Türk Medeni Kanunu (TMK)

Yürürlükteki Kanunun 518 inci maddesini karşılamaktadır.

Miras mallan nerede bulunursa bulunsun, miras işlerinin tek elden, yani aynı mahkeme tarafından yürütülmesinin uygun olacağı düşüncesiyle birinci fıkrada, mirasın, malvarlığının tamamı için mirasbırakanm yerleşim yerinde açılacağı düzenlenmiştir.

Birinci fikrada yürürlükteki metinde yer alan "mahkeme" sözcüğü çıkanlmıştır.

Çünkü mahkeme sözcüğü mirasın mutlaka bir dava veya mahkemeye yapılacak bir başvuru ile açılacağı telermıuni yaratmaktadır. Bu yanlıştır. Amaç, miras işleri nedeniyle yapılacak işlemler için bir yer belirlenmesi olup, bu yerin "mirasbırakanın yerleşim yeri" olduğu maddenin birinci fıkrasında belirtilmiştir. Mahkeme ve yetki konusu ikinci fikrada düzenlenmiş bulunmaktadır.

Maddenin birinci fıkrasında sözü edilen "son ikametgah" yerine sadece "yerleşim yeri" sözcükleri kullanılmıştır. Yerleşim yerinin ne olduğu 19 uncu maddede belirlenmiştir. Yerleşim yerinin tekliği ilkesi olduğuna göre, mevcut ifadenin, "son" yerleşim yeri yanında sanki "önceki" yerleşim yerinin de geçerli olabileceği kanısını uyandıracağı düşüncesiyle, sadece yerleşim yeri sözcüğü kullanılmıştır. Bir kimsenin birden fazla yerleşim yeri olamayacağına göre, mirasbırakanm yerleşim yeri mirasın açılma yeri olacaktır.

Yürürlükteki maddenin ikinci cümlesindeki "ölüme bağlı tasarrufların" deyimi yerine "mirasbırakanm tasarruflannın" sözleri kullanılmıştır. Buna göre mirasbırakanın ister ölüme bağlı tasarrufu ister sağlararası tasarruftan olsun, iptali bu madde hükmüne tâbi tutulmuştur. Bu hüküm maddeye ikinci fıkra olarak eklenmiştir..

Yürürlükteki Kanunun 519 uncu maddesini karşılamaktadır.

Bu maddenin konu başlığı "I. Ehliycf' şeklindedir. Genel işlem ehliyeti ile bazı işlemlerde aranan özel ehliyetin kanştınlmaması için, başlığın "I. Mirasa ehliyet" şeklinde düzenlenmesi daha isabetlidir. Örneğin bağışlamayla ilgili Borçlar - 1 8 0- Kanununun 235 inci maddesinde kenar başlık sadece ehliyet değil "Bağışlamaya ehliyet" şeklindedir. Bu nedenle maddenin bu konu başlığı "Mirasa ehliyef' şeklinde değiştirilmiştir. Böylece mirasçı olabilme ehliyetinin ifade edilmek istendiği açıklık kazanmaktadır.

Madde, İsviçre Medenî Kanununun 539 uncu maddesindeki aslına uygun olarak iki fıkra hâline getirilmiştir.

Maddenin birinci fıkrasında "Mirasa ehil olmayanlar" bu Kanuna göre ehil olmayanlarla sınırlı tutulmuştur. Zira Anayasamızın 35 inci maddesi herkesin miras ve mülkiyet hakkma sahip olduğu temel kuralım koymuştur. 1984 tarihli Ontasanda olduğu gibi "Mirasçı olma ehliyeti kanunen kaldırılanlar" şeklindeki bir ifade kullanılacak olursa, bu ifade dolayısıyla maddenin Anayasaya aylan olması sorunu gündeme gelebilecektir. Bu nedenle maddede "Bu Kanuna göre mirasa ehil olmayanlar dışındaki herkes" ifadesi kullanılmıştır.

Maddenin ikinci fıkrasına tüzel kişiliği olmayan kişi topluluklarına belli bir amacı gerçekleştirmek üzere yapılan kazandırmalarda bu kişilerin mirası hep birlikte edinmiş olacaktan ifadesi konulmuştur. Zira, ancak kişiliğe sahip olanlar hak edinebilecekleri için, tüzel kişiliği, yani kişiliği olmayan topluluHara yapılan kazandırmaları, bu topluluğu oluşturan kişilerin hep birlikte edinebilmeleri olanağı getirilmiştir.

Yürürlükteki Kanunun 520 nci maddesini karşılamaktadır.

Maddede, mirasbırakana ya da onun ölüme bağlı tasarruflarına yönelik ağır davranışlarda bulunanların mirasçı olmaya ya da ölüme bağlı herhangi bir hak edinmeye ehil olmadığı, dolayısıyla mirastan ve ölüme bağlı diğer haklardan yoksun kalacakları düzenlenmiştir. Mirasbırakana ve onun ölüme bağlı tasarruflarına yönelik davranışlardan hangilerinin mirastan yoksun kalmayı gerektirdiği maddede sayılmıştır.

Madde kenar başlığı ile birlikte anlaştinlmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Hüküm değişikliği yoktur.

Yürürlükteki Kanunun 521 inci maddesini karşılamaktadır.

Maddenin kenar başlığı ve metni anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Hüküm değişikliği yoktur.

Mirastan yoksun olan kişinin, altsoyu yoksunluktan etkilenmemekte, yoksun olan kişi, mirasbırakandan önce ölmüş gibi mirasçı olabilmektedir. Bu durum, altsoyun henüz velayet altında bulunduğu dönemde, yoksun olan kişinin dolaylı yolla terekeye sahip olabilmesine neden olmaktadır. Fransız Medenî Kanununun 730 uncu maddesinde bunu önleyen hüküm mevcuttur. Yoksun olanm altsoyunun henüz velayet altında bulunduğu hâllerde, altsoya düşen miras payına, velisi olan yoksun kişinin el koymasını önleyen bu çeşit bir çözümün bizde de kabul edilmesinin doğru olup olmayacağı Komisyonda tartışılmıştır. Fakat bu gibi hâllerde velayetle ilgili hükümlerin göz önünde tutulmasıyla sorunun çözülebileceği gerekçesiyle, maddenin mevcut haliyle kalması görüşü ağır basmıştır.

Yürürlükteki Kanunun 522 nci maddesini karşılamaktadır.

Mirasçılığın koşullarından olmak üzere, sadece mirasa ehil (lâyık) olmak yani mirastan yoksunluk, ret, mirastan feragat gibi durumlar içerisinde bulunmamak yeterli değildir. Mirasçılık hakkı, rnirasbırakanın ölümü ile kanun gereği doğduğundan, mirasa ehil olan kişinin, rnirasbırakanın ölümünde sağ olması da gerekir.

Mirasbırakanm ölümü ile miras hakları kanun gereği kazanıldığından, bu kazanma tarihinden sonra mirasçı durumunda bulunan kişi ölürse, ona düşen miras hakları kendi mirasçılarına geçecektir. Madde bunu yansıtacak biçimde, kenar başlıkları ile birlikte anlaştırılarak yeniden kaleme alınmıştır. Hüküm değişikliği yoktur.

Yürürlükteki Kanunun 523 üncü maddesini karşılamaktadır.

Yürürlükteki maddenin ikinci cümlesinde, vasiyet alacaklısının mirasbırakandan önce ölmesi hâlinde tasarruftan aksi anlaşılmadıkça, vasiyet olunan malın terekeye dönmesi kabul edilmiştir. Yapılan değişiklikle, bu durumda vasiyeti yerine getirme yükümlülüğünün, vasiyet yükümlüsünün yararma olarak ortadan kalkacağı kabul edilmek suretiyle, ikinci cümle, İsviçre Medenî Kanununun bu maddeyi karşılayan 543 üncü maddesinde olduğu gibi, ikincifikrahâline getirilmiştir.

Ayrıca madde, başlığı ile birlikte anlaşhnlmıştır.

Maddenin yeni şekliyle, birinci fikra hükmüne göre, mirasçıhktan olduğu gibi, vasiyet alacaklısı olabilmek için de, mirasbırakanm ölümü anında, lehine vasiyet yapılanın ehil olarak sağ bulunması gerekmektedir..

Ancak maddenin ikinci fıkrasının vasiyet alacağı hakkının mirasçılarına geçmeyeceği düzenlenerek, mirasçının haklarının kendi mirasçılarına geçeceğine ilişkin hükmün aksine bir hüküm getirilmiştir. Zümre mirasçılannm, mirasbırakandan önce ölmesi durumunda, hâlefiyet ilkesi gereğince, onun miras haklarına mirasçıları halef olmaktadır ve bu nedenle mirasbırakandan önce Ölen mirasçının haklan, kendi mirasçılarına geçer (m.495, 496, 497). Buna karşılık maddenin ikinci fıkrasmda öngörüldüğü üzere, vasiyet alacaklısının mirasbırakandan önce Ölmesi durumunda, onun vasiyet alacağı kendi mirasçılanna geçmez, vasiyet yükümlüsü mirasçılar lehine ortadan kalkar. Ancak bu düzenleme emredici nitelikte değildir. Böylece mirasbırakan dilerse vasiyetinde, vasiyet alacaklısının kendisinden önce ölmesi durumunda vasiyet alacağının, onun mirasçılanna geçeceğini kararlaştırabilecektir.

Yürürlükteki Kanunun 524 üncü maddesini karşılamaktadır.

"Çocuk hak ehliyetini, sağ doğmak koşuluyla ana rahmine düştüğü andan başlayarak elde eder." biçimindeki 28 inci maddede yer alan genel hüküm, miras haklan bakımından bu maddede yinelenmiştir. Böylelikle, mirasçılık koşullarından olan, "mirasbırakanm ölümünde sağ olma" koşulunun bir istisnası düzenlenmektedir.

Madde, başlığı ile birlikte anlaşhnlmıştır. Hüküm değişikliği yoktur.

Yürürlükteki Kanunun 525 inci maddesini karşılamaktadır.

Maddenin kenar başlığı içerik ve amacma uygun olarak değiştirilmiştir.

Maddede ileride doğacak kişilerin ölüme bağlı tasarrufla mirasçı olmalan düzenlenmekte olduğundan, kenar başlığı "İleride doğacak çocuk" şeklinde kaleme - 1 8 2- alınmıştır. İleride doğacak çocuğun artmirasçı veya art vasiyet alacaklısı olabilmesi için, mirasbırakamn ölümü anında cenin durumunda bulunması şart değildir.

Mırasbırakanm Ölümünden sonra da ana rahmine düşecek kişiler bu yolla miras haklan elde edebilirler. Böyle bir durumda, mirasbırakan, önmirasçmın ya da ön vasiyet alacaklısının, yani hakkı artmirasçıya ya da art vasiyet alacaklısına geçirecek olan kişinin kim olacağım da kararlaştırabilir. Mirasbu-akanm bunun kim olacağını kararlaştırmadıği hâlde, yasal mirasçı önmirasçı sayılacaktır.

Yürürlükteki maddede "Miras açıldığı zaman henüz mevcut olmayan bir kimse"den söz edilmektedir. Bu ifade isabetli olmayıp, bunun yerine anlamı daha iyi ifade etmek üzere "Mirasın açıldığı anda, henüz var olmayan bir kimseye" ifadesi kullanılmıştır.

Madde İsviçre Medenî Kanununun 545 inci maddesindeki aslına uygun olarak iki fıkra hâline getirilmiştir. Yürürlükteki maddenin ikinci cümlesi anlaştırılmak suretiyle daha anlaşılır şekilde kaleme alınmıştır. Hüküm değişikliği yapılmamıştır.

Yürürlükteki Kanunun 526 ncı maddesini karşılamaktadır.

Maddenin konu başlığı "D. Gaiplik hükmü" yerine sadece "D. Gaiplik" şekline, "1. Mirasa vaz'ıyed ve teminat iraesi" şeklindeki kenar başlığı ise "1.Güvence karşılığı teslim" şekline dönüştürülmüştür. Zira maddede, ileride ortaya çıkabilecek üstün hak sahibinin ya da çıkıp gelecek gaibin haklarının güvenceye alınması amaçlanmıştır.

Bu değişiklikler dışında madde İsviçre Medenî Kanununun 546 ncı maddesindeki aslına uygun olarak üç fıkra hâline getirilmiştir.

Maddenin birinci fıkrasında "müstefit olacak diğer kimse" ifadesindcki "diğer" sözcüğü gereksiz bulunup çıkarılmıştır.

Bunun dışında hüküm değişikliği yoktur.

Yürürlükteki Kanunun 527 nci maddesini karşılamaktadır. Hüküm değişikliği yoktur.

Yürürlükteki metinde kenar başlık "Geri verme mükellefiyeti" şeklinde iken, "mükellefiyet" sözcüğü gereksiz görülerek çıkarılmıştır.

Maddeye göre, üstün hak sahibi olanlar ya da gaip, kanunda öngörülen güvence süreleri içinde ortaya çıkarsa, tereke mallarım elinde bulunduranlar, bunlan üstün hak sahibine ya da gaibe geri vermekle yükümlüdürler. Ancak geri verme yükümlüsünün, tereke mallarına el koyarken gösterdiği güvencenin süresi dolduktan soma üstün hak sahibinin ya da gaibin çıkagelmesi durumunda, güvence süresi dolmuş olmasına rağmen, zilyedin geri verme yükümü devam eder. Ancak bu geri verme yükümlülüğü, daha önce gösterilen güvencenin miktarına göre daha az olabilir. Zira böyle bir durumda geri verme 993-995 inci maddeler hükümlerine, yani zilyetlikte geri verme hükümleri uyarınca yapılacaktır. Bu hükümler uyarınca, geri verme yükümlüsünün iyiniyetli olup olmamasına göre geri verme yükümlülüğünün kapsamı değişecektir. ' Tereke mallarını ellerinde bulunduranlar iyiniyetli iseler, üstün hak sahibine karşı geri verme yükümlülükleri miras sebebiyle istihkak davasının bağlı olduğu zamanaşımına (m.639) bağlıdır. Geri verme yükümlüsünün iyiniyetli olmaması durumunda ise, bu yükümlülük herhangi bir süreye bağlı olmayacaktır.

Geri verme yükümlüsünün gaibe karşı olan geri verme yükümlülüğü ise, iyiniyetli olup olmamasına bakılmaksızın, herhangi bir süreye bağlı tutulmamıştır.

Yürürlükteki Kanunun 528 inci maddesini karşılamaktadır. Hüküm değişikliği yoktur.

Kenar başlığı madde metnine uydurulmuş ve İsviçre Medenî Kanununun 548 inci maddesine uygun olarak üç fıkra hâlinde düzenlenmiştir.

önceki iki maddede (m.584, 585), mirasbırakanm gaip olması durumunda, tereke ile ilgili bazı önlemler söz konusu olduğu hâlde, bu maddede, mirasçı olacak kişinin mirasbırakanm Ölümünde gaip olması olasılığında, onun haklarım güvenceye alıcı düzenlemeler getirilmiştir.

Maddenin ikinci fıkrasında gaipliğe ilişkin sürelerin tekrarlanması yerine bu kuruma genel bir yollama yapmanın kanun tekniğine daha uygun olacağı düşünülmüştür.

Yürürlükteki Kanunun 529 uncu maddesini karşılamaktadır.

Hüküm değişikliği yoktur. Madde İsviçre Medeni Kanununun 549 uncu maddesine uygun olarak iki fıkra hâlinde düzenlenmiştir.

Kendilerine gaip olandan miras kalanların, gaibin mirasına el koyabilmeleri, her şeyden önce gaiplik karan aldırmalarına bağlıdır. Gaiplik lcarannın verilmesinden sonradır ki, tereke mallan güvence karşıbğı gaibin mirasçılanna teslim edilir. Gaibin mallarının bunlara teslim edilmesinden sonra, bizzat gaibe bir başkasından miras kalırsa, ona düşecek miras payının, gaipliği nedeniyle kendilerine kalacak kişiler, aynca gaiplik karan aldırmak zorunda kalmaksızın, onun mirasçılanmn elde ettikleri gaiplik kararma dayanabilirler. Gaibin miîasçılan da gaip olması nedeniyle miras payı kendilerine kalacak kimselerin elde etmiş bulunduklan gaiplik kararma aynı şekilde dayanabilirler. Her iki gruba dahil olanların da, gaibin mallarına el koyabilmeleri için, gaiplik karan aldırımdan zorunludur. Ancak gruplardan birine girenler bir gaiplik karan aldırmışlarsa, diğerlerinin artık böyle bir karar aldurmalanna gerek kalmayacaktır.

Yürürlükteki Kanunun 530 uncu maddesini karşılamaktadır.

Madde, kaynak Kanundaki aslına uygun olarak üç fıkra hâlinde anlaştınlmak suretiyle kaleme alınmıştır. Gaibin mirasçılanmn kimler olduğunun kesin olarak bilinmemesi durumunda, mirası resmen yönetilir. Aynı şekilde, gaibe düşen bir miras payı da resmen yönetilir. Resmen yönetim on yıl sürmüşse ya da gaip sağ olsaydı yüz yaşım dolduracağı süre geçerse, Hazinenin istemi üzerine mahkemece o kişinin gaipliğine karar verilir.

İlân süresi sonunda hiçbir hak sahibi çıkmazsa, miras Devlete geçer. Ancak bu kural bu konudaki istisnaî özel hükümlere ters düşebilir. Bunu önlemek amacıyla metne "aksine hüküm bulunmadıkça" kaydı eklenmiştir. Örneğin: 2762 sayılı Vakıflar Kanununun 2888 sayılı Kanunla değişik 29 uncu maddesinin son fıkrasında belli koşullar altında gaibin mallarının vakfa geçmesi kabul edilmiştir.

- 1 8 4- Devletin mallara el koymasından sonra gaibin çıkagelmesi durumunda da, Devlet, aynen gaibin mirasım teslim alanlar gibi (m.585) geri vermekle yükümlü olacaktır.

İKİNCİ BÖLÜM MİRASIN GEÇMESİNİN SONUÇLARI BİRİNCİ AYIRIM KORUMA ÖNLEMLERİ

Yürürlükteki Kanunun 531 inci maddesini karşılamaktadır.

Aynım başlığı "İhtiyatî Tedbirler" yerine İsviçre Medenî Kanununun 551 inci maddesine uygun olarak "Koruma_Önlemleri" şeklinde değiştirilmiştir. Yürürlükteki maddenin birinci fıkrası İsviçre aslına uygun olarak iki fıkra hâline getirilmiş, ayrıca maddeye üçüncü fıkradan önce gelmek üzere yeni bir fıkra eldenerek, toplam dört fıkraya dönüştürülmüştür. Eklenen yeni üçüncü fıkra ile koruma önlemleriyle ilgili giderlerin, ileride terekeden alınmak koşuluyla, istemde bulunan kişiden; hâkimin re'sen Önleme karar vermesi hâlinde ise Devlet' tarafından karşılanması kabul edilmiştir. Yapılacak giderlerin doğuracağı isteksizlik ve çekingenlik göz önünde tutulursa, bu fıkra sayesinde, terekeye ilişkin bu tür tedbirlerin alınmasının kolaylaştırılması amaçlanmıştır.

Maddenin son fıkrasında, yürürlükteki metinden farklı olarak, mirasbırakanın yerleşim yerinden başka yerde ölmesi hâlinde, o yerin sulh hfıkiminin gerekli koruma önlemlerini aldıktan sonra dosyayı, mirasbırakanın yerleşim yeri sulh mahkemesine göndermesi kabul edilmiştir. Yürürlükteki metinde bu konu düzenlenmemiş olduğundan bu hususa açıklık getirilme gereği duyulmuştur.

Madde yürürlükteki Kanunun 532 nci maddesinden kısmen alınmıştır. Birinci fıkra hükmü anlaştırılmak suretiyle kaleme alınmıştır. Hüküm değişikliği yoktur.

(1) ve (2) numaralı bent hükümleri daha anlaşılır bir şekilde kaynak Kanuna uygun olarak kaleme alınmıştır.

Maddenin (3) numaralı bent hükmünde, mirasçılardan veya ilgililerden birinin istemi üzerine defter tutma istemi, bir aylık bir süreye tâbi tutulmuştur.

Maddenin ikinci fıkrasında, yürürlükteki metinden farklı olarak defter tutma işleminin "bir ay içinde ikmal olunması" hükmü yerine bu işlemlerin "gecikmeksizin tamamlanması" hükmü getirilmiştir. Zira defter tutma ile ilgili işlemin bir çok olaylarda bir ay içinde tamamlanması olanaksızdır. Kanunda böyle bir sürenin konulması çoğu zaman kağıt üzerinde kalmaktadır. Gerçekçi bir yaklaşımla, uygulanması olanaksız böyle bir süre konulması yerine, "gecikmeksizin" ölçüsü konularak, her somut olayın niteliğine göre bu işlemlerin tamamlanması olanağı getirilmiştir.

Defter tutma ve mühürleme işlemleri, yürürlükteki metinde bir arada düzenlenmiştir: Uygulamadaki ihtiyaçlar göz önüne alınarak bu hususların ayn hükümlerde ve ayrmtılı olarak düzenlenmesinin uygun olacağı düşünülmüş ve bu maksatla defter tutma ve mühürleme farklı maddelerde düzenlenmiştir.

Madde yürürlükteki Kanunun 532 nci maddesinin mühürlemeye ilişkin kısmını karşılamaktadır. Konunun burada ayn bir madde hâlinde düzenlenmesi uygun görülmüştür.

Maddede, hangi malların mühürlenmeye tâbi olacağı, hangi malların mühürleme dışı bırakılacağı, mühürlenmeyen mallar için uygun koruma önlemi alınacağı düzenlenmiştir.

Maddenin ikinci fıkrasında terekenin mühürlenmesi şurasında mirasbırakanla birlikte oturanların mağduriyetlerinin önlenmesi amacıyla bu kişilere ihtiyaçlarım karşılayabilecek oranda eşyanın bir tutanaklabıralalabileceği kabul edilmiştir. Yine bu ikinci fıkrada bir taşınmazın mühürlenmesi söz konusu olduğunda, mirasbırakanla birlikte oturmaları için zorunlu bölümlerin mühürleme dışı tutulması öngörülmüştür.

Maddenin üçüncü fıkrasında, alacaklının istemi üzerine yapılan mühürlemenin, güvence altma alman miktarla sınırlı olduğu, alacaklıya güvence gösterilmesi hâlinde artık mühürlemenin gerekli olmadığı, yapılmış olan mühürlemenin ise kaldırılacağı vurgulanmaktadır.

Yürürlükteki Kanunun 533 üncü maddesini karşılamaktadır.

Kenar başlıklarıyla birlikte anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır.

Yürürlükteki maddenin (1) numaralı bendinde yer alan ''mirasçının... hissesi hakkında" şeklindeki ifade metinden çıkarılmıştır. Zira mirasçılar arasında miras ortaklığı söz konusu olup, paylı bir hak sahipliği mevcut değildir. Bu nedenle maddede hisseden söz edilmesi isabetli görülmemiştir.

Maddenin ikinci fıkrasında resmen yönetme görevini kimin yerine getireceği düzenlenmiştir. Maddenin üçüncü fıkrasında, tereke yönetiminin mirasbırakanın veli veya vasisine verilmesi, bunda bir sakınca bulunmaması koşuluna bağlanmıştır. İsviçre Medenî Kanununun 554 üncü maddesinin beşinci bendinde bu husus vesayetle sınırlı olarak düzenlenmiştir. Ancak aynı ihtiyacın velayette de doğacağı düşüncesiyle, velayet altında ölen kişiler için de hüküm getirilmiştir.

Yürürlükteki maddede terekeyi resmen yöneten kimseye verilecek ücret konusunda bir boşluk bulunduğundan, bunu gidermek amacıyla, resmî yöneticilerin istemleri üzerine kendilerine uygun bir ücret ödenmesi maddeye son fıkra olarak eklenmiştir.

Yürürlükteki Kanunda bu maddeyi karşılayan bir hüküm yoktur.

Bu madde ile terekeyi resmen yöneten kişinin hukukî durumu açıklığa kavuşturulmuş ve kendisinin görevi, temsil yetkisi ve sorumluluğu, uygulamada ortaya çıkan ihtiyaçlar göz önüne alınarak aynntılı bir şekilde düzenlenmiştir.

- 1 86 —

Yürürlükteki Kanunun 534 üncü maddesini karşılamaktadır.

Yürürlükteki metinde ilânla ilgili hususlar yeterli görülmediğinden ilânın nasıl yapılacağı açıklanmış ve başvuru süresi de ülke koşulları dikkate alınarak uzatılmıştır:

Yürürlükteki Kanunun 535 inci maddesini karşılamaktadır.

Maddede, mirasbırakan tarafından düzenlenmiş olup da belirli kişi veya makamlarca saklanmakta olan ya da rastlantı sonucu ele geçirilen vasiyetnamelerin korunması güvence altına alınmaktadır. Korumanın etkili olabilmesi için mirasbırakanm vasiyetnamesini elinde bulunduran ya da ele geçirenlerin, geçerli olup olmadığına bakmaksızın, bunları mahkemeye teslim etme yükümlülüğü altında bulunduktan düzenlenmiştir.

Maddenin kenar başlığı, madde metniyle uyumlu hâle getirilme amacıyla değiştirilmiştir. Hüküm değişikliği yoktur. Ancak maddenin ikinci fıkrasında vasiyetnameyi teslim görevini yerine getirme yükümlülüğü altında bulunanların, bu yükümlülüğü yerine getirmemelerinin ne gibi sonuçlar doğuracağı yürürlükteki metinde düzenlenmemiş bulunduğundan, bu hususa açıklık getirmek ve yükümlülüğün yerine getirilmesini etkili kılmak amacıyla, bu yüzden doğacak zarardan sorumlu olacakları hükmü eklenmiştir.

Yürürlükteki Kanunun 536 ncı maddesini karşılamaktadır.

Maddenin kenar başlığı kaynak Kanunda "Açılması" şeklindedir. Maddenin içeriğiyle uyum sağlamak üzere kenar başlık "Vasiyetnamenin açılması" şeklinde değiştirilmiştir. Hüküm değişikliği yapılmamış, ancak, kaynak Kanunda olduğu gibi birinci fıkra iki fıkraya bölünmek suretiyle madde üç fıkra hâline getirilmiştir.

Yürürlükteki Kanunun 537 nci maddesini karşılamaktadır.

Yürürlükteki maddenin"Alâkadarlara tebliğ" şeklindeki kenar başlığı "İlgililere tebliğ" şeklinde değiştirilmiştir. Maddede hüküm değişikliği yapılmamış, anlaştırılmak suretiyle daha anlaşılır bir şekilde kaleme alınmıştır.

Maddenin ikinci fıkrasında, yürürlükteki metinde "ikametgâhı malûm olmayanlara" ilân yolu ile bildirim öngörüldüğü hâlde, yapılan değişiklikle, "nerede olduğu bilinmeyenlere" bu tebligatın ilân yolu ile yapılacağı kabul edilmiştir. Buna göre önemli olan ilgilinin "yerleşim yerinin" bilinmemesi değil, nerede olduğunun bilinmemesidir. Kişinin yerleşim yeri bilindiği hâlde, nerede olduğu belli olmayabilir.

Bu durumda da ilân yolu ile bildirim yapılacaktır.

Yürürlükteki Kanunun 538 inci maddesini karşılamaktadır.

Maddenin kaynak Kanundaki ve yürürlükteki kenar başlığı içeriğiyle uyumlu değildir. Bu nedenle bu kenar başlık "Malların itası" yerine, "Mirasçılık belgesi" şeklinde değiştirilmiştir.

Yürürlükteki madde, kaynak Kanunda olduğu gibi, sadece atanmış mirasçılara mirasçılık belgesi verilmesini düzenlemiştir. Oysa uygulamada yasal mirasçılara mirasçılıklarım belirleyen belge verilmesi büyük bir gereksinim olarak görülmektedir.

Bu nedenle maddenin birinci fıkrasında yasal mirasçılara, ikinci fıkrasında ise, atanmış mirasçılara ve vasiyet alacaklılarına belge verilmesi düzenlenmiştir.

Mirasçılık belgesinin mirasçılık konusunda kesin bir hüküm oluşturmadığı, bunun geçersizliğinin her zaman ileri sürülebileceği maddenin üçüncü fıkrasında hükme bağlanmıştır. Dördüncü fıkrada ise, mirasçılık belgesi verilmesi istendiğinde, ölüme bağlı tasarrufa dayanan mirasçılık hâlinde, bunların iptaline ilişkin dava haklanın saklı olduğu hükme bağlanmıştır.

İKİNCİ AYIRIM MİRASIN KAZANILMASI

Yürürlükteki Kanunun 339 uncu maddesini karşılamaktadır.

İsviçre Medenî Kanununun 560 mcı maddesine uygun olarak maddenin ayırım başlığı "Mirasm Kazamlması" şeklinde, konu başbğı "Kazanma" ve kenar başlığı "Mirasçılar tarafından" şeklinde, düzenlenmiştir.

Yürürlükteki maddenin birinci fıkrası kaynak Kanuna uygun olarak iki fıkra hâline getirilmek suretiyle madde üç fıkra hâlinde düzenlenmiştir.

Birincifikrada,kanunî hâleflyet ilkesinin gereği olarak, miras haklarının ölüm anında ve kanun gereği kazanılacağı düzenlenmiştir.

İkinci fıkrada,miras yoluyla kazanılan hakların türleri kaynak Kanuna uygun olarak ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiş ve bu hakların kanunî hâlefîyet ilkesi gereğince, doğrudan doğruya, yani tescil, teslim, temlik gibi işlemlere gerek olmaksızın kazanılacağı belirtildiği gibi, yine külli hâlefıyetin gereği olarak hakların yanında borçların da kişisel sorumluluğu gerektirecek biçimde, mirasçılar tarafından mirasbırakanın ölümü ile kazanılacağı düzenlenmiştir.

Üçüncü fıkrada, atanmış mirasçıların da, mirası aynı yasal mirasçılar gibi, rnirasbırakanın ölümü anında, malları genellikle yasal mirasçılarının elinde bulunacağından, bu mallardan atanmış mirasçılara düşenlerin zilyetlik hükümlerine göre kendilerine teslim edileceği de hükme bağlanmıştın

Yürürlükteki Kanunun 541 inci maddesini karşılamaktadır.

Madde kaynak Kanunun 562 nci maddede olduğu gibi bu madde, üç fıkra hâline getirilmiştir. Hüküm değişikliği yoktur. Anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır.

Maddede, vasiyet alacaklısının mirasçı değil, kişisel bir istem hakkı sahibi olduğu ve bu hakkı, vasiyeti yerine getirme görevlisi varsa ona, yoksa mirasçılara karşı ileri sürebileceği düzenlenmiştir. Mirasçıların bu konudaki yükümlülükleri onların mirasçılık sıfatına bağlı bulunduğundan, bu sıfatın kesinleşmesini sağlayan mirasm kabulü ya da ret hakkının düşmesi anı, vasiyet alacaklısının hakkının muacceliyet anı olarak öngörülmüştür. Ancak, mirasbırakan bunun aksini kararlaştırarak muacceliyet anının başka bir tarihte olacağını öngörebilir.

- 1 8 8- Mnddc 601- Yürürlükteki Kanunun 542 hci maddesini karşılamaktadu-.

Maddenin kenar başlığı, kaynak Kanunun 563 üncü maddesinde ve yürürlükteki metinde "Mevzuu" şeklindedir. Ancak bu kenar başlık maddenin içeriğiyle uyumlu değildir. Maddede vasiyet alacakları ile ilgili bütün konular değil, sadece bazı konular düzenlenmiştir. Bu nedenle kenar başlık "Özel durumlar" şeklinde kaleme alınmıştır.

Maddede hüküm değişikliği yoktur. Anlaştırılmak suretiyle daha anlaşılır bir hâle getirilmiştir.

Yürürlükteki Kanunun 580 inci maddesini karşılamaktadu:. İsviçre Medenî Kanununun 601 inci maddesinde olduğu gibi yürürlükteki metinde de vasiyet alacağının zamanaşımı, miras sebebiyle istihkak davasıyla ilgili kısımda (m.63 7 vd.) düzenlenmiştir. Oysa öğretide kabul edildiği üzere, vasiyet alacaklısının istem haklanın miras sebebiyle istihkak davası ile ilgisi yoktur. Bu nedenle bu maddenin, vasiyet alacağım düzenleyen maddeleri takiben burada yer alması uygun bulunmuştur.

Maddede hüküm değişikliği yoktur. Madde anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır.

Yürürlükteki Kanunun 543 üncü maddesini karşılamaktadu'.

Birinci fıkrada, vasiyet alacaklıları ile mirasçıların alacaklıları karşılaştığında, ldme Öncelik tanınacağı hususuna açıldık getirilmiş ve vasiyet alacaklıları, alacaklarım safi tereke üzerinden (tereke borçlan ödendikten* sonra) alacaktan için, vasiyet alacaklılarının, mirasçıların alacaklılarına göre önceliği olduğu belirtilerek bu konuda mevcut boşluk doldurulmuştur.

Aynca mirasçılar, vasiyet alacaklan ifa edildikten sonra kalan terekeyi paylaşacaklarından ve mirasçıların alacaklıları da, borçlusuna (mirasçıya) düşecek pay üzerinde istem hakkına sahip olacağından, vasiyet alacaklılarının haklarının, mirasçının alacaklılarının haklarından önce gelmesi olağandır.

İkinci fıkrada, sözü edilen iki alacaklı arasındaki eşitlikten maksat, tüm tereke üzerinde eşit hakka sahip olduklan değildir. Burada sözü edilen eşitlik mirası kayıtsız şartsız kabul eden mirasçıların alacaklılarının ona terekeden düşecek haklar üzerinde, rnirasbırakanm alacaklılarının da terekeye yönelik haklannm aynısına sahip olmaları bakımındandır.

Yürürlükteki Kanunun 544 üncü maddesini karşılamaktadır. Kenar başlık maddeyle uyumlu hâle getirilerek "Tenkis ve geri isteme" şekline dönüştürülmüştür.

Birinci fıkrada, vasiyet yükümlülüğünün yerine getirilmesinden soma ortaya çıkan tereke borcunu ödemek zorunda kalan mirasçılann, ödedikleri bu borç miktarını vasiyet alacaklıtanna ifa edilen değerlerin miktan ile orantılı olarak geri isteyebilecekleri düzenlenmiştir.

Yürürlükteki maddenin ikinci fıkrasında geri vermekle yükümlü kişinin "istirdat davasının ikame edildiği günde vasiyet olunan şeyden veya hasılatından ellerinde kalan miktardan fazlası ile" sorumlu tutulmasına ilişkin hüküm, değiştirilerek, vasiyet alacaklısının ancak geri isteme zamanında var olan zenginleşmesi tutannda sorumlu olması esası getirilmiştir.

Yürürlükteki Kanunun 545 inci maddesini karşılamaktadır.

Maddenin konu ve kenar başlıklan İsviçre Medenî Kanununun 566 ncı maddesindeki aslına uygun olarak "Ret", "Ret beyanı" ve "Ret hakkı" şeklinde değiştirilmiştir. Aynı şekilde madde, kaynak Kanuna uygun olarak iki fıkra hâline getirilmiştir. Hüküm değişikliği yoktur. Anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır.

Yürürlükteki maddenin ikinci fıkrasında "borca müştağrak olduğu şayi ve sabit olursa" ifadesi yerine "ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise" ifadesi tercih edilmiştir.

Yürürlükteki Kanunun 546 ncı maddesini karşılamaktadır.

Maddenin kenar başlıklan ile metni anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır.

Aynca kaynak Kanunun 567 nci maddesinde olduğu gibi madde iki fıkra hâline getirilmiştir. Hüküm değişikliği yoktur.

Yürürlükteki Kanunun 547 nci maddesini karşılamaktadır.

Maddenin kenar başlığındaki "İhtiyatî defteri tutmada mebde" ifadesi yerine 589 uncu maddede kullanılan ifadeyle uyumlu olarak "Terekenin yazımında" ifadesi kullamlmıştır.

Hüküm değişikliği yoktur. Madde anlaştınlmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır.

Yürürlükteki Kanunun 548 inci maddesini karşılamaktadır.

Madde İsviçre Medenî Kanununun 569 uncu maddesinde olduğu gibi üç fıkra hâline getirilmiştir.

Maddede hüküm değişikliği yoktur. Anlaştınlmak suretiyle daha anlaşılır bir hâle getirilmiştir.

Yürürlükteki Kanunun 549 uncu maddesini karşılamaktadır^.

Yürürlükteki maddenin birinci fıkrasının ikinci cümlesi İsviçre Medenî Kanununun 570 inci maddesinde olduğu gibi ayn bir fıkraya dönüştürülmüş, maddenin ilk üç fikrası anlaştınlmak suretiyle daha anlaşılır hâle getirilmiştir.

Maddeye dördüncü ve beşinci fıkralar eklenmiştir. Bu fıkralar kaynak Kanunda yoktur. Bu yeni iki fıkra ile reddin şekline ve ret iradesinin açıklanması üzerine yapılması gereken işlemlere açıklık getirilmiştir.

Yürürlükteki Kanunun 550 nci maddesini karşılamaktadır.

Yürürlükteki maddenin kenar başlığındaki "mahrumiyet" sözcüğü mirastan yoksun olma ile kanşhnlabileceği için, onun yerine "düşme" sözcüğü tercih edilmiştir.

Madde İsviçre Medenî Kanununun 571 inci maddesinde olduğu gibi iki fikra hâline getirilmiş, aynca maddeye yeni bir üçüncü fıkra eklenmiştir.

- 1 9 0- Maddeye üçüncü fıkranın eklenmesi zorunlu görülmüştür. Bir mirasçı mirası ret için kanun tarafından kendisine tanmmış olan üç aylık süre içinde, herhangi bir zamanaşımını veya bir hak düşümü süresini kesmek için dava açmak zorunluğuyla karşı karşıya kalabilir. Eğer bu nokta göz önüne alınmazsa, dolmak üzere bulunan zamanaşımı süresini kesmek için dava açmak zorunda kalan bir mirasçının artık mirası ret hakkım kullanamayacağı sonucuna varmak gerekecektir. Zira böyle bir dava o kimsenin mirasçı sıfatıyla tereke işlerine el atması sayılacaktır. Oysa mirasçı bu davayı açmasa, zamanaşımı süresi dolacak ve terekeye ait bir hak kaybolacaktır. Böyle bir durumda, mirasçı gayet güç bir durum içerisine girecek, yani dolmak üzere bulunan zamanaşımını kesmek için dava açsa mirası ret hakkı düşecek, açmasa terekedeki bu nak kaybolacaktır. Bu gibi adaletsiz sonuçlara meydan vermemek için bu maddeye üçüncü fıkra eklenmiş, zamanaşımı veya hak düşümü sürelerini kesmek için açılacak dava ve yapılacak icra takibi işlemlerinin ret hakkım kullanmaya engel olmayacağı düzenlenmiştir,

Yürürlükteki Kanunun 551 inci maddesini karşılamaktadır. îsviçre Medenî Kanununun 572 nci maddesindeki aslına uygun olarak yeniden kaleme alınmıştır. Hüküm değişikliği yapılmamıştır.

Yürürlükteki metnin birinci fıkrasındaki "Ölüme bağlı bir tasarrufta bulunmaksızın vefat eden kimsenin mirasçılarından biri" ifadesi çıkarılmış ve "Yasal mirasçılardan biri" ifadesine yer verilmiştir. Zira ortada bir Ölüme bağlı tasarruf yoksa, mirası reddetmesi söz konusu olanlar zaten yasal mirasçılardır ve atanmış mirasçılar söz konusu olamaz. Bu nedenle atanmış mirasçıları da içerecek biçimde "mirasçılar" ifadesi yerine "yasal mirasçılar" ifadesinin kullanılması daha uygun bulunmuştur.

Yürürlükteki Kanunun 552 nci maddesini karşılamaktadır.

Yürürlükteki maddenin, kaynak îsviçre Medenî Kanununun 573 üncü maddesiyle ve Medenî Kanunun ruhu ile bağdaşmayan metninin uygulanamayacağı öğretide ve Yargıtay İçtihatlarında belirtilmiş, bu konuda ortaya çdcan boşluğun kaynak îsviçre Medenî Kanununun 573 üncü maddesi göz önünde tutularak doldurulması kabul edilmiştir.

Madde bu esas dikkate alınarak yeniden düzenlenmiştir.

Yürürlükteki Kanunun 553. üncü maddesini karşılamaktadır.

Yürürlükteki hüküm, eşin birinci zümre ile birlikte mirasçı olması ve 1/2 intifa hakkım seçmiş bulunduğu hâllerde uygulanacak bir hükümdür. Birinci zümre mirasçıların tamamının mirası reddetmesi hâlinde, daha Önce bu mirasçıların varlığını düşünerek seçimini, 1/4 mülkiyet veya 1/2 intifa yönünde kullanan eşe, birinci zümredekilerin mirası reddetmeleri üzerine, bu seçimini değiştirebilme olanağı tanınmak istenmiştir. .Ancak sağ kalan eşin intifa hakkı kaldırıldığından artık reddin sulh mahkemesince sağ kalan eşe bildirilmesi ve sağ kalan eşin mirası kabul etmesinin anlamı kalmamıştır. Bu nedenle madde bu yönde değiştirilmiş, bu yöndeki hükümler maddeden çıkarılmıştır.

Birinci zümredekilerin mirası reddetmeleri hâlinde bunlarm paylarının sağ kalan eşe geçmesi esası kabul edilmiştir. Dar anlamda aile ve sağ kalan eşin mirasta daha fazla korunması yönündeki çağdaş eğilimlere uygun olarak, birinci zümrede yer alan ölenin alt soyunun tamamının mirası reddetmeleri hâlinde, bu redden sağ kalan eşin yararlanması gerektiği,, böyle bir redden mirasbırakanın ikinci zümrede mirasçılarının yararlanmasının mantıklı olamayacağı düşünülmüştür.

Yürürlükteki Kanunun 554 üncü maddesini karşılamaktadır.

Madde İsviçre Medenî Kanununun 575 inci maddesindeki aslma uygun olarak iki fikra hâline getirilmiş, ayrıca maddeye yeni bir üçüncü fıkra eklenmiştir. Bu yeni fıkra ile kendilerine bildiride bulunulan sonraki mirasçıların da mirası kabul ermemesi hâlinde ne yapılacağı düzenlenmiştir. Buna göre mirasın, iflâs hükümlerine göre tasfiye edilmesi ve tasfiye sonunda arta kalan değerler olursa, bunlarm önce gelen mirasçılara verilmesi kabul edilmiştir.

Yürürlükteki Kanunun 555 inci maddesini karşılamaktadır.

Madde, kenar başlığıyla birlikte İsviçre Medenî Kanununun 576 ncı maddesindeki aslma uygun olarak anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır.

Yürürlükteki metinde yer alan "muhik (haklı) sebep" deyimi, kaynak Kanunun Almanca metnine uygun olarak "önemli sebep" deyimi olarak değiştirilmiştir. Çünkü "haklı sebep" kavramı, daha geniş bir kavram olup, önemli olmayan sebepleri de içerecek niteliktedir. Ne var ki, her haklı sebep aynı zamanda önemli sebep sayılmaz.

Bu nedenle ret süresinin uzatılması için haklı olan her sebep değil, önemli sebeplerin bulunması gerektiği kabul edilmiştir.

Yürürlükteki Kanunun 556 ncı maddesini karşılamaktadır.

Kenar başlığıyla birlikte anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır ve vasiyet alacaklısının reddetmesi durumunda, onun hakkının mirasçılara kalacağı, fakat mirasbırakanın bunun aksini kararlaştırabileceği hususu daha açık düzenlenmiştir.

Hüküm değişikliği yoktur.

Yürürlükteki Kanunun 557 nci maddesini karşılamaktadır.

Maddenin kenar başlığı İsviçre Medenî Kanununun 578 inci maddesindeki aslma uygun olarak değiştirilmiştir. Madde, kaynak Kanuna uygun olarak üç fikra hâline getirilmiştir. Maddenin birinci fıkrasındaki reddin iptali davası için öngörülen üç aylık süre, kaynak Kanunda olduğu gibi altı aya çıkarılmıştır. Çünkü ret hâlinde, alacaklıların reddinden kişinin yerine geçen mirasçılan saptamalan ve gerekli güvencenin verilip verilmeyeceğini araştırmalan uzun zaman alabilecek ve yürürlükteki metinde öngörülen üç aylık süre de buna yeterli olamayacaktır.

Maddenin birinci fıkrasındaki "itiraz" sözcüğü yerine, kaynak Kanunun Almanca metninde daha isabetli olarak kullanılan "Anfechtung" karşılığı olarak "iptal" sözcüğü konulmuştur.

- 1 9 2- Möddc 618- Yürürlükteki Kanunun 558 inci maddesini karşılamaktadır.

Yürürlükteki maddenin kenar başlığındaki "mesuliyet" sözcüğü yerine "sorumluluk" sözcüğü kullanılmıştır. Madde isviçre Medenî Kanununun 579 uncu maddesindeki aslma uygun olarak üç fıkra hâline getirilmiş ve anlaştırilmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır.

Yürürlükteki metinde "terbiye ve talim için sarf olunan şeyler" ile ilgili olarak hiç bir sınırlama getirilmemiştir. Oysa günümüzde eğitim ve öğretim masrafları, yapılış biçimine göre çok büyük rakamlara ulaşabilmektedir. Örneğin, yurt dışmda yapılan bir eğitimle, yurt içinde yapılan nonnal bir eğitim ve öğretimin gerektirdiği harcamalar farklıdır. Bu nedenle maddenin ikinci fıkrasında bu tür harcamalara "olağan" olma koşulu getirilmiş, "olağan eğitim ve öğrenim giderlerinin" geri verme kapsamının dışmda tutulacağı kabul edilmiştir. Öte yandan "evlenme esnasmda âdet üzere verilen şeyler" çeyizi ifade ettiğinden, maddenin ikinci fıkrasında "âdet üzere verilen çeyiz"in geri verme kapsamı dışmda tutulmuş olduğu ifade edilmiştir.

ÜÇÜNCÜ AYIRIM RESMÎ DEFTER TUTMA

Yürürlükteki Kanunun 559 uncu maddesini karşılamaktadır.

İsviçre Medenî Kanunundaki aslma uygun olarak bu ayırımın başlığı önlem niteliğindeki defter yazımından ayırdedilmesini sağlamak üzere "Resmî Defter Tutma" şeklinde değiştirilmiştir.

Madde İsviçre'deki aslma uygun olarak üç fıkraya dönüştürülmüştür. Hüküm değişikliği yapılmamıştır.

Madde ile, mirası reddetme hakkına sahip mirasçıya, terekenin durumu hakkında resmî bilgi edinebilme olanağını sağlamak üzere, resmî defter tutulmasını isteme hakkı tanınmıştır. Bu yolla bilgi edinecek olan mirasçı, dilerse daha sonra mirası reddedip etmeme konusunda karar verme olanağım koruyacaktır.

Yürürlükteki Kanunun 560 mcı maddesini karşılamaktadır.

Madde kenar başlığıyla birlikte İsviçre Medenî Kanununun 581 inci maddesindeki aslma uygun olarak üç fıkra olarak kaleme alınmış, ayrıca maddeye yeni bir dördüncü fıkra eklenmiştir. Maddenin birinci fıkrasında, deftere geçirilecek "alacak ve borç müfredatı" ifadesi yerine daha tutarlı olan "terekeye ait aktif ve pasif' ifadesi kullanılmıştır.

Maddeye eklenen bu yeni fıkra ile, defter tutulmasına ilişkin hükümlerin kanunda yer alması teknik açıdan uygun olmadığından, resmî defterin nasıl tutulacağının tüzükle düzenleneceği esasına yer verilmiştir.

Yürürlükteki Kanunun 561 inci maddesini karşılamaktadır.

İsviçre Medenî kanununun 582 nci maddesinde yer alan kenar başlık "hesaplaşmaya çağn" şeklinde olduğu hâlde, maddenin kenar başlığı, yürürlükteki metinden esinlenerek ..anlaştırılmak suretiyle "İlân yoluyla çağn" şeklinde düzenlenmiştir. Kaynak Kanunda ilânm bir kez yapılması ve birinci ilândan itibaren bir aylık sürenin geçmesi kabul edilmiştir. Yürürlükteki metin de buna paraleldir.

Ancak ülke gerçekleri göz .önünde tutulmak suretiyle ilânm iki kez yapılması ve bir aylık sürenin de ikinci ilândan itibaren başlaması kabul edilmiş, yürürlükteki madde bu yönde değiştirilmiştir.

Madde, yürürlükteki maddenin birinci fıkrası kaynak Kanuna uygun olarak iki fikra hâline getirilmek suretiyle üç fıkra hâlinde kaleme alınmıştır.

Yürürlükteki Kanunun 562 nci maddesini karşılamaktadır.

Madde İsviçre Medenî Kanununun 583 üncü maddesinde olduğu gibi iki fıkra hâline getirilmiştir. Yürürlükteki maddede yer alan "müteveffanın evrakı" deyimi yerine "rniraşbırakanın belgeleri" deyimi tercih edilmiştir. Madde anlaştırılmak suretiyle daha anlaşılır hâle getirilmiştir. Hüküm değişikliği yoktur.

Yürürlükteki Kanunun 563 üncü maddesini karşılamaktadır.

Madde İsviçre Medenî Kanununun 584 üncü maddesine uygun olarak iki fıkra hâline getirilmiştir. Hüküm değişikliği yoktur. Anlaştırılmak suretiyle kaleme alınmıştır.

Yürürlükteki Kanunun 564 üncü maddesini karşılamaktadır.

Hüküm değişikliği yoktur. İsviçre Medenî Kanununun 585 inci maddesindeki aslına uygun olarak iki fıkra hâline getirilmiştir.

Yürürlükteki Kanunun 565 inci maddesini karşılamaktadır.

Madde İsviçre Medenî Kanununun 586 ncı maddesinin aslına uygun olarak üç fikra hâline getirilmiştir. Hüküm değişikliği yoktur. Anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır.

Yürürlükteki Kanunun 566 ncı maddesini karşılamaktadır.

İsviçre Medenî Kanununun 587 nci maddesinin kenar başlığı "Beyana çağn süresi" şeklinde, yürürlükteki metinde ise "Müddet" şeklindedir. Her iki merinden farklı olarak kenar başlık "Beyana çağn" şeklinde değiştirilmiştir. Hüküm değişikliği yoktur. İsviçre'deki aslma uygun olarak madde iki fikra hâline getirilmiştir.

Yürürlükteki Kanunun 567 nci maddesini karşılamaktadır.

Resmî defter tutulmasını isteyen mirasçı, defter tutma işleminin tamamlanmasından sonra, dört seçenekten birini seçebilecektir. Bunlar, kayıtsız şartsız kabul, ret, tutulan deftere göre kabul ve resmî tasfiyeyi istemedir. Mirasçı bunlardan hangisini seçtiğim bildirmemişse, mirası tutulan deftere göre kabul ettiği varsayılır.

Maddedeki düzenlemede, mirasçının hangi yolu seçtiğini açıklaması söz konusu olduğundan, maddenin kenar başlığı İsviçre medenî Kanununun 588 inci maddesinde olduğu gibi kısaca "Beyan" şeklinde değiştirilmiştir. Madde İsviçre'deki aslma uygun olarak iki fikra hâline getirilmiştir. Hüküm değişikliği yoktur.

Medde 628- Yürürlükteki Kanunun 568 inci maddesini karşılamaktadır.

Madde İsviçre Medenî Kanununun 589 uncu maddesindeki aslı göz önünde tutulmak suretiyle üç fıkra hâline getirilmiş ve anlaşünlmak suretiyle yeniden kileme alınmıştır. Hüküm değişikliği yoktur.

Yürürlükteki Kanunun 569 uncu maddesini karşılamaktadır.

Madde İsviçre Medenî Kanununun 590 inci maddesindeki aslına uygun olarak üç fıkra hâlinde düzenlenmiş, kenar başlığı ile birlikte anlaşünlmak suretiyle daha anlaşılır hâle getirilmiştir.

Maddenin ikinci fıkrasında, yürürlükteki merinden farklı olarak, mirasçıların deftere yazılmayan borçlardan sorumluluklarında "mirastan kendisine düşen miktar ile sorumlu" olmaları esası yerine "zenginleşmeleri ölçüsünde sorumlu" olmaları esası kabul edilmiştir. Bu yolla, mirasçının iymiyetli olup olmaması, sebepsiz zenginleşme.

hükümlerine göre göz önünde tutularak karara bağlanacaktır. Çünkü yürürlükteki mirasçıları, iymiyetli olup olmamalanna bakmaksızın sorumlulukları bakımından eş değerde tutmaktadır.

Yürürlükteki metinde yer alan "rehin veya teminat" ifadesi yerine, bu tür' teminatlar dışında kalan tcminatlan da içerecek şekilde "güvence" sözcüğü kullanılmıştır.

Yürürlükteki Kanunun 570 inci maddesini karşılamaktadır.

Madde anlaşünlmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Hüküm değişikliği yoktur.

Medde 631-Yürürlükteki Kanunun 571 inci maddesini karşılamaktadır.

Medde farklı konulan düzenlemekte olduğundan iki fıkra hâline dönüştürülmüştür. Birinci fıkrada terekenin resmî defterinin sulh mahkemesince düzenleneceği belirtilmek suretiyle maddeye açıklık getirilmiştir. İkinci fıkrada ise Devletin sorumluluğu açıklanmaktadır. Başkaca hüküm değişikliği yoktur.

Anlaşünlmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır.

DÖRDÜNCÜ AYIRflM RESMİ TASFİYE

Yürürlükteki Kanunun 572 nci maddesini karşılamaktadır.

Hüküm değişikliği yoktur. İsviçre Medenî Kanununun 593 üncü maddesine uygun olarak üç fıkra hâline getirilmiştir. Anlaşünlmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır.

Maddede, mirası reddetme ya da resmî deftere göre kabul etme hakkına sahip bulunan mirasçıya, bunların yerine terekenin resmî tasfiyesini isteyebilme olanağı tanınmıştır. Ancak birlikte mirasçı olanlardan birinin mirası kabul etmesi durumunda, - 1 9 5- kabul eden mirasçı terekenin borçlarmdan şahsen sorumlu olacağından, arak terekenin resmen tasfiyesinin anlamı kalmamaktadır. Böyle olunca da diğer mirasçıların resmî tasfiyeyi istemeleri göz önünde tutulmayacaktır.

Yürürlükteki Kanunun 573 üncü maddesini karşılamaktadır.

Yürürlükteki maddenin kenar başlığı "Alacaklılann talebi üzerine" şeklinde iken, içeriğiyle uyumu sağlamak ve bu alacaklılann kimin alacaklıları olduğunu kenar başlıkta ortaya koymanm daha uygun olacağı düşüncesiyle "Mirasbırakanın alacaklılarının istemi ile" şeklinde kaleme alınmıştır.

Hüküm değişikliği yoktur. Anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır.

Alacaklarını istedikleri hâlde alamayan ve inandıncı nedenlerle alamayacaklarından kuşku duyan alacaklılara, resmî tasfiyeyi isteme hakkı tanınmış, böylece terekenin aktifinden borçların çıkanlması yoluyla gerçekleştirilecek resmî tasfiye ile alacaklarına kavuşma olasılığı yaratılmak istenmiştir.

Yürürlükteki kanunun 574 üncü maddesini karşılamaktadır.

Konular bakımından madde dört fıkra hâlinde düzenlenmiş ve üçüncü fıkrada terekenin daha önce resmî defteri düzenlenmişse, resmî tasfiyenin bu deftere göre yapılacağım belirten yeni bir hükme yer verilmiştir.

Yürürlükteki maddenin ikinci fıkrasının ikinci cümlesi dördüncü fıkra hâline getirilmiştir. Bu fıkrada yürürlükteki metinde yer almayan şikayet süresine yer verilmiş, bu süre yedi gün olarak kabul edilmiştir. Böylece İcra ve İflâs Kanununun 16 ncı maddesinde öngörülen benzer şikâyet süresi ile paralellik sağlanmıştır.

Yürürlükteki Kanunun 575 inci maddesini karşılamaktadır.

1984 tarihli Öntasanda maddeyle ilgili yapılan değişildik önerisi yönünde madde dört fıkra hâline getirilmiştir. Bilinci fıkrada alacakların takibi ve borçların ödenmesi kavramlarının alacakların teshirini de kapsadığı düşünülerek ayrıca tesbitten söz edilmemiştir. Maddeye yeni eklenen ikinci fıkra hükmü ile, tasfiye memurunun mirasçılara bilgi verme yükümü açıklığa kavuşturulmuştur.

Yürürlükteki Kanunun 576 ncı maddesini karşılamaktadır. Hüküm değişikliği yoktur. Sadece maddede tasfiyeyi yapmakla görevli mahkemenin "sulh hukuk1' mahkemesi olduğu açıklanmıştır.

BEŞİNCİ AYIRIM MİRAS SEBEBİYLE İSTİHKAK DAVASI

Yürürlükteki Kanunun 577 nci maddesini karşılamaktadır.

Yürürlükteki metnin ikinci ve üçüncü cümleleri üçüncü fıkra hâline dönüştürülmüş ve ayrıca metne yeni ikinci fıkra eklenmiştir.

Yürürlükteki maddenin birinci fıkrasındaki "racih bir hakka malik olduğuna zahip olan kimse" ifadesi yerine "mirasçılıktaki üstün hakkını" ifadesi kullanılmıştır.

Bunun yerine maddeye eklenen yeni ikinci fıkra ile davacının üstün hak sahibi olduğunu iddia etmesi hâllerini de içine alacak şekilde hâkimin, mirasçılık sıfatıyla ilgili uyuşmazlıkları da çözmesi esası kabul edilmiştir.

Maddenin ikinci fıkrasıyla getirilen yeni hükme benzer hüküm 3402 sayılı Kadastro Kanununun 25 inci maddesinde de yer almaktadır. Bu yeni hüküm ile usul ekonomisi sağlanmak istenmiştir. Hâkimin miras sebebiyle istihkak davası vesilesiyle mirasçılık sıfatı tartışmalı ise, öncelikle bunu da çözmesi düşünülmüştür.

Yürürlükteki Kanunun 578 inci maddesini karşılamaktadır.

Madde İsviçre Medeni Kanununun 599 uncu maddesine uygun olarak iki fıkra hâline getirilmiştir. Hüküm değişikliği yoktur. Anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Bu maddeyi karşılayan 1984 tarihlî Öntasarının 562 nci maddesinde terekenin ya da tereke malmm zilyetlik hükümlerine göre 'teslim edileceğinden söz edilmektedir. Buradaki "teslim edilir" sözcüğü isabetli bulunmamış, bunun yerine "verilir" sözcüğü kullanılmıştır, Zira tereke ya da terekeye dahil mal sadece teslim edilerek değil, başka yolla da verilebilir. Paranın havale edilmesi, hesaplar arası mahsup ve takas, hesaba virman geçilmesi vb.

Maddenin ikinci fıkrası, yürürlükteki maddenin ikinci cümlesinin anlaştırılmak suretiyle tekrarından ibarettir.

Yürürlükteki Kanunun 579 uncu maddesini karşılamaktadır.

Madde İsviçre Medenî Kanununun 600 üncü maddesindeki aslına uygun olarak iki fıkra hâline getirilmiştir.

Yürürlükteki maddenin birinci fıkrasındaki "kendi hakkının racih olduğuna" ifadesi "kendisinin mirasçı olduğunu" şeklinde değiştirilmiştir. Ayrıca aynı fıkrada "zilyet bulunduğuna" ifadesi, "elinde bulundurduğunu" şeklinde değiştirilmiştir. Zira zilyet olma kavramı "elinde bulundurma" kavramından daha dar bir kavramdır. Kişi zilyet olmaksızın da tereke malını elinde bulundurabilir.

Kaynak Kanunun 600 üncü maddesinde miras sebebiyle istihkak davasının zamanaşımı süresi iyiniyetli olmayan zilyetlere karşı otuz yıldır. Bu süre yürürlükteki Kanuna bu şekilde alınmıştır, Ancak bu süre İsviçre'de olağanüstü zamanaşımı ile taşınmaz mülkiyetini kazanma süresi ile paraleldir. Bizde ise olağanüstü zamanaşımı ile taşınmaz mülkiyetin kazanılmasında İsviçre'den farklı olarak otuz yıl değil, yirmi yıllık süre kabul edilmiştir. Bizde de, olağanüstü zamanaşımı yoluyla kazanmaya ilişkin yirmi yıllık süre ile miras sebebiyle istihkak davası arasında paralellik sağlanmak üzere bu süre yirmi yıl olarak kabul edilmiştir.

Yürürlükteki Kanunun 580 inci maddesinde muayyen mal vasiyeti alacaklısına tanınmış olan zamanaşımı süresiyle ilgili hüküm 602 nci maddeye alınmıştır. Çünkü 602 nci maddenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, 580 inci madde vasiyet alacaklılarıyla ilgilidir. Bu nedenle, bu alacaklıların zamanaşımı ile ilgili sorunun da kaynak Kanunun 601 inci maddesinden farklı olarak orada.çözümlenmesinin daha isabetli olacağı düşünülmüştür.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM MİRASIN PAYLAŞILMASI BİRİNCİ AYIRIM PAYLAŞIMDAN ÖNCE MİRAS ORTAKLIĞI

Yürürlükteki Kanunun 581 inci maddesini karşılamaktadır.

İlk üç fıkra, kaynak İsviçre Medenî Kanununun 602 nci maddesi dikkate alınarak düzenlenmiştir. Maddeye yeni konulan dördüncü fikra ile, uygulamada karşılaşılan bazı güçlükleri gidermeye yönelik bir hüküm getirilmek istenmiştir. Buna göre, mirasta terekenin tâbi olduğu elbirliği mülkiyetine yöneltilen en güçlü eleştiri, birlikte hareket etme zorunda olmalan nedeniyle mirasçıların bireysel olarak terekedeki hakların korunması amacıyla hareket edememesıdir. Maddeye eklenen yeni dördüncü fıkra, bu eksikliği giderme amacına yöneliktir. Bu hüküm, mirasçılarm her birinin hakkmı korumak için tek basma dava açmasına imkân sağlamakta ve sağlanan korumadan mirasçılarm hepsinin yararlanmasmı öngörmektedir. Davacı mirasçı davayı kaybederse, bundan diğer mirasçılar etkilenmeyecektir.

Maddeye eklenen beşinci fıkradaki, bir mirasçmm ödemeden aciz hâlinde olması durumunda, diğer mirasçıların, hâkimden haklarının korunması için gerekli önlemlerin gecikmeksizin alınmasını isteyebileceği hükmü ise yürürlükteki Kanunun 583 üncü maddesinin ikinci fıkrasını karşılamaktadır. Konu taksim davasından çok miras ortaklığında mirasçının korunmasını ilgilendirdiği için söz konusu hüküm bu maddeye alınmıştır.

Maddenin birinci fıkrası yürürlükteki 582 nci maddenin anlaştırılmak suretiyle tekrarından ibarettir.

ikinci fıkra ise, İsviçre'de 6 Ekim 1972 tarihinde 633 üncü ve 603 üncü maddelerde yapılan değişiklik göz önünde tutulmak suretiyle kaleme alınmıştır. İsviçre Medenî Kanununun 633 üncü maddesi 6 Ekim 1972 tarihinde yürürlükten kaldınlmış, bu madde hükmü 603 üncü maddeye alınmıştır. İsviçre Medenî Kanununun 633 üncü maddesinin karşılığı olan yürürlükteki Kanunun 610 uncu maddesi, bu nedenle maddenin ikinci fıkrası olarak kaleme alınmıştır.

Bu fıkra sayesinde, yürürlükteki Kanunun 610 uncu maddesinde yer alan bu tür borçlar da mirasçılarm müteselsil sorumluluklarına dahil edilmiştir. Böylelikle, maddede belirtilen çocuklar ile torunlara verilecek uygun tazminat, terekenin paylaşılmasından önce hak sahiplerine ödenecek, bundan sonra, geri kalan tereke değerleri mirasçılar, arasında paylaşılacaktır. Ancak bunun için terekenin borç ödemeden acze düşmemesi gerekir. Aksi takdirde belirtilen çocuk ve torunlara böyle bir tazminat ödenmesi yoluna gidilemeyecektir.

Yürürlükteki Kanunun 583 üncü maddesini karşılamaktadır.

Madde İsviçre Medenî Kanununun 604 üncü maddesindeki aslına uygun olarak üç fıkra hâline getirilmiştir.

Birinci fıkrada, sözleşme veya kanun gereğince "ortaklığı sürdürmekle yükümlü" olmadıkça mirasçılardan her birinin her zaman mirasın paylaşılmasını isteme hakkı düzenlenmiştir.

İkinci fıkrada mirasçılardan her birine, tereke mallarının tamamının ya da bir kısmının paylaşılmasını isteme yetkisi tanınmıştır. Böylece paylaşmanın kısmen dahi yapılabilmesine olanak sağlanmış olmaktadır. Bu tür bir istem karşısmda, öncelikle aynen paylaşmanın, buna olanak bulunmaması (örneğin terekedeki bir taşınmazın belli yüzölçümunden küçük olması nedeniyle parçalara aynlamaması) durumunda ise, paylaşmanın satış yoluyla gerçekleştirileceği hükmü tekrarlanmıştır. Uygulamada, terekede yer alan değerler (taşınmazlar) tek tek ele alınmakta ve mirasçılar arasında bu değerin, taşınmazın aynen paylaşılması mümkün olup olmadığı araştırılmaktadır.

Böylelikle bu parçaların tek basma paylaşılması mümkün görülmemektedir. Özellikle taşınmazla ilgili olarak getirilen emredici hükümler (arazilerde beş dönümden küçük bölünmelere imkân tanınmaması; arsalarda imar kurallarmdaki özel hükümler sebebiyle) aynen paylaşılması mümkün kılmamaktadır. Bu da taşınmazdaki ortaklığın satış yoluyla giderilmesi • sonucunu doğurmaktadır. Böylelikle taşınmazlar el değiştirmekte ve tarımsal amaçlı taşınmazlar üçüncü kişilerin eline geçmekte, mirasçılar mirasbırakanın terekesinden uzaklaştırılmakta ve aile malvarlığı el değiştirmektedir. Bu nedenle, hâkime, istem hâlinde terekenin tamamının aynen parçalara bölerek paylaştuılmasma karar verebilme imkânı getirilmiştir. Hâkim, paylaşma istemiyle karşılaştığında terekede yer alan parçalan dikkate alarak, bu parçalan, özellikle taşınmazları, mirasçılar arasında aynen bölerek paylaştıracaktır.

Eğer bölünen parçaların değerleri birbirine denk değilse, eksik değerdeki parçaya para ekleyerek denkleştirme sağlayacaktır.

Bir bütün olarak değerlendirilmesi sonucunda, terekede yer alan parçaların mirasçılar arasında yukarıdaki esaslar dairesinde aynen paylaşılması mümkün görülmüyorsa, terekenin satımına gidilebilecektir.

Üçüncü fıkrada, derhâl yapılacak olan bir paylaşmanın, paylaşım konusu malın veya terekenin değerini önemli ölçüde azaltacak olması hâlinde, mirasçılardan birinin istemi üzerine, bu malm veya terekenin paylaşılmasının ertelenmesine karar verilebileceği düzenlenmiştir.

Yürürlükteki Kanunun 584 üncü maddesini karşılamaktadır.

Kenar başlığı, madde içeriğini kapsayacak biçimde "Cenin nedeniyle erteleme" olarak değiştirilmiştir.

Maddenin İsviçre Medenî Kanununun 605 inci maddesindeki aslında "ana rahmine düşmüş çocmV'tan söz edilmemiştir. Yürürlükteki metinde de "mirasçılar arasında cenin varsa" ifadesi kullanılmıştır. Bu ifadeler isabetlidir. Zira tıp alanında, çocuğun ana rahminde.olması zorunluluğunu ortadan kaldıran, henüz ana rahminde olmayıp da ana ralımine yerleştirilecek biçimde embriyo durumunda belirli yerlerde ve belirli yöntemlerle saklandığı gibi gelişmeler olmuştur.

Madde kaynak Kanuna uygun olarak iki fıkra hâline getirilmiştir. İkinci fıkrada "nafakaya muhtaç ise" sözleri yerine amaca daha uygun olarak "muhtaç ise" deyimi — 1 9 9- Maddc 644- Yürürlükteki Kanunun 584 a maddesini karşılamaktadır.

Elbirliği mülkiyetinde malikler kural olarak hep birlikte hareket etmek zorunda olduklarından, bir çok konuda maliklerden birinin karşı koyması durumunda sorunlar çözümsüz kalabilir. Bu da ilişkileri işlemez duruma sokar. Bu sakıncaları dikkate alan kanun koyucu 3678 sayılı Kanunla 584/a maddesini kabul ederek, bu gibi durumlara çözüm bulmak üzere, paylaşım davası açılmaksızm, yani paylaşıma gidilmeksizin de elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi yoluyla maliklerden her birine elde edeceği pay üzerinde tasarruflarda bulunabilme olanağını getirmiştir. 3678 sayılı Kanunla getirilmiş bulunan yürürlükteki hüküm aynen korunmuştur. Sadece maddedeki "iştirak hâlinde mülkiyet'' ya da "iştirak hali" yerine, "elbirliği mülkiyeti" terimi kullanılmıştır.

Yürürlükteki Kanunun 585 inci maddesini karşılamaktadır.

Mirasbırakamn ölümünde onunla birlikte yaşayan ve onun tarafından bakılan kimselerin geçim masraflarının terekeden sağlanma süresi, yürürlükteki maddede bir ay iken, Ülkenin koşullan dikkate alınarak üç aya çıkarılmıştır.

İKİNCİ AYIRIM . PAYLAŞMANIN NASIL YAPILACAĞI

Yürürlükteki Kanunun 586 ncı maddesini karşılamaktadır. Madde İsviçre Medenî Kanununun 607 nci maddesindeki aslına uygun olarak üç fıkra hûline getirilmiştir.

Hüküm değişikliği yoktur.

Birinci fıkra hükmüne göre, genelde mirasçılar arasında geçerli olan eşitlik ilkesi uyarınca, yasal ve atanmış mirasçılar, mirasın paylaşılmasında aynı kurallara bağlı olacaldardır. Mirasçılardan bir kısmı, arolarmda farklı paylaşma kurallanmn geçerli olacağını kararlaştınp, diğer mirasçıları bunun dışında bırakamazlar. Aynı şekilde, mirasbırakamn ölüme bağlı tasarrufla ya da mirasçıların kendi aralarında paylaşma kuralları kararlaştırmadığı durumlarda, 649 uncu ve devamı maddelerinde yer alan paylaşma kuralları bütün mirasçılar için aynı biçimde geçerli olacaktır.

İkinci fıkrada aksine düzenleme olmaması koşuluna bağlı olarak mirasçılar paylaşmanın nasıl yapılacağı konusunda serbest bırakılmıştır. Bu aksine düzenleme, mirasbırakan tarafından yapılmış bir ölüme bağlı tasarruf olabileceği gibi, yürürlükteki kanunlardım kaynaklanan engeller de olabilir.

Üçüncü fıkrada mirasçıların paylaşma sırasında eksiksiz olarak bilgi vermeleri yükümlülüğü getirilmiştir. Eksiksiz bilgi verme hem gerçeğe uygun olmayı hem de verilen bilginin eksik olmamasını ifade eder.

Yürürlükteki Kanunun 587 inci maddesini karalamaktadır.

Yürürlükteki maddenin "Müteveffanın şartlan" şeklindeki kenar başlığı İsviçre Medeni Kanununun 608 inci maddesindeki aslına uygun olarak "Mirasbırakanm tasarrufu1* şeklinde değiştirilmiştir.

Hüküm değişikliği yoktur. Arüaştrnlmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır.

Mirasbırakan, paylaşmanın yöntemi, payların belirlenmesi, hangi tereke malının kime verileceği vb. konularda ölüme bağlı tasarruf yoluyla paylaşma kurallan koyabilir. Bu kurallar mirasçılar yönünden bağlayıcıdır. Ancak mirasbırakan öyle olmasmı kasdetmediği hâlde, koyduğu paylaşma kurallan mirasçılar arasmda eşitsizlik doğuruyorsa, o takdirde eşitsizliği giderici denkleştirmeye başvurulacaktır.

Mirasbırakan, belirli bir tereke malının belirli bir kişiye verilmesini öngörmüşse/ bu vasiyet değil, paylaştırma kuralı sayılacaktır. Bu durumda, mirasçıya verilen bu malm değerine göre, gerektiğinde paylaşmanın gerçekleştirilebilmesi için denkleştirmeye de gidilecektir.

Yürürlükteki Kanunun 588 inci maddesini karşılamaktadır.

Maddenin kenar başlığı içeriğine uygun olarak değiştirilmiştir.

Yürürlükteki metinde hâkimin, mirasçı yerine kaim olarak taksime iştirak edeceği belirtilmiştir. Ancak hâkim, mirasçılar uyuşmadığı zaman paylaştırmayı gerçekleştirmekle de görevlidir. Aynı hâkimin hem paylaştırmayı gerçekleştirmesi hem de mirasçılardan biri yerine onun (dolayısıyla alacaklının) yararlanm korumak için paylaştırmaya katılması uygun bir çözüm değildir. Bu sebeple maddede sulh hâkiminden, maddedeki koşullar gerçekleştiğinde, paylaşmaya katılmak üzere bir kayyım atanmasımn istenebileceği kabul edilmiştir.

Yürürlükteki Kanunun 589 uncu maddesini karşılamaktadır.

Maddede, paylaşma ile ilgili hak ve yükümde, mirasçılar arasmda her bakımdan eşitliğin egemen olduğu düzenlenmiştir. Hüküm değişikliği yoktur.

Yürürlükteki Kanunun 590 mcı maddesini karşılamaktadır.

Madde İsviçre Medenî Kanununun 611 inci maddesindeki aslına uygun olarak üç fikra hâline getirilmiştir. Hüküm değişikliği yoktur. Anlaştırılmak suretiyle yemden kaleme alınmıştır.

Yürürlükteki maddenin birinci fıkrasında yer alan "Hisseler mirasçılardan sağ olanlar ile istihlâf edilenlerin adedince teşkil olunur" ifadesi yerine "Mirasçılar, tereke mallarından mirasçı veya ortak kök sayısınca pay oluştururlar" ifadesine yer verilerek, hüküm açıkça anlaşılır hâle getirilmiştir.

Yürürlükteki Kanunun 591 inci maddesini karşılamaktadır.

Yürürlükteki metinde bulunmayan fakat kaynak İsviçre Medenî Kanununun 612 nci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan hükme uygun olarak maddenin üçüncü fıkrasında da satışın mirasçılardan birinin istemi üzerine artırma yoluyla yapılacağı Öngörülmüştür. Böylece mirasçılardan hiç birinin artırma yoluyla satış isteminde - 2 0 1- bulunrnaması hâlinde satışın artırma yoluna gidilmeksizin de gerçekleştirilebileceği açıklanmış olmaktadır.

Yürürlükteki Kanunda maddeyi karşılayan bir hüküm yoktur.

Madde İsviçre Medenî Kanununa 1984 yılmda eklenen 612a maddesinden esinlenerek kaleme alınmıştır. Bu maddeyle sağ kalan eşin korunması amacı güdülmektedir. Kaldı ki mal rejimiyle ilgili 240 inci maddede benzer bir hüküm mevcuttur. Burada, sağ kalan eşe konut ve ev eşyasıyla ilgili olarak tanınmış olan mülkiyet ya da haklı sebeplerin varlığı hâlinde istem üzerine intifa ya da oturma hakkı tanınmasının olanağı getirilmektedir.

Yürürlükteki Kanunun 592 inci maddesini karşılamaktadır.

Maddenin aslı olan İsviçre Medenî Kanununun 613 üncü maddesinde bu madde üç fıkra hâlinde düzenlenmiştir. İkinci ve üçüncü fıkra arasındaki yalan ilgi nedeniyle bu ila fıkra birleştirilmek suretiyle madde iki fıkraya dönüştürülmüş ve İsviçre Medenî Kanununda olmayan kısa bir üçüncü fîkra eklenmiştir.

Hüküm değişikliği yoktur. Maddenin kenar başlığı içeriğiyle uyumlu hâle getirilip anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır.

Maddeye yeni eklenen üçüncü fıkrada "Özel kanun hükümleri saklıdır." denilmek suretiyle, kanunlarda öngörülen Özel hükümler nedeniyle bu tür eşyanın paylaşımında bu hüküm yerine, ilgili özel yasa hükümlerinin uygulanacağı vurgulanmak istenmiştir.

Yürürlükteki Kanunun 593 inci maddesini karşılamaktadır.

Hüküm değişikliği yoktur. Anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır.

Maddede, mirasçının mirasbırakana olan borcunu fiilen ödemesi yerine, bu borcun mirasçının alacağı paydan düşüleceği öngörülmek suretiyle, yapılacak işler ve giderler azaltılarak ekonomi sağlanmak istenmiştir.

Yürürlükteki Kanunun 594 inci maddesini karşılamaktadır.

Hüküm değişikliği yoktur. Anlaşünlmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır.

Bu maddede, rehinli bir taşınmazın devredilmesi durumunda, taşınmazın yeni malike rehinle yüklü geçeceği kuralının, mülkiyetin miras yoluyla (mirasçılara) geçmesi hâlinde de söz konusu olacağı hükme bağlanmıştır.

Yürürlükteki kanunda bu maddeyi karşılayan bir hüküm yoktur.

Bu madde mirasın paylaşılması sırasında, taşınmazların bölünmelerine kısıtlama getiren özel kanun hükümlerinin dikkate alınacağını vurgulamak için konulmuştur.

Yürürlükteki Kanunun 595 inci maddesini karşılamaktadır.

Maddeye taşınmazların değeri ile ilgili olarak yeni bir fıkra eklenmiştir.

Terekedeki tarımsal taşınmaz malların, mirasçılara satış değeri ile değil, gelir değeri ile özgülenmesi, mirasçılar aşın değer dalgalanmalan karşısında korumaya daha - 2 0 2- elverişli ve hakkaniyete de daha uygun olacağından, tarımsal taşınmazlann gelir değeri, diğer taşınmazların da sürüm değeri ile özgüleneceği düzenlenmiştir.

Yürürlükteki Kanunun 596 ncı maddesini karşılamaktadır.

Yürürlükteki metinde taşınmazın değerinin resmî bilirkişiler tarafından tespit edileceği belirtilmekle beraber, bilirkişileri kimin seçeceği açıklanmamıştır. Maddede değer tespitinin sulh hâkimi tarafından yapılacağı açık bir şekilde ifade edilmiştir. Sulh hâkimi, bir uzmanlık işi olan değer tespitinde bilirkişilerden yararlanma yoluna gidecektir.

Yürürlükteki Kanunun 597 nci maddesini karşılamaktadır.

Maddenin kenar başlığı maddenin içeriğiyle uyumlu hâle getirilmiştir. Madde İsviçre Medenî Kanununun yürürlükten kalkan 620 nci maddesindeki aslmda olduğu gibi üç fıkra olarak düzenlenmiştir.

Birinci fıkrada İsviçre Medenî Kanununda olduğu gibi, işletmenin özgülenmesiniiı gelir değeri üzerinden yapılacağı düzenlenerek, yürürlükteki metinde hangi değer üzerinden özgüleme yapılacağımn belirtilmemiş olmasmdan doğan boşluk doldurulmaya çalışılmaktadır. Ayrıca bu düzenleme, "gelir değeri üzerinden bölünmeksizin özgülenir." biçiminde emredici olarak yazılmış, hâkime hangi değer üzerinden özgüleneceği konusunda bir takdir hakkı bırakılmamış, dolayısıyla tarımsal işletmenin varlığı ve mirasçılarının çıkan da korunmaya çalışılmıştır.

İkinci fıkrada, bir işletme, değerinde bir azalma olmaksızın yeteri kadar gelir sağlayan birden çok tarım işletmesine bölünebilecek nitelikte ise, sulh hâkiminin bunları isteyen ve işletmeye ehil bulunan mirasçılara ayn ayrı özgülenebileceği belirtilmiştir.

Üçüncü fıkrada, işletmenin yeterli gelir sağlayıp sağlamayacağım tayinde dikkate alınacak hususların ilgili Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği öngörülmüştür.

Mndde 660-Yürürlükteki Kanunun 597 nci maddesinin ikinci cümlesini karşılamaktadır. Bu hüküm, İsviçre Medenî Kanununun yürürlükten kaldırılan 620 bis maddesini tekrarlamaktadır ve İsviçre Medenî Kamınundaki gibi ayn bir madde hâline getirilmiştir.

Yürürlükteki Kanunun 598 inci maddesini kısmen karşılamaktadır.

Madde İsviçre Medenî Kanununun 6 Elam 1972 tarihli Kanunla değişik eski 621 inci maddesine uygun olarak ve Üç fıkra hâlinde yeniden düzenlenmiştir.

Birinci fıkrada, özgülemede, mahallî âdetlerin ve âdet yoksa mirasçıların hâl ve şanının göz önünde bulundurulmasını arayan yürürlülcteki metinden farklı olarak kişisel yetenek ve durumların esas alınacağı belirtilmiştir. İşletmenin satılması ayrıca 668 inci maddede düzenlendiğinden satım ve taksim hususlarına bu fıkrada yer verilmemiştir.

İkinci fıkra, kaynak Kanunun anılan hükmünün ikinci fıkrası dikkate alınarak yeniden düzenlenmiştir.

- 2 0 3- Üçüncü fıkrada da kaynak Kanunun üçüncü fıkrası hükmü göz önüne alınmış ve yürürlükteki metinden farklı olarak işletmeye ehil olmanın belirlenmesinde özgüleme isteyen mirasçının eşinin yeteneklerinin de göz önünde tutulacağı belirtilmiş, yürürlükteki metinde yer alan, mirasbırakanın oğullarından hiç birisi işletmeyi üzerine almayı istemezse, o takdirde işletmeye ehil kız çocuklara özgûlenebileceği yolundaki ifade maddeden çıkanlmış ve böylece kadın ve erkek mirasçılar arasında özgüleme bakımından eşitlik sağlanmıştır.

Madde, İsviçre Medenî Kanununun yürürlükten kalkan 621 bis maddesini tekrar etmektedir. İsviçre'de kabul edilen ve tarımsal işletmelerin varlık ve bütünlüğünü korumaya yönelik olan bu yeni hükmün tarım sektörünün önem taşıdığı Ülkemiz açısmdan yararlı olacağı düşünülmüştür.

Maddenin birinci fıkrasıyla, işletmenin özgülenmesini isteyen ve bu işletmeyi yürütmeye ehil olan mirasçının bu yöndeki istem hakkınm mirasbırakan tarafından ölüme bağlı bir tasarrufla ortadan kaldırılamayacağı kabul edilerek, mirasbırakanın arzusundan önce, tarımsal işletmenin varlığım sürdürebilmesi yoluyla yurt ekonomisinin korunması amaçlanmıştır.

İkinci fıkrada, mirasbırakanın özgüleme isteyen mirasçıyı ölüme bağlı bir tasarrufla mirasçılıktan çıkarma (mirastan ıskat) ve bu mirasçının bir mirastan feragat sözleşmesiyle bu istem hakkınm ortadan kalkmasına yol açan hukukî işlem yapma hâlleri istisna tutulmuştur. Bu gibi hâllerde, özgüleme isteminin bu yollarla ortadan kaldırılabileceği kabul edilmiştir.

Üçüncü fıkrada aynı anda birden çok mirasçının özgüleme koşullarına sahip bulunması hâlinde, kendisine özgüleme yapılacak mirasçının bir ölüme bağlı tasarrufla belirlenebileceği kabul edilmiştir.

Madde, kaynak İsviçre Medenî Kanununa 12 Aralık 1940 tarihli Kanunla eklenen eski (621 ter) maddesi hükmünden alınmıştır. Bununla, mirasçılar arasında ergin olmayan ayırt etme gücüne sahip altsoy hısımların bulunması hâlinde bu kişilerin ergin olmalarına kadar paylaşmanın ertelenmesi kabul edilmiştir. Madde bu ertelemeyi mutlak bir erteleme olarak öngörmemiştir. Maddede kullanılan "ertelenebilir" sözcüğü, hâkimin takdir hakkına yer veren bir ifadedir.

Madde İsviçre MedenîJK.anununun eski 622 nci maddesindeki aslı göz önünde tutulmak suretiyle yeniden kaleme alınmış ve anlaştırılmak suretiyle anlaşılır hâle getirilmiştir. Hüküm değişikliği olarak, maddede erteleme için bir süre sının olmadığı hâlde, Tasanyla bu ertelemenin uygun bir süre ile sınırlı olduğu kabul edilmiştir.

Madde İsviçre Medenî Kanununun yürürlükten kalkan 623 üncü maddesindeki aslından alınmıştır. Anlaşünlmak suretiyle yeniden kaleme alınmış olup, hüküm değişikliği yoktur.

- 2 0 4-

Madde İsviçre Medenî Kanununun yürürlükten kalkan 624 Üncü maddesindeki aslına uygun olarak yeniden kaleme alınmış ve orada olduğu gibi üç fikra hâlinde düzenlenmiştir.

Maddenin ikinci fıkrasında taksit süresi İsviçre aslmda on yıl iken, bu süre beş yıla indirilmiştir.

Miras paylarının, teminatı aşan miktarının mirasçı irat senedi ile Ödenmesini öngören ikinci ve üçüncü fıkralar, İsviçre Medenî Kanununun 624 üncü maddesi Örnek alınarak hazırlanmış ve maddeye eklenmiştir. Bu eklemenin biri hukuksal' diğeri ise ekonomik olmak üzere iki sebebi vardır: 1) Hukuksal sebep; Medenî Kanunumuzun Eşya Hukuku kitabında irat senedine ilişkin kuralların bulunması dolayısıyla, bu madde ile o kurallar arasmda bağlantı sağlamaktadır. 2) Ekonomik sebep; daha önemlidir. Şöyle ki: Ülkemizde tarım alanındaki gelişme dolayısıyla tarımsal işletmelerin çok küçük parçalara ayrılmadan varlığını devam ettirmesine olanak vermek gerekir. Bunun için, kendisine böyle bir işletme özgülenmiş olan mirasçıya öteki mirasçılara olan borcunu ödeyebilmesi için, mirasçı irat senedi yolundan yararlanabilmesine olanak tanımak gerekir. Maddeye eklenen yeni ikinci ve üçüncü fıkralar ile bu olanak tanınmıştır.

Maddenin kenar başlığı İsviçre Medenî Kanununun yürürlükten kalkan 625 inci maddesinin kenar başlığındaki "Nebengewerbe" karşılığı olarak "Yan sınaî işletme" şeklinde değiştirilmiştir.

Maddenin birinci fıkrasında değişiklik yoktur.

İkinci fıkrada ziraî işletmenin gelir değeriyle, sınaî işletmenin ise sürüm değeriyle özgüleneceği ilkesi kabul edilerek, yine tarımsal işletmenin varlığının korunması amaçlanmıştır.

Maddenin üçüncü fıkrası İsviçre Medenî Kanununun 625 inci maddesinin 6 Ekim 1972 tarihli Kanunla değiştirilmiş yeni şeklinden esinlenilerek kaleme alınmıştır.

Yürürlükteki Kanunda bu maddeyi karşılayan bir hüküm yoktur.

Madde İsviçre Medenî Kanununa 12 Aralık 1940 tarihinde eklenen eski 625 bis maddesinden alınmıştır. Burada işletmenin bir bütün olarak Özgülenmesini mirasçılardan hiç biri istemez ya da böyle bir istekte bulunmasma rağmen bu istek reddedilirse, mirasçılardan her birinin işletmenin bir bütün hâlinde satılmasını isteyebileceği kabul edilerek, işletmenin varlığının ve bütünlüğünün korunması amaçlanmıştır.

ÜÇÜNCÜ AYIRIM MİRASTA DENKLEŞTİRME Ayırımın başlığı yürürlükteki metinde "Mirasta İade" iken, kurumu daha iyi açıklaması bakımından "Mirasta Denkleştirme" olarak ifade edilmiştir. Zira burada, almam fiilen geri verme anlamında bir iade değil, terekeye geri verilmiş bir kağıt üzerinde değerinin tereke hesabında göz önünde tutulması ve paylaşım sonucu mirasçıya düşecek paydan indirilmesi söz konusudur. Bu ise bir denkleştirmedir.

- 2 0 5- Modde 669-Yürürlükteki -Kanunun 603 üncü maddesini karşılamaktadır.

Kenar başlık madde ile uyumlu hâle getirilmiştir.

Birinci fıkrada hüküm değişikliği yoktur.

İkinci fıkrada denkleştirmeye tâbi olan ve örnek olarak sayılan sağlaması karşılılcsız kazandırmalar araşma, İsviçre Medenî Kanununun 626 ncı maddesinin ikinci fıkrasında yapılan, fakat yürürlükteki metinde bulunmayan "bir malvarlığını devretmek" hususu da eklenmiştir.

Yürürlükteki Kanunun 604 üncü maddesini karşılamaktadır.

Yürürlükteki metnin ikinci cümlesi Ülkemiz koşullarına ve hakkaniyete uymadığından metinden çıkartılmıştır.

Mirasta denkleştirme yükümlülüğünün, mirasçılık sıfatını yitiren kişinin yerini alan mirasçılara geçmesi, bunların miras payının artması esasma dayanmaktadır. Bu nedenle denkleştirme yükümlülüğünün kapsamı, miras paylarının artış oramyla sınırlandırılmıştır. Bu hükümle denkleştirme ile yükümlü kılman mirasçıların, terekeden miras paylan artmadan önceki durumda elde edebilecekleri miktardan daha az miras menfaati elde etme tehlikesi önlenmiştir.

Yürürlükteki Kanunun 605 inci maddesini karşılamaktadır.

Maddede hüküm değişikliği yoktur. Kaynak İsviçre Medenî Kanununun 628 inci maddesi göz önünde tutulmak suretiyle iki fıkra hâlinde düzenlenmiştir.

Madde ile geri verme yükümlüsü mirasçıya bir seçim hakkı tanınmıştır. Mirasçı dilerse aldığının tamamını aynen geri verir ve terekeden payına düşecek olanı alır.

Dilerse mirasbu-akamn sağlığında ondan aldığım ahkoyar, eğer aldığı şeyin değeri miras payından fazla ise, fazlalığı diğer mirasçılara öder, azsa eksikliği terekeden talep edebilir. Ancak diğer mirasçıların tenkise ilişkin haklan saklıdır. Bu seçim hakkı, mirasbırakanm tasarrufu ile engellenebilir. O takdirde geri verme, mirasbırakan tarafından öngörüldüğü şekilde yapılacaktır.

Yürürlükteki Kanunun 606 ncı maddesini karşılamaktadır.

Mirasçının geri vermekle yükümlüğü olduğu değer onun miras payından fazlaysa, mirasçı bu fazlalığın kendisinde kalmasını mirasbırakanm arzu ettiğini kanıtlarsa, geri vermekten kurtulur. Ancak bu durumda da diğer mirasçıların tenkise ilişkin haklan saklıdır.

Maddede hüküm değişikliği yoktur. Yalnız, yürürlükteki maddenin son cümlesi, ilişkisi nedeniyle "Hediyeler ve evlenme giderleri" kenar başlıklı 675 inci maddeye alınmıştır.

Yürürlükteki Kanunun 607 nci maddesini karşılamaktadır.

Maddenin kenar başlığı kaynak İsviçre Medenî Kanununun 630 uncu maddesine uygun olarak "Denkleştirme değeri" şeklinde düzeltilmiştir. Madde İsviçre Medenî Kanununun 630 uncu maddesinde olduğu gibi iki fıkra hâlinde düzenlenmiştir.

Yürürlükteki maddenin ikinci cümlesinde noksanlardan dolayı mirasçıların sorumluluğu konusunda "zilyedin haklarına" i|işkin hükümlere yollama yapılmıştır.

Bu hüküm değiştirilmek suretiyle maddenin amacına uygun olarak yarar ve zarar ile gelir ve giderler hakkında mirasçılar arasında sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre işlem yapılacağı düzenlenmiştir.

Denkleştirmede gerek geri verme yükümlüsünün, gerek mirasçıların birbirlerinin zararına hak elde etmemesi için, denkleştirme anındaki değeri göz önünde tutulur.

Yürürlükteki Kanunun 608 inci maddesini karşılamaktadır.

Maddede hüküm değişikliği yoktur. Anlaştırılmak suretiyle kenar başlığıyla birlikte yeniden kaleme alınmış ve mirasbırakanın aksine arzu ettiği ispat edilmediği sürece, alışılmış ölçüleri aşan eğitim ve öğrenim giderlerinin olağanı aşan kısmının geri verileceği doğrultusundaki hüküm korunmuştur.

Yürürlükteki Kanunun 609 uncu maddesiyle, 606 ncı maddesinin son cümlesini karşılamaktadır.

Altsoya, evlenmelerinde alışılan ölçüler içinde yapılan çeyiz masraflarına ilişkin hüküm, bu maddeye ikinci fıkra olarak konulmuştur. Böylelikle altsoya yapılan çeyiz niteliğindeki kazandırmaların, aksi öngörülmedikçe denkleştirmeye tâbi olacağına ilişkin 669 uncu maddenin ikinci fıkrasındaki kuralın istisnasına yer verilmiş ve alışılan ölçüleri aşmayan çeyiz giderlerinin denkleştirme dışı kalacağı öngörülmüştür.

DÖRDÜNCÜ AYIRIM PAYLAŞMANIN TAMAMLANMASI VE SONUCU

Yürürlükteki Kanunun 611 inci maddesini karşılamaktadır.

Maddenin birinci fıkrası kenar başlığıyla birlikte yürürlükteki maddeden anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alrnmıştrr.

Maddenin ikinci fıkrası kaynak İsviçre Medenî Kanununun 634 üncü maddesinde yer almayan bir hükümdür. Bununla paylaşmanm tereke mallarının tamamım kapsamasınm zorunlu olmadığı ifade edilmiştir. Mirasçılar tereke mallannm tamamı veya bir kısmıyla ilgili olarak elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesini de kabul edebilirler. Böylece paylaşmanm, paylı mülkiyete dönüşüm şeklinde gerçekleşmesine de olanak sağlanmış olmaktadır.

Maddenin üçüncü fıkrası yürürlükteki maddenin ikinci fıkrasında olduğu gibi, paylaşma sözleşmesinin geçerliliğinin yazılı şekilde olmasını yeterli görmektedir.

Burada adî yazılı şekil koşulu korunmuştur. Paylaşma sözleşmesine işlerlik kazandırmak amacıyla ve Ülke gerçekleri göz önünde tutularak 1984 tarihli Ûntaşandan farklı olarak paylaşma sözleşmesinde resmî yazılı şekil koşulu aranmamıştır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi (S, Sayısı: 723), - 2 0 7- Mcdde 677- Yürürlükteki Kanunun 612 nci maddesini karşılamaktadır.

Madde İsviçre Medenî Kanununun 635 inci maddesinde olduğu gibi iki fıkra halinde düzenlenmiştir. Kenar başlığıyla birlikte anlaştırılmak suretiyle kaleme alınmıştır.

Maddenin birinci fıkrasına miras payının devrinin terekenin tamamı veya bir kısmı üzerinde olabileceği hükmü eklenmiştir. Böylece öğretide ve yargı kararlannda kabul edilen, payın devrinin terekenin tamamı üzerindeki payı kapsamasının zorunlu olmadığı yönündeki görüş yasal dayanak bulmuştur.

Yürürlükteki maddenin birinci fıkrasında yer alan "ana yahut babanın müteveffa kan ve kocasından olan çocuklarıyla bu çocuklara müteveffadan isabet eden hissenin temlikine müteallik akdedecekleri mukavelenin" sözleri çıkartılmış ve fıkra İsviçre Medenî Kanununun 635 inci maddesine uygun hâle getirilmiştir. Sağ kalan eşe intifa hakkı tanıyan yürürlükteki Kanunun 445 ve 446 ncı madde hükümleri kaldırılmış olduğundan artık 612 nci maddedeki bu cümlenin bir anlamı kalmamış, dolayısıyla bu hüküm de madde metninden çıkartılmıştır.

Yürürlükteki Kanunun 613 üncü maddesini karşılamaktadır.

Maddenin kenar başlığı içeriğini daha iyi anlatması bakımından yeniden kaleme alınmıştır.

Kaynak İsviçre Medenî Kanununun 636 ncı maddesinde olduğu gibi madde iki fıkra hâline getirilmiştir. Hüküm değişikliği yoktur. Anlaştırılmak suretiyle yeniden düzenlenmiştir.

Yürürlükteki Kanunun 614 üncü maddesini karşılamaktadır.

Madde kenar başlıklarıyla birlikte anlaştınlmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. İsviçre Medenî Kanununun 637 nci maddesinde olduğu gibi üç fıkra hâline getirilmiştir. Maddenin birinci fıkrasında, paylaşma (taksim) konusunun bir mal olması hâlinde, paylaşmada kendisine bir tereke malı düşen mirasçıya karşı diğer mirasçıların satım hükümlerine göre sorumlu olması hükme bağlanmıştır. Bunun sonucu olarak, böyle bir malın ayıbından ya da zaptından doğan sorumluluk tamamen satım hükümlerine göre çözümlenecektir.

Maddenin ikinci fıkrası ise paylaşmada kendisine, üçüncü kişilerdeki alacak hakkı düşen mirasçıya karşı diğer mirasçıların sorumluluğu öngörülmüştür. Bu durumda diğer mirasçıların paylaşmada hissesine alacak hakkı düşen mirasçıya karşı, alacağın varlığından ve borçlunun ödeme gücünden sorumluluğunun gündeme geleceği kabul edilmektedir. Alacağın varlığından sorumluluk, alacağın temliki ile ilgili hükümlerde ivazlı temlik söz konusu ise kabul edilmektedir. Maddenin ikinci fıkrasında bu genel ilkeden ayrılarak, paylaşmada mirasçıya düşen alacağın ivazlı olması koşulu aranmaksızın, diğer mirasçıların her zaman bunun varlığından sorumluluğu kabul edilmiştir.

Maddenin ikinci fıkrasında, diğer mirasçıların bir başka sorumluluğu olarak, paylaşmada hissesine alacak düşen mirasçıya karşı bu alacağın borçlusunun ödeme gücünden sorumluluğu öngörülmüştür. Bu sorumlulukların adi kefalet gibi olduğu kabul edilmiştir.

- 2 0 8- Maddenin üçüncü fıkrası ise, paylaşmada alacak nedeniyle gerek alacağın varlığından gerekse borçlunun ödeme gücünden sorumluluğun bir yıllık zamanaşımı süresine tâbi olduğu hükme bağlanmıştır. Bir yıllık sürenin başlangıcı, paylaşma tarihidir. Ancak paylaşmadan soma muaccel olacak alacaklar için ise muacceliyet tarihi esas alınacaktır.

Modde 680- Yürürlükteki Kanunun 615 inci maddesini karşılamaktadır.

Madde kenar başlığıyla birlikte anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Hüküm değişikliği yoktur.

Yürürlükteki Kanunun 616 nci maddesini karşılamaktadır.

Madde İsviçre Medeni Kanununun 639 uncu maddesine uygun olarak iki fıkra hâline getirilmiştir. Kenar başlığıyla birlikle anlaştınlmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Hüküm değişikliği yoktur.

Yürürlükteki Kanunun 617 nci maddesini karşılamaktadır.

Madde İsviçre Medenî Kanununun 640 inci maddesinde olduğu gibi üç fıkra hâline getirilmiştir. Kenar başlığıyla birlikte anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Hüküm değişikliği yoktur.

DÖRDÜNCÜ KİTAP EŞYA HUKUKU BİRİNCİ KISIM MÜLKİYET BİRİNCİ BÖLÜM GENEL HÜKÜMLER