiştirilmiş hâliyle devamına karar verilmesi durumunda, patentin değiştirilmiş hâli Bültende yayımlanır.

(8) İtiraz ve itirazın incelenmesine ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.

Madde gerekçesi

Madde ile, patente üçüncü kişiler tarafından yapılacak itiraz, patent verilmesinden sonraki bir sürece alınmış, benüz patent verme prosedürü tamamlanmadan bir itiraz yapılmasının önüne geçilmiş ve Enstitünün vermiş olduğu patente itiraz edilmesi sağlanmıştır. Kanunda bir yandan başvuru ile ilgili işlemler devam ederken üçüncü kişilerin başvuru ile ilgili görüşlerini bildirebilmesi, diğer taraflan patent verilme kararından sonra koruma kapsamını oluşturan nihai meinc itiraz edebilmeleri sağlanmışuır. Bu düzenleme ile Avrupa Patent Sözleşmesindeki pateni verilmesi sonrası itiraz sistemine benzer uygulamaya geçilmesi amaçlanmıştır.

Maddenin birinci fıkrasında itirazın gerekçelerinin ne olacağı ve itirazın şartları hükme bağlanmıştır.

Maddenin ikinci fıkrasında yönetmelikte belirtilen şartlara uygun olarak yapılmaması veya itiraza ilişkin ücretin süresi içinde ödenmemesi halinde itirazın yapılmamış sayılacağı düzenlenmiştir.

Üçüncü fıkrada itiraz yapılmaması veya itirazın yapılmamış sayılması durumunda, patentin verilmesi hakkındaki nihai kararın Bültende yayımlanacağı düzenlenmiştir.

Maddenin dördüncü ila altıncı fıkralarında itiraz sürecinde uygulanacak prosedür gereğince, patent sahibinin itiraza karşı görüş sunabilme ve patenite değişiklik yapabilme şartları, Kurulun itirazı incelemesi sonucunda, itirazın reddi, patentin kısmen veya tamamen hükümsüz kılınması veya patentin değiştirilmiş haliyle devamına karar verilmesine ilişkin hükümler düzenlenmiştir.

Yedinci fıkrada ise itiraz prosedürü tamamlandıktan sonraki kararın Enstitünün nihai kararı olacağı ve bu kararın Büllende yayımlanacağı hükme bağlanmıştır. İtiraz işlemleri sonucunda patentte bir değişiklik olmuşsa, pateni değiştirilmiş hali ile yayımlanacağı düzenlenmiştir.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 99 gerekçesi

Madde 100

Kurum kararlarına itiraz

(1) 99 uncu madde hükümleri saklı kalmak üzere, Kurumun almış olduğu kararlara patent başvurusu sahibi, patent sahibi veya ilgili üçüncü kişiler tarafından kararın bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde itiraz edilebilir. Bu madde kapsamında yapılan itirazlar Kurul tarafından incelenir.

Madde gerekçesi

Maddede, Enstitünün almış olduğu kararlara karşı patent başvurusu sahibi, palent sahibi veya ilgili üçüncü kişiler tarafından kararın bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde itirazda bulunulabileceği hususu düzenlenmiştir. Ancak, patent verildiğine ilişkin ilandan itibaren altı ay içinde üçüncü kişiler tarafından yapılabilecek olan itirazlar zalen Kurulda inceleneceğinden, bu kararlara Kurul nezdinde itiraz söz konusu değildir.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 100 gerekçesi

Dördüncü Bölüm

Koruma Süresi ve Yıllık Ücretler

Madde 101

Koruma süresi ve yıllık ücretler

(1) Başvuru tarihinden başlamak üzere, patentin koruma süresi yirmi yıl, faydalı modelin koruma süresi on yıldır. Bu süreler uzatılamaz.

(2) Patent başvurusu veya patentin korunması için gerekli olan yıllık ücretler, patentin koruma süresi boyunca, başvuru tarihinden itibaren ikinci yılın sona erdiği tarihte ve devam eden her yıl vadesinde ödenir. Vade tarihi, başvuru tarihine tekabül eden ay ve gündür.

(3) Yıllık ücretler, ikinci fıkrada belirtilen vadede ödenmemesi hâlinde, ek ücretle birlikte vadeyi takip eden altı ay içinde de ödenebilir.

(4) Yıllık ücretlerin üçüncü fıkrada belirtilen sürede de ödenmemesi hâlinde, patent hakkı bu ücretin vade tarihi itibarıyla sona erer, patent hakkının sona erdiğine ilişkin bildirim yapılır ve bu durum Bültende yayımlanır. Patent hakkının sona erdiğine ilişkin bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde telafi ücretinin ödenmesi hâlinde patent hakkı, ücretin ödendiği tarih itibarıyla yeniden geçerlilik kazanır ve Bültende yayımlanır. Patent hakkının sona erdiğine ilişkin bildirim en geç patent hakkının sona erdiği vade tarihinden başlayan bir yıllık sürenin bitimine kadar yapılır.

(5) Patentin yeniden geçerlilik kazanması, patent hakkının sona ermesi sonucunda hak kazanmış üçüncü kişilerin kazanılmış haklarını etkilemez. Üçüncü kişilerin hakları ve bunların kapsamı, mahkeme tarafından belirlenir.

Madde gerekçesi

Maddenin birinci fıkrasında, patentin koruma süresi, TRIPS Anlaşmasının 33 üncü maddesine uygun olacak şekilde yirmi yıl olarak düzenlenmiştir.

Faydalı modelin koruma süresi ise on yıl olarak belirlenmiştir. Bu sürenin patentin koruma süresinden kısa olmasının nedeni, korumaya konu olan buluşların daha küçük geliştirmeler olması ve bu geliştirmelerin on yıllık süre içinde değerini yilirebilecek olmasıdır. Bu süreler uzatılamayacaktır.

Maddenin ikinci fıkrasında, patent başvurusu veya patent üzerindeki hakkın devam edebilmesi için yıllık ücretlerin ödenmesi gerektiği, buna ilişkin olarak da ödeme şekli ve vadesi düzenlenmektedir. Verilen tekel hakkı karşılığında, sahibine getireceği ekonomik kazanç da gözönüne alınarak bu hakkın bir bedeli olarak yıllık ücret ödeme yükümlülüğü getirilmiştir. Söz konusu yıllık ücretlerin üçüncü yıldan başlamak üzere ödeneceği de hükme bağlanmıştır.

Maddenin üçüncü fıkrasında, yıllık ücretlerin zamanında ödenmemesi halinde, hak sahibine ek bir ücret ödemesi şarlıyla altı ay içinde söz konusu yıllık ücreti ödeyebilme imkânı verilmiştir. Bu fıkra, Paris Anlaşmasının 5 inci mükerrer maddesine dayanmaktadır.

Maddenin dördüncü fıkrasında, birinci ve ikinci fıkralarda verilen süreler içinde yıllık ücretlerin ödenmemesi halinde, patent hakkının sona ereceği ve bu durumun Bültende yayımlanacağı hususu düzenlenmiştir. Hakkı sona ermiş olan bir patenlin veya patent başvurusunun, fikrada belirtilen süre içinde telafi ücretinin ödenmesi ile yeniden geçerlilik kazanacağı düzenlenmiştir.

Maddenin beşinci fıkrasında ise patentin veya patent başvurusunun yeniden geçerlilik kazanması halinde patent hakkının sona ermesi sonucunda hak kazanmış üçüncü kişilerin kazanılmış haklarını etkilemeyeceği ve üçüncü kişilerin haklarının ve bunların kapsamının, mahkeme tarafından belirleneceği öngörülmüştür.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 101 gerekçesi

Üçüncü Kısım

Patent Sürecine İlişkin İşlemler

Madde 102

Patent başvurusu ve patentin üçüncü kişilerce incelenmesi

(1) Henüz yayımlanmamış patent başvuruları, başvuru sahibinin yazılı izni olmadan üçüncü kişiler tarafından incelenemez.

(2) Başvuru sahibinin, başvurunun sağladığı haklarını kendilerine karşı ileri sürmek istediğini ispat edebilen üçüncü kişiler, başvuru sahibinin izni olmaksızın, henüz yayımlanmamış patent başvurusunu inceleyebilir.

(3) 91 inci maddeye göre yapılan bölünmüş başvurunun veya 110 uncu maddenin üçüncü fıkrasının (b) bendine göre yapılan yeni patent başvurusunun yayımlanmış olması hâlinde, önceki patent başvurusu, başvuru sahibinin izni olmaksızın, başvurunun yayımlanmasından önce üçüncü kişiler tarafından incelenebilir.

(4) Patent başvurusu ve patentin üçüncü kişilerce incelenmesine ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.

Madde gerekçesi

Madde ile, başvuru dosyalarının üçüncü kişiler tarafından incelenebilme şartları düzenlenmiştir.

Maddenin birinci fikrasında, yayımlanmamış patent başvurularının incelenebilmesi için, başvuru sahibinin yazılı olarak izin vermesi gerektiği belirtilmiştir.

Maddenin ikinci fıkrasında, başvuru sahibinin başvurunun sağladığı hakları kendine karşı ileri sürdüğünü ispat edebilen (noter kanalıyla çekilmiş bir ihtarname ve sair) üçüncü kişilerin, gerçekten bir ihlal durumu oluşturup oluşturmadığını görebilmeleri açısından, yayımlanmamış patent başvuru dosyasını inceleyebileceği düzenlenmiştir.

Ayrıca, üçüncü fikra hükmüne göre;

- 91 inci maddeye göre bölünmüş bir başvurunun veya - 113 üncü maddenin üçüncü fıkrasının (b) bendine göre yapılan yeni bir başvurunun yayımlanması halinde, bu başvuruların dayandığı önceki başvuru yayımlanmasa bile, başvuru sahibinin izni olmaksızın, önceki başvuru da incelenebilir.

Maddenin dördüncü fıkrasında, pateni başvurusu sırasında veya pateni verildikten sonra, dosyanın yönetmeliğe uygun olarak incelenebileceği hükme bağlanmıştır.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 102 gerekçesi

Madde 103

Patent başvurusunda ve patentte yapılacak değişiklikler ve düzeltmeler

(1) Patent başvurusu, Kurum nezdinde yapılan işlemler süresince başvurunun ilk hâlinin kapsamını aşmamak şartıyla, başvuru sahibi tarafından değiştirilebilir.

(2) Patente itiraz edilmişse Kurum tarafından itiraza ilişkin nihai karar verilinceye kadar patentin sağladığı korumanın kapsamını aşmamak şartıyla patent, patent sahibi tarafından değiştirilebilir.

(3) Patent başvurusu veya patent dokümanlarında yer alan imla hataları ve açık maddi hatalar talep üzerine düzeltilir.

(4) Patent başvurusunda ve patentte yapılacak değişiklikler ve düzeltmelere ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.

Madde gerekçesi

Madde ile, palent başvurusu veya patentte yapılabilecek değişiklikler ve düzeltmeler düzenlenmiştir. Maddenin birinci ve ikinci fıkralarında, yapılan değişikliklerin başvurunun ilk halindeki kapsamını veya patentin sağladığı korumanın kapsamını aşamayacağı hükmü yer almaktadır, Değişikliklerin ve düzeltmelere ilişkin usul ve esasların yönetmelikle belirleneceği hüküm altına alınmıştır.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 103 gerekçesi

Madde 104

Patent başvurusunun faydalı model başvurusuna ve faydalı model başvurusunun patent başvurusuna dönüştürülmesi

(1) Patent başvurusu sahibi, işlemleri devam eden başvurusunun faydalı model başvurusuna dönüştürülmesini talep edebilir. Böyle bir talep yapılması hâlinde Kurum, bildirim tarihinden itibaren bir ay içinde gerekli belgeleri vermesi ve araştırma ücretini de ödeyerek araştırma talebinde bulunması gerektiğini başvuru sahibine bildirir. Bu süre içinde gerekli şartların yerine getirilmemesi hâlinde, dönüştürme talebi yapılmamış sayılır ve başvuru, patent başvurusu olarak işlem görmeye devam eder. Bu süre içinde gerekli şartların yerine getirilmesi hâlinde, başvuru hakkında 143 üncü maddenin altıncı ila onbirinci fıkralarında yer alan hükümler uygulanır.

(2) Faydalı model başvuru sahibi, en geç araştırma raporunun bildirim tarihini takip eden üç aylık sürenin bitimine kadar faydalı model başvurusunun patent başvurusuna dönüştürülmesini talep edebilir. Böyle bir talepte bulunulması hâlinde, Kurum, bildirim tarihinden itibaren bir ay içinde gerekli belgeleri vermesi ve araştırma ücretini de ödeyerek araştırma talebinde bulunması gerektiğini başvuru sahibine bildirir. Bu süre içinde gerekli şartların yerine getirilmemesi hâlinde, dönüştürme talebi yapılmamış sayılır ve başvuru, faydalı model başvurusu olarak işlem görmeye devam eder. Bu süre içinde gerekli şartların yerine getirilmesi hâlinde, bu Kanunun patent verilmesi ile ilgili hükümleri uygulanır.

(3) Başvurunun yayımlanmış olması hâlinde, patent başvurusunun faydalı model başvurusuna ya da faydalı model başvurusunun patent başvurusuna dönüştürülmesinin kabulü konusundaki Kurum kararı Bültende yayımlanır.

(4) Patent başvurusunun faydalı model başvurusuna ya da faydalı model başvurusunun patent başvurusuna dönüştürülmesi hâlinde, dönüşen başvuru için rüçhan hakkı talep edilmişse aynı rüçhan hakkı dönüşmüş başvuru için de tanınır.

(5) Patent başvurusundan faydalı model başvurusuna veya faydalı model başvurusundan patent başvurusuna dönüştürülmüş başvurular için yapılan yeniden dönüştürme talepleri işleme alınmaz.

(6) Patent başvurusunun faydalı model başvurusuna ve faydalı model başvurusunun patent başvurusuna dönüştürülmesine ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.

Madde gerekçesi

Madde ile, başvurunun patentten faydalı modele ya da faydalı modelden patent başvurusuna dönüştürülmesi düzenlenmiştir.

Maddenin birinci fıkrasında, patent başvurusunun faydalı model başvurusuna dönüştürülmesi için gerekli süreler ve şartlar belirlenmiştir. Dönüştürme talebinin patent başvurusunun işlemleri devam ederken yapılması ile başvuru sahibinin, paleni başvurusunun inceleme sürecinde buluşunun patenile korunmaya layık olmadığını ancak. daha küçük buluşların korunabileceği faydalı model ile korunabilecek nitelikte olduğunu fark etmesi durumunda koruma türünü değiştirme olanağı tanınmıştır.

Maddenin ikinci fıkrasında faydalı model başvurusunun pateni başvurusuna dönüştürülmesi için gerekli süreler ve şartlar belirlenmiştir. Başvuru konusu buluşun başvuru sahibince veya Enstitüce faydalı modelle korunamayacak buluşlar kapsamına girdiğinin tespit edilmesi ya da başvuru sahibinin araştırma raporunu değerlendirerek, buluşunun patentle korunabileceğini fark etmesi durumunda koruma türünü değiştirme olanağı tanınmıştır.

Maddenin üçüncü fikrasında üçüncü kişilerin dönüşümden haberdar olmaları için ilgili durumun Bültende yayımlanacağı hükmü getirilmiştir.

addenin dördüncü fıkrasında, dönüşüm yapılması halinde rüçhan hakkının geçerliliğini koruyacağı belirtilmiştir.

addenin beşinci fikrasında başvuru sahiplerince aynı başvuru için birden çok dönüşüm talebinde bulunularak başvuru sürecini uzatacak sujistimallerin engellenmesi amaçlanmıştır.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 104 gerekçesi

Madde 105

Patent başvurusunun geri çekilmesi

(1) Patent başvurusu, patentin verildiğinin ilan edildiği tarihten önce başvuru sahibi tarafından her zaman geri çekilebilir. Yayımlanmış bir patent başvurusunun geri çekildiği Bültende yayımlanır. Başvurunun geri çekildiği Bültende yayımlandıktan sonra bu talepten vazgeçilemez.

(2) Başvuru, sicilde patent başvurusu üzerinde hak tesis etmiş üçüncü kişilerin rızası olmaksızın geri çekilemez.

(3) Henüz yayımlanmamış bir patent başvurusu geri çekildiği, geri çekilmiş sayıldığı veya reddedildiği takdirde aynı buluş konusu için yeni bir patent başvurusu yapılabilir.

(4) Yayımlanmış başvuru geri çekilirse aynı buluş konusunda yeniden başvuru yapılamaz.

Madde gerekçesi

Madde ile, patent başvurularının, başvuru sahibi taralından, patentin verildiğinin ilan edildiği tarihten önce her zaman geri çekilebileceği düzenlenmiştir. Ayrıca, başvurunun geri çekildiği Bültende yayımlandıktan sonra bu talepten vazgeçilemeyecektir.

Maddenin ikinci fıkrasında patent başvurusu üzerinde üçüncü kişilere tanınmış haklar olması halinde, başvurunun geri çekilmesinde yani patent verilmesi talebinden vazgeçilmesinde, üçüncü kişilerin rızası olması gerektiğini hükme bağlanmıştır.

Maddenin üçüncü fıkrasında geri çekilen, geri çekilmiş sayılan veya reddedilen başvuru yayımlanmadığı sürece, o başvuruya konu olan buluşla ilgili herkes tarafından yeni bir başvuru yapılabileceği hususu düzenlenmiştir. Yayımlanmamış bir başvuru, tekniğin bilinen durumuna dahil olmadığı için, bu konuda yapılacak yeni bir başvuru da yenilik özelliğine sahip olabilecektir.

Maddenin dördüncü fıkrasında yayımlanmış bir başvuru, kamunun bilgisine sunulmuş ve dolayısıyla yenilik özelliğini kaybetmiş olacağından geri çekilmesi halinde doğal olarak aynı buluş konusunda yeni bir başvuru yapılamayacağı öngörülmüştür.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 105 gerekçesi

Madde 106

Sicile kayıt ve hükümleri

(1) Patent başvuruları ve patent, sicile kaydedilir. Sicil alenidir. Talep edilmesi ve ücretinin ödenmesi şartıyla patentin onaylı sureti verilir. Sicile kayıt, yayım ve tescil işlemlerine ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.

(2) 111 inci maddenin birinci fıkrası hükmü saklı kalmak üzere, patent başvuruları veya patentlere ilişkin devirler ve lisanslar ile patent başvurularını ya da patentleri etkileyen iradi veya mecburi tasarruflar iyiniyetli üçüncü kişilere karşı sicile kayıt tarihinden itibaren hüküm doğurur.

(3) Patent başvurusunun veya patentin sağladığı haklar, usulüne uygun bir şekilde sicile kaydedilmedikçe, iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez.

(4) Patent başvurusunun veya patentin sağladığı hakları ileri süren kişi, patent başvurusu veya patentin numarasını, haklarını ileri sürdüğü kişilere bildirmek zorundadır.

(5) Bir ürün ile bunun etiketleri ve ambalajları ile her türlü ilan, reklam veya basılı evrakı üzerinde, patent başvurusu veya patentin sağladığı korumanın mevcut olduğu izlenimini veren beyanların bulunması hâlinde, beyanları koyan kişi, patent başvurusu veya patentin numarasını da belirtmek zorundadır.

Madde gerekçesi

Madde ile, sicilin niteliği ile sicile yapılan kaydın hükümleri düzenlenmiştir. Sicil kamunun incelemesine açıktır. Sicile kaydedilecek hususlar detaylı olarak Yönetmelikle düzenlenecektir.

İkinci fikraya göre, patent başvuruları veya patentle ilgili hukuki işlemler (iradi veya mecburi tasarruflar) iyiniyetli üçüncü kişilere karşı, sicile kayıt tarihinden itibaren hüküm doğuracaktır.

Üçüncü fıkrada patent başvurusu veya palentin sağladığı hakların sicile kaydettirilmedikçe üçüncü kişilere karşı ileri sürülemeyeceği belirtilmiştir.

Maddenin dördüncü fıkrasında, patent başvurusunun veya patentin sağladığı haklarını ileri sürmek isteyen kişiye, hakların ileri sürüldüğü kişilere pateni başvurusu veya patent numarasını bildirme yükümlülüğü getirilmiştir, Böylece, ileri sürülen iddianın dayanağı açık bir şekilde ortaya konmuş olacak, ayrıca söz konusu kişilerin bu başvuru veya patente ulaşmaları kolaylaştırılmış olacaktır.

Maddenin beşinci fıkrasında, dördüncü fıkranın amacına uygun olarak, ürün veya etiketi, ambalajı ya da her türlü ilan, reklam veya basılı evrak üzerinde patent başvurusu yapıldığı veya verilmiş bir patentin sağladığı korumanın mevcut olduğu izlenimini uyandıran beyanların bulunması halinde, patent başvurusu veya patent numarasının belirtilmesi zorunluluğu düzenlenmiştir.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 106 gerekçesi

Madde 107

İşlemlerin devam ettirilmesi ve hakların yeniden tesisi

(1) Patent başvurusuna ilişkin işlemlere dair sürelere uymaması hâlinde başvuru sahibi, süreye uyulmamanın sonucunun bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde, ücretini ödeyerek işlemlere devam edilmesini talep edebilir. Aksi takdirde bu talep reddedilir. Talebin kabul edilmesi hâlinde süreye uyulmamış olmanın getirdiği hukuki sonuçlar doğmamış sayılır.

(2) Patent başvurusu veya patent sahibi tarafından, patent başvurusu veya patentle ilgili işlemlerde şartların gerektirdiği özen gösterilmesine rağmen, uyulması gereken bir süreye uyulamamasının patent başvurusunun reddine, geri çekilmiş sayılmasına, 99 uncu madde uyarınca patentin hükümsüz kılınmasına veya diğer herhangi bir hakkın kaybına yol açması hâlinde, hakların yeniden tesisi talep edilebilir. Bu talep, uyulamamış olan sürenin bitiminden itibaren bir yılı geçmemek üzere, süreye uyulamama nedeninin ortadan kalkmasından itibaren iki ay içinde ücreti ödenerek yapılır. Aksi takdirde bu talep reddedilir. Talebin kabul edilmesi hâlinde süreye uyulmamış olmanın getirdiği hukuki sonuçlar doğmamış sayılır.

(3) Hakların yeniden tesis edilmesi hâlinde bu durum Bültende yayımlanır. Hakların kaybından başlamak üzere bu hakların yeniden tesisine ilişkin kararın yayımına kadar geçen sürede patent konusu buluşu iyiniyetli olarak Türkiye’de kullanan veya kullanım için ciddi ve gerçek tedbirler alan kişiler, sahip oldukları işletmenin makul ihtiyaçlarını giderecek ölçüde buluşu ücretsiz olarak kullanmaya devam edebilir.

(4) 101 inci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen telafi ücretinin ödenmesi için verilen süre ile 93 üncü maddenin birinci fıkrasında belirtilen süre ve yönetmelikle belirlenen işlemlere ilişkin süreler açısından birinci fıkra uyarınca işlemlere devam ettirilmesi talep edilemez.

(5) Bu madde hükümleri, işlemlere devam ettirilmesi veya hakların yeniden tesisi ile ilgili süreler açısından uygulanmaz.

(6) İşlemlerin devam ettirilmesine ve hakların yeniden tesisine ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.

Madde gerekçesi

Madde ile, özellikle Patent Kanunu Anlaşması ve Avrupa Patent Sözleşmesi hükümleri gözönüne alınarak, patent başvurusu veya patent sahibi tarafından, uyulması gereken süreye uyulamaması halinde işlemlere devam edilmesi ya da şartların gerektirdiği özen gösterilmesine rağmen uyulması gereken bir süreye uyulamaması halinde, hakların yeniden tesisi talep edebilme olanağı getirilmiştir. Maddede, işlemlere devam edilmesi ve kaybedilen hakların yeniden tesisinden hangi durumlarda yararlanılabileceği ve buna ilişkin şartlar düzenlenmiştir.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 107 gerekçesi

Mehaz madde — Alman Marka K. m. 91

Eski hâle iade

(1) Kusuru olmaksızın, kanuni hükme göre uyulmaması bir hak kaybına yol açan bir süreyi Alman Patent ve Marka Dairesi'ne veya Federal Patent Mahkemesi'ne karşı yerine getirmesi engellenmiş olan kimse, talep üzerine eski hâle iade edilir. Bu hüküm, itirazın ileri sürülmesi ve itiraz ücretinin ödenmesi süresi (Patent Masrafları Kanunu m. 6 f. 1 c. 1) bakımından uygulanmaz.

(2) Eski hâle iade, engelin ortadan kalkmasından itibaren iki ay içinde talep edilmelidir.

(3) Talep, eski hâle iadeyi haklı kılan olguların belirtilmesini içermelidir. Bu olgular, talebin yapılması sırasında veya talep hakkındaki işlemler süresince kanıtlanmalıdır.

(4) Yerine getirilmemiş olan işlem, talep süresi içinde tamamlanmalıdır. Bu yapılmışsa, eski hâle iade talep olmaksızın da bahşedilebilir.

(5) Kaçırılan sürenin dolmasından bir yıl sonra artık ne eski hâle iade talep edilebilir ne de yerine getirilmemiş işlem tamamlanabilir.

(6) Talep hakkında, tamamlanan işlem hakkında karar verecek olan makam karar verir.

(7) Eski hâle iadeye karşı itiraz yolu yoktur.

(8) Bir markanın hak sahibine eski hâle iade bahşedilirse, hak sahibi, markanın tesciline ilişkin hak kaybının meydana gelmesi ile eski hâle iade arasındaki zaman diliminde marka ile aynı veya ona benzer bir işaret altında iyiniyetle mal piyasaya sürmüş veya hizmet sunmuş olan üçüncü kişilere karşı bu işlemler bakımından hak ileri süremez.

Özgün metin (Almanca)

(1) Wer ohne Verschulden verhindert war, dem Deutschen Patent- und Markenamt oder dem Bundespatentgericht gegenüber eine Frist einzuhalten, deren Versäumung nach gesetzlicher Vorschrift einen Rechtsnachteil zur Folge hat, ist auf Antrag wieder in den vorigen Stand einzusetzen. Dies gilt nicht für die Frist zur Erhebung des Widerspruchs und zur Zahlung der Widerspruchsgebühr (§ 6 Abs. 1 Satz 1 des Patentkostengesetzes).

(2) Die Wiedereinsetzung muß innerhalb von zwei Monaten nach Wegfall des Hindernisses beantragt werden.

(3) Der Antrag muß die Angabe der die Wiedereinsetzung begründenden Tatsachen enthalten. Diese Tatsachen sind bei der Antragstellung oder im Verfahren über den Antrag glaubhaft zu machen.

(4) Die versäumte Handlung ist innerhalb der Antragsfrist nachzuholen. Ist dies geschehen, so kann Wiedereinsetzung auch ohne Antrag gewährt werden.

(5) Ein Jahr nach Ablauf der versäumten Frist kann die Wiedereinsetzung nicht mehr beantragt und die versäumte Handlung nicht mehr nachgeholt werden.

(6) Über den Antrag beschließt die Stelle, die über die nachgeholte Handlung zu beschließen hat.

(7) Die Wiedereinsetzung ist unanfechtbar.

(8) Wird dem Inhaber einer Marke Wiedereinsetzung gewährt, so kann er Dritten gegenüber, die in dem Zeitraum zwischen dem Eintritt des Rechtsverlusts an der Eintragung der Marke und der Wiedereinsetzung unter einem mit der Marke identischen oder ihr ähnlichen Zeichen gutgläubig Waren in den Verkehr gebracht oder Dienstleistungen erbracht haben, hinsichtlich dieser Handlungen keine Rechte geltend machen.

Eşleşme, iki maddenin içeriğinin karşılaştırılmasıyla önerilmiştir; gerekçede belirtilmemiştir. Aynı konuyu düzenleyen karşılık hükümdür, kanun koyucunun buradan aldığını kanıtlamaz. Alman Marka Kanunu

Madde 108

Hatalı işlemler

(1) 138 inci ve 144 üncü maddelerde belirtilen hükümsüzlük nedenleri hariç olmak üzere, patent veya faydalı model başvurusunun ya da belgesinin bu Kanunda belirtilen şartları karşılamamasına rağmen hatalı olarak başvurunun veya belgenin işlemlerine devam edilmesi ve bu durumun itiraz üzerine ya da resen tespit edilmesi hâlinde, hatalı işlem ile devamındaki işlemler iptal edilerek işlemlere hatanın yapıldığı aşamadan devam edilir.

Madde gerekçesi

Madde ile, hükümsüzlük nedenleri hariç olmak üzere, başvuru veya belge sahibi ya da Enstitü tarafından patent veya faydalı model başvurusu veya belgesi ile ilgili işlem sürecinde herhangi bir hatalı işlem yapılmasına rağmen başvurunun veya belgenin işlemlerine devam edilmesi sonrasında bu durumun itiraz üzerine veya resen tespit edilmesi halinde, hatalı işlem ile devamındaki işlemler iptal edilerek, işlemlere hatanın yapıldığı aşamadan devam edilmesi hususu düzenlenmiştir. Bu hükmün amacı işlem süreci içinde yapılabilecek hataların telafi edilmesine imkân sağlamaktır,

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 108 gerekçesi

Dördüncü Kısım

Hak Sahipliği ve Gasp

Madde 109

Patent isteme hakkı

(1) Patent isteme hakkı, buluşu yapana veya onun haleflerine ait olup bu hakkın başkalarına devri mümkündür.

(2) Buluş birden çok kişi tarafından birlikte gerçekleştirilmişse patent isteme hakkı, taraflar başka türlü kararlaştırmamışsa bunların tamamına aittir.

(3) Aynı buluş, birbirinden bağımsız olarak birden çok kişi tarafından gerçekleştirilmişse patent isteme hakkı, önceki tarihli başvurunun yayımlanmış olması şartıyla daha önce başvuru yapana aittir.

(4) Patent almak için ilk başvuran kişi, aksi ispat edilinceye kadar, patent isteme hakkının sahibidir.

Madde gerekçesi

Buluş, fikri bir faaliyetin ürünü olduğu için, tüzel kişiler buluş sahibi olamaz, buluş sahibi gerçek kişidir. Buluş sahibi olmayan kişi buluş üzerindeki hakkı, devir yoluyla alabilir, yani aslen orijinal bir kazanım söz konusu değildir. Maddede, gerçek buluş sahipliği ilkesinden hareket edilerek, patent isteme hakkının ilke olarak buluşu yapana ait olduğu kabul edilmiştir. Bu hak, buluşu yapanın kişilik hakkı saklı kalmak kaydıyla devri mümkün bir haktır.

Müşterek buluş sahipleri, hiçbirinin önceliği olmaksızın, ortak bir fikri faaliyete katılarak buluş fikrine varmada katkıda bulunmuş kişilerdir.

Aynı buluşun birden çok kişi tarafından birbirinden bağımsız olarak gerçekleştirilmesi halinde, buluş için patent isleme hakkı, önceki tarihli başvurunun yayımlanmış olması şartıyla başvuru tarihi önce olan başvuruyu yapana aittir. Ancak, önceki başvuru sahibi başvurusunu yayımlanmadan geri çekerse veya başvuru yayımlanmadan reddedilirse, sonraki başvuru sahibinin hakkı yeniden doğar.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 109 gerekçesi

Madde 110

Patent başvurularında hak sahipliğine ilişkin işlemler

(1) Patent isteme hakkının başvuru sahibine ait olmadığı Kurum nezdinde iddia edilemez. Aksi ispat edilene kadar başvuru sahibinin, patent isteme hakkının sahibi olduğu kabul edilir.

(2) Patentin verilmesi işlemleri sırasında, patent isteme hakkının gerçek sahibi olduğunu 109 uncu maddenin birinci fıkrası uyarınca iddia eden kişi, başvuru sahibine karşı dava açabilir ve bu davayı Kuruma bildirir. Davaya ilişkin kararın kesinleşme tarihine kadar patentin verilmesi işlemleri mahkeme tarafından durdurulabilir.

(3) Hak sahipliğine ilişkin dava sonucunda verilecek kararın davacı lehine kesinleşmesi hâlinde, dava açan hak sahibi, geçerliliği devam eden başvuru için kararın kesinleşme tarihinden itibaren üç ay içinde;

a) Patent başvurusunun kendi başvurusu olarak kabul edilmesini ve yürütülmesini, Kurumdan isteyebilir.

b) Varsa aynı rüçhan hakkından yararlanarak aynı buluş için yeni bir patent başvurusu yapabilir.

c) Başvurunun reddedilmesini Kurumdan talep edebilir.

(4) Üçüncü fıkranın (b) bendi uyarınca yapılan başvuru, ilk başvurunun tarihi itibarıyla işlem görür ve bu durumda ilk başvuru geçersiz sayılır.

(5) Dava açan hak sahibi, kararın kesinleşme tarihinden itibaren üç ay içinde herhangi bir talepte bulunmazsa, dava konusu başvuru geri çekilmiş sayılır.

(6) Buluşu başvuru sahibi ile birlikte gerçekleştirdiğini öne sürerek kısmi bir hakkı bulunduğunu iddia eden kişi de ortak hak sahipliği tanınması talebi ile ikinci fıkra hükmüne göre dava açabilir.

(7) Üçüncü fıkra hükmü, 91 inci maddeye göre yapılan bölünmüş başvurular hakkında da uygulanır.

(8) İkinci fıkraya göre patent isteme hakkını belirlemek için açılan dava sonucunda verilecek kararın kesinleşmesine kadar başvuru, davacının rızası olmadan geri çekilemez.

(9) Dava devam ederken başvuruya patent verilirse başvurunun gaspı davası, patentin gaspı davasına dönüşür.

Madde gerekçesi

Maddenin birinci ve ikinci fıkralarında, hak sahipliği iddiasının Enstitü nezdinde talep edilemeyeceği ancak, bu konuda yetkili mahkemede dava açılabileceği ve dava açıldığına dair Enstitünün bilgilendirilmesi gerektiği hükmü getirilmiştir.

Maddenin üçüncü fikrasında davanın, davacı lehine kesinleşmesi halinde, kararın kesinleşme tarihinden itibaren üç ay içinde, davacının; patent başvurusunun kendi başvurusu olarak kabul edilmesini ve işlemlere devam edilmesini veya önceki başvurunun geçersiz sayılarak, aynı buluş için, önceki başvurunun başvuru tarihinden geçerli olmak üzere ve varsa rüçhan hakkından yararlanarak yeni bir başvuruda bulunmayı ya da başvurunun reddedilmesini Enstitüden talep etme hakkı düzenlenmiştir. Ayrıca davacının herhangi bir talepte bulunmaması halinde, dava konusu başvurunun geri çekilmiş sayılacağı belirtilmiştir.

Maddenin dördüncü fıkrasında dava açan hak sahibinin aynı rüçhan hakkından yararlanarak aynı buluş için yeni bir patent başvurusu yapması halinde, yapılan bu başvurunun ilk başvurunun tarihi itibarıyla işlem göreceği ve ilk başvuru geçersiz sayılacağı düzenlenmiştir.

Maddenin beşinci fıkrasında dava açan hak sahibinin, kararın kesinleşme tarihinden itibaren üç ay içinde herhangi bir talepte bulunmaması halinde, dava konusu başvurunun geri çekilmiş sayılacağı belirtilmiştir.

Maddenin altıncı fıkrasında buluşu başvuru sahibi ile birlikte gerçekleştirdiğini öne sürerek kısmi bir hakkı bulunduğunu iddia eden kişi de ortak hak sahipliği tanınması talebi ile dava açabileceği düzenlenmiştir.

Maddenin sekizinci fıkrasında hak sahipliği ile ilgili açılan dava sonucunda verilecek kararın kesinleşmesine kadar, hakkın doğduğu başvurunun davalı tarafından davacının rızası olmadan geri çekilmesi engellenerek, davacının davayı kazanması halinde talep edebileceği hakların yok edilmesi tehlikesinin önlenmesi amaçlanmıştır.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 110 gerekçesi

Madde 111

Patentin gaspı ve gaspın sona erdirilmesinin sonuçları

(1) Patent, gerçek hak sahibinden başkasına verilmişse gerçek hak sahibi olduğunu 109 uncu maddenin birinci fıkrası hükmüne göre iddia eden kişi, patentin sağladığı diğer hak ve talepleri saklı kalmak şartıyla, patentin kendisine devredilmesini mahkemeden talep edebilir.

(2) Patent üzerinde kısmi bir hakkın iddia edilmesi hâlinde, birinci fıkra uyarınca ve paylı mülkiyet esaslarına göre hak sahipliği tanınması talep edilebilir.

(3) Birinci ve ikinci fıkralarda belirtilen haklar patentin verildiğine ilişkin yayım tarihinden itibaren iki yıl içinde, kötüniyet hâlinde ise patentin koruma süresinin bitimine kadar kullanılır.

(4) Bu maddeye göre açılan dava ile bu dava sonucunda verilen ve kesinleşen hüküm sicile kaydedilerek Bültende yayımlanır ve sicile kaydedildiği tarih itibarıyla iyiniyetli üçüncü kişilere karşı hüküm ve sonuç doğurur.

(5) Bu maddeye göre patente ilişkin hak sahipliğinin değişmesi hâlinde, bu değişikliğin sicile kaydedilmesi ile birlikte, üçüncü kişilerin o patentle ilgili lisans ve tanınan diğer hakları sona erer.

(6) Beşinci fıkraya göre gerçek patent sahibinin sicile kayıt tarihinden önce; sonradan gerçek patent sahibi olmadığı anlaşılan kişi veya onunla davadan önce dava konusu patentle ilgili lisans anlaşması yapan, eğer buluşu kullanmaya başlamışsa veya kullanım için ciddi hazırlıklara başlamış bulunuyorsa, gerçek patent sahibi veya sahiplerinden inhisari olmayan bir lisans verilmesini talep edebilir.

(7) Bu talebin yapılması için öngörülen süre, önceden sicilde patent sahibi olarak görünen kişi için iki ve lisans alan için dört aydır. Bu süreler gerçek patent sahibinin sicile kaydedildiğinin Kurum tarafından ilgililere tebliğ edildiği tarihten itibaren başlar.

(8) Altıncı fıkraya göre verilecek lisans, makul süre ve şartlar ile verilir. Bu süre ve şartların belirlenmesinde, zorunlu lisansın verilmesine ilişkin hükümler kıyasen uygulanır.

(9) Patent sahibi veya lisans alan patenti kullanıma başladığı veya kullanım için ciddi hazırlıklar yaptığı sırada kötüniyetliyse altıncı ve yedinci fıkra hükümleri uygulanmaz.

Madde gerekçesi

Maddede, patent, gerçek hak sahibinden başkasına verilmişse, gerçek hak sahibi olan kişinin, diğer hak ve talepleri de saklı kalmak şartıyla, dava yoluyla patentin kendisine devredilerek, haklılığının tanınmasını isteme hakkına sahip olduğu belirtilmiştir.

Devir ve temlik niteliğinde olan bu dava, ayni nitelikte kabul edildiği için, özel hukuktaki istihkak davasına benzer ve patent hukuku literatüründe bu bakımdan patent istihkak davası olarak anılır.

Pateni üzerinde müşterek hakkın varlığı söz konusu ise, dava müşterek hakkın tanınmasına yönelik olacaktır.

Maddede, dava açma süresinin patentin verildiğine ilişkin yayımdan itibaren başlayacağı belirtilmiştir. Gerçek hak sahibinin varlığından habersiz olarak patent almış iyiniyetli kişilerin, patent konusu buluş için yapabilecekleri ciddi yatırımlar gözönüne alınarak, bu kişilerin zarar görmesini önlemek amacıyla dava açma süresi iki yıl ile sınırlandırılmıştır. Ancak, kötüniyet halinde dava açma süresi yönünden herhangi bir sınırlama getirilmemiştir.

Madde, dava sonuçlarının sicile işlenmesi ve yayımlanması ile ilgili bir hükmü de içermektedir.

Ayrıca, maddeye göre, açılan dava sonucunda gerçek hak sahipliğini elde etmiş kişi, patentin sağladığı tüm haklara sahip olduğundan, bu patentle ilgili daha önce üçüncü kişilere tanınan lisans ve diğer haklar sona erer, bununla birlikte, iyiniyet halinde, sonradan gerçek patent sahibi olmadığı anlaşılan kişiye veya bu kişiyle lisans anlaşması yapmış olan üçüncü kişiye, inhisari olmayan lisans verilmesini talep etme hakkı olacaktır. Gerçek hak sahibinin belli olmasından önce, buluşu kullanmak için çeşitli yatırımlar ve harcamalar yapmış olan önceki hak sahibi veya bu kişiden lisans alan diğer kişilerin zarar görmesini önlemek amacıyla böyle bir düzenleme yapılmıştır. Bu düzenlemeye uygun olarak verilecek bir lisansta, süre ve şartlar, gerçek hak sahibinin çıkarları gözönüne alınarak makul tutulacaktır.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 111 gerekçesi

Madde 112

Ortaklık ilişkisi ve patentin bölünmezliği

(1) Patent başvurusu veya patent birden çok kişiye aitse hak üzerindeki ortaklık taraflar arasındaki anlaşmaya göre, böyle bir anlaşma yoksa 4721 sayılı Kanundaki paylı mülkiyete ilişkin hükümlere göre belirlenir. Her hak sahibi diğerlerinden bağımsız olarak aşağıdaki işlemleri kendi adına yapabilir:

a) Kendisine düşen pay üzerinde serbestçe tasarrufta bulunur.

b) Diğer hak sahiplerine bildirimde bulunduktan sonra buluşu kullanabilir.

c) Patent başvurusu veya patentin korunması için gerekli önlemleri alabilir.

ç) Birlikte yapılan patent başvurusu veya alınan patentin sağladığı hakların herhangi bir şekilde tecavüze uğraması hâlinde üçüncü kişilere karşı hukuk davası açabilir. Diğer hak sahiplerinin davaya katılabilmeleri için, durum, davayı açan tarafından davanın açıldığı tarihten itibaren bir ay içinde kendilerine bildirilir.

(2) Buluşun kullanılması amacıyla üçüncü kişilere lisans verilmesi için hak sahiplerinin oybirliği şarttır. Ancak lisans verme konusunda oybirliği sağlanamaması hâlinde mahkeme, mevcut şartları göz önünde tutarak hakkaniyet gereğince bu yetkiyi hak sahiplerinden birine veya birkaçına verebilir.

(3) Üzerinde birden çok kişinin hak sahipliği söz konusu olsa dahi patent başvurusu veya patentin devri ya da üzerlerinde hak tesisi için bölünebilmeleri mümkün değildir.

Madde gerekçesi

Maddede, ortak hak sahipliği olması durumunda, hak sahiplerinin birbirlerine karşı olan yükümlülüklerini ve bireysel haklarını belirlemek amaçlanmıştır.

Madde ile, patent başvurusu veya patentin birden çok kişiye ait olması durumunda, her bir ortağın hak ve yükümlülükleri ile bunlarla ilgili hukuki durum düzenlenmiştir. Bu durumunda, 551 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamedeki yapı korunarak, taraflar arasında paylı mülkiyete ilişkin hükümlerin uygulanacağı öngörülmüştür. Birden çok kimsenin, bölünmesi mümkün olmayan bir patentin tamamına belli paylarla malik olacağı düzenlenmiştir. Tarallar arasında başka türlü belirlenmedikçe, paylar eşit sayılır. Hak sahipleri sözleşme ile aralarındaki hukuki ilişkiyi düzenleyebilirler.

551 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede yer alan patentin bölünmezliği ilkesi de maddede düzenlenmiştir. Bir patent başvurusunun veya patentin konusu, devir veya herhangi bir hak tesisi anlamında bölünmez bir bütündür.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 112 gerekçesi

Beşinci Kısım

Çalışanların Buluşları

Madde 113

Hizmet buluşu ve serbest buluş

(1) Çalışanın, bir işletme veya kamu idaresinde yükümlü olduğu faaliyeti gereği gerçekleştirdiği ya da büyük ölçüde işletme veya kamu idaresinin deneyim ve çalışmalarına dayanarak, iş ilişkisi sırasında yaptığı buluş, hizmet buluşudur.

(2) Birinci fıkrada belirtilen hizmet buluşunun dışında kalan buluş, serbest buluş olarak kabul edilir.

(3) Öğrenciler ve ücretsiz olarak belirli bir süreye bağlı olmaksızın hizmet gören stajyerler hakkında çalışanlara ilişkin hükümler uygulanır.

(4) Çalışan buluşu için uygulanan hükümler, diğer kanuni düzenlemeler ve taraflar arasında yapılan sözleşme hükümleri saklı kalmak şartıyla, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanların buluşları hakkında da uygulanır.

(5) Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanlara buluşları için ödenecek bedel, buluştan elde edilen gelirin üçte birinden az olamaz. Ancak buluş konusunun kamu kurum veya kuruluşunun kendisi tarafından kullanılması hâlinde ödenecek bedel, bir defaya mahsus olmak üzere, bedelin ödendiği ay için çalışana ödenen net ücretin on katından fazla olamaz.

(6) 3/7/2014 tarihli ve 6550 sayılı Araştırma Altyapılarının Desteklenmesine Dair Kanun kapsamında yeterlik alan araştırma altyapılarında gerçekleşen buluşlar hakkında 6550 sayılı Kanunda yer alan hükümler uygulanır. 6550 sayılı Kanunda hüküm bulunmayan hâllerde bu Kanunun 121 inci maddesi hükmü kıyasen uygulanır.

Madde gerekçesi

Maddenin birinci ve ikinci fıkralarında hizmet buluşu ile serbest buluşun tanımı yapılmıştır.

Maddenin üçüncü fıkrasında öğrenciler ve maddede belirtilen stajyerler hakkında çalışanlara ilişkin hükümlerin uygulanacağı öngörülmüştür.

Maddenin dördüncü fıkrasında çalışan buluşları ile ilgili hükümlerin, aksi özel düzenlemelerde belirtilmedikçe, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanların buluşları hakkında da uygulanacağı hükme bağlanmıştır.

Maddenin beşinci fıkrasında kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanları buluş yapmaya teşvik etmek için buluştan elde edilen gelirin en az üçte birinin buluş sahibine ödeneceği düzenlenmiştir. Ancak, buluş konusunun kamu kurum veya kuruluşu tarafından kullanılması halinde ödenecek bedel, bir defaya mahsus olmak üzere bedelin ödendiği ay için çalışana ödenen net ücretin on katından fazla olamayacaktır.

Maddenin altıncı fıkrasında 6550 sayılı Kanun kapsamında yeterlik alan araştırma altyapılarında gerçekleşen buluşlar için 6550 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklerde yer alan düzenlemelerin geçerli olacağı ve hüküm bulunmayan hallerde ise Kanunun 124 üncü maddesi hükümlerinin kıyasen uygulanacağı hükme bağlanmıştır.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 113 gerekçesi

Madde 114

Hizmet buluşuna dair bildirim yükümlülüğü

(1) Çalışan, bir hizmet buluşu yaptığında, bu buluşunu yazılı olarak ve geciktirmeksizin işverene bildirmekle yükümlüdür. Buluş birden çok çalışan tarafından gerçekleştirilmişse, bu bildirim birlikte yapılabilir. İşveren, bildirimin kendisine ulaştığı tarihi, bildirimde bulunan kişi veya kişilere gecikmeksizin ve yazılı olarak bildirir.

(2) Çalışan, teknik problemi, çözümünü ve hizmet buluşunu nasıl gerçekleştirmiş olduğunu, bildiriminde açıklamak zorundadır. Buluşun daha iyi açıklanması bakımından varsa resmini de işverene verir.

(3) Çalışan, yararlanmış olduğu işletme deneyim ve çalışmalarını, varsa diğer çalışanların katkılarını ve bu katkıların şeklini, yaptığı işle ilgili olarak aldığı talimatları ve söz konusu katkılar yanında kendisinin katkı payını da belirtir.

(4) İşveren, bildirimin kendisine ulaştığı tarihten itibaren iki ay içinde, bildirimin hangi hususlarda düzeltilmesi gerektiğini çalışana bildirir. Talepte bulunulmaması hâlinde, ikinci fıkrada belirtilen bildirim geçerli sayılır.

(5) Çalışanın bu Kanunda öngörülen şekilde bildirimde bulunabilmesi için, işveren gereken yardımı göstermek zorundadır.

(6) Çalışan, hizmet buluşunu, serbest buluş niteliği kazanmadığı sürece gizli tutmakla yükümlüdür.

Madde gerekçesi

Maddede, çalışanın bir hizmet buluşu gerçekleştirdiğinde, işverenine buluşunu bildirme yükümlülüğü ve bu bildirimin şekli ve içeriği düzenlenmiştir. Madde ile ayrıca, çalışanın hizmet buluşlarıyla ilgili sır saklama yükümlülüğü de düzenlenmiştir.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 114 gerekçesi

Madde 115

İşverenin buluşa ilişkin hakkı ve hak talebinde bedel

(1) İşveren, hizmet buluşu ile ilgili olarak tam veya kısmi hak talep edebilir. İşveren bu talebi, çalışanın bildiriminin kendisine ulaştığı tarihten itibaren dört ay içinde yazılı olarak çalışana bildirmek zorundadır. Çalışana böyle bir bildirimin süresinde yapılmaması veya hak talebinde bulunulmadığına dair bildirim yapılması hâlinde, hizmet buluşu serbest buluş niteliği kazanır.

(2) İşverenin hizmet buluşuna ilişkin tam hak talebinde bulunması hâlinde bununla ilgili bildirimin çalışana ulaşması ile buluş üzerindeki tüm haklar işverene geçmiş olur.

(3) İşverenin hizmet buluşuna ilişkin kısmi hak talep etmesi hâlinde, hizmet buluşu serbest buluş niteliği kazanır. Ancak bu durumda işveren, kısmi hakka dayanarak buluşu kullanabilir. Bu kullanma, çalışanın buluşunu değerlendirmesini önemli ölçüde güçleştiriyorsa çalışan, buluşa ilişkin hakkın tamamen devralınmasını veya kısmi hakka dayanan kullanım hakkından vazgeçilmesini işverenden isteyebilir. İşveren, çalışanın bu isteğine ilişkin bildirimine tebellüğ tarihinden itibaren iki ay içinde cevap vermezse, işverenin kısmi hakka dayanarak buluşu kullanma hakkı sona erer.

(4) İşverenin hizmet buluşuna ilişkin hak talebinde bulunmasından önce çalışanın buluş üzerinde yapmış olduğu tasarruflar, işverenin haklarını ihlal ettiği ölçüde, işverene karşı geçersiz sayılır.

(5) İşveren, tam hak talep etmediği takdirde, kendisine bildirimi yapılan buluşa ilişkin bilgileri, çalışanın haklı menfaatlerinin devamı süresince gizli tutmakla yükümlüdür.

(6) İşveren hizmet buluşu üzerinde tam hak talep ederse, çalışan makul bir bedelin kendisine ödenmesini işverenden isteyebilir. İşveren hizmet buluşu üzerinde kısmi hak talep ederse, işverenin buluşu kullanması hâlinde, çalışanın makul bir bedelin kendisine ödenmesini isteme hakkı doğar.

(7) Bedelin hesaplanmasında hizmet buluşunun ekonomik olarak değerlendirilebilirliği, çalışanın işletmedeki görevi ve işletmenin buluşun gerçekleştirilmesindeki payı da dikkate alınır.

(8) İşveren, hizmet buluşuna ilişkin talepte bulunduktan sonra, buluşun korunmaya değer olmadığını ileri sürerek bedelin ödenmesinden kaçınamaz. Ancak buluşun korunabilir olmadığı konusunda açılan dava sonucunda mahkemenin davanın kabulüne karar vermesi hâlinde çalışan, bedel talebinde bulunamaz.

(9) İşverenin hizmet buluşuna ilişkin kısmi veya tam hak talebinde bulunmasını takiben bedel ve ödeme şeklî, işveren ile çalışan arasında imzalanan sözleşme veya benzeri bir hukuk ilişkisi hükümlerince belirlenir.

(10) Hizmet buluşu birden çok çalışan tarafından gerçekleştirilmişse, bedel ve ödeme şekli her biri için, dokuzuncu fıkraya uygun olarak ayrı ayrı belirlenir.

(11) Çalışan buluşları ile ilgili bedel tarifesi ve uyuşmazlık hâlinde izlenecek tahkim usulü yönetmelikle belirlenir.

(12) Çalışan, serbest buluş niteliği kazanmış hizmet buluşu konusunda 119 uncu madde hükümlerine tabi olmaksızın dilediği şekilde tasarrufta bulunabilir.

Madde gerekçesi

Madde ile, işverene, kendisine yapılan bildirim üzerine, buluş üzerinde tam veya kısmi hak talep etme fırsatı verildiğine ilişkin hüküm düzenlenmiştir. Ayrıca hangi şartlarda hizmet buluşunun serbest buluş niteliği kazanacağı açıklanmıştır.

İşverenin tam hak talep etmesi halinde, hizmet buluşu üzerindeki hakların işverene geçmiş olacağı, işverenin kısmi hak talep etmesi halinde ise buluşun serbest buluş niteliği kazanacağı ancak işverenin buluşu kullanabileceği maddede düzenlenmiştir. Ayrıca, kısmi hak talebi yapıldığı durumlarda, hangi şartlarda çalışanın buluşa ilişkin hakkın işveren tarafından devralınmasını veya kullanım hakkından vazgeçmesini isteyebileceğine ilişkin hüküm düzenlenmiştir.

İşverenin buluş üzerinde hak talep edebilmesi için verilen sürenin bitiminden önce, çalışanın herhangi bir tasarrufa bulunması ve bu tasarrufun işverenin haklarını ihlal etmesi halinde, bu tasarrufun işvercne karşı geçersiz olacağı da maddede belirtilmiştir.

Madde ile, işverene de sır saklama yükümlülüğü getirilmiştir. Burada amaçlanan koruma hakkını teminat altına almaktır. Öngörülen sır saklama yükümlülüğü, iş hukukundaki gözetim ve sadakat borcunun gereğidir. İşverenin sır saklama yükümlülüğü, hem hizmet hem de serbest buluşlarda vardır. Ancak, işveren hizmet buluşlarına yönelik tam hak talebinde bulunmuşsa, bu yükümlülüğü kalkacaktır.

Madde ile ayrıca, çalışanın bir işletmedeki işi gereği bile olsa bir buluş gerçekleştirmesi halinde, buluş yapanın ödüllendirilmesi amacından yola çıkılarak, çalışanın bir bedel talep etme hakkı olacağı, bedelin ödenme şartları ve bedelin ne şekilde hesaplanacağı da düzenlenmiştir. Çalışan buluşları ile ilgili bedel tarifesi ve uyuşmazlık halinde izlenecek tahkim usulüne ilişkin düzenlemeler yönetmelikle yapılacaktır. Ayrıca, serbest buluş niteliği kazanmış bir buluş için doğal olarak, çalışanın haber verme veya teklific bulunma yükümlülüğü olmadığı hükme bağlanmıştır. Çünkü, çalışan yaptığı bildirimle, işvereni buluşun varlığından haberdar etmiş olmaktadır.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 115 gerekçesi

Madde 116

Hizmet buluşu için patent başvurusu yapılması

(1) İşveren, kendisine bildirimi yapılan hizmet buluşu için tam hak talebinde bulunmuşsa patent verilmesi amacıyla ilk başvuruyu Kuruma yapmakla yükümlüdür. Ancak işveren, işletme menfaatleri gerektiriyorsa, patent başvurusu yapmaktan kaçınabilir. İkinci fıkra hükmü saklı kalmak kaydıyla, başvuru yapmaktan kaçınılması durumunda, buluş için işverenin ödemesi gereken bedelin hesaplanmasında, patent alınmamasından kaynaklanan çalışan aleyhine muhtemel ekonomik kayıplar göz önünde tutulur.

(2) İşverenin hizmet buluşu için Kuruma ilk başvuru yükümlülüğü;

a) Hizmet buluşunun serbest buluş niteliği kazanması,

b) Çalışanın, buluşu için başvuru yapılmamasına rıza göstermesi,

c) İşletme sırlarının korunmasının başvuru yapmamayı gerektirmesi,

hâllerinden en az birinin gerçekleşmesiyle ortadan kalkar.

(3) Hizmet buluşu serbest buluş niteliği kazanmışsa, çalışan bizzat başvuru yapma hakkına sahiptir.

(4) İşveren, tam hak talebinde bulunmuş olduğu hizmet buluşu için başvuruda bulunmaz ve çalışanın belirleyeceği süre içinde de başvuruyu yapmazsa, buluş serbest buluş niteliği kazanır.

(5) İşveren, hizmet buluşu için tam hak talebinde bulunmuşsa, söz konusu buluşun yabancı bir ülkede de korunması için başvuruda bulunabilir.

(6) İşveren, çalışanın talebi üzerine, patent almak istemediği yabancı ülkeler için buluşu serbest bırakmak ve bu ülkelerde çalışana patent almak için talepte bulunma imkânını sağlamakla yükümlüdür. Buluşun serbest bırakılması, rüçhan hakkı süresinin geçirilmemesi açısından, makul bir süre içinde yapılır.

(7) İşveren, çalışanın yabancı ülkelerde patent alabilmesi amacıyla buluşu serbest bırakırken, bu ülkelerde uygun bir ücret karşılığında buluşu kullanabilmek için inhisari olmayan nitelikte bir kullanım hakkını saklı tutma ve saklı tuttuğu bu hakkından doğan menfaatlerine zarar verilmemesini talep etme hakkına sahiptir.

Madde gerekçesi

Madde ile, hizmet buluşları ile ilgili yapılacak patent başvurularına ilişkin o hükümler düzenlenmiştir. İşverenin buluş üzerindeki hakkının çalışanın gerçekleştirmiş olduğu buluşa dayanması nedeniyle, çalışanın hakkını gözetmek adına işverene hizmet buluşu için patent başvurusu yapma yükümlülüğü getirilmiş ve bu yükümlülüğün ortadan kalkacağı durumlar da maddede düzenlenmiştir.

Buluşun pateni koruması ile değerlendirilmesi amacıyla, işverenin koruma talep etmediği ülkelerde çalışanın pateni başvurusu yapma hakkı olacağına ilişkin hüküm de madde ile düzenlenmiştir.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 116 gerekçesi

Madde 117

Çalışan buluşlarına ilişkin hükümlerin emredici niteliği ve hakkaniyete uygunluk şartı

(1) İşverenler tarafından, bu Kitabın çalışan buluşlarına ilişkin hükümlerine aykırı olacak şekilde çalışanların aleyhine düzenleme ve uygulama yapılamaz. Tarafların çalışan buluşlarına ilişkin sözleşme yapma serbestliği, hizmet buluşlarında patent verilmesi için yapılacak başvurudan; serbest buluşlarda ise çalışanın işverene yapacağı bildirim yükümlülüğünden sonra başlar.

(2) Hizmet buluşları ile serbest buluşlar konusunda işveren ile çalışan arasında yapılan sözleşmeler, çalışan buluşlarıyla ilgili emredici hükümlere aykırı olmasa dahi, önemli ölçüde hakkaniyetle bağdaşmıyorsa geçersiz sayılır. Aynı kural belirlenen bedel için de geçerlidir.

(3) Sözleşmenin veya belirlenmiş olan bedelin hakkaniyete aykırı olduğu hakkındaki itirazlar, iş sözleşmesinin bitiminden itibaren en geç altı ay içinde yazılı olarak ileri sürülebilir.

Madde gerekçesi

Maddede yapılan düzenlemenin amacı, çalışanın, sosyal bakımdan sözleşmenin zayıf tarafını oluşturması nedeniyle, onu acele, düşünmeden ve işini kaybetme endişesiyle kendisine sunulan sözleşme şartlarının hepsini kabul etme tehlikesinden korumaktır. Madde ile, tarafların sözleşme yapma serbestliğine ilişkin süre ve şartlar da düzenlenmiştir.

Madde ile ayrıca, taraflara tanınan sözleşme serbestliği çerçevesinde yapılan sözleşmenin, önemli ölçüde hakkaniyete aykırı olması halinde geçersiz sayılacağı düzenlenmiştir. Bu durumda, önce, yapılan sözleşmenin geçerli kabul edilmesi, sonra da hakkaniyet ölçüsüne uyup uymadığının irdelenmesi gerekecektir.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 117 gerekçesi

Madde 118

Tarafların patent başvurusu ile ilgili hak ve yükümlülükleri

(1) Çalışan, patent alınabilmesi için gerekli bilgileri işverene vermek ve gerekli yardımı yapmakla yükümlüdür. İşveren de hizmet buluşuna patent verilmesi için yaptığı başvuru ve eklerinin suretlerini çalışana vermek ve çalışanın talebi üzerine başvuru işlemleri sırasındaki gelişmeleri ona bildirmekle yükümlüdür.

(2) İşveren, çalışanın hizmet buluşu sebebiyle talep ettiği bedeli ödemeden önce, patent başvurusundan veya patent hakkından vazgeçmek isterse durumu çalışana bildirmekle yükümlüdür. Çalışanın talebi üzerine işveren, masrafları çalışana ait olmak üzere patent hakkını veya patent alınması için gerekli olan belgeleri çalışana devretmek zorundadır. Çalışan, bu konuda kendisine yapılan bildirime, bildirim tarihinden itibaren üç ay içinde cevap vermezse, işveren patent başvurusu veya patentin sağladığı haklardan vazgeçebilir.

(3) İşveren, ikinci fıkrada belirtilen bildirimle birlikte hizmet buluşundan inhisari olmayan yararlanma hakkını, makul bir bedel karşılığında saklı tutabilir.

(4) Çalışan buluşundan doğan hak ve yükümlülükler, iş sözleşmesinin sona ermiş olmasından etkilenmez.

Madde gerekçesi

Madde ile, hizmet buluşu için yapılan patent başvutularında çalışanın ve işverenin hak ve yükümlülükleri düzenlenmiştir.

Madde ile ayrıca, iş sözleşmesinin sona ermesinin, çalışan ve işverenin çalışan buluşları ile ilgili olarak birbirlerine karşı olan hak ve yükümlülüklerini etkilemeyeceği de düzenlenmiştir.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 118 gerekçesi

Madde 119

Serbest buluş, bildirim yükümlülüğü ve teklifte bulunma yükümlülüğü

(1) Çalışan, iş sözleşmesi ilişkisi içindeyken serbest bir buluş yaptığı takdirde, durumu geciktirmeden işverene bildirmekle yükümlüdür. Bildirimde, buluş ve gerekiyorsa buluşun gerçekleştirilme şekli hakkında bilgi vermek suretiyle, buluşun gerçek bir serbest buluş sayılıp sayılmayacağı konusunda işverenin bir kanaate varabilmesi sağlanır.

(2) İşveren, buluşun serbest bir buluş olmadığına ilişkin itirazını, kendisine yapılan bildirim tarihinden itibaren üç ay içinde yazılı bir bildirimle ileri sürebilir.

(3) Serbest buluşun işverenin faaliyet alanı içinde değerlendirilebilir olmadığı açıksa, çalışanın bildirim yükümlülüğü yoktur.

(4) Serbest buluş, işletmenin faaliyet alanına girmekteyse veya işletme söz konusu buluşun ilgili olduğu alanda faaliyette bulunmak için ciddi hazırlıklar içindeyse; çalışan, serbest buluşunu iş ilişkisini sürdürmekte olduğu sırada başka bir şekilde değerlendirmeye başlamadan önce, tam hak tanımaksızın uygun şartlar altında buluşundan yararlanma imkânı vermek için işverene teklifte bulunmakla yükümlüdür. İşveren, teklifin kendisine ulaştığı tarihten itibaren üç ay içinde cevap vermezse, bu konudaki öncelik hakkını kaybeder. İşveren, kendisine yapılan teklifi kabul eder, ancak öngörülmüş şartları uygun bulmazsa, şartlar tarafların talebi üzerine mahkeme tarafından tespit edilir.

Madde gerekçesi

Madde ile, çalışanın iş sözleşmesi ilişkisi içindeyken gerçekleştirmiş olduğu bir buluşu serbest buluş olarak düşünmesi halinde de işverene bildirimde bulunması gerektiği hükme bağlanmıştır. Bu bildirimin amacı, buluş üzerindeki hakların baştan tespil edilmesini sağlayarak, sonradan bu konuda ortaya çıkabilecek karışıklıkları engellemektir.

Bildirim yükümlülüğü ile, çalışan açısından taraflar arasında sonradan çıkabilecek anlaşmazlıkların önlenmesi, işveren açısından ise haberdar edildiği buluşun, hizmet buluşu mu yoksa serbest buluş mu olduğunu denetleme imkânının sağlanması amaçlanmıştır.

Çalışanı bildirim yükümlülüğünden kurtaran istisnai bir durum, buluşun işverenin iş alanı içine girmediğinin açık olmasıdır.

Çalışanın serbest buluşlarla ilgili teklifte bulunma yükümü, onun iş ilişkisinden doğan sadakat borcunun gereğidir. Kural olarak çalışan, serbest buluşu üzerinde dilediği gibi tasarrufta bulunabilir. Bu tasarruf hakkı, serbest buluşun işverenin mevcut veya gelecekte ciddi hazırlıklar yaptığı alana girmekteyse sınırlanmakta ve işverene belli bir bedel karşılığında inhisari olmayan kullanma hakkı tanınmaktadır.

Madde ile ayrıca, buluşu serbest buluş niteliği kazanmış bir çalışana, buluşunun kullanımıyla ilgili olarak işverenin ön alım hakkından yararlanabilmesini temin etmek amacıyla teklifte bulunma yükümlülüğü getirilmiştir.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 119 gerekçesi

Madde 120

Çalışanın önalım hakkı

(1) İşverenin iflas etmesi ve iflas idaresinin de buluşu işletmeden ayrı olarak devretmek istemesi hâlinde çalışanın, yapmış olduğu ve işverenin de tam hak talebinde bulunduğu buluşa ilişkin olarak önalım hakkı vardır.

(2) Çalışan buluşundan doğan bedel alacağı, imtiyazlı alacaklardandır. İflas idaresi bu nitelikteki birden çok bedel alacağını, alacaklılar arasında alacakları oranında dağıtır. Çalışan, bedel alacağı yerine buluşunun serbest buluşa dönüşmesini talep edebilir.

Madde gerekçesi

Maddenin birinci fıkrası ile, işverenin iflası durumunda, uygun hallerde çalışanın önalım hakkını kullanabilmesine ilişkin hüküm düzenlenmiştir.

Maddenin ikinci fıkrasında ise işverenin iflası durumunda, çalışanın buluşundan kaynaklanan alacaklarının imtiyazlı olduğu ve birden çok alacaklı olması durumunda, elde bulunan miktarın alacak oranına göre dağıtılacağı düzenlenmiştir.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 120 gerekçesi

Madde 121

Yükseköğretim kurumlarında gerçekleştirilen buluşlar

(1) 2547 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde tanımlanan yükseköğretim kurumları ile Millî Savunma Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığına bağlı yükseköğretim kurumlarında yapılan bilimsel çalışmalar veya araştırmalar sonucunda gerçekleştirilen buluşlar için, özel kanun hükümleri ve bu madde kapsamındaki düzenlemeler saklı kalmak kaydıyla, çalışanların buluşlarına ilişkin hükümler uygulanır.

(2) Yükseköğretim kurumlarında yapılan bilimsel çalışmalar veya araştırmalar sonucunda bir buluş gerçekleştiğinde buluşu yapan, buluşunu yazılı olarak ve geciktirmeksizin yükseköğretim kurumuna bildirmekle yükümlüdür. Patent başvurusu yapılmışsa yükseköğretim kurumuna başvuru yapıldığına dair bildirim yapılır.

(3) Yükseköğretim kurumu, buluş üzerinde hak sahipliği talebinde bulunması durumunda, patent başvurusu yapmakla yükümlüdür. Aksi takdirde buluş, serbest buluş niteliği kazanır.

(4) Yükseköğretim kurumunun hak sahipliği talebine karşı buluşu yapan, buluşunun serbest buluş olduğunu ileri sürerek itiraz edebilir. Yapılan itiraz, yükseköğretim kurumu tarafından yazılı gerekçeler de belirtilerek karara bağlanır. Aksi takdirde buluş, serbest buluş niteliği kazanır.

(5) Yükseköğretim kurumlarında gerçekleştirilen buluşlar hakkında 115 inci, 116 ncı, 118 inci maddeler ile 119 uncu maddenin dördüncü fıkrası hükümleri uygulanmaz.

(6) Yükseköğretim kurumu başvurudan veya patent hakkından vazgeçmek isterse veya buluş, patent başvurusu yapıldıktan sonra serbest buluş niteliği kazanırsa, yükseköğretim kurumu öncelikle buluşu yapana başvuru veya patent hakkını devralmasını teklif eder. Buluşu yapanın teklifi kabul etmesi durumunda haklar devredilir. Bu durumda yükseköğretim kurumu, buluşu yapana patent alınması ve korunması için gerekli olan belgeleri verir. Yükseköğretim kurumu, başvuru veya patent hakkını buluşu yapana devretmesi durumunda inhisari nitelikte olmayan kullanım hakkını uygun bir bedel karşılığında saklı tutabilir. Buluşu yapanın teklifi kabul etmemesi durumunda patent başvurusu veya patent üzerindeki tasarruf yetkisi yükseköğretim kurumuna ait olur.

(7) Yükseköğretim kurumu, kusuru nedeniyle başvuru işlemlerinin veya patent hakkının sona ermesine sebep olursa buluşu yapanın uğradığı zararı tazmin etmekle yükümlüdür.

(8) Buluştan elde edilen gelirin yükseköğretim kurumu ve buluşu yapan arasındaki paylaşımı, buluşu yapana gelirin en az üçte biri verilecek şekilde belirlenir. Buluştan elde edilen gelirin yükseköğretim kurumu hissesi ilgili yükseköğretim kurumu bütçesine özgelir olarak kaydedilir ve başta bilimsel araştırmalar olmak üzere yükseköğretim kurumunun ihtiyaçlarının karşılanması için kullanılır.

(9) 2547 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (l) bendinde tanımlanan öğretim elemanları ile stajyerlerin ve öğrencilerin diğer kamu kurumları veya özel kuruluşlarla belirli bir sözleşme kapsamında yapmış oldukları çalışmalar sonucunda ortaya çıkan buluşlar üzerindeki hak sahipliğinin belirlenmesinde, diğer kanunlardaki hükümler saklı kalmak kaydıyla sözleşme hükümleri esas alınır.

(10) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.

Madde gerekçesi

Madde ile, yükseköğretim kurumlarında yapılan bilimsel çalışmalar veya araştırmalar sonucunda gerçekleştirilen buluşlar için, diğer özel kanun hükümleri ve maddede yapılan düzenlemeler saklı tutularak, çalışanların buluşlarına ilişkin hükümlerin uygulanacağı ve yükseköğretim kurumlarında gerçekleştirilen buluşlarla ilgili olarak yükseköğretim kurumunun hak sahipliğine ve başvuru yükümlülüğüne ilişkin temel kurallar ile buluşun serbest buluş niteliği kazanmasına ilişkin şartlar düzenlenmiştir. Üniversite mensuplarının üniversitede yükümlü olduğu faaliyetleri gereği, üniversite kaynaklarını kullanarak ve üniversitede elde ettiği deneyim ve çalışmalarına dayanarak buluş gerçekleştirmiş olduğu dikkate alınarak yükseköğretim kurumlarında ortaya çıkan buluşlarda hak sahipliğinin temel olarak, çalışanların buluşlarında benimsenmiş olan ilke doğrultusunda üniversiteye ait olacağı düzenlenmiştir.

Bununla birlikte buluştan elde edilen gelirin yükseköğretim kurumu ile buluşu yapan arasındaki paylaşımında, temel olarak hem buluşu yapanın ödüllendirilmesi amaçlanmış hem de üniversite kaynaklarının kullanılmış olması, üniversitenin hak sahipliği durumunda buluş için palent alınması ve ticarileştirilmesi sürecinde üstlenilen masraflar ve üniversitenin araştırma ve geliştirme faaliyetlerinin devam edebilmesi için kaynak ayrılması gerekliliği gibi durumlar dikkate alınarak, buluşun ekonomik olarak değerlendirilmesi sonucunda elde edilen gelirin brül miktarının en az üçte birinin buluş sahibine aktarılması, kalan kısmının ise üniversiteye gelir olarak kaydedilmesi öngörülmüştür.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 121 gerekçesi

Madde 122

Kamu destekli projelerde ortaya çıkan buluşlar

(1) Kamu kurum ve kuruluşları tarafından desteklenen projelerde ortaya çıkan buluşların, destek sağlayan kamu kurumuna yönetmeliğe uygun olarak bildirilmesi zorunludur. Bu bildirimin yapıldığı tarihten itibaren bir yıl içinde proje desteğinden faydalanan kişi, buluş konusu üzerinde hak sahipliği talep edip etmediği konusundaki tercihini kamu kurumuna yazılı olarak bildirir. Proje desteğinden faydalanan kişi bu süre içinde hak sahipliği talep etmezse veya hak sahipliğine ilişkin tercihini yazılı olarak yapmazsa destek sağlayan kamu kurumu veya kuruluşu buluş için hak sahipliğini alabilir. Proje desteğinden faydalanan kişi, hak sahipliğine ilişkin süreç tamamlanana kadar, buluşa patent veya faydalı model verilmesini etkileyecek nitelikte açıklamalarda bulunamaz.

(2) Proje desteğinden faydalanan kişi, buluşa ilişkin olarak hak sahipliği talebinde bulunması durumunda, buluş için patent başvurusu yapmakla yükümlüdür. Başvuruda destek sağlayan kamu kurum veya kuruluşu belirtilir.

(3) Kamu kurum veya kuruluşunun, proje desteğinden faydalanan kişiden patent konusu buluşun kullanımına veya kullanım için giriştiği çabalarına ilişkin düzenli aralıklarla bilgi isteme hakkı vardır. Kamu kurum veya kuruluşu tarafından istenen ticari ve finansal mahiyetteki bu bilgiler gizli tutulur. Buluşun kullanımından elde edilen gelirin paylaşımı sözleşme ile belirlenir.

(4) Proje desteğinden faydalanan kişinin buluş üzerinde hak sahipliği talep etmesi hâlinde kamu kurum veya kuruluşu, buluşun kendi ihtiyaçları için kullanımına ilişkin bedelsiz bir lisans hakkına sahip olur. Bu haktan feragat, sözleşmede belirtilmesi şartıyla mümkündür. Aşağıda sayılan durumlarda kamu kurum veya kuruluşu, patent konusu buluşu kullanma veya kullanılması için makul şartlarda üçüncü kişilere lisans verilmesini isteme hakkına sahip olur:

a) Proje desteğinden faydalanan kişinin 130 uncu madde hükmüne göre patent konusu buluşu kullanmaması veya kullanım için girişimde bulunmaması.

b) Proje desteğinden faydalanan kişi veya lisans alan tarafından üretilen patent konusu ürünün, kamu sağlığı veya millî güvenlik nedenleriyle ortaya çıkan ihtiyacı karşılayamaması,

c) Proje desteğinden faydalanan kişi veya lisans alan tarafından üretilen patent konusu ürünün, kamu kurum veya kuruluşunun ihtiyacını karşılayamaması.

(5) Dördüncü fıkra kapsamındaki lisans uygulaması zorunlu lisansa ilişkin hükümlerin uygulanmasını etkilemez.

(6) 28/2/2008 tarihli ve 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun kapsamında kurulan Ar-Ge veya tasarım merkezlerinde veya 26/6/2001 tarihli ve 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamında kurulan teknoloji geliştirme bölgelerinde, kamu kurum ve kuruşları desteğiyle bir sözleşme çerçevesinde yürütülmeyen çalışmalarda veya proje bazlı olmayan kamu desteklerinde ortaya çıkan buluşlar için bu madde hükümleri uygulanmaz.

Madde gerekçesi

Madde ile, kamu kurum ve kuruluşları taralından desteklenen projelerde ortaya çıkan buluşların teşvik edilmesi, bu şekilde ortaya çıkacak buluşlar için patent başvurusunun yapılmasının teşvik edilmesi, kamu kurum ve kuruluşları tarafından desteklenen araştırma ve geliştirme çalışmalarına yüksek seviyede katılımın özendirilmesi, kamu kurum ve kuruluşları ile ticari firmalar arasındaki işbirliğinin teşvik edilmesi amaçlanmıştır. Ayrıca, kamu kurum ve kuruluşları tarafından desteklenen projelerde ortaya çıkan buluşlar üzerinde destek veren kamu kurumlarına buluşun kendisi için kullanımına ilişkin yeterli hakların sağlanması, bu tür deslekler sonucu ortaya çıkan buluşların kullanılmaması veya makul olmayan kullanımına karşı kamunun korunması, kamu sağlığı veya milli güvenlik nedenleriyle ortaya çıkan ihtiyacın ve kamu kurumunun ihtiyacının karşılanacak şekilde buluşun kullanılmasının sağlanması amaçlanmıştır.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 122 gerekçesi

Altıncı Kısım

Ek ve Gizli Patent

Madde 123

Ek patent

(1) Patent başvurusu sahibi, patent konusu buluşu mükemmelleştiren veya geliştiren ve 91 inci maddenin birinci fıkrası kapsamında asıl patentin konusu ile bütünlük içinde bulunan buluşların korunması için işlemleri devam eden asıl patent başvurusuna ek patent başvurusunda bulunabilir.

(2) Ek patent başvurusu, asıl patent başvurusuna belge verilmesi kararının yayımına kadar yapılabilir. Ek patent başvurusunun başvuru tarihi, 90 ıncı madde uyarınca ek patent başvurusunun Kuruma verildiği tarihtir.

(3) Ek patent başvurusunun araştırma raporu, asıl patent başvurusunun araştırma raporu ile birlikte ya da daha sonra düzenlenir. Ek patent başvurusu için 83 üncü maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen buluş basamağının değerlendirilmesinde, asıl patent başvurusu tekniğin bilinen durumu olarak dikkate alınmaz.

(4) Asıl patent başvurusuna patent verilmesi kararından önce, ek patent başvurusu için patent verilemez.

(5) Ek patentin süresi, ek patentin başvuru tarihinden itibaren başlar ve asıl patentin süresinin bitimine kadardır.

(6) Ek patent başvuruları ve ek patent için yıllık ücret ödenmez.

(7) Ek patent başvurusu, başvuru işlemleri sırasında başvuru sahibinin talebi üzerine her zaman bağımsız bir patent başvurusuna dönüştürülebilir. Kurum tarafından ek patent başvurusunun asıl patent başvurusuyla gerekli bağının olmadığının tespit edilmesi durumunda bildirim tarihinden itibaren üç ay içinde ek patent başvurusu bağımsız patent başvurusuna dönüştürülür.

(8) Asıl patentin hükümsüz kılınması veya asıl patent sahibinin patent hakkından vazgeçmesi ya da yıllık ücretinin ödenmemesi nedeniyle asıl patent hakkının sona ermesi durumunda ek patent, bağımsız patente dönüştürülür.

(9) Patentin hükümsüzlüğüne ilişkin karar, zorunlu olarak ek patentlerin de hükümsüz olması sonucunu doğurmaz. Ancak 99 uncu madde uyarınca verilen hükümsüzlük kararının tebliğinden itibaren üç ay içinde, ek patentlerin bağımsız patentlere dönüştürülmesi için başvuruda bulunulmazsa, patentin hükümsüzlüğü ek patentlerin de hükümsüz olması sonucunu doğurur.

(10) Asıl patent başvurusunun geri çekilmesi veya geri çekilmiş sayılması ya da reddedilmesi veya yıllık ücretinin ödenmemesi nedeniyle geçersiz sayılması durumunda ek patent başvurusu, bağımsız patent başvurusuna dönüştürülür.

(11) Asıl patent başvurusuna birden fazla ek patent başvurusu yapılmışsa, ilk yapılan ek patent başvurusu ya da ek patent yedinci, sekizinci ve dokuzuncu fıkralara göre bağımsız patente ya da bağımsız patent başvurusuna dönüştürülebilir. Diğer ek patent başvuruları, dönüşen bağımsız patentin veya başvurunun ekleri sayılır.

(12) Ek patent başvurusu veya ek patent, bağımsız bir patent başvurusuna veya bağımsız bir patente dönüşmesi hâlinde dönüştürme tarihinden itibaren yıllık ücret ödemelerine tabi olup, koruma süresi de beşinci fıkrada belirtilen süredir.

(13) Aksi açıkça öngörülmediği ve ek patentin niteliğine aykırı düşmediği takdirde,

bu Kanunun patente ilişkin hükümleri, ek patent hakkında da uygulanır.

(14) Faydalı model başvurusu için ek başvuru yapılamaz.

Madde gerekçesi

Madde ile, patent başvuru sahibinin, patent konusu buluşu mükemmelleştiren veya geliştiren ve asıl patentin konusu ile bütünlük içinde bulunan buluşların korunması için, sadece işlemleri devam eden asıl patent başvurusuna ek paleni başvurusunda bulunabileceği hükmü getirilmiştir. Ayrıca ek patent başvurusunun asıl patenlin verildiğine ilişkin kararın yayımına kadar yapılabileceği konusunda da sınırlandırma getirilmiştir.

Madde ile, ek patent başvurusu, asıl patent konusundaki geliştirme ile yapılan yeni bir buluşa ilişkin olduğundan başvuru tarihinin, ek patent başvurusunun Enstitüye yapıldığı tarih olacağı belirtilmiş ve ayrıca ek patent başvurusunun başvuru şartları ile işlem sürecine ilişkin hükümler düzenlenmiştir.

Ek patent başvuruları ve ek patentlerde yıllık ücret ödenmeyeceği ve korumanın ek patentin başvuru tarihinden başlayacağı, ancak ek patentin koruma süresinin asıl patentin koruma süresinin bitimine kadar olacağı da hükme bağlanmıştır.

Maddede, ek patent başvurusunun;

- Başvuru işlemleri sırasında başvuru sahibinin talebi üzerine, -Enstitüce ek patent başvurusunun asıl patent başvurusuyla gerekli bağının olmadığının tespit edilmesi üzerine, - Asıl patentin hükümsüz kılınmasıyla, - Patent sahibinin asıl patentin hakkından vazgeçmesiyle, -Asıl patent başvurusunun geri çekilmesi veya geri çekilmiş sayılması ya da reddedilmesiyle, - Asıl patentin, yıllık ücretinin ödenmemesi nedeniyle patent hakkının sona ermesiyle, bağımsız. patente dönüştürülebileceğine ilişkin hüküm getirilmiştir.

Maddede, aksi açıkça öngörülmediği ve ek patentin niteliğine aykırı düşmediği takdirde, patentlere ilişkin hükümlerin, kıyasen ek patentlere de uygulanabileceği belirtilmiştir. Madde ile ayrıca, faydalı model başvurusu için ek başvuru yapılamayacağı da hükme bağlanmıştır. i

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 123 gerekçesi

Madde 124

Gizli patent

(1) Kurum, başvuru konusu buluşun millî güvenlik açısından önem taşıdığı kanısına varırsa başvurunun bir suretini görüş almak üzere Millî Savunma Bakanlığına iletir ve durumu başvuru sahibine bildirir.

(2) Millî Savunma Bakanlığı, başvuru işlemlerinin gizli yürütülmesine karar verirse bildirim tarihinden itibaren üç ay içinde kararını Kuruma bildirir. Gizlilik kararı verilmemesi veya söz konusu süre içinde Kuruma bildirimde bulunulmaması hâlinde Kurum, başvuru ile ilgili işlemleri başlatır.

(3) Patent başvurusunun gizliliğe tabi olması hâlinde Kurum, durumu başvuru sahibine bildirir ve başvuru ile ilgili başka bir işlem yapmadan başvuruyu gizli patent başvurusu olarak sicile kaydeder.

(4) Patent başvurusu sahibi, gizli patent başvuru konusu buluşu, yetkisi olmayan kişilere açıklayamaz.

(5) Patent başvurusu sahibinin talebi üzerine, patent başvuru konusu buluşun kısmen veya tamamen kullanılmasına, Millî Savunma Bakanlığınca izin verilebilir.

(6) Patent başvurusu sahibi, patent başvurusunun gizli tutulduğu süre için, Devletten tazminat isteyebilir. Ödenecek tazminat miktarı konusunda anlaşma sağlanamazsa tazminat miktarı mahkeme tarafından belirlenir. Tazminat, buluşun önemi ve patent başvurusu sahibinin onu serbestçe kullanabilmesi hâlinde elde edeceği muhtemel gelirin miktarı göz önünde tutularak hesaplanır. Patent başvurusu sahibinin kusuruyla gizli patent başvuru konusu olan buluş açıklanmışsa tazminat isteme hakkı ortadan kalkar.

(7) Gizli patent başvuruları için gizli kaldığı süre boyunca, Kuruma yıllık ücret ödenmez.

(8) Kurum, Millî Savunma Bakanlığının talebi üzerine, patent başvurusu için öngörülmüş gizliliği kaldırabilir. Gizliliği kaldırılmış bir patent başvurusu, gizliliği kaldırıldığı tarihten itibaren patent başvurusu olarak işlem görür.

(9) Türkiye’de gerçekleştirilen bir buluş millî güvenlik açısından önem taşıyorsa söz konusu buluş için başka bir ülkede patent başvurusunda bulunulamaz. Türkiye’de gerçekleştirilen bir buluş için Kuruma yapılan bir patent başvurusu birinci ila sekizinci fıkra hükümlerine tabiyse Millî Savunma Bakanlığının izni olmadan, söz konusu buluş için başka bir ülkede patent başvurusu yapılamaz.

(10) Buluşu yapanın yerleşim yeri Türkiye’deyse aksi ispat edilinceye kadar, buluşun Türkiye’de yapılmış olduğu kabul edilir.

Madde gerekçesi

Madde ile, patent konusu buluşun milli güvenlik açısından önemli olması durumunda, izlenecek yol belirlenmiştir.

Maddeye göre, bir patent başvurusu Enstitüye yapıldığında, Enstitü öncelikle başvuru konusunun milli güvenlik açısından önemli olup olmadığına bakar ve önemli olabileceği kanısına varırsa, durumu Milli Savunma Bakanlığına ve başvuru sahibine bildirir, başvuru konusunun gizlilik arz edip etmediği konusunda söz konusu Bakanlığın kararı doğrultusunda işlem yapar. Enstitü, başvuru yayımlanmadan önceki herhangi bir zamanda, başvuru konusunun gizlilik arz edebileceği kanısına varırsa, bu aşamada da aynı işlem yapılır.

Gizli olmasına karar verilen patent başvurusuna başka hiçbir işlem yapılmadan (şekli inceleme de dahil olmak üzere) gizli patent başvurusu olarak sicile kaydedilir. Böyle bir patent başvurusu için, başvuru sahibinin buluşu üzerinde serbesiçe tasarrufla bulunamayacağı gözönüne alınarak, yıllık ücret ödeme yükümlülüğü olmadığına ilişkin düzenleme getirilmiştir. Ancak, yıllık ücret ödeme yükümlülüğü, gizliliğin kaldırılması ile tekrar başlar ve o tarihten itibaren ödenmesi gereken ücretler ödenir. Gizliliği kaldırılan bir patent başvurusunun işlemlerine kaldığı yerden devam edilir, Madde ile ayrıca, gizlilik kaydı konulan başvurularda başvuru sahibinin, başvurunun gizli tutulduğu süre için Devletten tazminat isteyebileceği de düzenlenmiştir.

Maddede, buluş sahibinin Türkiye'de gerçekleştirdiği buluşunun milli güvenlik açısından önem taşıdığını düşünmesi halinde, söz konusu buluş için öncelikle Enstitüye başvuruda bulunulması ve hiç bir yabancı ülkede pateni başvurusunda bulunulmaması gerektiği hükme bağlanmıştır. Türkiye'de gerçekleştirilen bir buluş için Enstitüye yapılan patent başvurusuna gizlilik kararı verilmesi halinde, bu buluş için yabancı bir ülkede patent başvurusunda bulunulmasının ancak Milli Savunma Bakanlığının izni ile gerçekleşebileceği düzenlenmiştir.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 124 gerekçesi

Yedinci Kısım

Lisans

Birinci Bölüm

Sözleşmeye Dayalı Lisans

Madde 125

Sözleşmeye dayalı lisans

(1) Patent başvurusu veya patent, lisans sözleşmesine konu olabilir.

(2) Lisans, inhisari lisans veya inhisari olmayan lisans şeklinde verilebilir. Sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa lisans, inhisari değildir. İnhisari olmayan lisans sözleşmelerinde lisans veren patent konusu buluşu kendi kullanabileceği gibi, üçüncü kişilere aynı buluşa ilişkin başka lisanslar da verebilir. İnhisari lisans söz konusu olduğu zaman, lisans veren başkasına lisans veremez ve hakkını açıkça saklı tutmadıkça, kendisi de patent konusu buluşu kullanamaz.

(3) Sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa lisans sahipleri, lisanstan doğan haklarını üçüncü kişilere devredemez veya alt lisans veremez.

(4) Sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa sözleşmeye dayalı olarak lisans alan kişi, patentin koruma süresi boyunca patent konusu buluşun kullanılmasına ilişkin her türlü tasarrufta bulunabilir. Lisans alan, lisans sözleşmesinde yer alan şartlara uymak zorundadır. Aksi takdirde patent sahibi, patentten doğan haklarını lisans alana karşı ileri sürebilir.

Madde gerekçesi

Maddede, patent başvurusunun veya patentin kullanımının lisans sözleşmesine konu olabileceği belirtilmiştir. Böylece, herhangi bir nedenle buluşunu kullanamayan ya da buluşundan daha fazla gelir elde etmek isteyen hak sahibi, buluşun kullanımı ile ilgili lisans vererek buluşundan faydalanabilmektedir.

Madde ile, lisansın türleri ve lisans verilmesi durumunda lisans alanın ve lisans verenin haklarının kapsamı düzenlenmiştir.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 125 gerekçesi

Madde 126

Bilgi verme yükümlülüğü

(1) Sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa patent başvurusunu veya patenti devreden veya lisansını veren, devralan veya lisans alana patent konusu buluşun normal bir kullanımı için zorunlu olan teknik bilgileri vermekle yükümlüdür.

(2) Devralan veya lisans alan kişi, kendisine verilen gizli bilgilerin açıklanmasını önlemek için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür.

Madde gerekçesi

Madde ile, patent başvurusu veya patentin devredilmesi veya lisansa konu olması durumunda, yeni hak sahibinin veya lisans alanın buluşu uygulayabilmesi için gerekli olan teknik bilgilerin başvuru veya patent sahibi tarafından verilmesi gerekliliğine açıklık getirikmiş ve ayrıca olası gizli bilgilerin başkalarına verilmemesi için de devralan ve lisans alana yükümlülükler getirilmiştir.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 126 gerekçesi

Madde 127

Hakkın devrinden ve lisans vermeden doğan sorumluluk

(1) Patent başvurusunun veya patentin sağladığı hakları devreden veya lisans veren kişinin bu işlemleri yapmaya yetkili olmadığı sonradan anlaşılırsa söz konusu kişi bu durumdan ilgililere karşı sorumlu olur.

(2) Patent başvurusunun geri alınması veya başvurunun reddedilmesi ya da patent hakkının hükümsüzlüğüne mahkemece karar verilmiş olması hâllerinde, tarafların hakkı devreden veya lisans veren bakımından daha kapsamlı bir sorumluluğu sözleşme ile öngörmemiş olmaları hâlinde, 139 uncu madde hükümleri uygulanır.

(3) Devreden veya lisans verenin kötüniyetle hareket etmesi hâlinde bu kişiler, fiillerinden her zaman sorumludur. Devreden veya lisans veren, üzerinde tasarruf edilen patent başvurusu veya patente konu olan buluşun, patentle korunabilirliği konusunda Türkçe veya yabancı dildeki rapor ve kararları veya bu konuda bildiklerini karşı tarafa bildirmemiş ve bunlara ilişkin beyanları içeren belgelere sözleşmede yer vermemişse kötüniyetin varlığı kabul edilir.

(4) Bu madde hükümlerinden doğan tazminatı talep süresi, sorumluluk davasına dayanak olan mahkeme kararının kesinleşme tarihinde başlar.

Madde gerekçesi

Madde ile, patent başvurusunun veya patentin sağladığı hakları devreden veya lisans veren kişinin tasarruf yetkisine sahip olmadığı durumdaki sorumluluğu düzenlenmiştir. Ayrıca devreden veya lisans verenin kötüniyetli sayılacağı durumlar belirtilmiş ve bu durumlarda devredenin veya lisans verenin fiillerinden her zaman sorumlu tutulacağı belirtilmiştir.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 127 gerekçesi

Madde 128

Lisans verme teklifi

(1) Patent başvurusu veya patent sahibi, Kuruma yapacağı yazılı taleple, patent konusu buluşu kullanmak isteyen herkese lisans vereceğini bildirebilir. Lisans verme teklifi Bültende yayımlanır.

(2) Sicilde kayıtlı inhisari lisans varsa patent başvurusu veya patent sahibi başkalarına lisans verme teklifinde bulunamaz.

(3) Patent başvurusu veya patent sahibi, lisans verme teklifini her zaman geri alabilir. Teklifin geri alınması Bültende yayımlanır.

Madde gerekçesi

Madde ile, patent konusu buluşunun kullanımı için lisans vermek isteyen patent başvurusu veya patent sahiplerinin, lisans almak isteyenleri bulma konusunda Enstütünün aracılığından da faydalanabilmesine imkân sağlanması amaçlanmıştır. Bu durumda, Enstitü lisans verme tekliflerini yayımlamak suretiyle aracı olacaktır.

Sicilde inhisari lisans kaydedilmişse, inhisari lisansın doğası gereği lisans veren başkalarına lisans veremeyeceğinden, patent başvurusu veya patent sahibinin başkalarına ayrıca lisans verme teklifinde bulunabilmesi önlenmiştir.

Lisans verme teklifi, ber zaman geri alınabilecektir ve bu durum, Bültende yayımlanacaktır.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 128 gerekçesi

İkinci Bölüm

Zorunlu Lisans

Madde 129

Zorunlu lisans

(1) Zorunlu lisans, aşağıda belirtilen şartlardan en az birinin bulunması hâlinde verilebilir:

a) 130 uncu madde hükmüne göre patent konusu buluşun kullanılmaması.

b) 131 inci maddede belirtilen patent konularının bağımlılığının söz konusu olması.

c) 132 nci maddede belirtilen kamu yararının söz konusu olması.

ç) 30/4/2013 tarihli ve 6471 sayılı Kanunla katılmamız uygun bulunan Ticaretle Bağlantılı Fikri Mülkiyet Hakları Anlaşmasını Değiştiren Protokolde belirtilen şartların sağlanması hâlinde başka ülkelerdeki kamu sağlığı sorunları sebebiyle eczacılık ürünlerinin ihracatının söz konusu olması.

d) Islahçının, önceki bir patente tecavüz etmeden yeni bir bitki çeşidi geliştirememesi.

e) Patent sahibinin, patent kullanılırken rekabeti engelleyici, bozucu veya kısıtlayıcı faaliyetlerde bulunması.

(2) Birinci fıkranın (a), (b) ve (ç) bentleri kapsamında verilecek zorunlu lisans mahkemeden; (e) bendi kapsamında verilecek zorunlu lisans Rekabet Kurumundan talep edilir. Birinci fıkranın (ç) bendi uyarınca yapılan zorunlu lisans taleplerinde acil durumlar ve birinci fıkranın (e) bendi hariç olmak üzere, zorunlu lisans talep edenin, patent sahibinden makul ticari şartlar altında sözleşmeye dayalı lisans istemesine rağmen makul bir süre içinde alamadığına dair kanıt talebe eklenir. Mahkeme, zorunlu lisans talebinin bir sureti ile ekli belgelerin birer suretini patent sahibine gecikmeksizin gönderir. Patent sahibine, bunlara karşı delilleriyle birlikte görüşlerini sunması için bildirim tarihinden itibaren bir ay süre verilir.

(3) Mahkeme, varsa patent sahibinin görüşlerini zorunlu lisans talep edene tebliğ eder ve bir ay içinde talebin reddine veya zorunlu lisansın verilmesine karar verir. Bu süre uzatılamaz. Patent sahibi, zorunlu lisans talebine itiraz etmemişse, mahkeme gecikmeksizin zorunlu lisansa karar verir.

(4) Zorunlu lisansın verildiği kararda; lisansın kapsamı, bedeli, süresi, lisans alan tarafından gösterilen teminat, kullanıma başlama zamanı ile patentin ciddi ve etkin kullanımını sağlayan önlemler belirtilir.

(5) Mahkeme kararına karşı kanun yollarına başvurulduğunda, patent sahibi tarafından zorunlu lisans uygulamasının durdurulması için sunulan deliller mahkemece yeterli görülürse, buluşun kullanımı, lisansa ilişkin kararın kesinleşmesine kadar ertelenir.

(6) Patent sahibinin, önceki bir bitki çeşidine ait ıslahçı hakkına tecavüz etmeden patent hakkını kullanamaması durumu zorunlu lisansa konu olabilir. Bu durumda, 5042 sayılı Kanun hükümleri uygulanır.

(7) Birinci fıkranın (d) bendine göre lisans verilmesi durumunda patent sahibi, korunan bitki çeşidinin kullanımı için kendisine; altıncı fıkraya göre lisans verilmesi durumunda da yeni bitki çeşidine ait ıslahçı hakkı sahibi, korunan buluşun kullanımı için kendisine makul şartlarda karşılıklı lisans verilmesini talep edebilir.

(8) Birinci fıkranın (d) bendi ile altıncı fıkrada belirtilen lisanslar için talep sahibi;

a) Patent sahibine veya yeni bitki çeşidine ait ıslahçı hakkı sahibine sözleşmeye dayalı bir lisans elde etmek için başvurduğunu ancak sonuç alamadığını,

b) Korunan bitki çeşidiyle veya patentle korunan buluşla kıyaslandığında, sonraki buluşun veya bitki çeşidinin, büyük ölçüde ekonomik yarar sağlayan önemli bir teknik ilerleme gösterdiğini,

ispat ederek zorunlu lisans verilmesini mahkemeden talep edebilir.

(9) Birinci fıkranın (ç) bendi hükmü saklı kalmak kaydıyla zorunlu lisans, esas olarak yurtiçi pazara arz için verilir.

Madde gerekçesi

Madde ile, zorunlu lisansın hangi durumlarda verilebileceğine ilişkin hükümler ile zorunlu lisansın ve zorunlu lisansa ilişkin taleplerin şekil ve şartları düzenlenmiştir.

Maddenin birinci fıkrasında, pateni konusu buluşun kullanılmaması, patent konularının bağımlılığının söz konusu olması, kamu yararının söz konusu olması, başka ülkelerdeki kamu sağlığı sorunları nedeniyle eczacılık ürünlerinin ihracatının söz konusu olması, ıslahçının, önceki bir patente tecavüz etmeden yeni bir bitki çeşidi geliştirememesi, patent kullanılırken rekabeti bozucu faaliyette bulunulması halleri zorunlu lisans verilmesinin şartları olarak düzenlenmiştir.

Maddenin ikinci fıkrasında, mahkemeye yapılacak zorunlu lisans talepleri için zorunlu lisans talep edenin sunması gereken belgeler ile talebe dair süre ve şartlar belirlenmiştir.

Maddenin üçüncü fıkrasında, mahkemenin zorunlu lisans kararının verilmesi veya reddi konusundaki kararına ilişkin hususlar düzenlenmiştir.

Maddenin dördüncü fıkrasında, zorunlu lisans verildiğine ilişkin kararda bulunması gereken hususlar düzenlenmiştir.

Maddenin beşinci fıkrasında, mahkemenin verdiği karara karşı tarafların kanun yollarına başvurması halinde, patent sahibinin sunduğu deliller, zorunlu lisans uygulamasının durdurulması için yeterli görülürse, buluşun kullanımının, lisansa ilişkin kararın kesinleşmesine kadar crtelenebilmesinin mümkün olacağı öngörülmüştür.

Maddenin altıncı ila sekizinci fıkralarında, bir ıslahçı hakkı veya patent sahibi, önceki bak sahibinin patentini veya bitki çeşidi hakkını ihlal etmeden, bitki çeşidini veya buluşunu kullanamıyorsa, bu ıslahçınm veya patent sahibinin zorunlu lisans talep etme hakkı doğacağı öngörülmüştür. Ancak, zorunlu lisansın verilmesi durumunda, karşı tarafın da haklarının korunabilmesi amacıyla, onun da karşılıklı lisans verilmesini talep etme hakkı olacaktır. Bu gibi durumlarda zorunlu lisans verilebilmesi için, talep sahibi öncelikle sözleşmeye dayalı lisans almak konusunda gerekli girişimleri yapmış ve bir sonuç alamamış olmalı ve kendi buluşunun veya bitki çeşidinin önceki ile kıyaslandığında önemli bir ekonomik yarar sağlayan teknik ilerleme gösterdiğini kanıtlamalıdır.

Maddenin dokuzuncu fıkrasında, başka ülkelerdeki kamu sağlığı sorunları nedeniyle eczacılık ürünlerinin ihracatının söz konusu olması durumu saklı kalmak kaydıyla zorunlu lisansın esasen yurtiçi pazara arz için verilmesi öngörülmüştür.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 129 gerekçesi

Madde 130

Kullanılmama durumunda zorunlu lisans

(1) Patent sahibi veya yetkili kıldığı kişi, patentle korunan buluşu kullanmak zorundadır. Kullanımın değerlendirilmesinde pazar şartları ve patent sahibinin kontrolü ve iradesi dışındaki şartlar göz önünde tutulur.

(2) Patentin verilmesi kararının Bültende yayımlanmasından itibaren üç yıllık veya patent başvurusu tarihinden itibaren dört yıllık sürelerden hangisi daha geç sona eriyorsa, o sürenin bitiminden itibaren ilgili herkes zorunlu lisans talebinin yapıldığı tarihte, patent konusu buluşun kullanılmaya başlanmamış olduğu veya kullanım için ciddi ve gerçek girişimlerde bulunulmadığı ya da kullanımın ulusal pazar ihtiyacını karşılayacak düzeyde olmadığı gerekçesiyle zorunlu lisans verilmesini talep edebilir. Söz konusu durum, haklı bir neden olmaksızın, buluşun kullanımına aralıksız olarak üç yıldan fazla ara verildiği hâllerde de uygulanır.

Madde gerekçesi

Madde ile, patent sahibinin veya yetkili kıldığı kişinin, patentle korunan buluşu kullanma zorunluluğuna ilişkin süre ve şartlar düzenlenmiştir. Kullanmanın, patentin verildiğine ilişkin ilanın Bültende yayımlandığı tarihten itibaren üç yıllık veya patent başvurusu tarihinden itibaren dört yıllık süreden hangisi daha geç sona eriyorsa, o süre içinde gerçekleşmesi gerekir.

Kullanımın değerlendirilmesinde pazar şartları gözönünde tutulur. Objektif nitelik taşıyan ruhsatlandırma, standartlara uygunluk, değişik alanlarda yeni uygulamaların yapılmasına ihtiyaç duyma gibi teknik veya ekonomik ya da hukuki sebepler patentin kullanılamamasının haklı sebepleri olarak kabul edilir. Patent konusu buluşun kullanılmasını engelleyecek nitelikte kabul edilen bu sebepler, patent sahibinin kontrolü ve iradesi dışındaki sebeplerdir.

Madde ile ayrıca, patent konusu buluşun kullanılmaması durumunda, zorunlu lisans talep edilebileceği de düzenlenmiştir.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 130 gerekçesi

Madde 131

Patent konularının bağımlılığı hâlinde zorunlu lisans

(1) Patent konusu buluşun, önceki patentin sağladığı haklara tecavüz edilmeksizin kullanılmasının mümkün olmaması hâlinde, patent konuları arasında bağımlılık söz konusu olacağından, sonraki tarihli patentin sahibi önceki tarihli patent konusu buluşu, sahibinin izni olmaksızın kullanamaz.

(2) Patent konuları arasında bağımlılık olması hâlinde, sonraki tarihli patentin sahibi, patent konusu buluşunu kullanmak için, buluşunun önceki tarihli patent konusu buluşa göre büyük ölçüde ekonomik yarar sağlayan önemli bir teknik ilerleme göstermesi şartıyla zorunlu lisans verilmesini talep edebilir. Sonraki tarihli patentin sahibine zorunlu lisans verilmişse, önceki tarihli patentin sahibi de sonraki tarihli patent konusu buluşu kullanmak için kendisine zorunlu lisans verilmesini talep edebilir.

(3) Bağımlılığı olan patentlerden birinin hükümsüzlüğü veya patent hakkının sona ermesi hâlinde, zorunlu lisans kararı da ortadan kalkar.

Madde gerekçesi

Patent konusu buluşun önceki bir patentin sağladığı hakka tecavüz edilmeksizin kullanılması mümkün değilse patentler arası bağımlılık söz konusu olur.

Madde ile, patentler arasında bağımlılık olması halinde, zorunlu lisans talep edilebilmesine ilişkin şartlar düzenlenmiş, sonraki tarihli patentin sahibine zorunlu lisans verilmesi helinde, önceki tarihli patentin sahibinin de zorunlu lisans talep etme hakkı doğacağı hükme bağlanmıştır.

Madde ile ayrıca, zorunlu lisansa konu olan bağımlı patentlerden herhangi birinin hükümsüzlüğü veya hakkının sona ermesi durumunda, zorunlu lisans kararının da hükümsüz kalacağı belirtilmiştir.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 131 gerekçesi

Madde 132

Kamu yararı nedeniyle zorunlu lisans

1 değişiklik

(1) Kamu sağlığı veya millî güvenlik nedenleriyle patent konusu buluşun kullanılmaya başlanılması, kullanımın artırılması, genel olarak yaygınlaştırılması, yararlı bir kullanım için ıslah edilmesinin büyük önem taşıması veya patent konusu buluşun kullanılmamasının ya da nitelik veya nicelik bakımından yetersiz kullanılmasının ülkenin ekonomik veya teknolojik gelişimi bakımından ciddi zararlara sebep olacağı hâllerde, Cumhurbaşkanınca;[2]

a) Kamu yararı bulunduğu gerekçesiyle zorunlu lisans verilmesine,

b) Buluşun kamu yararını karşılayacak yeterlikte kullanımı patent sahibi tarafından gerçekleştirilebilecekse buluşun şartlı olarak zorunlu lisans konusu yapılmasında kamu yararı bulunduğuna,

karar verilir.

(2) Patent başvurusu veya patent konusu buluşun kullanımının kamu sağlığı veya millî güvenlik bakımından önemli olması hâlinde, Millî Savunma Bakanlığı veya Sağlık Bakanlığının uygun görüşü alınarak ilgili bakanlık tarafından teklifte bulunulur.

(3) Kamu yararı gerekçesiyle verilen zorunlu lisanslar inhisari olabilir. Millî güvenlik bakımından önemli olduğu gerekçesi ile verilen zorunlu lisans kararı, buluşun bir veya birkaç işletme tarafından kullanılması ile sınırlandırılabilir.

Madde gerekçesi

Madde ile, kamu sağlığı veya milli güvenlikle ilgili kamu yararına ilişkin hallerin neler olduğu açıklanmış ve kamu yararı nedeniyle zorunlu lisans verilmesine ilişkin hükümler düzenlenmiştir.

Kamu yararı nedeniyle zorunlu lisans, Bakanlar Kurulu kararıyla verilecektir. Buluşun kamu (Ooyatarını (o karşılayacak (oyeterlilikte (kullanımı patent sahibi o tarafından gerçekleştirilebilecekse Bakanlar Kurulu buluşun, kullanılmaya başlanmasına veya mevcut kullanımın geliştirilmesine ilişkin olarak süre, nitelik ve nicelik ve benzeri şartları belirler. Bu şartların sağlanmaması veya sağlanamayacağı söz konusu olduğunda ise buluşun şartlı olarak zorunlu lisans konusu yapılmasında kamu yararı bulunduğuna karar verebilir.

Madde ile ayrıca, milli güvenlik açısından önemli olduğu gerekçesiyle zorunlu lisans verilmesine ilişkin kararın, buluşun bir veya birkaç işletme tarafından kullanılmasıyla sınırlandırılabilmesine imkân tanınmıştır.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 132 gerekçesi

Madde 133

Zorunlu lisansın hukuki niteliği ve güven ilişkisi

(1) Zorunlu lisans, inhisari değildir ancak kamu yararı gerekçesiyle verilen zorunlu lisanslar inhisari olabilir. Zorunlu lisans süre, bedel ve kullanım alanı göz önüne alınarak belirli şartlar altında verilir. Mahkeme bedeli belirlerken patentin ekonomik değerini göz önüne alır. 129 uncu maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi uyarınca verilecek zorunlu lisanslarda bedel belirlenirken, ticari olmayan ve insani amaçlar göz önüne alınarak bu tür kullanımın ithalatçı ülke açısından ekonomik değeri dikkate alınır.

(2) Zorunlu lisans verilmesi hâlinde, lisans alanın alt lisans verme ve patent konusunu ithal etme hakkı yoktur. Ancak kamu yararı gerekçesiyle verilen zorunlu lisansta lisans alan, kamu yararı gereği açıkça ithale yetkili kılınmışsa patent konusu ithal edilebilir. Bu ithal izni, ihtiyaçla sınırlı olarak ve geçici bir süre için verilir.

(3) Zorunlu lisans sebebiyle, patent sahibi ve lisans alan arasında doğan güven ilişkisi, patent sahibi tarafından ihlal edilirse lisans alan, ihlalin buluşun değerlendirilmesindeki etkisine göre, patent sahibinin isteyebileceği lisans bedelinden indirim yapılmasını talep edebilir.

Madde gerekçesi

Madde ile, zorunlu lisansın hukuki niteliği belirlenmiştir. Zorunlu lisans, kural olarak, inhisari değildir. Bununla beraber, bazı şartların varlığı halinde, kamu yararı düşüncesiyle inhisari olarak verilebilir.

Maddenin ikinci fıkrasında, lisans alanın kural olarak alt lisans verme ve paleni konusunu ithal etme hakkı olmadığı, ancak kamu yararı düşüncesiyle ithale yetkili kılınabileceği belirtilmiştir.

Maddenin üçüncü fıkrasında, zorunlu lisans sebebiyle pateni sahibi ile lisans alan arasında doğan güven ilişkisinin patent sahibi tarafından ihlal edilmesi halinde, lisans alana lisans bedelinden indirim yapılmasını talep edebilme hakkı verilmiştir.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 133 gerekçesi

Madde 134

Ek patentte zorunlu lisans kapsamı

(1) Zorunlu lisans, lisansın kabul tarihinde mevcut bulunan patentin eklerini de kapsar. Zorunlu lisansın verilmesinden sonra yeni ek patentler verilmişse ve bunlar lisans konusu patentle aynı kullanım amacına hizmet etmekte ise lisans alan, mahkemeden eklerin de zorunlu lisans kapsamına dâhil edilmesi talebinde bulunabilir. Taraflar ek patentler nedeniyle genişletilen lisansın bedeli ve diğer şartları konusunda anlaşamazlarsa bunlar mahkeme tarafından belirlenir.

Madde gerekçesi

Madde ile, ek patentte zorunlu lisansın kapsamı düzenlenmiştir.

Zorunlu lisans, lisansın kabul tarihinde mevcut bulunan patentin eklerini de kapsamaktadır.

Zorunlu lisansın verilmesinden sonra, patent için yeni ek patentler verilmişse ve bunlar lisans konusu palentle aynı kullanım amacına hizmet etmekteyse, lisans alan, mahkemeden bu eklerin de zorunlu lisans kapsamına dahil edilmesini isteyebilecektir.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 134 gerekçesi

Madde 135

Zorunlu lisansın devri

(1) Zorunlu lisansın devrinin geçerli olabilmesi için işletme ile birlikte veya işletmenin lisansın değerlendirildiği kısmı ile birlikte devredilmesi gerekir. Zorunlu lisansın, patent konularının bağımlılığı gerekçesiyle verilmesi hâlindeyse lisans, bağımlı patentle birlikte devredilir.

Madde gerekçesi

Madde ile, sorunlu lisansın devrinin geçerli olabilmesi için gerekli şartlar düzenlenmiştir. Zorunlu lisansın işletme ile birlikte devredilmesi gerekir. Ayrıca, işletmenin, lisansın değerlendirildiği kısmının devredilmesi durumunda da zorunlu lisans devrolunabilir. Zorunlu lisansın, patent konularının bağımlılığı gerekçesiyle verilmesi halindeyse lisans, bağımlı patentle birlikte devredilecektir.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 135 gerekçesi

Madde 136

Şartlarda değişiklik talebi ve zorunlu lisansın iptali

(1) Lisans alan veya patent sahibi, zorunlu lisans verilmesinden sonra, zorunlu lisansa göre daha uygun şartlarda sözleşmeye dayalı lisans vermiş olması gibi sonradan ortaya çıkan ve değişikliği haklı kılan olaylara dayanarak mahkemeden zorunlu lisans bedelinde veya şartlarında değişiklik yapılmasını talep edebilir.

(2) Lisans alan, zorunlu lisanstan doğan yükümlülüklerini ciddi şekilde ihlal ettiği veya sürekli olarak yerine getirmediği takdirde mahkeme, patent sahibinin talebi üzerine, patent sahibinin tazminat hakları saklı kalmak kaydıyla lisansı iptal edebilir.

(3) Zorunlu lisansın verilmesine neden olan şartların sona ermesi ve tekrarlanma olasılığının ortadan kalkması hâlinde, talep üzerine mahkeme zorunlu lisansı iptal eder.

Madde gerekçesi

Madde ile, sonradan ortaya çıkan ve değişikliği haklı kılan sebeplerin varlığı halinde, tarafların zorunlu lisans bedelinde veya şartlarında değişiklik yapılmasını talep edebileceklerine ilişkin hüküm getirilmiş ve zorunlu lisansın sona erdirilme şartları düzenlenmiştir.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 136 gerekçesi

Madde 137

Sözleşmeye dayalı lisans hükümlerinin uygulanabilirliği

(1) 129 ila 136 ncı maddelerdeki hükümlere aykırı olmamak üzere, 125 inci ve 126 ncı maddelerde belirtilen sözleşmeye dayalı lisans ile ilgili hükümler zorunlu lisansa da uygulanır.

Madde gerekçesi

Madde ile, aksi zorunlu lisans hükümlerinde belirtilmedikçe, sözleşmeye dayalı lisansla ilgili hükümlerin zorunlu lisansa da uygulanabilmesi öngörülmüştür.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 137 gerekçesi

Sekizinci Kısım

Hakkın Sona Ermesi

Birinci Bölüm

Hükümsüzlük

Madde 138

Hükümsüzlük hâlleri

(1) Kurumun nihai kararından sonra;

a) Patent konusu, 82 nci ve 83 üncü maddelere göre patent verilebilirlik şartlarını taşımıyorsa,

b) Buluş, 92 nci maddenin birinci, ikinci ve üçüncü fıkraları uyarınca yeteri kadar açıklanmamışsa,

c) Patent konusu, başvurunun ilk hâlinin kapsamını aşıyorsa veya patentin, 91 inci maddeye göre yapılan bölünmüş bir başvuruya veya 110 uncu maddenin üçüncü fıkrasının (b) bendine göre yapılan bir başvuruya dayanması durumunda en önceki başvurunun ilk hâlinin kapsamını aşıyorsa,

ç) Patent sahibinin, 109 uncu maddeye göre patent isteme hakkına sahip olmadığı ispatlanmışsa,

d) Patentin sağladığı korumanın kapsamı aşılmışsa,

patentin hükümsüz kılınmasına ilgili mahkeme tarafından karar verilir.

(2) Mahkeme, 99 uncu maddenin üçüncü veya yedinci fıkraları uyarınca yapılan yayımdan önce birinci fıkranın (a), (b) ve (c) bentleri uyarınca yapılan hükümsüzlük talebine ilişkin olarak karar veremez.

(3) Patent sahibinin 109 uncu maddeye göre patent isteme hakkına sahip olmadığı hakkındaki iddia, ancak buluşu yapan veya halefleri tarafından ileri sürülebilir.

(4) Hükümsüzlük nedenleri patentin sadece bir bölümüne ilişkinse sadece o bölüm ile ilgili istem veya istemler iptal edilerek kısmi hükümsüzlüğe karar verilir. Bir istemin kısmen hükümsüzlüğüne karar verilemez. Kısmi hükümsüzlük sonucu iptal edilmeyen istem veya istemler, 82 nci ve 83 üncü madde hükümlerine göre patent verilebilirlik şartlarını taşıyorsa patent bu kısım için geçerli kalır. Bağımsız istemin hükümsüz kılınması hâlinde, bağımsız isteme bağımlı olan her bir bağımlı istem ayrı ayrı 82 nci ve 83 üncü madde hükümlerine göre patent verilebilirlik şartlarını taşımıyorsa söz konusu bağımsız isteme bağımlı olan istemler de mahkeme tarafından hükümsüz kılınır.

(5) Patentin hükümsüzlüğü davası, patentin koruma süresince veya hakkın sona ermesini izleyen beş yıl içinde, sicile patent sahibi olarak kayıtlı kişiye karşı açılabilir. Patent üzerinde sicilde hak sahibi görülen kişilerin davaya katılabilmelerini sağlamak için ayrıca onlara tebligat yapılır.

(6) Menfaati olanlar, Cumhuriyet savcıları veya ilgili kamu kurum ve kuruluşları patentin hükümsüzlüğünü isteyebilir. Patent sahibinin 109 uncu maddeye göre patent isteme hakkına sahip olmadığı nedeniyle patentin hükümsüzlüğü, ancak buluşu yapan veya halefleri tarafından istenebilir.

(7) Patentin hükümsüzlüğüne ilişkin karar, zorunlu olarak ek patentlerin de hükümsüz olması sonucunu doğurmaz. Ancak, hükümsüzlük kararının tebliğinden itibaren üç ay içinde, ek patentlerin bağımsız patentlere dönüştürülmesi için başvuruda bulunulmazsa, patentin hükümsüzlüğü ek patentlerin de hükümsüz olması sonucunu doğurur.

Madde gerekçesi

Maddenin birinci fıkrasında, patentin mahkeme tarafından hükümsüz sayılmasına ilişkin haller belirtilmiştir.

Maddenin ikinci fıkrasında, mahkemenin, patente ilişkin olarak patentlenebilirlik şartları, buluş konusunun yeterince açık ve tam olarak açıklanmaması ve patent konusunun başvurunun ilk halinin kapsamını aşması nedenleriyle açılan hükümsüzlük davasında, Lnstitü tarafından yerine getirilmesi gereken tüm yallar tükenmeden karar veremeyeceğine dair hüküm getirilmiştir.

Maddenin üçüncü fıkrasında, patent sahibinin patent isteme hakkına sahip olmadığına ilişkin davanın buluşu yapan veya halefleri tarafından açılabileceği düzenlenmiştir.

Maddenin dördüncü fıkrasında, kısmi hükümsüzlük durumuna ilişkin hukuki sonuçlar düzenlenmiştir.

Maddenin beşinci fıkrasında, hükümsüzlük davasının ne zaman açılabileceği düzenlenmiştir. Buna göre, bir patent işlemde olduğu sürece veya işlemden kalkmışsa bile patent hakkı sona erdikten (koruma süresinin bitimi veya patent sahibinin patent hakkından vazgeçmesi veya yıllık ücretin ödenmemesi) sonraki beş yıl içinde dava açılabilir. Bu süre, patentin ileriye yönelik devam edebilecek etkisinin olacağı düşünülerek verilmiştir. Ayrıca maddede hükümsüzlük davasının, dava açıldığında sicilde patent sahibi olarak kayıtlı kişiye karşı açılabileceği belirtilmiştir. Bu hüküm, patent başvurusu veya patent işlemde iken bir hak sahibi değişikliği olması durumunda, hükümsüzlük davasında davalının kim olacağını belirlemek amacıyla düzenlenmiştir.

Maddenin altıncı fıkrasında, patentin hükümsüzlüğünün kimler tarafından talep edilebileceği belirtilmiştir.

Maddenin yedinci fıkrasında ise patentin hükümsüzlüğüne ilişkin kararın, söz konusu patente ek olarak yapılan patentlerin de hükümsüz olması sonucunu doğurmayacağı, ek patentin özelliğinden dolayı asıl patentten daha sonra yapılan bir geliştirme, yenilik olması nedeniyle bağımsız patente dönüştürülerek varlığını sürdürebilme imkânının tanınması amacıyla düzenlenmiştir.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 138 gerekçesi

Madde 139

Patentin hükümsüzlüğünün etkisi

(1) Patentin hükümsüzlüğüne karar verilmesi hâlinde, kararın sonuçları geçmişe dönük olarak etkili olur ve patent veya patent başvurusuna bu Kanunla sağlanan koruma hiç doğmamış sayılır.

(2) Patent sahibinin ağır ihmal veya kötüniyetli olarak hareket etmesinden zarar görenlerin tazminat talepleri saklı kalmak üzere, hükümsüzlüğün geçmişe dönük etkisi aşağıdaki durumları etkilemez:

a) Patentin hükümsüzlüğüne karar verilmeden önce, patentin sağladığı haklara tecavüz sebebiyle verilen hukuken kesinleşmiş ve uygulanmış kararlar.

b) Patentin hükümsüzlüğüne karar verilmeden önce yapılmış ve uygulanmış sözleşmeler.

(3) İkinci fıkranın (b) bendinde belirtilen sözleşme uyarınca ödenmiş bedelin hakkaniyet gereğince kısmen veya tamamen iadesi talep edilebilir.

(4) Patentin hükümsüzlüğüne ilişkin kesinleşmiş karar herkese karşı hüküm doğurur. Hükümsüzlük kararının kesinleşmesinden sonra mahkeme, bu kararı Kuruma resen bildirir. Kesinleşmiş karar ile hükümsüz kılınan patent, Kurum tarafından sicilden terkin edilir ve durum Bültende yayımlanır.

Madde gerekçesi

Madde ile, hükümsüzlük kararının etkileri düzenlenmekte olup, hükümsüzlük kararının geçmişe etkili olduğu belirtilmiştir. Bu hükmün nedeni, hükümsüzlük durumunda, patent hakkı ile elde edilen olası haksız kazancın ortadan kaldırılmasıdır.

Maddenin ikinci fıkrasında, patent sahibinin kötüniyeli olması halinde, hükümsüzlüğün geriye dönük etkisinin hangi durumları etkilemeyeceği düzenlenmiştir.

Maddenin üçüncü fıkrasında, patent sahibinin ağır ihmalinin veya kölüniyetli olması halinde, hükümsüzlük kararından önce yapılmış ve uygulanmış lisans veya diğer sözleşmeler kapsamında ödenmiş bedelin iade edilebileceği düzenlenmiştir.

Maddenin dördüncü fıkrasında ise, patentin hükümsüzlüğüne ilişkin kesinleşmiş kararın sadece davanın taraflarına değil herkese karşı hüküm doğuracağı vurgulanmıştır.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 139 gerekçesi

İkinci Bölüm

Diğer Sona Erme Hâlleri ve Sonuçları

Madde 140

Sona erme ve sonuçları

(1) Patent hakkı;

a) Koruma süresinin dolması,

b) Patent sahibinin patent hakkından vazgeçmesi,

c) Yıllık ücretlerin 101 inci maddede öngörülen sürelerde ödenmemesi,

sebeplerinden birinin gerçekleşmesi ile sona erer.

(2) Kurum, patent hakkının sona erdiğini Bültende yayımlar. Hakkı sona eren patentin konusu, sona erme nedeninin gerçekleşmiş olduğu andan itibaren kamuya ait olur.

(3) Patent sahibi, patentin tamamından veya bir ya da birden çok patent isteminden vazgeçebilir. Patentten kısmen vazgeçilirse istem veya istemlerin ayrı bir patentin konusunu teşkil etmesi ve vazgeçmenin patentin kapsamının genişletilmesine ilişkin olmaması şartıyla vazgeçilmeyen istem veya istemler itibarıyla patent geçerli kalır.

(4) Vazgeçmenin yazılı olarak Kuruma bildirilmesi gerekir. Vazgeçme, sicile kayıt tarihi itibarıyla hüküm doğurur.

(5) Sicile kayıtlı hak ve lisans sahiplerinin izni olmadıkça, patentten vazgeçilemez.

(6) Patent üzerinde, üçüncü kişi tarafından hak sahipliği iddia edilmiş ve bu hususta alınan tedbir kararı sicile kaydedilmişse, bu kişinin izni olmadıkça, patentten vazgeçilemez.

(7) Patent hakkından vazgeçildiği Bültende yayımlanır.

Madde gerekçesi

Maddenin birinci ve ikinci fıkrasında, patent hakkının hangi durumlarda sona ereceği ve sona ermenin hukuki etkisi belirtilmiştir.

Maddenin üçüncü ila yedinci fıkralarında, patent sahibinin patent hakkından vazgeçme hakkı, vazgeçmenin istisnaları ve patent hakkından kısmi vazgeçmenin patent hakkına etkisi ile ilgili hükümler düzenlenmiştir.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 140 gerekçesi

Dokuzuncu Kısım

Patent Hakkına Tecavüz

Madde 141

Patent veya faydalı model hakkına tecavüz sayılan fiiller

(1) Aşağıdaki fiiller, patent veya faydalı model hakkına tecavüz sayılır:

a) Patent veya faydalı model sahibinin izni olmaksızın buluş konusu ürünü kısmen veya tamamen üretme sonucu taklit etmek.

b) Kısmen veya tamamen taklit suretiyle meydana getirildiğini bildiği ya da bilmesi gerektiği hâlde tecavüz yoluyla üretilen buluş konusu ürünleri satmak, dağıtmak veya başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak ya da bu amaçlar için ithal etmek, ticari amaçla elde bulundurmak, uygulamaya koymak suretiyle kullanmak veya bu ürünle ilgili sözleşme yapmak için öneride bulunmak.

c) Patent sahibinin izni olmaksızın buluş konusu usulü kullanmak veya bu usulün izinsiz olarak kullanıldığını bildiği ya da bilmesi gerektiği hâlde buluş konusu usulle doğrudan doğruya elde edilen ürünleri satmak, dağıtmak veya başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak ya da bu amaçlar için ithal etmek, ticari amaçla elde bulundurmak, uygulamaya koymak suretiyle kullanmak veya bu ürünlerle ilgili sözleşme yapmak için öneride bulunmak.

ç) Patent veya faydalı model hakkını gasp etmek.

d) Patent veya faydalı model sahibi tarafından sözleşmeye dayalı lisans veya zorunlu lisans yoluyla verilmiş hakları izinsiz genişletmek veya bu hakları üçüncü kişilere devretmek.

(2) Patent konusunun, bir ürün veya maddenin elde edilmesine ilişkin bir usul olması hâlinde mahkeme, aynı ürün veya maddeyi elde etme usulünün patent konusu usulden farklı olduğunu ispat etmesini davalıdan isteyebilir. Patent konusu usulle elde edilen ürün veya maddenin yeni olması hâlinde, patent sahibinin izni olmadan üretilen aynı her ürün veya maddenin, patent konusu usulle elde edilmiş olduğu kabul edilir. Aksini iddia eden kişi bunu ispat etmekle yükümlüdür. Bu durumda, davalının üretim ve işletme sırlarının korunmasındaki haklı menfaati göz önünde tutulur.

(3) Patent başvurusunun veya faydalı model başvurusunun 97 nci maddeye göre yayımlandığı tarihten itibaren, patent başvurusu veya faydalı model başvurusu sahibi, buluşa vaki tecavüzlerden dolayı dava açmaya yetkilidir. Tecavüz eden, başvurudan veya kapsamından haberdar edilmiş ise başvurunun yayımlanmış olmasına bakılmaz. Tecavüz edenin kötüniyetli olduğuna mahkeme tarafından hükmolunursa, yayımdan önce de tecavüzün varlığı kabul edilir.

(4) Mahkeme, 99 uncu maddenin üçüncü veya yedinci fıkrası ile 143 üncü maddenin onuncu veya onikinci fıkrası uyarınca yapılan yayımdan önce, öne sürülen iddiaların geçerliliğine ilişkin olarak karar veremez.

Madde gerekçesi

Patent hakkının, patentle korunan buluşun başkaları tarafından kullanılmasını engelleyen bir tekel hakkı olması nedeniyle, hangi fiillerin bu hakka tecavüz sayılacağına ilişkin bir düzenleme yapılması gereğinden yola çıkılarak, maddede, patentin sağladığı hakka tecavüz sayılan fiiller sayılmış ve hangi şartlar altında bu konuda dava açılabileceğine ilişkin hükümler düzenlenmiştir.

Maddenin ikinci fıkrasında, usul patentleri ile ilgili haklara ilişkin olup, patent konusu usulle elde edilen ürünün veya maddenin yeni olması veya aynı özellikleri taşıyan ürünün veya maddenin patentli usulle elde edilmiş olma olasılığının yüksek olmasına rağmen patent sahibinin bunu tespit edememiş olması durumu dikkate alınarak, bu ürünün veya maddenin, patent verilmiş usulle elde edildiği kabul edilmiştir. Böyle bir durumda, ispat yükümlülüğünün, aksini savunan kişiye ait olacağı belirtilmiştir. Aksini savunma yükümlülüğü getirilmiş olan davalının, bu durumda, üreüm ve işletme sırlarını koruyabilmesine imkân sağlanmıştır.

Maddenin üçüncü fıkrasında, patent veya faydalı model başvuru işlemleri devam ederken, başvurunun yayımlandığı tarihten itibaren, buluşa vaki tecavüzlerden dolayı hukuk davası açılabileceği hükme bağlanmıştır.

Maddenin son fıkrasında, patent veya faydalı model başvurusuna ilişkin nihai karardan önce, mahkemenin tecavüz olup olmadığına ilişkin olarak karar veremeyeceğine dair hüküm getirilmiştir.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 141 gerekçesi

Onuncu Kısım

Faydalı Model

Madde 142

Faydalı model ile korunabilir buluşlar ve istisnaları

(1) 83 üncü maddenin birinci fıkrası hükmüne göre yeni olan ve 83 üncü maddenin altıncı fıkrası kapsamında sanayiye uygulanabilen buluşlar, faydalı model verilerek korunur.

(2) Faydalı modelin yenilik değerlendirmesinde, buluş konusuna katkı sağlamayan teknik özellikler dikkate alınmaz.

(3) 82 nci maddenin ikinci ve üçüncü fıkralarına ek olarak;

a) Kimyasal ve biyolojik maddelere veya kimyasal ve biyolojik usullere ya da bu usuller sonucu elde edilen ürünlere ilişkin buluşlar,

b) Eczacılıkla ilgili maddelere veya eczacılıkla ilgili usullere ya da bu usuller sonucu elde edilen ürünlere ilişkin buluşlar,

c) Biyoteknolojik buluşlar,

ç) Usuller veya bu usuller sonucu elde edilen ürünlere ilişkin buluşlar,

faydalı model ile korunmaz.

Madde gerekçesi

Maddenin birinci fıkrasında, faydalı modelle korunabilir buluşlar tanımlanmıştır. o Patentten farklı olarak faydalı modelde buluş basamağı kriteri aranmamaktadır. Ancak buluş konusuna katkı sağlamayan teknik özellikler, faydalı modelin yenilik değerlendirmesinde dikkate alınmayacaktır. Böylece küçük farklılıklar içeren buluşların değil yenilik içeren teknik geliştirmelerin faydalı modelle korunabilmesi imkânı sağlanmıştır.

Maddenin üçüncü fikrasında, patentle korunamayacak buluşlar ve konularda belirtilenlere ilavelen faydalı modelle korunamayacak buluşlar ve konular belirtilmiştir.

Faydalı modelin küçük geliştirmelerin korunmasında kullanılacağı gözönüne alınarak biyolojik, kimyasal ve cezacılıkla ilgili maddeler, bunlara ilişkin usuller veya bu usuller sonucu elde edilen ürünlerin ve biyoteknolojik buluşların karmaşık buluşlar olması nedeniyle, bu tür buluşlar faydalı model koruması kapsamı dışında bırakılmıştır. Ayrıca, usuller veya bu usuller sonucunda elde edilen ütünlere ilişkin buluşlar için de faydalı model koruması öngörülmemiştir.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 142 gerekçesi

Madde 143

Şeklî inceleme, araştırma talebi, itiraz ve faydalı modelin verilmesi

(1) 90 ıncı maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen unsurlardan herhangi birinin eksik olması hâlinde faydalı model başvurusu işleme alınmaz.

(2) İşleme alınan başvuruda 90 ıncı maddenin birinci fıkrasında belirtilen unsurlardan en az birinin eksik olması veya aynı maddenin ikinci fıkrası gereğince unsurların yabancı dilde verilmesi hâlinde, bildirime gerek olmaksızın başvuru tarihinden itibaren iki ay içinde eksiklikler giderilir veya Türkçe çeviriler verilir. Aksi takdirde başvuru geri çekilmiş sayılır.

(3) Kurum, 90 ıncı maddenin birinci fıkrasında belirtilen unsurları tam olan veya ikinci fıkraya uygun olarak unsurları tamamlanan başvuruyu, 90 ıncı maddenin beşinci fıkrası ile yönetmelikle belirlenen diğer şeklî şartlara uygunluk bakımından inceler.

(4) Başvurunun şeklî şartlara uygun olmadığı anlaşılırsa başvuru sahibinden bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde eksikliği gidermesi istenir. Eksikliğin bu süre içinde giderilmemesi hâlinde başvuru reddedilir.

(5) Başvuru sahibi başvuruyla birlikte veya herhangi bir bildirime gerek olmaksızın başvurunun şeklî şartlara uygunluk bakımından bir eksikliğinin olmadığının veya eksikliklerin süresi içinde giderildiğinin bildirildiği tarihten itibaren iki ay içinde ücretini ödeyerek ve yönetmelikte belirtilen şartlara uygun olarak araştırma talebinde bulunur. Aksi takdirde başvuru geri çekilmiş sayılır.

(6) Başvuru sahibinin, beşinci fıkraya veya 104 üncü maddenin birinci fıkrasına uygun olarak araştırma talebinde bulunması hâlinde araştırma raporu düzenlenir, başvuru sahibine bildirilir ve Bültende yayımlanır.

(7) Başvuru konusunun 142 nci maddenin üçüncü fıkrası kapsamına girdiği sonucuna varılırsa veya tarifnamenin ya da tüm istemlerin yeterince açık olmaması araştırma raporunun düzenlenmesini engelliyorsa araştırma raporu düzenlenmez ve başvuru sahibinden bu konudaki itirazlarını veya başvurudaki değişikliklerini, bildirim tarihinden itibaren üç ay içinde sunması istenir. Bu süre içinde itirazda bulunulmaması veya itirazın ya da yapılan değişikliklerin Kurum tarafından kabul edilmemesi hâlinde başvuru reddedilir. İtirazın ve varsa yapılan değişikliklerin kabul edilmesi hâlinde araştırma raporu düzenlenir, başvuru sahibine bildirilir ve Bültende yayımlanır.

(8) Araştırma raporunun yayımlanmasından itibaren üç ay içinde ilgili belgeleri de eklemek suretiyle araştırma raporunun içeriğine başvuru sahibi itiraz edebilir, üçüncü kişiler görüş bildirebilir.

(9) Başvuru sahibi tarafından itiraz edilmemesi veya üçüncü kişiler tarafından görüş bildirilmemesi durumunda sadece araştırma raporu, itiraz edilmesi veya görüş bildirilmesi durumundaysa araştırma raporu ve itirazlar veya görüşler değerlendirilir.

(10) Kurum yaptığı değerlendirme sonucunda faydalı model verilmesine karar verirse bu karar başvuru sahibine bildirilir, karar ve faydalı model Bültende yayımlanır. Yapılan değerlendirme sonucunda faydalı modelin verilebilmesi için değişiklik yapılmasının gerekli olduğu durumda bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde değişikliklerin yapılması istenir. Yapılan değişikliklerin kabul edilmesi hâlinde faydalı model verilmesine karar verilir, bu durum başvuru sahibine bildirilir, bu karar ve faydalı model Bültende yayımlanır. Değişikliklerin yapılmaması veya yapılan değişikliklerin Kurum tarafından kabul edilmemesi hâlinde başvuru geri çekilmiş sayılır, bu karar başvuru sahibine bildirilir ve Bültende yayımlanır. Faydalı modelin verilmesine ilişkin yayımdan sonra talep edilmesi ve belge düzenleme ücretinin ödenmesi hâlinde, düzenlenen belge faydalı model sahibine verilir.

(11) Faydalı model verilmesinden sonra 99 uncu maddede belirlenen itiraz usulü işletilemez, sadece mahkemeden hükümsüzlük talep edilebilir.

(12) Kurum yaptığı değerlendirme sonucunda başvurunun ve buna ilişkin buluşun bu Kanun hükümlerine uygun olmadığına karar verirse başvuru reddedilir, bu karar başvuru sahibine bildirilir ve Bültende yayımlanır. Bu karara karşı, 100 üncü maddeye göre itiraz edilebilir.

(13) Faydalı modelin verilmiş olması, geçerliliği ve yararlılığı konusunda Kurum tarafından garanti verildiği şeklinde yorumlanamaz, Kurumun sorumluluğunu da doğurmaz.

(14) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.

Madde gerekçesi

Madde ile, faydalı model başvurusu yapılırken verilmesi gereken unsurlar için, patentle ilgili maddeye atıf yapılmış ve unsurların eksik olması halinde başvurunun işleme alınmayacağı belirtilmiştir.

Maddenin ikinci fıkrasında, başvuru unsurlarının tamamlanması için verilen süre ve tamamlanmaması halinde doğuracağı sonuç belirtilmiştir.

Madde ile ayrıca, faydalı model başvuru unsurları için şekli şartlara uygunluk bakımından inceleme yapılacağı, şekli eksikliği olmayan ya da eksiklikleri giderilen faydalı model başvurusunun araştırma raporunun düzenlenmesi, ilanı, araştırma raporuna başvuru sahibi veya üçüncü kişiler tarafından yapılacak itirazlarla ilgili hükümler düzenlenmiştir.

Madde ile, faydalı model başvuruları için düzenlenen araştırma raporuna başvuru sahibinin veya faydalı modelin verilmesi konusunda itirazları olan üçüncü kişilerin görüşlerini sunmaları için fırsat sunulmuş olmaktadır.

addede, düzenlenen araştırma raporu ve varsa itirazların da değerlendirilerek, Enstitünün, başvuru konusu buluş için faydalı model verilmesi ya da başvurunun reddedilmesi kararı, bununla ilgili Bültende yapılacak yayımlar ve işlemler belirlenmiştir.

Maddede ayrıca, patent için sağlanan patent verilmesi sonrasındaki itiraz. usulünün faydalı model için uygulanmayacağı da hükme bağlanmıştır.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 143 gerekçesi

Madde 144

Faydalı modelin hükümsüzlüğü

(1) Aşağıdaki hâllerde faydalı modelin hükümsüz sayılmasına yetkili mahkeme tarafından karar verilir:

a) Faydalı model konusu, 142 nci maddede belirtilen şartları taşımıyorsa.

b) Buluş 92 nci maddenin birinci fıkrası uyarınca yeterince açıklanmamışsa.

c) Faydalı model konusu, başvurunun ilk hâlinin kapsamını aşıyorsa veya faydalı modelin, 91 inci maddeye göre yapılan bölünmüş bir başvuruya veya 110 uncu maddenin üçüncü fıkrasının (b) bendine göre yapılan bir başvuruya dayanması durumunda en önceki başvurunun ilk hâlinin kapsamını aşıyorsa.

ç) Faydalı model sahibinin, 109 uncu maddeye göre faydalı model isteme hakkına sahip olmadığı ispatlanmışsa.

(2) Menfaati olanlar, Cumhuriyet savcıları veya ilgili kamu kurum ve kuruluşları faydalı modelin hükümsüzlüğünü isteyebilir. Faydalı model sahibinin 109 uncu maddeye göre faydalı model isteme hakkına sahip olmadığı nedeniyle faydalı modelin hükümsüzlüğü, ancak buluşu yapan veya halefleri tarafından istenebilir.

(3) Faydalı modelin hükümsüzlüğü davası, faydalı modelin koruma süresince veya hakkın sona ermesini izleyen beş yıl içinde, sicile faydalı model sahibi olarak kayıtlı kişiye karşı açılabilir. Sicilde hak sahibi olarak görülen kişilerin davaya katılabilmelerini sağlamak için bu kişilere ayrıca tebligat yapılır.

(4) Faydalı model sahibinin, 109 uncu maddeye göre faydalı model isteme hakkına sahip bulunmadığı hakkındaki iddia, ancak buluşu yapan veya halefleri tarafından ileri sürülebilir. Bu durumda, 110 uncu madde hükümleri uygulanır.

(5) Hükümsüzlük nedenleri faydalı modelin sadece bir bölümüne ilişkin bulunuyorsa, sadece o bölümü etkileyen istem veya istemlerin iptali suretiyle, kısmi hükümsüzlüğe karar verilir. Bir istemin kısmen hükümsüzlüğüne karar verilemez.

(6) Kısmi hükümsüzlük sonucu, faydalı modelin iptal edilmeyen istem veya istemleri 142 nci madde hükümlerine uygun olması hâlinde faydalı model, bu istem veya istemler için geçerli kalır.

Madde gerekçesi

Madde ile, faydalı modelin mahkeme tarafından hükümsüz sayılmasına ilişkin haller belirtilmiştir.

Madde ile ayrıca, hükümsüzlük davası açılabilme süresi, kısmi hükümsüzlük durumuna ilişkin hukuki sonuçlar, hükümsüzlüğün kimler tarafından talep edilebileceği ve hükümsüzlük davasının ne zaman açılabileceği düzenlenmiştir. Buna göre, bir faydalı model işlemde olduğu sürece veya işlemden kalkmışsa bile hakkı sona erdikten (koruma süresinin bitimi veya faydalı model sahibinin hakkından vazgeçmesi veya yıllık ücretin ödenmemesi) sonraki beş yıl içinde dava açılabilir. Bu süre, faydalı modelin ileriye yönelik devam edebilecek etkisinin olacağı düşünülerek verilmiştir. Ayrıca maddede hükümsüzlük davasının, dava açıldığında sicilde faydalı model sahibi olarak kayıtlı kişiye açılabileceği belirtilmiştir.

Bu hüküm, faydalı model başvurusu veya faydalı model işlemde iken bir hak sahibi değişikliği olması durumunda, hükümsüzlük davasında davalının kim olacağını belirlemek amacıyla düzenlenmiştir.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 144 gerekçesi

Madde 145

Patentler ile ilgili hükümlerin uygulanabilirliği ve çifte koruma

(1) Faydalı modele ilişkin açık bir hüküm bulunmadığı ve faydalı modelin özelliği ile çelişmediği takdirde bu Kanunda patentler için öngörülen hükümler, faydalı modeller hakkında da uygulanır.

(2) Aynı kişiye veya halefine, aynı buluş konusunda, aynı koruma kapsamıyla, birbirinden bağımsız olarak birden fazla patent veya faydalı model ya da bu belgelerin her ikisi verilmez.

Madde gerekçesi

Maddenin birinci fıkrasında, patentler için düzenlenmiş hükümlerin, aksi belirtilmedikçe ve faydalı modelin özelliği ile çelişmedikçe, faydalı modeller için de uygulanacağı düzenlenmiştir.

Maddenin ikinci fıkrasında, aynı buluş için aynı kişiye aynı koruma kapsamıyla birden fazla belge verilmeyeceği düzenlenmiştir.

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 341 · tasarı/teklifin madde 145 gerekçesi

Dipnotlar

  1. [1]2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 209 uncu maddesiyle bu fıkrada yer alan “Bakanlar Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.
  2. [2]2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 209 uncu maddesiyle bu fıkrada yer alan “ilgili bakanlığın teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca” ibaresi “Cumhurbaşkanınca” şeklinde değiştirilmiştir.