Yürürlükte Temel kanun 23. hâli

Türk Medeni Kanunu (TMK)

Kanun numarası: 4721
Kabul tarihi: 22.11.2001
Resmî Gazete: 08.12.2001 / 24607
Düstur: 5. tertip, cilt 41
Son değişiklik: 30.06.2027
Madde sayısı: 1019

Dördüncü Kitap

Eşya Hukuku

Birinci Kısım

Mülkiyet

Birinci Bölüm

Genel Hükümler

A. Mülkiyet hakkının içeriği

Madde 683

Bir şeye malik olan kimse, hukuk düzeninin sınırları içinde, o şey üzerinde dilediği gibi kullanma, yararlanma ve tasarrufta bulunma yetkisine sahiptir.

Malik, malını haksız olarak elinde bulunduran kimseye karşı istihkak davası açabileceği gibi, her türlü haksız elatmanın önlenmesini de dava edebilir.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 618 inci maddesini karşılamaktadır.

Madde İsviçre Medenî Kanununun 641 inci maddesine uygun olarak iki fikra hâline getirilmiş, kenar başlığıyla birlikte anlaştınlmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Hüküm değişikliği yoktur.

Birinci fıkrada, mülkiyetin sağladığı en önemli üç unsur olan, kullanma, yararlanma ve tasarrufta yetkileri sayılmıştır.

İkinci fıkrada ise mülkiyet hakkından kaynaklanan davalara yer verilerek, mUlkiyet hakkının yaptırımı olarak istihkak davası ve her türlü haksız ihlâle karşı elatmanın önlenmesi davası özel olarak belirtilmiştir.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 683 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 641

A. Mülkiyetin içeriği / I. Genel olarak

1 Bir şeyin maliki olan kimse, hukuk düzeninin sınırları içinde o şey üzerinde dilediği gibi tasarrufta bulunabilir.

2 Malik, şeyi kendisinden alıkoyan herkese karşı onu geri isteme ve her türlü haksız el atmayı önleme hakkına sahiptir.

Özgün metin (Almanca)

1 Wer Eigentümer einer Sache ist, kann in den Schranken der Rechtsordnung über sie nach seinem Belieben verfügen.

2 Er hat das Recht, sie von jedem, der sie ihm vorenthält, herauszuverlangen und jede ungerechtfertigte Einwirkung abzuwehren.

Eşleşme madde gerekçesinde belirtilmiştir. İsviçre Medeni Kanunu

Mehaz madde — Alman MK m. 903

Malikin yetkileri

Bir şeyin maliki, kanun veya üçüncü kişilerin hakları buna engel olmadıkça, o şey üzerinde dilediği gibi tasarrufta bulunabilir ve başkalarını her türlü etkiden dışlayabilir. Bir hayvanın maliki, yetkilerini kullanırken hayvanların korunmasına ilişkin özel hükümlere uymak zorundadır.

Özgün metin (Almanca)

Der Eigentümer einer Sache kann, soweit nicht das Gesetz oder Rechte Dritter entgegenstehen, mit der Sache nach Belieben verfahren und andere von jeder Einwirkung ausschließen. Der Eigentümer eines Tieres hat bei der Ausübung seiner Befugnisse die besonderen Vorschriften zum Schutz der Tiere zu beachten.

Eşleşme, iki maddenin içeriğinin karşılaştırılmasıyla önerilmiştir; gerekçede belirtilmemiştir. Aynı konuyu düzenleyen karşılık hükümdür, kanun koyucunun buradan aldığını kanıtlamaz. Alman Medeni Kanunu

B. Mülkiyet hakkının kapsamı

Madde 684

I. Bütünleyici parça

Bir şeye malik olan kimse, o şeyin bütünleyici parçalarına da malik olur.

Bütünleyici parça, yerel âdetlere göre asıl şeyin temel unsuru olan ve o şey yok edilmedikçe, zarara uğratılmadıkça veya yapısı değiştirilmedikçe ondan ayrılmasına olanak bulunmayan parçadır.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 619 uncu maddesini karşılamaktadır.

Madde İsviçre Medenî Kanununun 642 nci maddesine paralel olarak iki fıkra hâlinde düzenlenmiş, anlaştınlmak suretiyle kenar başhklanyla birlikte yeniden kaleme alınmıştır. Hüküm değişikliği yoktur.

- 2 0 9- MĞĞÛO 685- Yürürlükteld Kanunun 620 nci maddesini karşılamaktadır.

Madde İsviçre Medenî Kanununun 643 üncü maddesi göz önünde tutulmak suretiyle anlaştırılarak yemden kaleme alınmıştır. İsviçre Medenî Kanununun 643 üncü maddesinde olduğu gibi üç filmi hâlinde düzenlenmiştir. Hüküm değişikliği yoldur.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 684 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 642

B. Mülkiyetin kapsamı / I. Bütünleyici parçalar

1 Bir şeyin maliki olan kimse, onun bütün bütünleyici parçalarının da malikidir.

2 Yerel âdete göre bir şeyin özüne dahil sayılan ve o şey yok edilmeden, zarar görmeden veya değiştirilmeden ondan ayrılamayan her şey, o şeyin bütünleyici parçasıdır.

Özgün metin (Almanca)

1 Wer Eigentümer einer Sache ist, hat das Eigentum an allen ihren Bestandteilen.

2 Bestandteil einer Sache ist alles, was nach der am Orte üblichen Auffassung zu ihrem Bestande gehört und ohne ihre Zerstörung, Beschädigung oder Veränderung nicht abgetrennt werden kann.

Eşleşme madde gerekçesinde belirtilmiştir. İsviçre Medeni Kanunu

Mehaz madde — Alman MK m. 93

Bir şeyin esaslı parçaları

Birbirinden ayrılmaları hâlinde biri veya diğeri yok olacak ya da özünde değişikliğe uğrayacak olan şeyin parçaları (esaslı parçalar), özel hakların konusu olamazlar.

Özgün metin (Almanca)

Bestandteile einer Sache, die voneinander nicht getrennt werden können, ohne dass der eine oder der andere zerstört oder in seinem Wesen verändert wird (wesentliche Bestandteile), können nicht Gegenstand besonderer Rechte sein.

Madde 685

II. Doğal ürünler

Bir şeyin maliki, onun ürünlerinin de maliki olur.

Ürünler, dönemsel olarak elde edilen doğal veya hukukî ürünler ile bir şeyin özgülendiği amaca göre âdetler gereği ondan elde edilmesi uygun görülen diğer verimlerdir.

Doğal ürünler asıl şeyden ayrılıncaya kadar onun bütünleyici parçasıdır.

Mehaz madde — İsviçre MK m. 643

B. Mülkiyetin kapsamı / II. Doğal ürünler

1 Bir şeyin maliki olan kimse, onun doğal ürünlerinin de malikidir.

2 Doğal ürünler, bir şeyin tahsis amacına uygun olarak, âdete göre kendisinden elde edilen zamana bağlı olarak yinelenen mahsuller ve gelirlerdir.

3 Doğal ürünler, ayrılıncaya kadar o şeyin bütünleyici parçasıdır.

Özgün metin (Almanca)

1 Wer Eigentümer einer Sache ist, hat das Eigentum auch an ihren natürlichen Früchten.

2 Natürliche Früchte sind die zeitlich wiederkehrenden Erzeugnisse und die Erträgnisse, die nach der üblichen Auffassung von einer Sache ihrer Bestimmung gemäss gewonnen werden.

3 Bis zur Trennung sind die natürlichen Früchte Bestandteil der Sache.

Eşleşme metin benzerliğine göre önerilmiştir; gerekçede belirtilmemiştir. İsviçre Medeni Kanunu

Mehaz madde — Alman MK m. 99

Semereler

(1) Bir şeyin semereleri, o şeyin ürünleri ile o şeyden amacına uygun olarak elde edilen diğer getirilerdir.

(2) Bir hakkın semereleri, o hakkın amacına uygun olarak sağladığı getirilerdir; özellikle toprak unsurlarının çıkarılmasına ilişkin bir hakta, elde edilen unsurlar bu niteliktedir.

(3) Bir şeyin veya hakkın bir hukuki ilişki dolayısıyla sağladığı getiriler de semere sayılır.

Özgün metin (Almanca)

(1) Früchte einer Sache sind die Erzeugnisse der Sache und die sonstige Ausbeute, welche aus der Sache ihrer Bestimmung gemäß gewonnen wird.

(2) Früchte eines Rechts sind die Erträge, welche das Recht seiner Bestimmung gemäß gewährt, insbesondere bei einem Recht auf Gewinnung von Bodenbestandteilen die gewonnenen Bestandteile.

(3) Früchte sind auch die Erträge, welche eine Sache oder ein Recht vermöge eines Rechtsverhältnisses gewährt.

III. Eklenti

Madde 686

1. Tanım

Bir şeye ilişkin tasarruflar, aksi belirtilmedikçe onun eklentisini de kapsar.

Eklenti, asıl şey malikinin anlaşılabilen arzusuna veya yerel âdetlere göre, işletilmesi, korunması veya yarar sağlaması için asıl şeye sürekli olarak özgülenen ve kullanılmasında birleştirme, takma veya başka bir biçimde asıl şeye bağlı kılınan taşınır maldır.

Eklenti, asıl şeyden geçici olarak ayrılmakla bu niteliğini kaybetmez.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 621 inci maddesini karşılamaktadır.

Madde İsviçre Medenî Kanununun 644 üncü maddesine paralel olarak üç fıkra hâlinde düzenlenmiştir.

Yürürlükteki maddenin birinci fıkrasında yer alan 'temliki tasarruflar" ifadesi taahhüt işlemlerini (borçlandıncı işlemleri) kapsamadığından sadece "tasarruflar" ifadesi kullanılmıştır.

Madde anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Başkaca hüküm değişikliği yoktur.

Mndde 687- Yürürlükteki Kanunun 622 nci maddesini karşılamaktadır.

Hüküm değişikliği yoktur. Kenar başlığıyla birlikte anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır.

Mndde 688- Yürürlükteki Kanunun 623 üncü maddesini karşılamaktadır.

Yürürlükteki Kanunda konu başlığı "Birden ziyade kimselerin bir şey üzerinde mülkiyeti" deyimi kullanılmıştır. Ancak, bu başlık, kurumu tam ifade etmemektedir.

Bu sebeple, konu başlığı paylı mülkiyet ile elbirliği mülkiyetini daha iyi anlatacak şekilde "C.Birlikte müllrîyef' olarak değiştirilmiştir. Yürürlükteld maddenin kenar başlığmda yer alan "I.Müşterek mülkiyet" deyimi yerine de "I.Paylı mülkiyef * deyimi konulmuştur. Öğreti ve uygulamada da "müşterek mülkiyet" yerine "paylı mülkiyet" deyimi kullanılmaktadır. İsviçre Medenî Kanununun "Birlikte mülkiyet" paylı mülkiyet türüne ilişkin 647-650 nci maddeleri 19 Aralık 1963 tarihli Kanunla esaslı bir şekilde değiştirilmiş ve bu değişiklikler 1 Ocak 1965 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu değişiklikler de göz önünde tutularak maddenin konu ve kenar başlıklan ile içeriği günün koşullarına uygun bir hâle getirilmiştir. Paylı mülkiyet yeni bir düzenlemeye tâbi tutulduğu için yürürlükteki maddenin " 1. Hissedarlar arasındaki münasebetler" şeklinde kenar başlığı "1. Genel kurallar*' şeklinde değiştirilmiştir.

Maddede hüküm değişikliği yapılmamış, sadece kaynak Kanuna uygun olarak daha açık bir düzenlemeye gidilmiştir.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 686 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 644

B. Mülkiyetin kapsamı / III. Eklenti / 1. Tanım

1 Bir şey üzerindeki tasarruf, aksi öngörülmedikçe, onun eklentilerini de kapsar.

2 Eklenti, yerel âdete göre veya asıl şeyin malikinin açık iradesine göre, asıl şeyin işletilmesi, kullanılması veya korunması için sürekli olarak tahsis edilmiş ve bu amaçla birleştirme, uyarlama veya başka bir biçimde asıl şeyle, ona hizmet edeceği ilişki içine sokulmuş taşınır şeylerdir.

3 Bir şey eklenti niteliğinde ise, asıl şeyden geçici olarak ayrılması bu niteliği ortadan kaldırmaz.

Özgün metin (Almanca)

1 Die Verfügung über eine Sache bezieht sich, wenn keine Ausnahme gemacht wird, auch auf ihre Zugehör.

2 Zugehör sind die beweglichen Sachen, die nach der am Orte üblichen Auffassung oder nach dem klaren Willen des Eigentümers der Hauptsache dauernd für deren Bewirtschaftung, Benutzung oder Verwahrung bestimmt und durch Verbindung, Anpassung oder auf andere Weise in die Beziehung zur Hauptsache gebracht sind, in der sie ihr zu dienen haben.

3 Ist eine Sache Zugehör, so vermag eine vorübergehende Trennung von der Hauptsache ihr diese Eigenschaft nicht zu nehmen.

Eşleşme madde gerekçesinde belirtilmiştir. İsviçre Medeni Kanunu

Mehaz madde — Alman MK m. 97

Eklenti

(1) Eklenti, asıl şeyin parçası olmaksızın, asıl şeyin ekonomik amacına hizmet etmek üzere belirlenmiş ve bu belirlenmeye uygun bir mekânsal ilişki içinde bulunan taşınır şeylerdir. Ticari örf ve adette eklenti sayılmayan bir şey, eklenti değildir.

(2) Bir şeyin geçici olarak başka bir şeyin ekonomik amacına hizmet için kullanılması, eklenti niteliğini doğurmaz. Bir eklentinin asıl şeyden geçici olarak ayrılması, eklenti niteliğini ortadan kaldırmaz.

Özgün metin (Almanca)

(1) Zubehör sind bewegliche Sachen, die, ohne Bestandteile der Hauptsache zu sein, dem wirtschaftlichen Zwecke der Hauptsache zu dienen bestimmt sind und zu ihr in einem dieser Bestimmung entsprechenden räumlichen Verhältnis stehen. Eine Sache ist nicht Zubehör, wenn sie im Verkehr nicht als Zubehör angesehen wird.

(2) Die vorübergehende Benutzung einer Sache für den wirtschaftlichen Zweck einer anderen begründet nicht die Zubehöreigenschaft. Die vorübergehende Trennung eines Zubehörstücks von der Hauptsache hebt die Zubehöreigenschaft nicht auf.

Madde 687

2. Eklenti sayılmayanlar

Asıl şeye zilyet olan kimsenin sadece geçici olarak kullanması veya tüketmesi için özgülenen ya da asıl şeyin özel niteliği ile herhangi bir ilişkisi bulunmadan sadece korunmak, satılmak veya kiraya verilmek üzere onunla birleştirilen şeyler eklenti sayılmaz.

Mehaz madde — İsviçre MK m. 645

B. Mülkiyetin kapsamı / III. Eklenti / 2. İstisna

Asıl şeyin zilyedine yalnızca geçici kullanım veya tüketim amacıyla hizmet eden ya da asıl şeyin özelliğiyle hiçbir ilişkisi bulunmayan taşınır şeyler ile yalnızca saklama, satış veya kiraya verme amacıyla asıl şeyle bağlantıya sokulmuş şeyler, hiçbir zaman eklenti sayılmaz.

Özgün metin (Almanca)

Zugehör sind niemals solche bewegliche Sachen, die dem Besitzer der Hauptsache nur zum vorübergehenden Gebrauche oder zum Verbrauche dienen, oder die zu der Eigenart der Hauptsache in keiner Beziehung stehen, sowie solche, die nur zur Aufbewahrung oder zum Verkauf oder zur Vermietung mit der Hauptsache in Verbindung gebracht sind.

Eşleşme, iki maddenin anlam benzerliğine göre önerilmiştir; gerekçede belirtilmemiştir. Aynı konuyu düzenleyen karşılık hükümdür, kanun koyucunun buradan aldığını kanıtlamaz. İsviçre Medeni Kanunu

C. Birlikte mülkiyet

I. Paylı mülkiyet

Madde 688

1. Genel kurallar

Paylı mülkiyette birden çok kimse, maddî olarak bölünmüş olmayan bir şeyin tamamına belli paylarla maliktir.

Başka türlü belirlenmedikçe, paylar eşit sayılır.

Paydaşlardan her biri kendi payı bakımından malik hak ve yükümlülüklerine sahip olur. Pay devredilebilir, rehnedilebilir ve alacaklılar tarafından haczettirilebilir.

Mehaz madde — İsviçre MK m. 646

C. Ortak mülkiyet / I. Paylı mülkiyet / 1. Paydaşların birbiriyle ilişkisi

1 Birden çok kişi, bir şeyi paylara bölünmüş olarak ve dışa vurulmuş bir bölünme olmaksızın mülkiyetlerinde bulunduruyorlarsa, bunlar paydaştır.

2 Aksi belirlenmiş olmadıkça, paydaşlar eşit paylara sahip sayılır.

3 Her paydaş, kendi payı bakımından bir malikin hak ve yükümlülüklerine sahiptir ve bu pay onun tarafından devredilebilir, rehnedilebilir ve alacaklıları tarafından haczedilebilir.

Özgün metin (Almanca)

1 Haben mehrere Personen eine Sache nach Bruchteilen und ohne äusserliche Abteilung in ihrem Eigentum, so sind sie Miteigentümer.

2 Ist es nicht anders festgestellt, so sind sie Miteigentümer zu gleichen Teilen.

3 Jeder Miteigentümer hat für seinen Anteil die Rechte und Pflichten eines Eigentümers, und es kann dieser Anteil von ihm veräussert und verpfändet und von seinen Gläubigern gepfändet werden.

Eşleşme metin benzerliğine göre önerilmiştir; gerekçede belirtilmemiştir. İsviçre Medeni Kanunu

2. Yönetim ve tasarruf

Madde 689

a. Anlaşmalar

Paydaşlar, kendi aralarında oybirliğiyle anlaşarak yararlanma, kullanma ve yönetime ilişkin konularda kanun hükümlerinden farklı bir düzenleme yapabilirler. Ancak, böyle bir anlaşmayla paydaşların aşağıdaki hak ve yetkileri kaldırılamaz ve sınırlandırılamaz:

1. Paylı mülkiyet konusu eşyanın kullanılabilirliğinin ve değerinin korunması için zorunlu olan yönetim işlerini yapmak ve gerektiğinde mahkemeden buna ilişkin önlemlerin alınmasını istemek,

2. Eşyayı bir zarar tehlikesinden veya zararın artmasından korumak için derhâl alınması gereken önlemleri bütün paydaşlar hesabına almak.

Taşınmazlarla ilgili anlaşmalar imzalarının noterlikçe onaylanması koşuluyla paydaşlardan birinin başvurusu üzerine tapu kütüğüne şerh verilebilir.

Madde gerekçesi

Madde İsviçre Medenî Kanununun 647 nci maddesinden alınmıştır. Maddenin birinci fıkrasında paydaşların kendi aralarında oybirliğiyle anlaşarak paylı mülkiyetin yararlanma, kullanma ve yönetimine ilişkin konularda kanun hükümlerinden farklı bir düzenleme yapmalarına olanak getirilmiştir. Ancak böyle bir anlaşmanın ilâ bent hâlinde sayılan konulan kapsamayacağı öngörülmüştür.

Maddenin ikinci fıkrasında, bu tür anlaşmalann noterlikçe imzaların onaylanması - 2 1 0- koşuluyla herhangi bir paydaşın başvurusu üzerine tapu kütüğüne şerh edilebilmesi de kabul edilmiştir.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 689 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 647

C. Ortak mülkiyet / I. Paylı mülkiyet / 2. Kullanım ve yönetim düzeni

1 Paydaşlar, kanun hükümlerinden farklı bir kullanım ve yönetim düzeni kararlaştırabilir ve bu düzenin bütün paydaşların çoğunluğunun onayıyla değiştirilebileceğini öngörebilirler.^[563]

1bis Kullanım ve yönetim düzeninin münhasır kullanım haklarının paylaştırılmasına ilişkin hükümlerinde yapılacak bir değişiklik, ayrıca doğrudan etkilenen paydaşların onayına bağlıdır.^[564]

2 Paydaşlar, her paydaşa tanınan şu yetkileri kaldıramaz veya sınırlayamazlar:1. şeyin değerinin ve kullanılabilirliğinin korunması için gerekli yönetim işlemlerinin yapılmasını ve gerektiğinde bunların mahkemece emredilmesini istemek;2. şeyi yakın veya artan bir zarardan korumak için derhal alınması gereken önlemleri, bütün paydaşların gideri üzerinden kendiliğinden almak.

Özgün metin (Almanca)

1 Die Miteigentümer können eine von den gesetzlichen Bestimmungen abweichende Nutzungs- und Verwaltungsordnung vereinbaren und darin vorsehen, dass diese mit Zustimmung der Mehrheit aller Miteigentümer geändert werden kann.^[563]

1bis Eine Änderung von Bestimmungen der Nutzungs- und Verwaltungsordnung über die Zuteilung ausschliesslicher Nutzungsrechte bedarf zudem der Zustimmung der direkt betroffenen Miteigentümer.^[564]

2 Nicht aufheben oder beschränken können sie die jedem Miteigentümer zustehenden Befugnisse:1. zu verlangen, dass die für die Erhaltung des Wertes und der Gebrauchsfähigkeit der Sache notwendigen Verwaltungshandlungen durchgeführt und nötigenfalls vom Gericht angeordnet werden;2. von sich aus auf Kosten aller Miteigentümer die Massnahmen zu ergreifen, die sofort getroffen werden müssen, um die Sache vor drohendem oder wachsendem Schaden zu bewahren.

Eşleşme madde gerekçesinde belirtilmiştir. İsviçre Medeni Kanunu

Madde 690

b. Olağan yönetim işleri

Paydaşlardan her biri olağan yönetim işlerini yapmaya, özellikle küçük onarımları yaptırmaya ve tarımsal işleri yürütmeye yetkilidir.

Zorunlu ve ivedi işlerin yapılmasına ilişkin kanun hükümleri saklı kalmak kaydıyla, paydaşların çoğunlukla alacağı kararla olağan yönetim işlerinde yetkiyle ilgili farklı düzenleme getirilebilir.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 624 üncü maddesini karşılamaktadır.

Madde İsviçre Medeni Kanununun 647 nci maddesi göz önünde tutulmak suretiyle kaleme alınmıştır. Yürürlükteki maddede yer alan "ekseriyet hilafma karar vermedikçe" ifadesi madde metnine alınmamıştır.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 690 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 647

C. Ortak mülkiyet / I. Paylı mülkiyet / 2. Kullanım ve yönetim düzeni

Özgün metin (Almanca)

1bis Eine Änderung von Bestimmungen der Nutzungs- und Verwaltungsordnung über die Zuteilung ausschliesslicher Nutzungsrechte bedarf zudem der Zustimmung der direkt betroffenen Miteigentümer.^[564]

Eşleşme madde gerekçesinde belirtilmiştir. İsviçre Medeni Kanunu

Mehaz madde — Alman MK m. 745

Karar yoluyla yönetim ve yararlanma

(1) Oy çokluğuyla, müşterek konunun niteliğine uygun, olağan bir yönetim ve yararlanmaya karar verilebilir. Oy çokluğu, payların büyüklüğüne göre hesaplanır.

(2) Yönetim ve yararlanma, anlaşma veya çoğunluk kararıyla düzenlenmemişse, her paydaş, bütün paydaşların menfaatine hakkaniyete uygun takdire göre bir yönetim ve yararlanma isteyebilir.

(3) Konuda esaslı bir değişikliğe karar verilemez ve bu istenemez. Her paydaşın, payına düşen ürün bölümüne ilişkin hakkı, kendi onayı olmaksızın zedelenemez.

Özgün metin (Almanca)

(1) Durch Stimmenmehrheit kann eine der Beschaffenheit des gemeinschaftlichen Gegenstands entsprechende ordnungsmäßige Verwaltung und Benutzung beschlossen werden. Die Stimmenmehrheit ist nach der Größe der Anteile zu berechnen.

(2) Jeder Teilhaber kann, sofern nicht die Verwaltung und Benutzung durch Vereinbarung oder durch Mehrheitsbeschluss geregelt ist, eine dem Interesse aller Teilhaber nach billigem Ermessen entsprechende Verwaltung und Benutzung verlangen.

(3) Eine wesentliche Veränderung des Gegenstands kann nicht beschlossen oder verlangt werden. Das Recht des einzelnen Teilhabers auf einen seinem Anteil entsprechenden Bruchteil der Nutzungen kann nicht ohne seine Zustimmung beeinträchtigt werden.

Madde 691

c. Önemli yönetim işleri

İşletme usulünün veya tarım türünün değiştirilmesi, adî kiraya veya ürün kirasına ilişkin sözleşmelerin yapılması veya feshi, toprağın ıslahı gibi önemli yönetim işleri için pay ve paydaş çoğunluğuyla karar verilmesi gerekir.

Olağan yönetim sınırlarını aşan ve paylı malın değerinin veya yarar sağlamaya elverişliliğinin korunması için gerekli bakım, onarım ve yapı işlerinde de aynı çoğunluk aranır.

Pay ve paydaşların eşitliği hâlinde hâkim, paydaşlardan birinin istemi üzerine bütün paydaşların menfaatini gözeterek hakkaniyete uygun bir karar verir; gerekli gördüğü işlerin yapılması için paydaşlar arasından veya dışarıdan bir kayyım atayabilir.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanununun 624 üncü maddesinin üçüncü fıkrasını karşılamaktadır. Maddenin düzenlenmesinde İsviçre Medenî Kanununun yeni 647b ve 647c maddelerinden yararlanılmıştır. Paylı mülkiyete konu olan şeyden yararlanma veya bu şeyin işletme usulünün değiştirilmesi adî kiraya veya ürün kirasına ilişkin sözleşmelerin yapılması veya feshi, toprağın ıslahı gibi işler önemli yönetim işleri olarak birinci fıkraya konulmuştur.

Maddenin ikinci fıkrasında da olağan yönetim sınırlarını aşan ve paylı malın değerinin veya yarar sağlamaya elverişliliğinin korunması için gerekli bakım, onarım ve yapı işleri önemli işler olarak gösterilmiştir.

Üçüncü fıkrada çoğunluk sağlanamaması hâlinde, paydaşlardan her birine hâkime başvurma hakkı tanınmıştır.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 691 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 647b

C. Ortak mülkiyet / I. Paylı mülkiyet / 4. Daha önemli yönetim işlemleri

1 Şeyin daha büyük kısmını da temsil eden, bütün paydaşların çoğunluğunun onayıyla, daha önemli yönetim işlemleri yapılabilir; özellikle ekim türünün veya kullanım biçiminin değiştirilmesi, kira ve ürün kirası sözleşmelerinin akdedilmesi ve feshedilmesi, toprak iyileştirmelerine katılım ve yetkisi olağan yönetim işlemleriyle sınırlı olmayan bir yöneticinin atanması bu kapsamdadır.

2 Gerekli yapısal önlemlere ilişkin hükümler saklıdır.

Özgün metin (Almanca)

1 Mit Zustimmung der Mehrheit aller Miteigentümer, die zugleich den grösseren Teil der Sache vertritt, können wichtigere Verwaltungshandlungen durchgeführt werden, insbesondere die Änderung der Kulturart oder Benutzungsweise, der Abschluss und die Auflösung von Miet- und Pachtverträgen, die Beteiligung an Bodenverbesserungen und die Bestellung eines Verwalters, dessen Zuständigkeit nicht auf gewöhnliche Verwaltungshandlungen beschränkt ist.

2 Vorbehalten bleiben die Bestimmungen über die notwendigen baulichen Massnahmen.

Madde 692

d. Olağanüstü yönetim işleri ve tasarruflar

Paylı malın özgülendiği amacın değiştirilmesi, korumanın veya olağan şekilde kullanmanın gerekli kıldığı ölçüyü aşan yapı işlerine girişilmesi veya paylı malın tamamı üzerinde tasarruf işlemlerinin yapılması, oybirliğiyle aksi kararlaştırılmış olmadıkça, bütün paydaşların kabulüne bağlıdır.

Paylar üzerinde taşınmaz rehni veya taşınmaz yükü kurulmuşsa, paydaşlar malın tamamını benzer haklarla kayıtlayamazlar.

Madde gerekçesi

İsviçre Medenî Kanununun 647c, 647d, 647e maddeleri "İnşaatla ilgili işlerde" üç ayrı madde hâlinde özel olarak hükümler koymuştur. Bizde inşaatla ilgili olarak ayrı üç özel madde konulmasına gerek bulunmadığı kabul edilerek yürürlükteki 625 inci maddenin bu ihtiyacı karşılayabileceği öngörülmüştür.

Madde kısmen yürürlükteki Kanunun 625 inci maddesinin ikinci fıkrasından, kısmen de İsviçre Medenî Kanununun 647 nci ve 648 inci maddelerinden yararlanılarak kaleme alınmıştır.

Maddede, paylı malın özgülendiğj amacın değiştirilmesi, korumanın veya olağan şekilde kullanmanın gerekli kıldığı Ölçüyü aşan yapı işlerine girişilmesi, olağanüstü yönetim işleri; paylı malın tamamı üzerinde tasarruf işlemleri yapması ise tasarruf işlemi olarak nitelendirilmiştir. Bu gibi olağanüstü yönetim işleriyle tasarruf işlemlerinin yapılması, oybirliği ile aksi kararlaşnnlmamış ise, bütün paydaşların kabulüne bağlıdır.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 692 gerekçesi

Mehaz madde — Alman MK m. 747

Pay üzerinde ve ortak eşya üzerinde tasarruf

Her paydaş kendi payı üzerinde tasarrufta bulunabilir. Ortak eşyanın tümü üzerinde paydaşlar ancak birlikte tasarrufta bulunabilirler.

Özgün metin (Almanca)

Jeder Teilhaber kann über seinen Anteil verfügen. Über den gemeinschaftlichen Gegenstand im Ganzen können die Teilhaber nur gemeinschaftlich verfügen.

Madde 693

3. Yararlanma, kullanma ve koruma

Paydaşlardan her biri, diğerlerinin hakları ile bağdaştığı ölçüde paylı maldan yararlanabilir ve onu kullanabilir.

Uyuşmazlık hâlinde yararlanma ve kullanma şeklini hâkim belirler. Bu belirleme, paylı malın kullanılmasının zaman veya yer itibarıyla paydaşlar arasında bölünmesi biçiminde de olabilir.

Paydaşlardan her biri, bölünemeyen ortak menfaatlerin korunmasını diğer paydaşları temsilen sağlayabilir.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunda, bu maddeyi tam olarak karşılayan bir hüküm yoktur. Yeniden düzenlenen madde, paylı mala ilişkin yararlanma, kullanma ve koruma esaslarım belirlemektedir. Maddenin birinci fıkrası yürürlükteki Kanunun 625 inci maddesinin birinci fıkrasını kısmen karşılamaktadır.

Maddenin ikinci fıkrasıyla, paydaşlar arasında paylı malı kullanma ve bu maldan yararlanma şekliyle ilgili olarak ortaya çıkacak uyuşmazlıkların çözümünde hâkimin yetkili olduğu; bu bölünmenin paylı malın kullanılmasının zaman veya yer itibarıyla bölünmesi biçiminde mümkün okcağ\ belirtilmiştir. Böylece yürürlükteki Kanunda paylı mülkiyeti düzenleyen hükümlerdeki bir boşluk doldurulmuş olmaktadır.

- 2 1 1- Maddenin üçüncü fıkrası uygulamadaki tereddütleri gidermek amacıyla, paydaşlardan her birinin, bölünemeyen ortak menfaatlerin korunmasmı diğer paydaşlan temsilen sağlayabileceği hükmünü öngörmektedir. Böylece, paydaşlardan her birinin müşterek menfaatler için, diğer paydaşlan temsil edebileceği hususunda yürürlükteki Kanunim 625 inci maddesinde de yer alan hüküm, öğretideki açıklamalar ve Yargıtay içtihatlarına uygun olarak açıldığa kavuşturulmuştur.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 693 gerekçesi

Mehaz madde — Alman MK m. 743

Ürün payı; kullanma yetkisi

(1) Her paydaşa, payına karşılık gelen bir ürün payı düşer.

(2) Her paydaş, diğer paydaşların birlikte kullanma hakkını zedelemediği ölçüde, ortak konuyu kullanmaya yetkilidir.

Özgün metin (Almanca)

(1) Jedem Teilhaber gebührt ein seinem Anteil entsprechender Bruchteil der Früchte.

(2) Jeder Teilhaber ist zum Gebrauch des gemeinschaftlichen Gegenstands insoweit befugt, als nicht der Mitgebrauch der übrigen Teilhaber beeinträchtigt wird.

Madde 694

4. Giderler ve yükümlülükler

Paylı mülkiyetten doğan veya paylı malı ilgilendiren yönetim giderleri, vergiler ve diğer yükümlülükler, aksine bir hüküm bulunmadıkça, paydaşlar tarafından payları oranında karşılanır.

Payına düşenden fazlasını ödemiş bulunan paydaş, diğerlerine payları oranında rücu edebilir.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 626 ncı maddesini karşılamaktadır. Kenar başlığıyla birlikte anlaştınlmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır.

Hüküm değişikliği yoktur.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 694 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 649

C. Birlikte mülkiyet / I. Paylı mülkiyet / 7. Masraf ve yüklerin taşınması

1 Paylı mülkiyetten doğan veya ortak şey üzerinde bulunan yönetim giderleri, vergiler ve diğer yükler, aksi kararlaştırılmadıkça paydaşlar tarafından payları oranında taşınır.

2 Bir paydaş bu tür giderleri payını aşacak şekilde karşılamışsa, diğerlerinden aynı oranda karşılığını isteyebilir.

Özgün metin (Almanca)

1 Die Verwaltungskosten, Steuern und anderen Lasten, die aus dem Miteigentum erwachsen oder auf der gemeinschaftlichen Sache ruhen, werden von den Miteigentümern, wo es nicht anders bestimmt ist, im Verhältnis ihrer Anteile getragen.

2 Hat ein Miteigentümer solche Ausgaben über diesen Anteil hinaus getragen, so kann er von den anderen nach dem gleichen Verhältnis Ersatz verlangen.

Eşleşme, gerekçenin andığı eski kanun maddesi üzerinden türetilmiş ve metin karşılaştırmasıyla desteklenmiştir; gerekçede doğrudan belirtilmemiştir. İsviçre Medeni Kanunu

Mehaz madde — Alman MK m. 748

Yüklerin ve giderlerin taşınması

Her paydaş, diğer paydaşlara karşı, ortak eşyanın yüklerini ve korunması, yönetimi ile ortak kullanımına ilişkin giderleri payı oranında taşımakla yükümlüdür.

Özgün metin (Almanca)

Jeder Teilhaber ist den anderen Teilhabern gegenüber verpflichtet, die Lasten des gemeinschaftlichen Gegenstands sowie die Kosten der Erhaltung, der Verwaltung und einer gemeinschaftlichen Benutzung nach dem Verhältnis seines Anteils zu tragen.

Madde 695

5. Kararların bağlayıcılığı

Yararlanma, kullanma ve yönetime ilişkin konularda paydaşların yaptıkları düzenleme ve aldıkları kararlar ile mahkemece verilen kararlar, sonradan paydaş olan veya pay üzerinde aynî hak kazanan kimseleri de bağlar.

Taşınmazlarda yararlanma, kullanma ve yönetime ilişkin kararların sonradan paydaş olan veya pay üzerinde aynî hak kazananları bağlaması için, bunların tapu kütüğüne şerh edilmesi gerekir.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunda bu maddeyi karşılayan bir hüküm yoktur.

Madde İsviçre Medenî Kanununun 647 ve 649a maddelerinden alınmıştır. Paydaşların yararlanma, kullanma ye yönetime ilişkin -konularda yaptıklan düzenleme ve almış oldukları kararlarla mahkemece verilen kararlann, sonradan paydaş olanları veya pay üzerinde aynî hak kazananlan bağlayacağı, bunun için taşınmazlarda, yararlanmaya, kullanmaya ve yönetime ilişkin kararlann tapu kütüğüne şerh edilmesi gerektiği esası getirilmiştir.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 695 gerekçesi

Mehaz madde — Alman MK m. 1010

Bir paydaşın özel halefi

(1) Bir taşınmazın paydaşları, yönetim ve kullanımı düzenlemiş veya birlikteliğin sona erdirilmesini isteme hakkını süresiz veya süreli olarak kaldırmış ya da bir fesih süresi belirlemiş iseler, alınan bu düzenleme, bir paydaşın özel halefine karşı ancak pay üzerindeki bir yük olarak tapu kütüğüne tescil edilmişse hüküm ifade eder.

(2) §§ 755, 756'da belirlenen talepler, bir paydaşın özel halefine karşı ancak tapu kütüğüne tescil edilmişlerse ileri sürülebilir.

Özgün metin (Almanca)

(1) Haben die Miteigentümer eines Grundstücks die Verwaltung und Benutzung geregelt oder das Recht, die Aufhebung der Gemeinschaft zu verlangen, für immer oder auf Zeit ausgeschlossen oder eine Kündigungsfrist bestimmt, so wirkt die getroffene Bestimmung gegen den Sondernachfolger eines Miteigentümers nur, wenn sie als Belastung des Anteils im Grundbuch eingetragen ist.

(2) Die in den §§ 755, 756 bestimmten Ansprüche können gegen den Sondernachfolger eines Miteigentümers nur geltend gemacht werden, wenn sie im Grundbuch eingetragen sind.

Mehaz madde — İsviçre MK m. 649a

C. Birlikte mülkiyet / I. Paylı mülkiyet / 8. Düzenlemelerin bağlayıcılığı ve tapu kütüğüne şerhi

1 Paydaşlarca kararlaştırılan yararlanma ve yönetim düzeni ile aldıkları yönetim kararları ve mahkeme kararları ile tedbirleri, bir paydaşın halefi ile bir paylı mülkiyet payı üzerinde aynî hak iktisap eden kişi için de bağlayıcıdır.

2 Bunlar, taşınmazlar üzerindeki paylı mülkiyet paylarında tapu kütüğüne şerh edilebilir.^[574]

Özgün metin (Almanca)

1 Die von den Miteigentümern vereinbarte Nutzungs- und Verwaltungsordnung und die von ihnen gefassten Verwaltungsbeschlüsse sowie die gerichtlichen Urteile und Verfügungen sind auch für den Rechtsnachfolger eines Miteigentümers und für den Erwerber eines dinglichen Rechtes an einem Miteigentumsanteil verbindlich.

2 Sie können bei Miteigentumsanteilen an Grundstücken im Grundbuch angemerkt werden.^[574]

Eşleşme metin benzerliğine göre önerilmiştir; gerekçede belirtilmemiştir. İsviçre Medeni Kanunu

6. Paydaşlıktan çıkarma

Madde 696

a. Paydaşın çıkarılması

Kendi tutum ve davranışlarıyla veya malın kullanılmasını bıraktığı ya da fiillerinden sorumlu olduğu kişilerin tutum ve davranışlarıyla diğer paydaşların tamamına veya bir kısmına karşı olan yükümlülüklerini ağır biçimde çiğneyen paydaş, bu yüzden onlar için paylı mülkiyet ilişkisinin devamını çekilmez hâle getirmişse, mahkeme kararıyla paydaşlıktan çıkarılabilir.

Davanın açılması, aksi kararlaştırılmış olmadıkça, pay ve paydaş çoğunluğuyla karar verilmesine bağlıdır.

Hâkim, çıkarma istemini haklı gördüğü takdirde, çıkarılacak paydaşın payını karşılayacak kısmı maldan ayırmaya olanak varsa, bu ayırmayı yaparak ayrılan parçanın paylı mülkiyetten çıkarılana özgülenmesine karar verir.

Aynen ayrılmasına olanak bulunmayan maldaki payın dava tarihindeki değeriyle kendilerine devrini isteyen paydaş veya paydaşlar bu istemlerini paydaşlıktan çıkarma istemi ile birlikte ileri sürmek zorundadırlar. Hâkim, hüküm vermeden önce re'sen belirleyeceği uygun bir süre içinde pay değerinin ödenmesine veya tevdiine karar verir. Davanın kabulü hâlinde payın istemde bulunan adına tesciline hükmolunur.

Payı karşılayacak kısım maldan aynen ayrılamaz ve bu payı isteyen paydaş da bulunmazsa hâkim, davalıya payını devretmesi için bir süre belirler ve bu süre içinde devredilmeyen payın açık artırmayla satışına karar verir. Satış kararı, cebrî icra yoluyla paraya çevirmeye ilişkin hükümler uyarınca yerine getirilir.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun, 626a maddesinden alınmıştır. Hüküm değişikliği yoktur. Kenar başlığıyla birlikte anlaştınlmak ve terim birliği sağlanmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Kaynak Kanunun 649b maddesi, bu maddeyi karşılamaktadır.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 696 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 649b

C. Birlikte mülkiyet / I. Paylı mülkiyet / 9. Ortaklıktan çıkarma / a. Paydaş

1 Bir paydaşın davranışı veya kullanımını devrettiği ya da kendisinden sorumlu olduğu kişilerin davranışı nedeniyle, tüm veya bazı hak sahiplerine karşı yükümlülükler, diğerlerinden ortaklığın devamının beklenemeyeceği ölçüde ağır şekilde ihlal edilirse, söz konusu paydaş mahkeme kararıyla ortaklıktan çıkarılabilir.

2 Ortaklık yalnızca iki paydaştan oluşuyorsa, her birinin dava hakkı vardır; bunun dışında, aksi kararlaştırılmadıkça, dava açılabilmesi için davalı dışındaki tüm paydaşların çoğunluk kararıyla yetki vermesi gerekir.

3 Mahkeme davalının ortaklıktan çıkarılmasına karar verirse, onu payını devretmeye mahkûm eder ve belirlenen süre içinde pay devredilmezse, paylı mülkiyet ilişkisinin sona ermesine ilişkin hükümler uygulanmaksızın, taşınmazların cebri icra yoluyla paraya çevrilmesine ilişkin hükümlere göre payın açık artırma ile satılmasına karar verir.

Özgün metin (Almanca)

1 Der Miteigentümer kann durch gerichtliches Urteil aus der Gemeinschaft ausgeschlossen werden, wenn durch sein Verhalten oder das Verhalten von Personen, denen er den Gebrauch der Sache überlassen oder für die er einzustehen hat, Verpflichtungen gegenüber allen oder einzelnen Mitberechtigten so schwer verletzt werden, dass diesen die Fortsetzung der Gemeinschaft nicht zugemutet werden kann.

2 Umfasst die Gemeinschaft nur zwei Miteigentümer, so steht jedem das Klagerecht zu; im übrigen bedarf es zur Klage, wenn nichts anderes vereinbart ist, der Ermächtigung durch einen Mehrheitsbeschluss aller Miteigentümer mit Ausnahme des Beklagten.

3 Erkennt das Gericht auf Ausschluss des Beklagten, so verurteilt es ihn zur Veräusserung seines Anteils und ordnet für den Fall, dass der Anteil nicht binnen der angesetzten Frist veräussert wird, dessen öffentliche Versteigerung nach den Vorschriften über die Zwangsverwertung von Grundstücken an unter Ausschluss der Bestimmungen über die Auflösung des Miteigentumsverhältnisses.

Eşleşme madde gerekçesinde belirtilmiştir. İsviçre Medeni Kanunu

Madde 697

b. Diğer hak sahiplerinin çıkarılması

Bir paydaşın çıkarılmasına ilişkin hükümler, kıyas yoluyla, pay üzerinde intifa veya diğer bir aynî ya da tapuya şerh edilmiş kişisel yararlanma hakkı sahipleri hakkında da uygulanır. Ancak, devri caiz olmayan bir hakkın uygun bir tazminat karşılığında sona ermesine karar verilir.

Madde gerekçesi

Madde .yürürlükteki Kanunun 626b maddesinden alınmıştır.

Hüküm değişikliği yoktur. Kenar başlığıyla birlikte anlaştınlmak ve terim birliği sağlanmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Yürürlükteki Kanunun 626b maddesinin birinci cümlesi, İsviçre Medenî Kanununun 649c maddesini karşılamaktadır.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 697 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 649c

C. Birlikte mülkiyet / I. Paylı mülkiyet / 9. Ortaklıktan çıkarma / b. Diğer hak sahipleri

Bir paydaşın ortaklıktan çıkarılmasına ilişkin hükümler, bir paylı mülkiyet payı üzerinde intifa hakkı sahibi olan veya başka bir aynî ya da şerh edilmiş şahsi yararlanma hakkı sahibi olan kişiye de kıyasen uygulanır.

Özgün metin (Almanca)

Die Bestimmungen über den Ausschluss eines Miteigentümers sind auf den Nutzniesser und auf den Inhaber eines anderen dinglichen oder vorgemerkten persönlichen Nutzungsrechtes an einem Miteigentumsanteil sinngemäss anwendbar.

Eşleşme madde gerekçesinde belirtilmiştir. İsviçre Medeni Kanunu

7. Paylı mülkiyetin sona ermesi

Madde 698

a. Paylaşma istemi

Hukukî bir işlem gereğince veya paylı malın sürekli bir amaca özgülenmiş olması sebebiyle paylı mülkiyeti devam ettirme yükümlülüğü bulunmadıkça, paydaşlardan her biri malın paylaşılmasını isteyebilir.

Paylaşmayı isteme hakkı, hukukî bir işlemle en çok on yıllık süre ile sınırlandırılabilir. Taşınmazlarda paylı mülkiyetin devamına ilişkin sözleşmeler, resmî şekle bağlıdır ve tapu kütüğüne şerh verilebilir.

Uygun olmayan zamanda paylaşma isteminde bulunulamaz.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 627 nci maddesini karşılamaktadır.

İsviçre Medenî Kanununun 650 nci maddesi göz önüne almarak düzenlenmiştir.

Yürürlükteki maddenin "Müşterek mülkiyetin nihayeti" şeklindeki konu başlığı "Paylı mülkiyetin sona ermesi" şeklinde değiştirilmiştir. Zira düzenlenmek istenen konu, paylaşma yoluyla sona ermedir. Kenar başlıktaki "dava" sözcüğü yerine de "istem" sözcüğü konulmuştur. Paydaşlar dava açmadan da kendi aralarında paydaşlardan birinin istemi üzerine paylaşma yapabilirler. îstem sözcüğü, bu anlamda davayı da içine alan daha geniş bir ifadedir. Bu sebeple tercih edilmiştir.

Madde üç fıkra hâlinde düzenlenmiş ve ikinci fıkra ile, kaynak Kanuna uygun olarak, taşınmazlarda paylı mülkiyetin devamına ilişkin sözleşmelerin resmî şekilde yapılması ve bunun tapu kütüğüne şerh verilebilmesi öngörülmüştür. Böylece söz konusu sözleşmelerin, sonraki paydaşlara etkili olmasının nasıl sağlanacağı hususunda yürürlükteki Kanundan doğan tereddütlere son verilmiştir.

- 2 1 2- Maddenin son fıkrasında, uygun olmayan zamanda paylaşma isteminde bulunulamayacağı öngörülerek yürürlükteki maddenin son cümlesi tekrar edilmiştir.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 698 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 650

C. Müşterek mülkiyet / I. Paylı mülkiyet / 10. Sona erme / a. Paylaşma isteme hakkı

1 Her paydaş, bir hukuki işlemle, kat mülkiyetine bölünme yoluyla veya şeyin sürekli bir amaca özgülenmesi yoluyla paylı mülkiyetin sona erdirilmesi engellenmedikçe, paylı mülkiyetin sona erdirilmesini isteme hakkına sahiptir.

2 Paylaşmayı isteme hakkı, en çok 50 yıl için bir sözleşmeyle bertaraf edilebilir; taşınmazlara ilişkin böyle bir sözleşmenin geçerliliği resmi şekilde düzenlenmesine bağlıdır ve bu sözleşme tapu kütüğüne şerh edilebilir.^[578]

3 Paylaşma, uygun olmayan bir zamanda istenemez.

Özgün metin (Almanca)

1 Jeder Miteigentümer hat das Recht, die Aufhebung des Miteigentums zu verlangen, wenn sie nicht durch ein Rechtsgeschäft, durch Aufteilung zu Stockwerkeigentum oder durch die Bestimmung der Sache für einen dauernden Zweck ausgeschlossen ist.

2 Die Aufhebung kann auf höchstens 50 Jahre durch eine Vereinbarung ausgeschlossen werden; diese bedarf für Grundstücke zu ihrer Gültigkeit der öffentlichen Beurkundung und kann im Grundbuch vorgemerkt werden.^[578]

3 Die Aufhebung darf nicht zur Unzeit verlangt werden.

Eşleşme madde gerekçesinde belirtilmiştir. İsviçre Medeni Kanunu

Mehaz madde — Alman MK m. 749

Kaldırılmasını isteme hakkı

(1) Her paydaş, her zaman ortaklığın kaldırılmasını isteyebilir.

(2) Kaldırılmasını isteme hakkının sözleşmeyle sürekli veya süreli olarak kaldırılması hâlinde dahi, haklı bir sebebin bulunması durumunda kaldırılması istenebilir. Aynı koşul altında, bir fesih süresi öngörülmüş olsa bile, bu süreye uyulmaksızın kaldırılması istenebilir.

(3) Kaldırılmasını isteme hakkının bu hükümlere aykırı olarak kaldırıldığı veya sınırlandırıldığı bir sözleşme kesin olarak hükümsüzdür.

Özgün metin (Almanca)

(1) Jeder Teilhaber kann jederzeit die Aufhebung der Gemeinschaft verlangen.

(2) Wird das Recht, die Aufhebung zu verlangen, durch Vereinbarung für immer oder auf Zeit ausgeschlossen, so kann die Aufhebung gleichwohl verlangt werden, wenn ein wichtiger Grund vorliegt. Unter der gleichen Voraussetzung kann, wenn eine Kündigungsfrist bestimmt wird, die Aufhebung ohne Einhaltung der Frist verlangt werden.

(3) Eine Vereinbarung, durch welche das Recht, die Aufhebung zu verlangen, diesen Vorschriften zuwider ausgeschlossen oder beschränkt wird, ist nichtig.

Madde 699

b. Paylaşma biçimi

Paylaşma, malın aynen bölüşülmesi veya pazarlık ya da artırmayla satılarak bedelinin bölüşülmesi biçiminde gerçekleştirilir.

Paylaşma biçiminde uyuşma sağlanamazsa, paydaşlardan birinin istemi üzerine hâkim, malın aynen bölünerek paylaştırılmasına, bölünen parçaların değerlerinin birbirine denk düşmemesi hâlinde eksik değerdeki parçaya para eklenerek denkleştirme sağlanmasına karar verir.

Bölme istemi durum ve koşullara uygun görülmezse ve özellikle paylı malın önemli bir değer kaybına uğramadan bölünmesine olanak yoksa, açık artırmayla satışa hükmolunur. Satışın paydaşlar arasında artırmayla yapılmasına karar verilmesi, bütün paydaşların rızasına bağlıdır.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 628 inci maddesini karşılamaktadır.

Madde İsviçre Medenî Kanununun 651 inci maddesi de göz önünde tutulmak suretiyle kaleme almmış ve aynca maddeye bir fıkrada eklenmiştir. Kaynak Kanunun 651 inci maddesinin Almanca metni dikkate alınarak kenar başlık "Paylaşma biçimi" şeklinde değiştirilmiştir. Yürürlükteki metindeki Üçüncü fıkra, maddenin ikinci fıkrasının sonuna eklenmiştir.

Maddenin üçüncü fıkrasına eldenen ikinci cümle ile, satışın paydaşlar arasında artana ile yapılmasına karar verilmesi, bütün paydaşların rızasına bağlı tutulmuştur.

Madde 7GÖ- Yürürlükteki Kanunda bu maddeyi karşılayan bir hüküm yoktur.

Oysa uygulamada pay üzerinde intifa hakkı tesis edilmesinin yarattığı huzursuzlukları önleyecek bir hükme ihtiyaç duyulmaktadır. Bu nedenle yeni getirilen bu maddeyle, bir pay üzerinde intifa haldi kurulması hâlinde diğer paydaşlardan biri üç ay içinde paylaşma talebinde bulunursa, satış yolu ile yapılacak paylaşmada, pay üzerinde intifa hakkı bulunmaksızın satışın yapılması ve intifa hakkının söz konusu paya düşen bedel üzerinde devam etmesi esası getirilmiştir. Üç ay geçtikten sonra yapılacak paylaşma istemleri ise intifa hakkım etkilemeyecektir.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 699 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 651

C. Müşterek mülkiyet / I. Paylı mülkiyet / 10. Sona erme / b. Paylaşma biçimi

1 Paylı mülkiyet, aynen bölünme, serbest satış veya artırma yoluyla satış ve bedelinin paylaştırılması ya da diğer paydaşların paylarının satın alınması suretiyle şeyin tamamının bir veya birden çok paydaşa devredilmesi yoluyla sona erdirilir.

2 Paydaşlar sona erdirme biçiminde anlaşamazlarsa, mahkemenin kararı üzerine şey aynen bölünür veya bu, değerinde önemli bir azalma olmaksızın mümkün değilse, açık artırma yoluyla ya da yalnızca paydaşlar arasında artırma yoluyla satılır.

3 Payların eşit olmaması halinde, aynen bölünme, paylar arasında para ile denkleştirme yapılmasıyla birlikte gerçekleştirilebilir.

Özgün metin (Almanca)

1 Die Aufhebung erfolgt durch körperliche Teilung, durch Verkauf aus freier Hand oder auf dem Wege der Versteigerung mit Teilung des Erlöses oder durch Übertragung der ganzen Sache auf einen oder mehrere der Miteigentümer unter Auskauf der übrigen.

2 Können sich die Miteigentümer über die Art der Aufhebung nicht einigen, so wird nach Anordnung des Gerichts die Sache körperlich geteilt oder, wenn dies ohne wesentliche Verminderung ihres Wertes nicht möglich ist, öffentlich oder unter den Miteigentümern versteigert.

3 Mit der körperlichen Teilung kann bei ungleichen Teilen eine Ausgleichung der Teile in Geld verbunden werden.

Eşleşme madde gerekçesinde belirtilmiştir. İsviçre Medeni Kanunu

Madde 700

c. İntifa hakkı sahibinin durumu

Bir paydaşın kendi payı üzerinde intifa hakkı kurması hâlinde, diğer paydaşlardan biri intifa hakkının kurulduğunun kendisine tebliğinden başlayarak üç ay içinde paylaşma isteminde bulunursa; satış yoluyla paylaşmada intifa hakkı, buna ilişkin paya düşecek bedel üzerinde devam eder.

II. Elbirliği mülkiyeti

Madde 701

1. Kaynakları ve niteliği

Kanun veya kanunda öngörülen sözleşmeler uyarınca oluşan topluluk dolayısıyla mallara birlikte malik olanların mülkiyeti, elbirliği mülkiyetidir.

Elbirliği mülkiyetinde ortakların belirlenmiş payları olmayıp her birinin hakkı, ortaklığa giren malların tamamına yaygındır.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 629 uncu maddesini karşılamaktadır.

Madde İsviçre Medenî Kanununun 652 nci maddesine uygun olarak iki fıkra hâlinde düzenlenmiştir.

Yürürlükteki metnin "İştirak hâlinde mülkiyet" şeklindeki konu başlığı "Elbirliği mülkiyeti", "Sebepleri" şeklindeki kenar başlığı da "Kaynaklan ve niteliği" olarak değiştirilmiştir. Hüküm değişikliği yoktur.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 701 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 652

C. Müşterek mülkiyet / II. Elbirliği ile mülkiyet / 1. Koşul

Kanun hükmü veya sözleşme ile bir topluluk oluşturan birden çok kişi, topluluk bağı gereğince bir şeye malik olurlarsa, elbirliği ile malik olurlar ve her birinin hakkı şeyin tamamına yayılır.

Özgün metin (Almanca)

Haben mehrere Personen, die durch Gesetzesvorschrift oder Vertrag zu einer Gemeinschaft verbunden sind, eine Sache kraft ihrer Gemeinschaft zu Eigentum, so sind sie Gesamteigentümer, und es geht das Recht eines jeden auf die ganze Sache.

Eşleşme madde gerekçesinde belirtilmiştir. İsviçre Medeni Kanunu

Madde 702

2. Hükümleri

Ortakların hakları ve yükümlülükleri, topluluğu doğuran kanun veya sözleşme hükümleri ile belirlenir.

Kanunda veya sözleşmede aksine bir hüküm bulunmadıkça, gerek yönetim, gerek tasarruf işlemleri için ortakların oybirliğiyle karar vermeleri gerekir.

Sözleşmeden doğan topluluk devam ettiği sürece, paylaşma yapılamaz ve bir pay üzerinde tasarrufta bulunulamaz.

Ortaklardan her biri, topluluğa giren hakların korunmasını sağlayabilir. Bu korumadan bütün ortaklar yararlanır.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 630 uncu maddesini karşılamaktadır.

Maddenin ilk üç fıkrası yürürlükteki hükmün tekrarından ibarettir.

Anlaştırılmak suretiyle kenar başlığıyla birlikte yeniden kaleme alınmıştır.

Maddeye 1984 tarihli Ontasan da olduğu gibi yeni bir dördüncü fıkra eklenmiştir. Bu yeni fıkra kaynak Kanunda mevcut değildir. Bu yeni fikra ile ortaklardan her bilinin, topluluğa giren hakların korunmasını sağlayabileceği, bu korumadan da bütün ortaklann yararlanacağı kabul edilmiştir. Yeni eklenen bu fıkra ile uygulamada duyulan ihtiyaç karşılanmakta, yürürlükteki Kanun karşısında içtihatlar ile çözülmesinde güçlük çekilen bir sorun giderilmekte, elbirliği mülkiyeti kurumuna yöneltilen eleştirilerin en önemlisini giderecek bir hüküm kabul edilmektedir. Elbirliği mülkiyeti ortaklardan her biri ortaklığa giren haklan dava yolu ile veya diğer yollarla koruma yetkisine sahip olacaktır. Bu korumadan bütün ortaklar yararlanır, fakat davacının davasını kaybetmesi diğer ortaklann haklannı etkilemez.

Mnddc 703- Yürürlükteki Kanunun 631 inci maddesini karşılamaktadır.

Madde İsviçre Medenî Kanununun 654 üncü maddesinde olduğu gibi iki fikra hâline getirilmiştir. Hüküm değişikliği yoldur. Anlaştırılmak suretiyle kenar başlığıyla birlikte yeniden kaleme alınmıştır.

İKİNCİ BÖLÜM TAŞINMAZ MÜLKİYETİ BİRİNCİ AYIRIM TAŞINMAZ MÜLKİYETİNİN KONUSU, KAZANILMASI VE KAYBI Mnddc 704- Yürürlükteki Kanunun 632 nci maddesini karşılamaktadır.

Madde kenar başlığıyla birlikte anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. (2) numaralı bendine, bağımsız ve sürekli hakların taşınmaz sayüabilmesi için, tapu kütüğünde ayrı sayfaya kaydedilmiş olma unsuru eklenmiştir. Maddenin (3) numaralı bendine 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu ile getirilen yeni bir taşınmaz konusu olan "Kat mülkiyeti kütüğüne kayıtlı bağımsız bölümler" de burada taşınmaz mülkiyetinin konusunu oluşturan varlıklar araşma alınmıştır. Yürürlükteki maddenin (3) numaralı bendinde yer alan "Madenler*1, ayrı bir kanunla özel bir rejime tâbi tutulmuş olduğundan maddeden çıkanlmışur.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 702 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 653

C. Müşterek mülkiyet / II. Elbirliği ile mülkiyet / 2. Hüküm ve sonuçları

1 Elbirliği ile malik olanların hak ve yükümlülükleri, aralarındaki kanuni veya sözleşmesel topluluğa uygulanacak kurallara göre belirlenir.

2 Aksine bir hüküm bulunmadıkça, mülkiyetin kullanılması ve özellikle şey üzerinde tasarrufta bulunulması için bütün elbirliği ile maliklerin oybirliğiyle karar vermesi gerekir.

3 Topluluk devam ettiği sürece, paylaşma isteme hakkı veya şeyin bir payı üzerinde tasarrufta bulunma hakkı bulunmaz.

Özgün metin (Almanca)

1 Die Rechte und Pflichten der Gesamteigentümer richten sich nach den Regeln, unter denen ihre gesetzliche oder vertragsmässige Gemeinschaft steht.

2 Besteht keine andere Vorschrift, so bedarf es zur Ausübung des Eigentums und insbesondere zur Verfügung über die Sache des einstimmigen Beschlusses aller Gesamteigentümer.

3 Solange die Gemeinschaft dauert, ist ein Recht auf Teilung oder die Verfügung über einen Bruchteil der Sache ausgeschlossen.

Eşleşme madde gerekçesinde belirtilmiştir. İsviçre Medeni Kanunu

Madde 703

3. Sona ermesi

Elbirliği mülkiyeti, malın devri, topluluğun dağılması veya paylı mülkiyete geçilmesiyle sona erer.

Paylaştırma, aksine bir hüküm bulunmadıkça, paylı mülkiyet hükümlerine göre yapılır.

Mehaz madde — İsviçre MK m. 654

C. Müşterek mülkiyet / II. Elbirliği ile mülkiyet / 3. Sona erme

1 Elbirliği mülkiyeti, şeyin devri veya topluluğun sona ermesiyle son bulur.

2 Paylaşma, aksine bir hüküm bulunmadıkça, paylı mülkiyete ilişkin hükümlere göre yapılır.

Özgün metin (Almanca)

1 Die Aufhebung erfolgt mit der Veräusserung der Sache oder dem Ende der Gemeinschaft.

2 Die Teilung geschieht, wo es nicht anders bestimmt ist, nach den Vorschriften über das Miteigentum.

İkinci Bölüm

Taşınmaz Mülkiyeti

Birinci Ayırım

Taşınmaz Mülkiyetinin Konusu, Kazanılması ve Kaybı

A. Taşınmaz mülkiyetinin konusu

Madde 704

Taşınmaz mülkiyetinin konusu şunlardır:

1. Arazi,

2. Tapu kütüğünde ayrı sayfaya kaydedilen bağımsız ve sürekli haklar,

3. Kat mülkiyeti kütüğüne kayıtlı bağımsız bölümler.

Mehaz madde — İsviçre MK m. 655

A. Konu / I. Taşınmazlar

1 Taşınmaz mülkiyetinin konusunu taşınmazlar oluşturur.

2 Bu Kanun anlamında taşınmazlar şunlardır:1. arazi;2. tapu kütüğüne kaydedilmiş bağımsız ve sürekli haklar;3. madenler;4. taşınmazlar üzerindeki paylı mülkiyet payları.

3 Bir taşınmaz üzerindeki irtifak hakkı, aşağıdaki koşullarda bağımsız ve sürekli bir hak olarak tapu kütüğüne tescil edilebilir:1. yararlanan bir taşınmaz lehine değil ve münhasıran belirli bir kişi lehine kurulmamışsa; ve2. en az 30 yıl için veya belirsiz süre için kurulmuşsa.^[584]

Özgün metin (Almanca)

1 Gegenstand des Grundeigentums sind die Grundstücke.

2 Grundstücke im Sinne dieses Gesetzes sind:1. die Liegenschaften;2. die in das Grundbuch aufgenommenen selbständigen und dauernden Rechte;3. die Bergwerke;4. die Miteigentumsanteile an Grundstücken.

3 Als selbstständiges und dauerndes Recht kann eine Dienstbarkeit an einem Grundstück in das Grundbuch aufgenommen werden, wenn sie:1. weder zugunsten eines berechtigten Grundstücks noch ausschliesslich zugunsten einer bestimmten Person errichtet ist; und2. auf wenigstens 30 Jahre oder auf unbestimmte Zeit begründet ist.^[584]

B. Taşınmaz mülkiyetinin kazanılması

Madde 705

I. Tescil

Taşınmaz mülkiyetinin kazanılması, tescille olur.

Miras, mahkeme kararı, cebrî icra, işgal, kamulaştırma hâlleri ile kanunda öngörülen diğer hâllerde, mülkiyet tescilden önce kazanılır. Ancak, bu hâllerde malikin tasarruf işlemleri yapabilmesi, mülkiyetin tapu kütüğüne tescil edilmiş olmasına bağlıdır.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 633 üncü maddesini karşılamaktadır.

Madde konu ve kenar başlıklarıyla birlikte anlaştmlmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Birinci fıkra, İsviçre Medenî Kanununun 656 ncı maddesinde olduğu gibi tescil ilkesini, ikinci fikra ise tescilsiz kazanma hâllerini hükme bağlamaktadır. Yürürlükteki maddenin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ile ikinci fıkrası hükümleri kaynak Kanunda olduğu gibi maddeye ikincifikraolarak alınmıştır.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 705 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 656

B. İktisap / I. Tescil

1 Taşınmaz mülkiyetinin iktisabı için tapu kütüğüne tescil şarttır.

2 Sahiplenme, miras, kamulaştırma, cebri icra veya mahkeme kararı hallerinde ise iktisap eden kişi, tescilden önce de mülkiyeti kazanır; ancak taşınmaz üzerinde tapu kütüğünde ancak tescil yapıldıktan sonra tasarrufta bulunabilir.

Özgün metin (Almanca)

1 Zum Erwerbe des Grundeigentums bedarf es der Eintragung in das Grundbuch.

2 Bei Aneignung, Erbgang, Enteignung, Zwangsvollstreckung oder gerichtlichem Urteil erlangt indessen der Erwerber schon vor der Eintragung das Eigentum, kann aber im Grundbuch erst dann über das Grundstück verfügen, wenn die Eintragung erfolgt ist.

Eşleşme madde gerekçesinde belirtilmiştir. İsviçre Medeni Kanunu

II. Kazanma yolları

Madde 706

1.Hukukî işlem

Taşınmaz mülkiyetinin devrini amaçlayan sözleşmelerin geçerli olması, resmî şekilde düzenlenmiş bulunmalarına bağlıdır.

Ölüme bağlı tasarruflar ve mal rejimi sözleşmeleri, kendilerine özgü şekillere tâbidir.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 634 üncü maddesini karşılamaktadır.

Madde konu başlığı ile birlikte anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmış, kaynak Kanunda olduğu gibi yürürlükteki maddenin birinci ûkrası iki fıkra hâline getirilmiştir.

Yürürlükteki maddenin "Mülkiyeti nakleden akitler" şeklindeki kenar başlığı "Hukukî işlem" olarak değiştirilmiştir. Çünkü mülkiyetin hukukî işleme dayalı devri, sadece sözleşme şeklinde değil, tek taraflı bir hukukî işlem, örneğin vasiyetname şeklinde de yapılabilir.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 706 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 657

B. İktisap / II. İktisap türleri / 1. Devir

1 Mülkiyetin devrine ilişkin sözleşmenin bağlayıcı olması için resmi şekilde düzenlenmesi gerekir.

2 Ölüme bağlı tasarruf ve evlilik sözleşmesi, miras hukukunda ve eşler arasındaki mal rejimi hukukunda öngörülen şekillere tabidir.

Özgün metin (Almanca)

1 Der Vertrag auf Eigentumsübertragung bedarf zu seiner Verbindlichkeit der öffentlichen Beurkundung.

2 Die Verfügung von Todes wegen und der Ehevertrag bedürfen der im Erbrecht und im ehelichen Güterrecht vorgeschriebenen Formen.

Eşleşme, gerekçenin andığı eski kanun maddesi üzerinden türetilmiş ve metin karşılaştırmasıyla desteklenmiştir; gerekçede doğrudan belirtilmemiştir. İsviçre Medeni Kanunu

Madde 707

2. İşgal

Tapu kütüğüne kayıtlı bir taşınmazın mülkiyetinin işgal yoluyla kazanılması, ancak kaydının malikin istemiyle terkin edilmiş olmasına bağlıdır.

Tapuya kayıtlı olmayan taşınmazlar üzerinde işgal yoluyla mülkiyet kazanılamaz.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 635 inci maddesini karşılamaktadır.

Birinci fıkranın ifadesi, kaynak İsviçre Medenî Kanununun 658 inci maddesi de dikkate alınarak düzeltilmiştir.

- 2 1 4- Yürürlükteki Kanundan farklı olarak ikinci fikra, tapuya kayıtlı olmayan taşınmazlar üzerinde işgal yolu ile mülkiyet kazamlamayacağı esasma yer vermektedir.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 707 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 658

B. İktisap / II. İktisap türleri / 2. Sahiplenme

1 Tapu kütüğüne kayıtlı bir taşınmazın sahiplenilmesi, ancak bu taşınmazın kütük kaydına göre sahipsiz olması halinde gerçekleşebilir.

2 Tapu kütüğüne kaydedilmemiş arazinin sahiplenilmesi, sahipsiz şeylere ilişkin hükümlere tabidir.

Özgün metin (Almanca)

1 Die Aneignung eines im Grundbuch eingetragenen Grundstückes kann nur stattfinden, wenn dieses nach Ausweis des Grundbuches herrenlos ist.

2 Die Aneignung von Land, das nicht im Grundbuch aufgenommen ist, steht unter den Bestimmungen über die herrenlosen Sachen.

Eşleşme madde gerekçesinde belirtilmiştir. İsviçre Medeni Kanunu

Madde 708

3. Yeni arazi oluşması

Birikme, dolma, toprak kayması veya kamuya ait suların yatağında ya da seviyesinde değişme gibi sebeplerle sahipsiz yerlerde yeniden oluşan yararlanmaya elverişli arazi Devlete ait olur.

Devlet, bu araziyi kamusal bir sakınca bulunmadığı takdirde öncelikle arazisi kayba uğrayana veya bitişik arazi malikine devredebilir.

Toprak parçalarının kendi arazisinden koptuğunu ispat eden malik, bunları, durumu öğrendiği tarihten başlayarak bir ve her hâlde oluşumun gerçekleştiği tarihten başlayarak on yıl içinde geri alabilir.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 636 ncı maddesini karşılamaktadır.

Madde yeniden kaleme alınmıştır.

Madde İsviçre aslında olduğu gibi üç fıkra hâline getirilmiştir.

Birinci fıkra yürürlükteki metinden anlaştırılmak suretiyle alınmıştır. .

İkinci fıkra, yeni oluşan ve Devlet'c ait olan arazinin, kamusal bir sakınca bulunmayan hâllerde öncelikle arazisi kayba uğrayan veya bu araziyle bitişik olan arazi sahibine devredilebilmesini olanaklı hâle getirmiştir.

Üçüncü fıkra yeni arazi oluşumunda toprak parçalarının kendi arazisinden koptuğunu kamtlayan kişiye, bunu öğrenme tarihînden itibaren bir yıl ve her durumda bu arazi oluşumunun gerçekleşmesinden itibaren on yıl içinde geri alabilmesini sağlamaktadır.

İsviçre Medenî Kanununun bu maddemizi karşılayan 659 uncu maddesinin üçüncü fıkrasında bir ve on yıl gibi süreler yerine "uygun süre içinde" ifadesi kullanılmıştır. Ancak, hak sahibinin isteminin, "uygun bir süre" gibi belirsiz bir koşula bağlanmasının isabetli olamayacağı düşünülerek, bunun yerine haksız fiillere ve sebepsiz zenginleşmelere ilişkin genel sürelerle paralellik sağlanması düşüncesiyle, bir ve on yıllık sürelerin kabul edilmesi uygun görülmüştür.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 708 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 659

B. İktisap / II. İktisap türleri / 3. Yeni arazi oluşumu

1 Alüvyon, dolgu, arazi kayması, bir kamu suyunun akış yönü veya durumundaki değişiklikler yahut başka bir şekilde sahipsiz topraktan yararlanmaya elverişli arazi meydana gelirse, bu arazi bulunduğu kantona ait olur.

2 Kantonlar, bu tür araziyi kıyıdaş taşınmaz maliklerine bırakmakta serbesttir.

3 Bir kimse, arazi parçalarının kendi mülkiyetinden koparılmış olduğunu ispat edebilirse, bunları uygun bir süre içinde geri alabilir.

Özgün metin (Almanca)

1 Entsteht durch Anschwemmung, Anschüttung, Bodenverschiebung, Veränderungen im Lauf oder Stand eines öffentlichen Gewässers oder in anderer Weise aus herrenlosem Boden der Ausbeutung fähiges Land, so gehört es dem Kanton, in dessen Gebiet es liegt.

2 Es steht den Kantonen frei, solches Land den Anstössern zu überlassen.

3 Vermag jemand nachzuweisen, dass Bodenteile seinem Eigentume entrissen worden sind, so kann er sie binnen angemessener Frist zurückholen.

Eşleşme, gerekçenin andığı eski kanun maddesi üzerinden türetilmiş ve metin karşılaştırmasıyla desteklenmiştir; gerekçede doğrudan belirtilmemiştir. İsviçre Medeni Kanunu

4. Arazi kayması

Madde 709

a. Genel olarak

Arazi kayması sınır değişikliğini gerektirmez.

Arazi kayması sebebiyle bir taşınmazdan diğerine geçmiş olan arazi parçaları ve diğer cisimler hakkında sürüklenen şeylere ve karışmaya ilişkin hükümler uygulanır.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 637 nci maddesini karşılamaktadır.

Madde anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Hüküm değişikliği yoktur. Ancak İsviçre Medeni Kanununun bu maddeyi karşılayan 660 mcı maddesinden sonra gelmek üzere 1 Ocak 1994 tarihinde yürürlüğe konulan bir Kanunla iki yeni madde daha eklenmiştir. İsviçre'deki bu değişikliğe uygun olarak bu maddeyi takiben "Heyelan" kenar başlığı altında 710 uncu madde; "Sınırın yeniden belirlenmesi" kenar başlığı altuıda 711 inci madde düzenlenmiştir.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 709 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 660

B. İktisap / II. İktisap türleri / 4. Arazi kayması / a. Genel olarak

1 Bir taşınmazdan diğerine arazi kaymaları sınırlarda değişiklik meydana getirmez.

2 Bu suretle bir taşınmazdan diğerine geçen arazi parçaları ve diğer nesneler, katılan şeylere veya şeylerin birleşmesine ilişkin hükümlere tabidir.

Özgün metin (Almanca)

1 Bodenverschiebungen von einem Grundstück auf ein anderes bewirken keine Veränderung der Grenzen.

2 Bodenteile und andere Gegenstände, die hiebei von dem einen Grundstück auf das andere gelangt sind, unterliegen den Bestimmungen über die zugeführten Sachen oder die Sachverbindungen.

Eşleşme, gerekçenin andığı eski kanun maddesi üzerinden türetilmiş ve metin karşılaştırmasıyla desteklenmiştir; gerekçede doğrudan belirtilmemiştir. İsviçre Medeni Kanunu

Madde 710

b. Heyelân

Arazi kaymasının sınır değişikliğine yol açmayacağı ilkesi, yetkili makamlarca heyelân bölgesi olduğu belirlenen yörelerde uygulanmaz.

Bu yörelerin belirlenmesi sırasında yöredeki arazinin yapısı göz önünde tutulur.

Bir taşınmazın böyle bir yörede bulunduğu, ilgililere uygun biçimde bildirilir ve tapu kütüğünün beyanlar sütununa yazılır.

Madde gerekçesi

Madde İsviçre Medenî Kanununun 660a maddesinden alınmıştır.

Ülkemizde sık sık karşılaşılan heyelan olayları göz Önünde tutularak bu maddenin bizde de büyük bir ihtiyacı karşılayacağı kabul edilmiştir. Maddeyle, arazi kaymasının sınır değişikliğine yol açmayacağı ilkesinin, yetkili makamlar tarafından heyelan bölgesi olduğu belirlenen yörelerde uygulanmayacağı kabul edilmiştir. Böylece heyelan bölgesi olarak belirlenen yerlerde arazi kayması sonucu sınır değişikliği gerçekleşebilecektir.

Maddenin ikinci fıkrasıyla bir yörenin heyelan yöresi olarak belirlenmesinde arazinin yapısının göz önünde tutulması zorunluluğu getirilmiştir.

Maddenin üçüncü fıkrasıyla bir yörenin heyelan yöresi olduğu hususunun, o taşınmazların bulunduğu tapu kütüğünün beyanlar sütununda gösterilmesi zorunluğu getirilmiş ve böylece tapu siciline güven ilkesi korunmak istenmiştir.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 710 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 660a

B. İktisap / II. İktisap türleri / 4. Arazi kayması / b. Sürekli olan

1 Arazi kaymalarının sınırlarda değişiklik meydana getirmeyeceğine ilişkin ilke, kantonca bu şekilde belirlenmiş sürekli arazi kaymalarının bulunduğu bölgeler için geçerli değildir.

2 Bölgelerin belirlenmesinde, etkilenen taşınmazların niteliği göz önünde bulundurulur.

3 Bir taşınmazın böyle bir bölgeye dahil olduğu, ilgililere uygun bir biçimde bildirilir ve tapu kütüğüne şerh edilir.

Özgün metin (Almanca)

1 Der Grundsatz, wonach Bodenverschiebungen keine Änderung der Grenzen bewirken, gilt nicht für Gebiete mit dauernden Bodenverschiebungen, wenn diese Gebiete vom Kanton als solche bezeichnet worden sind.

2 Bei der Bezeichnung der Gebiete ist die Beschaffenheit der betroffenen Grundstücke zu berücksichtigen.

3 Die Zugehörigkeit eines Grundstücks zu einem solchen Gebiet ist in geeigneter Weise den Beteiligten mitzuteilen und im Grundbuch anzumerken.

Eşleşme madde gerekçesinde belirtilmiştir. İsviçre Medeni Kanunu

Madde 711

c. Sınırın yeniden belirlenmesi

Sınır, arazi kayması sebebiyle gerçeği yansıtmıyorsa; ilgili taşınmaz maliki, sınırın yeniden belirlenmesini isteyebilir.

Fazlalık ve eksiklikler denkleştirilir.

Madde gerekçesi

Madde İsviçre Medenî Kanununun 660 b maddesinden alınmıştır.

Birinci fıkrayla bir sınırın, arazi kayması nedeniyle artık gerçeği yansıtmaması karşısında, ilgili taşınmaz maliklerinin sınırın yeniden belirlenmesini isteyebilecekleri kabul edilmiştir.

Maddenin ikinci fıkrası ile de bu tespit ve belirlenme sırasında fazlalık ve eksikliklerin denkleştirilmesi öngörülmüştür. Burada fedakârlığın denkleştirilmesi hâlinin özel bir uygulaması söz konusudur.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 711 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 660b

B. İktisap / II. İktisap türleri / 4. Arazi kayması / c. Sınırın yeniden belirlenmesi

1 Bir sınır, arazi kayması nedeniyle amaca aykırı hale gelirse, etkilenen her taşınmaz maliki, sınırın yeniden belirlenmesini isteyebilir.

2 Ortaya çıkan değer artışı veya eksilişi denkleştirilir.

Özgün metin (Almanca)

1 Wird eine Grenze wegen einer Bodenverschiebung unzweckmässig, so kann jeder betroffene Grundeigentümer verlangen, dass sie neu festgesetzt wird.

2 Ein Mehr- oder Minderwert ist auszugleichen.

Eşleşme madde gerekçesinde belirtilmiştir. İsviçre Medeni Kanunu

5. Kazandırıcı zamanaşımı

Madde 712

a. Olağan zamanaşımı

Geçerli bir hukukî sebep olmaksızın tapu kütüğüne malik olarak yazılan kişi, taşınmaz üzerindeki zilyetliğini davasız ve aralıksız olarak on yıl süreyle ve iyiniyetle sürdürürse, onun bu yolla kazanmış olduğu mülkiyet hakkına itiraz edilemez.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 638 inci maddesini karşılamaktadır.

Yürürlükteki maddenin "Müruruzaman" şeklindeki kenar başlığı "Kazandırıcı zamanaşımı" şeklinde, "Adî müruruzaman" şeklindeki kenar başlığı "Olağan zamanaşımı" şeklinde değiştirilmiştir. Maddede yer alan "nizasız" olma unsuru yerine "davasız" olma unsuruna yer verilmiştir. Çünkü "nizasız" yani "çekişmesiz" kelimesi de belirsizdir; örneğin noterlik aracılığıyla gönderilen bir protesto veya fiilî bir müdahale ve çatışma da "niza" olarak nitelendirilebilir. Oysa amaç, İsviçre Medenî Kanununu şerh ve tevsii eden bütün hukuk bilginlerinin birleştikleri gibi, zilyede karşı bir istihkak veya müdahalenin önlenmesi davası açılmış olmasmm niza (çekişme) sayılacağıdır. 3091 sayılı Taşınmaz Mal Zilyetliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanuna idarî makamlar nezdinde zilyetliğe tecavüzün önlenmesinin istenmesi buradaki anlamda "niza" sayılmaz ve zilyetliği kesintiye uğratmaz; zira Medenî Kanun anlaşmazhklann kesin olarak çözümlenmesini yargı makamlanna bırakmış, yalnız fiilî müdahalelerin geçici bir zaman için önlenmesi gayesi ile 3091 sayılı Kanun çıkarılmıştır. Bütün bu nedenlerle maddedeki "nizasız" sözcüğü yerine "davasız" sözcüğünün kullanılması uygun bulunmuştur. Böylece olağan zamanaşımı süresince taraflar arasındaki her türlü niza değil, ancak dava şeklindeki nizalar kazanmayı engelleyecektir. Dava dışı nizalar kazanacak kişinin iyiniyetini ortadan kaldıramayacaktır.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 712 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 661

B. Kazanma / II. Kazanma türleri / 5. Kazandırıcı zamanaşımı / a. Olağan kazandırıcı zamanaşımı

Bir kimse tapu kütüğüne haksız yere malik olarak tescil edilmiş ise, taşınmazı iyiniyetle ve aralıksız olarak on yıl süreyle ve itiraz edilmeksizin zilyetliğinde bulundurduktan sonra, onun mülkiyetine artık itiraz edilemez.

Özgün metin (Almanca)

Ist jemand ungerechtfertigt im Grundbuch als Eigentümer eingetragen, so kann sein Eigentum, nachdem er das Grundstück in gutem Glauben zehn Jahre lang ununterbrochen und unangefochten besessen hat, nicht mehr angefochten werden.

Eşleşme, gerekçenin andığı eski kanun maddesi üzerinden türetilmiş ve metin karşılaştırmasıyla desteklenmiştir; gerekçede doğrudan belirtilmemiştir. İsviçre Medeni Kanunu

Mehaz madde — Alman MK m. 900

Kütükte kazandırıcı zamanaşımı

(1) Mülkiyeti kazanmamış olmakla birlikte bir taşınmazın maliki olarak tapu kütüğüne tescil edilmiş olan kişi, bu tescil otuz yıl sürmüş ve o kimse bu süre zarfında taşınmazı malik sıfatıyla zilyetliğinde tutmuşsa mülkiyeti kazanır. Otuz yıllık süre, taşınırın kazandırıcı zamanaşımı yoluyla iktisabında geçerli olan süre ile aynı şekilde hesaplanır. Tescilin doğruluğuna karşı tapu kütüğüne bir itiraz tescil edilmiş olduğu sürece, sürenin işlemesi durur.

(2) Bu hükümler, kendisine ait olmayan ve taşınmaz zilyetliğine hak veren veya kullanılması zilyetliğe ilişkin hükümlere göre korunan başka bir hakkın bir kimse adına tapu kütüğüne tescil edilmiş olması halinde de uygulanır. Hakkın sırası için tescil esas alınır.

Özgün metin (Almanca)

(1) Wer als Eigentümer eines Grundstücks im Grundbuch eingetragen ist, ohne dass er das Eigentum erlangt hat, erwirbt das Eigentum, wenn die Eintragung 30 Jahre bestanden und er während dieser Zeit das Grundstück im Eigenbesitz gehabt hat. Die dreißigjährige Frist wird in derselben Weise berechnet wie die Frist für die Ersitzung einer beweglichen Sache. Der Lauf der Frist ist gehemmt, solange ein Widerspruch gegen die Richtigkeit der Eintragung im Grundbuch eingetragen ist.

(2) Diese Vorschriften finden entsprechende Anwendung, wenn für jemand ein ihm nicht zustehendes anderes Recht im Grundbuch eingetragen ist, das zum Besitz des Grundstücks berechtigt oder dessen Ausübung nach den für den Besitz geltenden Vorschriften geschützt ist. Für den Rang des Rechts ist die Eintragung maßgebend.

Madde 713

b. Olağanüstü zamanaşımı

2 değişiklik

Tapu kütüğünde kayıtlı olmayan bir taşınmazı davasız ve aralıksız olarak yirmi yıl süreyle ve malik sıfatıyla zilyetliğinde bulunduran kişi, o taşınmazın tamamı, bir parçası veya bir payı üzerindeki mülkiyet hakkının tapu kütüğüne tesciline karar verilmesini isteyebilir.

Aynı koşullar altında, maliki tapu kütüğünden anlaşılamayan veya yirmi yıl önce (…)^[38] hakkında gaiplik kararı verilmiş bir kimse adına kayıtlı bulunan taşınmazın tamamının veya bölünmesinde sakınca olmayan bir parçasının zilyedi de, o taşınmazın tamamı, bir parçası veya bir payı üzerindeki mülkiyet hakkının tapu kütüğüne tesciline karar verilmesini isteyebilir.

Tescil davası, Hazineye ve ilgili kamu tüzel kişilerine veya varsa tapuda malik gözüken kişinin mirasçılarına karşı açılır.

Davanın konusu, mahkemece bir gazete ve bir internet haber sitesinde ve ayrıca taşınmazın bulunduğu yerde uygun araç ve aralıklarla en az üç defa ilân olunur.^[39]

Son ilândan başlayarak üç ay içinde yukarıdaki koşulların gerçekleşmediğini ileri sürerek itiraz eden bulunmaz ya da itiraz yerinde görülmez ve davacının iddiası ispatlanmış olursa, hâkim tescile karar verir. Mülkiyet, birinci fıkrada öngörülen koşulların gerçekleştiği anda kazanılmış olur.

Davalılar ve itiraz edenler, aynı davada kendi adlarına tescile karar verilmesini isteyebilirler.

Kararda, tescili istenilen taşınmazın niteliği, yeri, sınırları ve yüzölçümü belirtilir ve karara, uzmanlarca düzenlenen teknik bilgileri içeren krokisi de eklenir.

Özel kanun hükümleri saklıdır.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 639 uncu maddesini karşılamaktadır.

Anlaştırılmak ve kısmen de hüküm değişikliği yapılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır.

Maddenin birinci fıkrasında olağanüstü kazandırıcı zamanaşımı ile kazanmanın taşınmazın tamamı, bir parçası ya da bir payı üzerinde de olabileceği kabul edilmiştir.

Maddenin ikinci fıkrasında da birinci fıkrada olduğu gibi, kazanmanın taşınmazın tamamı, bir parçası ya da bir payı üzerinde olabileceği kabul edilmiştir.

Bunun sonucu olarak bir taşınmaz paylı mülkiyet konusu olup da paydaşlardan birinin payı için, olağanüstü zamanaşımı ile kazanmanın koşullan mevcut ise, zilyet, taşınmazın tamamım değil, sadece bir payım kazanabilecektir. Olağanüstü zamanaşımı ile kazanmanın taşınmazın tamamı için değil, bir parçası ya da bir payı için de olabileceği hususu öğretide savunulmakta ve yürürlükteki madde bu yönüyle eleştirilmekte idi.

Maddenin üçüncü fıkrasında yapılan değişiklikle, tescil davasında sadece Hazine ve ilgili kamu tüzel kişilerinin değil, varsa tapuda malik görünen kişinin mirasçılanmn da davalı gösterilmesi zorunluluğu getirilmiştir.

- 2 1 6- Yürürlükteld maddenin üçüncü fıkrasında öngörülen gazetede Üç kez ilân yerine, maddenin dördüncü fıkrasında bir kez ilân yapılması yeterli görülmüştür.

Ülkemizde, gazete ile ilânlann amaçlarına hizmet etmediği, bu tür ilânlarla kimsenin ilgilenmediği, ilânlann çoğu kez bilinmeyen ve ilgi gösterilmeyen gazetelerde sırf yasadaki bir zorunluluğu şeklen yerine getirmek amacıyla yapıldığı göz önünde tutularak, bir kez ilânm yeterli olduğu kabul edilmiştir. Buna karşılık gazete dışındaki uygun araçlarla ilânda üç kez ilân koşulu değiştirilmemiştir.

Maddenin beşinci fıkrasında, yürürlükteki maddenin dördüncü fıkrasından farklı olarak, mülkiyetin birinci fıkrada öngörülen koşuUann gerçekleştiği anda kazanılmış olacağı ifade edilmiştir.

Maddenin yedinci fıkrasına ilgili taşınmazın "uzmanlarca düzenlenen teknik bilgileri içeren krokisi"nin eklenmesi koşulu da getirilmiştir.

Maddede aynca "nizasız" sözcüğü yerine "davasız" sözcüğüne yer verilmiştir.

Çünkü "nizasız" yani "çekişmesiz" kelimesi de belirsizdir; örneğin noterlik aracılığıyla gönderilen bir protesto veya fiilî bir müdahale ve çatışma da "niza" olarak nitelendirilebilir. Oysa amaç, İsviçre Medenî Kanununu şerh ve tevsii eden bütün hukuk bilginlerinin birleştikleri gibi, zilyede karşı bir istihkak veya müdahalenin önlenmesi davası açılmış olmasının niza (çekişme) sayılacağıdır. 3091 sayılı Taşınmaz Mal Zilyetliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanuna idarî makamlar nezdinde zilyetliğe tecavüzün önlenmesinin istenmesi buradaki manada "niza" sayılmaz ve zilyetliği kesintiye uğratmaz; zira Medenî Kanun anlaşmazlıkların kesin olarak çözümlenmesini yargı makamlarına bırakmış, yalnız fiilî müdahalelerin geçici bir zaman için önlenmesi gayesi ile 3091 sayılı Kanun çıkarılmıştır. Bütün bu nedenlerle maddedeki "nizasız" sözcüğü yerine "davasız" sözcüğünün kullanılması uygun bulunmuştur.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 713 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 662

B. Kazanma / II. Kazanma türleri / 5. Kazandırıcı zamanaşımı / b. Olağanüstü kazandırıcı zamanaşımı

1 Tapu kütüğüne kaydedilmemiş bir taşınmazı aralıksız ve itiraz edilmeksizin otuz yıl süreyle kendi malı gibi zilyetliğinde bulunduran kimse, malik olarak tescil edilmesini isteyebilir.

2 Aynı koşullar altında bu hak, maliki tapu kütüğünden anlaşılamayan veya otuz yıllık kazandırıcı zamanaşımı süresinin başlangıcında ölmüş ya da gaipliğine karar verilmiş bulunan bir taşınmazın zilyedine de tanınır.

3 Ancak tescil, resmi ilanla belirlenen bir süre içinde itiraz edilmemiş veya yapılan itiraz reddedilmiş olduktan sonra, ancak mahkeme kararı üzerine yapılabilir.

Özgün metin (Almanca)

1 Besitzt jemand ein Grundstück, das nicht im Grundbuch aufgenommen ist, ununterbrochen und unangefochten während 30 Jahren als sein Eigentum, so kann er verlangen, dass er als Eigentümer eingetragen werde.

2 Unter den gleichen Voraussetzungen steht dieses Recht dem Besitzer eines Grundstückes zu, dessen Eigentümer aus dem Grundbuch nicht ersichtlich ist oder bei Beginn der Ersitzungsfrist von 30 Jahren tot oder für verschollen erklärt war.

3 Die Eintragung darf jedoch nur auf Verfügung des Gerichts erfolgen, nachdem binnen einer durch amtliche Auskündung angesetzten Frist kein Einspruch erhoben oder der erfolgte Einspruch abgewiesen worden ist.

Eşleşme, gerekçenin andığı eski kanun maddesi üzerinden türetilmiş ve metin karşılaştırmasıyla desteklenmiştir; gerekçede doğrudan belirtilmemiştir. İsviçre Medeni Kanunu

Mehaz madde — Alman MK m. 927

İlan yoluyla hak düşürme usulü

(1) Bir taşınmazın maliki, taşınmaz otuz yıldan beri başka bir kimsenin asli zilyetliğinde ise, ilan yoluyla hak düşürme usulüyle hakkından yoksun bırakılabilir. Zilyetlik süresi, taşınır bir eşyanın kazandırıcı zamanaşımı için öngörülen süre ile aynı şekilde hesaplanır. Malik tapu siciline kayıtlı ise, ilan yoluyla hak düşürme usulüne ancak malik ölmüş veya gaip ise ve malikin rızasını gerektiren bir tescil tapu siciline otuz yıldan beri yapılmamışsa başvurulabilir.

(2) Hak düşürme kararını elde eden kimse, kendisini malik olarak tapu siciline tescil ettirmekle mülkiyeti kazanır.

(3) Hak düşürme kararının verilmesinden önce üçüncü bir kişi malik olarak veya üçüncü bir kişinin mülkiyeti nedeniyle tapu sicilinin doğruluğuna itiraz şerhi tescil edilmişse, hak düşürme kararı bu üçüncü kişiye karşı hüküm doğurmaz.

Özgün metin (Almanca)

(1) Der Eigentümer eines Grundstücks kann, wenn das Grundstück seit 30 Jahren im Eigenbesitz eines anderen ist, im Wege des Aufgebotsverfahrens mit seinem Recht ausgeschlossen werden. Die Besitzzeit wird in gleicher Weise berechnet wie die Frist für die Ersitzung einer beweglichen Sache. Ist der Eigentümer im Grundbuch eingetragen, so ist das Aufgebotsverfahren nur zulässig, wenn er gestorben oder verschollen ist und eine Eintragung in das Grundbuch, die der Zustimmung des Eigentümers bedurfte, seit 30 Jahren nicht erfolgt ist.

(2) Derjenige, welcher den Ausschließungsbeschluss erwirkt hat, erlangt das Eigentum dadurch, dass er sich als Eigentümer in das Grundbuch eintragen lässt.

(3) Ist vor dem Erlass des Ausschließungsbeschlusses ein Dritter als Eigentümer oder wegen des Eigentums eines Dritten ein Widerspruch gegen die Richtigkeit des Grundbuchs eingetragen worden, so wirkt der Ausschließungsbeschluss nicht gegen den Dritten.

Madde 714

c. Sürelerin hesabı

Kazandırıcı zamanaşımı sürelerinin hesaplanmasında, kesilmesinde ve durmasında, Borçlar Kanununun zamanaşımına ilişkin hükümleri kıyas yoluyla uygulanır.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 640 mcı maddesini karşılamaktadır.

Madde, sürelerin hesaplanmasıyla ilgili olduğundan, kenar başlık da buna uygun olarak değiştirilmiştir. Kaynak Kanunda bu maddenin kenar başlığı hem Almanca hem de Fransızca metinde, sadece "süreler" şeklindedir. Bu sözcük de tek basma maddenin kenar başlığını ortaya koymaya elverişli bulunmamış ve "Surelerin hesabı" kenar başlığı tercih edilmiştir.

Yürürlükteki maddede, sürelerle ilgili olarak "alacak mürüruzamam"na yollama yapılmıştır. Oysa maddenin yollama yapmak istediği kurum "Borçlar Kanununun zamanaşımına ilişkin hükümleri" olup, maddede bu yönde değişiklik yapılmıştır.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 714 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 663

B. Kazanma / II. Kazanma türleri / 5. Kazandırıcı zamanaşımı / c. Süreler

Sürelerin hesaplanmasında, kazandırıcı zamanaşımının kesilmesinde ve durmasında, alacaklara ilişkin zamanaşımı hükümleri kıyas yoluyla uygulanır.

Özgün metin (Almanca)

Für die Berechnung der Fristen, die Unterbrechung und den Stillstand der Ersitzung finden die Vorschriften über die Verjährung von Forderungen entsprechende Anwendung.

Eşleşme, gerekçenin andığı eski kanun maddesi üzerinden türetilmiş ve metin karşılaştırmasıyla desteklenmiştir; gerekçede doğrudan belirtilmemiştir. İsviçre Medeni Kanunu

Madde 715

6. Sahipsiz yerler ve yararı kamuya ait mallar

Sahipsiz yerler ile yararı kamuya ait mallar, Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır.

Aksi ispatlanmadıkça, yararı kamuya ait sular ile kayalar, tepeler, dağlar, buzullar gibi tarıma elverişli olmayan yerler ve bunlardan çıkan kaynaklar, kimsenin mülkiyetinde değildir ve hiçbir şekilde özel mülkiyete konu olamaz.

Sahipsiz yerler ile yararı kamuya ait malların kazanılması, bakımı, korunması, işletilmesi ve kullanılması özel kanun hükümlerine tâbidir.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 641 inci maddesini karşılamaktadır.

Maddenin kenar başlığı içeriğine uygun olarak değiştirilmiştir. Maddede sadece taşınmaz mallar söz konusu olduğundan, "şey" terimi yerine "yer" terimi kullanılmıştır.

Madde kaynak Kanuna uygun olarak üç fıkra hâline getirilmiştir.

— 2 1 7- Modd© 716- Yürürlükteki Kanunun 642 nti maddesini karşılamaktadır.

Madde İsviçre Medeni Kanununun »665 inci maddesinde olduğu gibi üç fikra hâline getirilmiştir. Anlaştuılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Hüküm değişikliği yoktur.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 715 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 664

B. Kazanma / II. Kazanma türleri / 6. Sahipsiz mallar ve kamu malları

1 Sahipsiz mallar ile kamu malları, bulundukları ülkenin egemenliği altındaki devlete tabidir.

2 Kamuya ait sular ile kayalar, moloz yığınları, buzullar ve buzlar gibi tarıma elverişli olmayan topraklar üzerinde ve bunlardan kaynaklanan kaynaklar üzerinde, aksinin kanıtlanması saklı kalmak kaydıyla, özel mülkiyet söz konusu değildir.

3 Kanton hukuku, sahipsiz toprakların sahiplenilmesi, yollar ve meydanlar, sular ve nehir yatakları gibi kamu mallarının işletilmesi ve ortak kullanımı hakkında gerekli hükümleri koyar.

Özgün metin (Almanca)

1 Die herrenlosen und die öffentlichen Sachen stehen unter der Hoheit des Staates, in dessen Gebiet sie sich befinden.

2 An den öffentlichen Gewässern sowie an dem der Kultur nicht fähigen Lande, wie Felsen und Schutthalden, Firnen und Gletschern, und den daraus entspringenden Quellen besteht unter Vorbehalt anderweitigen Nachweises kein Privateigentum.

3 Das kantonale Recht stellt über die Aneignung des herrenlosen Landes, die Ausbeutung und den Gemeingebrauch der öffentlichen Sachen, wie der Strassen und Plätze, Gewässer und Flussbetten die erforderlichen Bestimmungen auf.

Eşleşme, gerekçenin andığı eski kanun maddesi üzerinden türetilmiş ve metin karşılaştırmasıyla desteklenmiştir; gerekçede doğrudan belirtilmemiştir. İsviçre Medeni Kanunu

Madde 716

III. Tescili isteme hakkı

Mülkiyetin kazanılmasına esas olacak bir hukukî sebebe dayanarak malikten mülkiyetin kendi adına tescilini istemek hususunda kişisel hakka sahip olan kimse, malikin kaçınması hâlinde hâkimden, mülkiyetin hükmen geçirilmesini isteyebilir.

Bir taşınmazın mülkiyetini işgal, miras, kamulaştırma, cebrî icra veya mahkeme kararına dayanarak kazanan kişi tescili doğrudan doğruya yaptırabilir.

Bir taşınmazın mülkiyetinde eşler arasındaki mal rejimi dolayısıyla meydana gelen değişiklikler, eşlerden birinin istemiyle tapu kütüğüne doğrudan tescil olunur.

Mehaz madde — İsviçre MK m. 665

B. Kazanma / III. Tescil hakkı

1 Kazanma sebebi, edinene, malike karşı tescil talep etme yönünde kişisel bir hak verir ve malikin bundan kaçınması hâlinde, mülkiyetin mahkemece kendisine hükmedilmesini isteme hakkını tanır.

2 Sahiplenme, miras, kamulaştırma, cebri icra veya mahkeme kararı hâllerinde, edinen tescili kendiliğinden sağlayabilir.

3 Mal ortaklığı veya bunun sona ermesi nedeniyle kanun gereği taşınmaz mülkiyetinde meydana gelen değişiklikler, eşlerden birinin bildirimi üzerine tapu kütüğüne tescil edilir.^[589]

Özgün metin (Almanca)

1 Der Erwerbsgrund gibt dem Erwerber gegen den Eigentümer einen persönlichen Anspruch auf Eintragung und bei Weigerung des Eigentümers das Recht auf gerichtliche Zusprechung des Eigentums.

2 Bei Aneignung, Erbgang, Enteignung, Zwangsvollstreckung oder Urteil des Gerichts kann der Erwerber die Eintragung von sich aus erwirken.

3 Änderungen am Grundeigentum, die von Gesetzes wegen durch Gütergemeinschaft oder deren Auflösung eintreten, werden auf Anmeldung eines Ehegatten hin im Grundbuch eingetragen.^[589]

C. Taşınmaz mülkiyetinin kaybı

Madde 717

Taşınmaz mülkiyeti, terkin veya taşınmazın tamamen yok olmasıyla sona erer.

Kamulaştırma hâlinde mülkiyetin ne zaman sona ereceği özel kanunla belirlenir

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 643 üncü maddesini karşılamaktadır.

Madde İsviçre Medenin Kanununun 666 ncı maddesine uygun olarak iki fıkra hâline getirilmiştir. Anlaştınlmalc suretiyle yemden kaleme alınmıştır. Hüküm değişikliği yoktur.

İKİNCİ AYIRIM TAŞINMAZ MÜLKİYETİNİN İÇERİĞİ VE KISITLAMALARI Yürürlükteki metinde yer alan "Gayrimenkul mülkiyetinin hükümleri" şeklindeki ayırım başlığı, içeriğine ve kaynak Kanuna uygun olarak "Taşınmaz MtiMyetinin İçeriği ve Kısıtlamalan" şeklinde değiştirilmiştir.

Medde 718- Madde yürürlükteki Kanunun 644 üncü maddesini karşılamaktadır. Maddenin "Gayrimenkul mülkiyetinin şümulü" şeklindeki konu başlığı, "Taşınmaz mülkiyetinin içeriği", "Umumiyet itibariyle" şeklindeki kenar başlığı "I.Kapsam" şeklinde değiştirilmiştir.

Madde anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Hüküm değişikliği yoktur.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 717 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 666

C. Mülkiyetin sona ermesi

1 Taşınmaz mülkiyeti, tescilin terkin edilmesiyle ve taşınmazın tamamen yok olmasıyla sona erer.

2 Kamulaştırma hâlinde mülkiyetin sona erdiği anın belirlenmesi, Federasyonun ve kantonların kamulaştırma hukukuna tabidir.

Özgün metin (Almanca)

1 Das Grundeigentum geht unter mit der Löschung des Eintrages sowie mit dem vollständigen Untergang des Grundstückes.

2 Der Zeitpunkt, auf den im Falle der Enteignung der Verlust eintritt, wird durch das Enteignungsrecht des Bundes und der Kantone bestimmt.

Eşleşme madde gerekçesinde belirtilmiştir. İsviçre Medeni Kanunu

İkinci Ayırım

Taşınmaz Mülkiyetinin İçeriği ve Kısıtlamaları

A. Taşınmaz mülkiyetinin içeriği

Madde 718

I. Kapsam

Arazi üzerindeki mülkiyet, kullanılmasında yarar olduğu ölçüde, üstündeki hava ve altındaki arz katmanlarını kapsar.

Bu mülkiyetin kapsamına, yasal sınırlamalar saklı kalmak üzere yapılar, bitkiler ve kaynaklar da girer.

Mehaz madde — İsviçre MK m. 667

A. İçerik / I. Kapsam

1 Arazi üzerindeki mülkiyet, mülkiyetin kullanılmasında bir yarar bulunduğu ölçüde, yukarıya ve aşağıya doğru hava sahasını ve toprağı da kapsar.

2 Bu mülkiyet, kanuni sınırlamalar saklı kalmak üzere, tüm yapıları, bitkileri ve kaynakları da kapsar.

Özgün metin (Almanca)

1 Das Eigentum an Grund und Boden erstreckt sich nach oben und unten auf den Luftraum und das Erdreich, soweit für die Ausübung des Eigentums ein Interesse besteht.

2 Es umfasst unter Vorbehalt der gesetzlichen Schranken alle Bauten und Pflanzen sowie die Quellen.

Mehaz madde — Alman MK m. 905

Mülkiyetin sınırlanması

Bir taşınmazın maliki olan kimsenin hakkı, yüzeyin üzerindeki hava boşluğuna ve yüzeyin altındaki toprak katmanına kadar uzanır. Ancak malik, öyle bir yükseklikte veya derinlikte gerçekleştirilen müdahalelerin önlenmesinde herhangi bir menfaati bulunmaması hâlinde, bu müdahaleleri yasaklayamaz.

Özgün metin (Almanca)

Das Recht des Eigentümers eines Grundstücks erstreckt sich auf den Raum über der Oberfläche und auf den Erdkörper unter der Oberfläche. Der Eigentümer kann jedoch Einwirkungen nicht verbieten, die in solcher Höhe oder Tiefe vorgenommen werden, dass er an der Ausschließung kein Interesse hat.

II. Sınırlar

Madde 719

1. Sınırların belirlenmesi

Taşınmazın sınırları, tapu plânları ve arz üzerindeki sınır işaretleriyle belirlenir.

Tapu plânları ile arz üzerindeki işaretler birbirini tutmazsa, asıl olan plândaki sınırdır. Bu kural, yetkili makamlarca heyelân bölgesi olduğu belirlenen yörelerde uygulanmaz.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 645 inci maddesini karşılamalctadır.

Madde konu ve kenar başlıklanyla birlikte kaynak Kanuna ve maddenin içeriğine uygun olarak değiştirilmiştir. Maddenin ikinci fikrasına 710 uncu maddeyle getirilen "Heyelan" ile ilgili hükme uygun olarak yem bir cümle eklenmiştir. Bu yeni hükümle, tapu plânlan ile arz üzerindeki işaretlerin birbirini tutmaması hâlinde, plândaki-sınıra itibar edileceği kuralının heyelan bölgesi olduğu ilân edilen yerlerde uygulanmayacağı öngörülmüştür. Maddeye eklenen yeni hüküm, İsviçre Medenî Kanununun 668 inci maddesinin üçüncü fıkrasına 04/10/1991 tarihli ve 01/01/1994'de yürürlüğe giren hükümle paraleldir.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 719 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 668

A. İçerik / II. Sınırlandırma / 1. Sınırlandırma şekli

1 Sınırlar, tapu planları ve taşınmazın kendisi üzerindeki sınırlandırmalarla belirlenir.

2 Mevcut tapu planları ile taşınmaz üzerindeki sınırlandırmalar birbiriyle çeliştiği takdirde, tapu planlarının doğruluğu karine olarak kabul edilir.

3 Bu karine, kanton tarafından toprak kaymalarının görüldüğü olarak belirlenen bölgeler için geçerli değildir.^[592]

Özgün metin (Almanca)

1 Die Grenzen werden durch die Grundbuchpläne und durch die Abgrenzungen auf dem Grundstücke selbst angegeben.

2 Widersprechen sich die bestehenden Grundbuchpläne und die Abgrenzungen, so wird die Richtigkeit der Grundbuchpläne vermutet.

3 Die Vermutung gilt nicht für die vom Kanton bezeichneten Gebiete mit Bodenverschiebungen.^[592]

Eşleşme madde gerekçesinde belirtilmiştir. İsviçre Medeni Kanunu

Madde 720

2. Sınır belirleme yükümlülüğü

Her arazi maliki, komşusunun istemi üzerine belli olmayan sınırların belirlenmesi için tapu plânlarının düzeltilmesine veya arz üzerine sınır işaretleri konulmasına katkıda bulunmakla yükümlüdür.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 646 ncı maddesini karşılamaktadır.

Anlaştuılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Hüküm değişikliği yoktur.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 720 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 669

A. İçerik / II. Sınırlandırma / 2. Sınırlandırma yükümlülüğü

Her taşınmaz maliki, komşusunun talebi üzerine, belirsiz bir sınırın saptanmasına, gerek tapu planlarının düzeltilmesinde gerek sınır işaretlerinin konulmasında, katılmakla yükümlüdür.

Özgün metin (Almanca)

Jeder Grundeigentümer ist verpflichtet, auf das Begehren seines Nachbarn zur Feststellung einer ungewissen Grenze mitzuwirken, sei es bei Berichtigung der Grundbuchpläne oder bei Anbringung von Grenzzeichen.

Eşleşme, gerekçenin andığı eski kanun maddesi üzerinden türetilmiş ve metin karşılaştırmasıyla desteklenmiştir; gerekçede doğrudan belirtilmemiştir. İsviçre Medeni Kanunu

Mehaz madde — Alman MK m. 919

Sınır işaretlenmesi

(1) Bir taşınmazın maliki, komşu taşınmazın malikinden, sabit sınır işaretlerinin dikilmesine ve bir sınır işareti yerinden oynatılmış veya tanınmaz hâle gelmişse yeniden tesisine katılmasını isteyebilir.

(2) Sınır işaretlemesinin şekli ve usulü, eyalet kanunlarına göre belirlenir; bunlarda hüküm bulunmadığı takdirde yerel örf ve âdet esas alınır.

(3) Sınır işaretlemesinin giderleri, ilgililer arasında var olan bir hukuki ilişkiden başka türlüsü çıkmadıkça, eşit paylarla karşılanır.

Özgün metin (Almanca)

(1) Der Eigentümer eines Grundstücks kann von dem Eigentümer eines Nachbargrundstücks verlangen, dass dieser zur Errichtung fester Grenzzeichen und, wenn ein Grenzzeichen verrückt oder unkenntlich geworden ist, zur Wiederherstellung mitwirkt.

(2) Die Art der Abmarkung und das Verfahren bestimmen sich nach den Landesgesetzen; enthalten diese keine Vorschriften, so entscheidet die Ortsüblichkeit.

(3) Die Kosten der Abmarkung sind von den Beteiligten zu gleichen Teilen zu tragen, sofern nicht aus einem zwischen ihnen bestehenden Rechtsverhältnis sich ein anderes ergibt.

Madde 721

3. Sınırlıklar üzerinde paylı mülkiyet

İki taşınmazı birbirinden ayırmaya yarayan duvar, parmaklık, çit gibi sınırlıklar, aksi ispat edilmedikçe, her iki komşunun paylı malı sayılır.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 647 nci maddesini karşılamaktadır.

Yürürlükteki maddenin "Tahdit eden şeylerin hükmü" şeklindeki kenar başlığı İsviçre Medenî Kanununun 670 inci maddesine uygun olarak "Sııurlıklar üzerinde paylı mülkiyet" şeklinde değiştirilmiştir. Madde anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Hüküm değişikliği .yoktur.

- 2 1 8-

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 721 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 670

A. İçerik / II. Sınırlandırma / 3. Sınırlandırma tesislerinde paylı mülkiyet

İki taşınmazı birbirinden ayırmaya yarayan duvar, çit, parmaklık gibi tesisler sınır üzerinde bulunuyorsa, iki komşunun bunlar üzerinde paylı mülkiyeti bulunduğu karine olarak kabul edilir.

Özgün metin (Almanca)

Stehen Vorrichtungen zur Abgrenzung zweier Grundstücke, wie Mauern, Hecken, Zäune, auf der Grenze, so wird Miteigentum der beiden Nachbarn vermutet.

Eşleşme madde gerekçesinde belirtilmiştir. İsviçre Medeni Kanunu

Mehaz madde — Alman MK m. 921

Sınır tesislerinin müşterek kullanılması

İki taşınmaz, her iki taşınmazın yararına hizmet eden bir ara boşluk, şerit arazi, köşe, hendek, duvar, çit, tahta perde veya başka bir tesis ile birbirinden ayrılmışsa, dış işaretler tesisin komşulardan yalnızca birine ait olduğunu göstermedikçe, taşınmazların maliklerinin tesisi müştereken kullanmaya yetkili oldukları karine olarak kabul edilir.

Özgün metin (Almanca)

Werden zwei Grundstücke durch einen Zwischenraum, Rain, Winkel, einen Graben, eine Mauer, Hecke, Planke oder eine andere Einrichtung, die zum Vorteil beider Grundstücke dient, voneinander geschieden, so wird vermutet, dass die Eigentümer der Grundstücke zur Benutzung der Einrichtung gemeinschaftlich berechtigt seien, sofern nicht äußere Merkmale darauf hinweisen, dass die Einrichtung einem der Nachbarn allein gehört.

III. Arazideki yapılar

1. Arazi ve yapı malzemesi

Madde 722

a. Mülkiyet ilişkisi

Bir kimse kendi arazisindeki yapıda başkasının malzemesini ya da başkasının arazisindeki yapıda kendisinin veya bir başkasının malzemesini kullanırsa, bu malzeme arazinin bütünleyici parçası olur.

Ancak, sahibinin rızası olmaksızın kullanılmış olan malzemenin sökülmesi aşırı zarara yol açmayacaksa, malzeme sahibi, gideri yapıyı yaptırana ait olmak üzere bunların sökülüp kendisine verilmesini isteyebilir.

Aynı koşullar altında arazinin maliki de, rızası olmaksızın yapılan yapıda kullanılan malzemenin, gideri yapıyı yaptırana ait olmak üzere sökülüp kaldırılmasını isteyebilir.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 648 inci maddesini karşılamaktadır.

Madde kaynak Kanuna uygun olarak üç fıkra hâline getirilmiş, konu ve kenar başlıklarıyla birlikte anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır.

Böylece yürürlükteki Kanunun 648 inci maddesinin birinci fıkrası İsviçre Medenî Kanununda olduğu gibi iki fıkra hâline getirilmiştir.

Yürürlükteki madde yapının, malzeme sahibi tarafından başkasının arazisi üzerine veya başkasının malzemeleriyle kendi arazisi üzerine yapılabileceğim öngörmektedir. Oysa, yapının bir üçüncü kişi tarafından başka birisine ait arazi üzerinde, başkasının malzemeleriyle yapılabileceği olasılığı da bulunmaktadır. Bu nedenle madde, tüm olasılıkları karşılayacak biçimde düzenlenmiştir.

Yürürlükteki maddenin birinci fıkrasının ikinci cümlesindeki "masarifi arsa sahibine ait" ifadesi yanlış olarak Medenî Kanuna geçmiş bulunduğundan, yerine "gideri yapıyı yaptırana ait olmak üzere" sözcükleri konulmuştur. Zira yapıyı yaptıran kimse, arazinin maliki olabileceği gibi, bir üçüncü kişi veya malzemelerin sahibi de olabilir. Bütün bu durumlarda sökme giderlerinin yapıyı yaptırana yüklenmesi gerekir.

Başka bir anlarımla, malzeme sahibinin rızası olmaksızın o malzemelerle bir arazi üzerine yapı yaptıran kimse, doğrudan doğruya o arazinin maliki olabileceği gibi, bir üçüncü kişi de olabilir. îşte bu olasılıkların ikisini de kapsamak üzere "malzeme sahibi, gideri yapıyı yaptırana ait olmak üzere bunların sökülüp kendisine verilmesini isteyebilir." denilmesi daha uygun bulunmuştur.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 722 gerekçesi

Mehaz madde — Fransız MK m. 554

Kendisine ait olmayan malzemelerle yapı, dikim ve tesis yapan arazi maliki, bu malzemelerin ödeme tarihindeki tahmini değerini ödemekle yükümlüdür; ayrıca gerektiğinde tazminata da mahkûm edilebilir; ancak malzemelerin maliki bunları söküp alma hakkına sahip değildir.

Özgün metin (Fransızca)

Le propriétaire du sol qui a fait des constructions, plantations et ouvrages avec des matériaux qui ne lui appartenaient pas doit en payer la valeur estimée à la date du paiement ; il peut aussi être condamné à des dommages-intérêts, s'il ya lieu : mais le propriétaire des matériaux n'a pas le droit de les enlever.

Mehaz madde — İsviçre MK m. 671

A. İçerik / III. Taşınmaz üzerindeki yapılar / 1. Arazi ve yapı malzemesi / a. Mülkiyet durumu

1 Bir kimse kendi arazisi üzerindeki bir yapıda başkasına ait malzemeyi veya kendisine ait malzemeyi başkasının arazisi üzerinde kullanırsa, bu malzeme taşınmazın bütünleyici parçası olur.

2 Ancak malzeme, malikinin rızası olmadan kullanılmışsa, malzeme maliki, aşırı bir zarara yol açmadan mümkün olduğu ölçüde, taşınmaz malikinin giderleriyle malzemenin ayrılmasını ve kendisine verilmesini isteyebilir.

3 Aynı şartlarda, malzeme malikinin rızası olmadan kullanım gerçekleşmişse, taşınmaz maliki de yapan kişinin giderleriyle malzemenin kaldırılmasını isteyebilir.

Özgün metin (Almanca)

1 Verwendet jemand zu einem Bau auf seinem Boden fremdes Material oder eigenes Material auf fremdem Boden, so wird es Bestandteil des Grundstückes.

2 Der Eigentümer des Materials ist jedoch, wenn die Verwendung ohne seinen Willen stattgefunden hat, berechtigt, auf Kosten des Grundeigentümers die Trennung des Materials und dessen Herausgabe zu verlangen, insoweit dies ohne unverhältnismässige Schädigung möglich ist.

3 Unter der gleichen Voraussetzung kann der Grundeigentümer, wenn die Verwendung ohne seinen Willen stattgefunden hat, auf Kosten des Bauenden die Wegschaffung des Materials verlangen.

Eşleşme, gerekçenin andığı eski kanun maddesi üzerinden türetilmiş ve metin karşılaştırmasıyla desteklenmiştir; gerekçede doğrudan belirtilmemiştir. İsviçre Medeni Kanunu

Madde 723

b. Tazminat

Malzeme sökülüp alınmazsa arazi maliki, malzeme sahibine uygun bir tazminat ödemekle yükümlüdür.

Yapıyı yaptıran arazi maliki iyiniyetli değilse hâkim, malzeme sahibinin uğradığı zararın tamamının tazmin edilmesine karar verebilir.

Yapıyı yaptıran malzeme sahibi iyiniyetli değilse, hâkimin hükmedeceği miktar bu malzemenin arazi maliki için taşıdığı en az değeri geçmeyebilir.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 649 uncu maddesini karşılamaktadır.

Madde İsviçre Medeni Kanununun 672 nci maddesine uygun olarak birinci fıkra iki fıkra hâline getirilmek suretiyle üç fıkra hâlinde kaleme alınmıştır. Hüküm değişikliği yoktur.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 723 gerekçesi

Mehaz madde — Fransız MK m. 555

Dikim, yapı ve tesislerin bir üçüncü kişi tarafından ve kendisine ait malzemelerle yapılmış olması hâlinde, arazi maliki, dördüncü fıkra hükümleri saklı kalmak kaydıyla, bunların mülkiyetini muhafaza etme veya üçüncü kişiyi bunları kaldırmaya zorlama hakkına sahiptir. Arazi maliki yapı, dikim ve tesislerin kaldırılmasını isterse, bu işlem üçüncü kişinin masrafıyla ve ona hiçbir tazminat ödenmeksizin yerine getirilir; ayrıca üçüncü kişi, arazi malikinin uğradığı zarar için tazminata da mahkûm edilebilir. Arazi maliki, yapı, dikim ve tesislerin mülkiyetini muhafaza etmeyi tercih ederse, seçimine göre, üçüncü kişiye, ya arazinin değerinde meydana gelen artışa eşit bir meblağı ya da geri ödeme tarihindeki malzeme bedeli ile işçilik ücretini, söz konusu yapı, dikim ve tesislerin bulunduğu durum dikkate alınarak ödemekle yükümlüdür. Dikim, yapı ve tesislerin, iyiniyeti nedeniyle semerelerin iadesine mahkûm edilmemiş olan tahliye edilmiş bir üçüncü kişi tarafından yapılmış olması hâlinde, malik söz konusu tesis, yapı ve dikimlerin kaldırılmasını isteyemez; ancak üçüncü kişiye önceki fıkrada belirtilen meblağlardan birini ödeme seçimine sahip olur.

Özgün metin (Fransızca)

Lorsque les plantations, constructions et ouvrages ont été faits par un tiers et avec des matériaux appartenant à ce dernier, le propriétaire du fonds a le droit, sous réserve des dispositions de l'alinéa 4, soit d'en conserver la propriété, soit d'obliger le tiers à les enlever. Si le propriétaire du fonds exige la suppression des constructions, plantations et ouvrages, elle est exécutée aux frais du tiers, sans aucune indemnité pour lui ; le tiers peut, en outre, être condamné à des dommages-intérêts pour le préjudice éventuellement subi par le propriétaire du fonds. Si le propriétaire du fonds préfère conserver la propriété des constructions, plantations et ouvrages, il doit, à son choix, rembourser au tiers, soit une somme égale à celle dont le fonds a augmenté de valeur, soit le coût des matériaux et le prix de la main-d'oeuvre estimés à la date du remboursement, compte tenu de l'état dans lequel se trouvent lesdites constructions, plantations et ouvrages. Si les plantations, constructions et ouvrages ont été faits par un tiers évincé qui n'aurait pas été condamné, en raison de sa bonne foi, à la restitution des fruits, le propriétaire ne pourra exiger la suppression desdits ouvrages, constructions et plantations, mais il aura le choix de rembourser au tiers l'une ou l'autre des sommes visées à l'alinéa précédent.

Mehaz madde — İsviçre MK m. 672

A. İçerik / III. Taşınmaz üzerindeki yapılar / 1. Arazi ve yapı malzemesi / b. Karşılık

1 Malzemenin araziden ayrılması gerçekleşmezse, taşınmaz maliki malzeme için uygun bir karşılık ödemekle yükümlüdür.

2 Yapıyı yapan taşınmaz malikinin kötüniyetli olması halinde mahkeme, zararın tamamının tazminine hükmedebilir.

3 Malzeme malikinin kötüniyetli olması halinde mahkeme, yapının taşınmaz maliki için asgari değerinden fazlasına hükmetmeyebilir.

Özgün metin (Almanca)

1 Findet keine Trennung des Materials vom Boden statt, so hat der Grundeigentümer für das Material eine angemessene Entschädigung zu leisten.

2 Bei bösem Glauben des bauenden Grundeigentümers kann das Gericht auf vollen Schadenersatz erkennen.

3 Bei bösem Glauben des bauenden Materialeigentümers kann es auch nur dasjenige zusprechen, was der Bau für den Grundeigentümer allermindestens wert ist.

Eşleşme madde gerekçesinde belirtilmiştir. İsviçre Medeni Kanunu

Madde 724

c. Arazinin mülkiyetinin malzeme sahibine verilmesi

Yapının değeri açıkça arazinin değerinden fazlaysa, iyiniyetli taraf uygun bir bedel karşılığında yapının ve arazinin tamamının veya yeterli bir kısmının mülkiyetinin malzeme sahibine verilmesini isteyebilir.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 650 nci maddesini karşılamaktadır.

Maddenin kenar başlığı "Bina sahibinin arsayı temellük edebilmesi" iken, bunun yerine "Arazinin mülkiyetinin malzeme sahibine verilmesi" ifadesi kullanılmıştır. Böylece arazinin mülkiyetinin yapı sahibine değil, malzeme sahibine verilebileceği vurgulanmıştır.

Maddede yapılan değişiklikle, malzeme sahibine yapının ve arazinin tamamının veya yeterli bir kısmının verilebileceği kabul edilmiştir. Böylece uygulamada kısmî devrin mümkün olup olmayacağı konusundaki tereddüt ortadan kaldırılmıştır.

Ayrıca İsviçre Medenî Kanununun 673 üncü maddesine uygun olarak, arazi malikine arazinin mülkiyetini malzeme sahibine devrim teklif etme hakkı tanınmıştır.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 724 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 673

A. İçerik / III. Taşınmaz üzerindeki yapılar / 1. Arazi ve yapı malzemesi / c. Taşınmaz mülkiyetinin tahsisi

Yapının değeri açıkça arazinin değerini aşıyorsa, iyiniyetli olan taraf, uygun bir karşılık ödenerek yapı ve arazi üzerindeki mülkiyetin malzeme malikine devredilmesini isteyebilir.

Özgün metin (Almanca)

Übersteigt der Wert des Baues offenbar den Wert des Bodens, so kann derjenige, der sich in gutem Glauben befindet, verlangen, dass das Eigentum an Bau und Boden gegen angemessene Entschädigung dem Materialeigentümer zugewiesen werde.

Eşleşme madde gerekçesinde belirtilmiştir. İsviçre Medeni Kanunu

Madde 725

2. Taşkın yapılar

Bir yapının başkasına ait araziye taşırılan kısmı, eğer yapıyı yapan malik taşırılan arazi üzerinde bir irtifak hakkına sahip bulunuyorsa, ona ait taşınmazın bütünleyici parçası olur.

Böyle bir irtifak hakkı yoksa, zarar gören malik taşmayı öğrendiği tarihten başlayarak onbeş gün içinde itiraz etmediği, aynı zamanda durum ve koşullar da haklı gösterdiği takdirde, taşkın yapıyı iyiniyetle yapan kimse, uygun bir bedel karşılığında taşan kısım için bir irtifak hakkı kurulmasını veya bu kısmın bulunduğu arazi parçasının mülkiyetinin kendisine devredilmesini isteyebilir.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 651 inci maddesini karşılamaktadır.

Maddenin kenar başlığı içeriğine uygun olarak "Taşlan yapılar" şeklinde ifade edilmiştir. Değişiklikle bir irtifak hakkına dayanılarak yapılan taşlan yapılarla, böyle bir irtifaka dayanmadan yapılan taşlan yapılar ayn fıkralarda düzenlenerek konuya açıklık getirilmek istenmiştir.

- 2 1 9-

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 725 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 674

A. İçerik / III. Taşınmaz üzerindeki yapılar / 2. Taşkın yapılar

1 Bir taşınmazdan diğerine taşan yapılar ve diğer tesisler, bunların bulunmasına ilişkin ayni bir hakka sahip olan taşınmazın malikinin bunların bulunduğu taşınmazın bütünleyici parçası olarak kalır.

2 Taşkın yapıya ilişkin hak, irtifak hakkı olarak tapu kütüğüne tescil edilebilir.

3 Bir taşkın yapı hukuka aykırı olup, zarar gören kişi bunu fark etmiş olmasına rağmen zamanında itirazda bulunmamışsa, hâlin gereği haklı kılıyorsa, iyiniyetli olan taşkın yapıyı yapan kişiye, uygun bir karşılık ödenmek suretiyle, taşkın yapıya ilişkin ayni hak veya arazi üzerindeki mülkiyet tahsis edilebilir.

Özgün metin (Almanca)

1 Bauten und andere Vorrichtungen, die von einem Grundstücke auf ein anderes überragen, verbleiben Bestandteil des Grundstückes, von dem sie ausgehen, wenn dessen Eigentümer auf ihren Bestand ein dingliches Recht hat.

2 Das Recht auf den Überbau kann als Dienstbarkeit in das Grundbuch eingetragen werden.

3 Ist ein Überbau unberechtigt, und erhebt der Verletzte, trotzdem dies für ihn erkennbar geworden ist, nicht rechtzeitig Einspruch, so kann, wenn es die Umstände rechtfertigen, dem Überbauenden, der sich in gutem Glauben befindet, gegen angemessene Entschädigung das dingliche Recht auf den Überbau oder das Eigentum am Boden zugewiesen werden.

Eşleşme, gerekçenin andığı eski kanun maddesi üzerinden türetilmiş ve metin karşılaştırmasıyla desteklenmiştir; gerekçede doğrudan belirtilmemiştir. İsviçre Medeni Kanunu

Madde 726

3. Üst hakkı

Bir üst irtifakına dayalı olarak başkasına ait bir arazinin altında veya üstünde sürekli kalmak üzere inşa edilen yapıların mülkiyeti, irtifak hakkı sahibine ait olur.

Bir binanın başlı başına kullanılmaya elverişli bağımsız bölümleri üzerinde kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulması, Kat Mülkiyeti Kanununa tâbidir.

Bağımsız bölümler üzerinde ayrıca üst hakkı kurulamaz.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 652 nci maddesini karşılamaktadır.

Madde anlaştırılmak ve kısmen değiştirilmek suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Birinci fıkrada "inşaat ve imalât" sözcükleri yerine "yapı" sözcüğü kullanılmıştır. Bu sözcük Borçlar Kanununun 58 inci maddesinde ifade edilen bina veya imal olunan şeyleri de kapsayacak niteliktedir. Maddeye eklenen ikinci fikra, kat mülkiyeti veya kat irtifakı kunılmasınm Kat Mülkiyeti Kanununa tâbi olduğunu belirtmektedir. Yürürlükteki maddenin üçüncü fıkrasını karşılayan son fıkrada, bağımsız bölümler üzerinde ûynca üst hakkının kurulamayacağı belirtilmiştir.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 726 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 675

A. İçerik / III. Taşınmaz üzerindeki yapılar / 3. Üst hakkı

1 Başkasının arazisine gömülmüş, üzerine duvar örülmüş veya başka bir şekilde toprağın üstünde ya da altında taşınmazla sürekli olarak bağlanmış yapılar ve diğer tesisler, varlıkları irtifak hakkı olarak tapu kütüğüne tescil edilmişse, ayrı bir mülkiyete konu olabilir.

2 Bir binanın tek tek katları üzerinde üst hakkı kurulması yasaktır.

Özgün metin (Almanca)

1 Bauwerke und andere Vorrichtungen, die auf fremdem Boden eingegraben, aufgemauert oder sonstwie dauernd auf oder unter der Bodenfläche mit dem Grundstücke verbunden sind, können einen besonderen Eigentümer haben, wenn ihr Bestand als Dienstbarkeit in das Grundbuch eingetragen ist.

2 Die Bestellung eines Baurechtes an einzelnen Stockwerken eines Gebäudes ist ausgeschlossen.

Eşleşme, gerekçenin andığı eski kanun maddesi üzerinden türetilmiş ve metin karşılaştırmasıyla desteklenmiştir; gerekçede doğrudan belirtilmemiştir. İsviçre Medeni Kanunu

Madde 727

4. Mecralar

Su, gaz, elektrik ve benzerlerinin mecraları, işletmenin bulunduğu taşınmazın dışında olsalar bile, aksine bir düzenleme olmadıkça o işletmenin eklentisi ve işletme malikinin malı sayılır.

Komşuluk hukukunun gerektirdiği hâller dışında bir taşınmazın böyle bir mecra ile aynî hak olarak yüklenmesi, ancak bir irtifak hakkı kurulması suretiyle olabilir.

İrtifak hakkı, mecra dışarıdan görülmüyorsa tapu kütüğüne tesciliyle, dışarıdan görülüyorsa noterce düzenlenecek sözleşmeye dayanılarak mecranın yapılmasıyla doğar.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 653 üncü maddesini karşılamaktadır.

Madde İsviçre Medenî Kanununun 676 ncı maddesinde olduğu gibi üç fıkra hâline getirilmiş. Anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır.

Birinci fikrada, yürürlükteki maddede yer alan "sınai teşebbüs" ifadesi yerine "işletme" sözcüğü kullanılmış ve mecraların o işletmenin eklentisi ve işletme malikinin malı sayılması esası kabul edilmiştir.

Maddenin ikinci fıkrası İsviçre Medenî Kanununun 676 ncı maddesinin ikinci fıkrası esas alınmak suretiyle kaleme alınmıştır. Bu hükme göre komşuluk hukukunun gerektirdiği hâller dışında, bir taşınmazın böyle bir mecra ile aynî hak olarak yüklenmesi, ancak bir irtifak hakla kurulması suretiyle olabilecektir.

Maddenin üçüncü fıkrasında yapılan değişiklikle, mecranın dışarıdan görüldüğü hâllerde, mecra irtifakının ancak noterce düzenlenecek bir sözleşme ile kurulabileceği esası getirilmiştir. Maddede bu irtifakın, taraflar arasmda noterce sözleşmenin düzenlenmesiyle değil, bu sözleşmeye dayanılarak mecranın yapılmasıyla kurulabileceği esası getirilmiştir. Bunun sonucu olarak taraflar arasmda noterce sözleşmenin düzenlenmesine rağmen, mecra kurulmamışsa irtifak hakkı doğmayacaktır.

Mecranın dışarıdan görülmediği hâllerde ise, irtifak hakkının tapu kütüğüne tescil ile kurulabileceği esası yürürlükteki metinde olduğu gibi korunmuş ve tekrar edilmiştir.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 727 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 676

A. Kapsamı / III. Taşınmaz üzerindeki yapılar / 4. Boru hatları

1 Kendisine hizmet ettiği taşınmazın dışında bulunan besleme ve tahliye boru hatları, aksi düzenlenmedikçe, çıktıkları veya bağlandıkları tesisin sahibine ve o tesise ait olur.^[593]

2 Komşuluk hukuku uygulanmadığı ölçüde, başkasına ait taşınmazların bu tür boru hatlarıyla aynî olarak yükümlü kılınması, bir irtifak hakkı kurulması suretiyle gerçekleşir.

3 İrtifak hakkı, boru hattı dışarıdan algılanabilir nitelikteyse, hattın döşenmesiyle doğar. Aksi hâlde tapu siciline tescil ile doğar.^[594]

Özgün metin (Almanca)

1 Leitungen zur Versorgung und Entsorgung, die sich ausserhalb des Grundstücks befinden, dem sie dienen, gehören, wo es nicht anders geordnet ist, dem Eigentümer des Werks und zum Werk, von dem sie ausgehen oder dem sie zugeführt werden.^[593]

2 Soweit nicht das Nachbarrecht Anwendung findet, erfolgt die dingliche Belastung der fremden Grundstücke mit solchen Leitungen durch die Errichtung einer Dienstbarkeit.

3 Die Dienstbarkeit entsteht mit der Erstellung der Leitung, wenn diese äusserlich wahrnehmbar ist. Andernfalls entsteht sie mit der Eintragung in das Grundbuch.^[594]

Eşleşme madde gerekçesinde belirtilmiştir. İsviçre Medeni Kanunu

Madde 728

5. Taşınır yapılar

Başkasının arazisi üzerinde kalıcı olması amaçlanmaksızın yapılan kulübe, büfe, çardak, baraka ve benzeri hafif yapılar, bunların malikine aittir.

Bu tür yapılar, taşınır mal hükümlerine tâbi olur ve tapu kütüğünde gösterilmez.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 654 üncü maddesini karşılamaktadır.

Madde İsviçre Medenî Kanununun 677 nci maddesinde olduğu gibi iki fikra hâline getirilmiş, kenar başlığıyla birlikte, anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır.

Maddenin birinci fıkrasında taşınır yapılara verilen örnekler Ülkemizde yaygın olan türleri göz önünde tutulmak suretiyle çoğaltılmıştır. İkinci fıkrada ise bu tür yapılatın taşınır mallara ilişkin hükümlere tâbi olduğu vurgulanmış ve yürürlükteki metinde olduğu gibi bunların tapu kütüğünde gösterilmeyeceği ifade edilmiştir.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 728 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 677

A. İçerik / III. Taşınmaz üzerindeki yapılar / 5. Taşınır yapılar

1 Kalıcı olarak bağlanma amacı güdülmeksizin başkasının arazisi üzerine kurulan kulübeler, barakalar ve benzeri yapılar, ayrı sahiplerinin mülkiyetinde kalmaya devam eder.

2 Bunların varlığı tapu kütüğüne tescil edilmez.

Özgün metin (Almanca)

1 Hütten, Buden, Baracken u. dgl. behalten, wenn sie ohne Absicht bleibender Verbindung auf fremdem Boden aufgerichtet sind, ihren besondern Eigentümer.

2 Ihr Bestand wird nicht in das Grundbuch eingetragen.

Eşleşme madde gerekçesinde belirtilmiştir. İsviçre Medeni Kanunu

Madde 729

IV. Araziye dikilen fidanlar

Bir kimse başkasının fidanını kendi arazisine ya da kendisinin veya bir üçüncü kişinin fidanını başkasının arazisine dikerse, başkasının malzemesini kullanarak yapılan yapılara veya taşınır yapılara ilişkin hükümler bunlar hakkında da uygulanır.

Ağaçlar ve ormanlar üst hakkına konu olamaz.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun $55 inci maddesini karşılamaktadır.

Madde İsviçre Medenî Kanununun 678 inci maddesinde olduğu gibi iki fıkra hâline getirilmiş ve kenar başlığıyla birlikte anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır.

- 2 2 0- Maddenin kenar başlığı "Araziye dikilen fidanlar*' olarak düzenlenmiştir.

Maddede 1984 tarihli Öntasandan farklı olarak bitki sözcüğü yerine, mevcut merinde olduğu gibi, kalıcı, bağımlı ve devamlı olması bakımından fidan sözcüğü kullamlmıştır. Maddede başkasmm malzemesini kullanarak yapılan yapılara veya taşınır yapılara ilişkin hükümlere yollama yapılmaktadır. Böylece bu hükümlerin kıyas yoluyla değil, aynen uygulanacağı öngörülmüştür.

Maddenin ikinci fıkrası yürürlükteki maddenin son cümlesinin anlaştırılmak suretiyle tekrarından ibarettir. Buradaki orman kavramı, 6831 sayılı Orman Kanunundaki anlamda kullamlmıştır.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 729 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 678

A. İçeriği / IV. Taşınmaza fidan dikilmesi

1 Bir kimse başkasına ait fidanları kendi taşınmazında veya kendisine ait fidanları başkasının taşınmazında kullanırsa, yapı malzemesinin kullanılmasında veya taşınır yapılarda olduğu gibi aynı hak ve borçlar doğar.

2 Tek tek fidanlar ve fidan dikimleri için, üst hakkına benzer bir irtifak hakkı en az on ve en çok yüz yıl için kurulabilir.^[595]

3 Yükümlü taşınmazın maliki, irtifak hakkı sahibiyle toprağın kullanımına ilişkin bir kira sözleşmesi akdetmiş ise ve bu sözleşme sona ererse, kararlaştırılan sürenin bitiminden önce irtifak hakkının kaldırılmasını isteyebilir. Mahkeme, bütün durum ve koşulları göz önünde tutarak mal varlığına ilişkin sonuçları belirler.^[596]

Özgün metin (Almanca)

1 Verwendet jemand fremde Pflanzen auf eigenem Grundstücke, oder eigene Pflanzen auf fremdem Grundstücke, so entstehen die gleichen Rechte und Pflichten, wie beim Verwenden von Baumaterial oder bei Fahrnisbauten.

2 Eine dem Baurecht entsprechende Dienstbarkeit für einzelne Pflanzen und Anlagen von Pflanzen kann auf mindestens zehn und auf höchstens 100 Jahre errichtet werden.^[595]

3 Der belastete Eigentümer kann vor Ablauf der vereinbarten Dauer die Ablösung der Dienstbarkeit verlangen, wenn er mit dem Dienstbarkeitsberechtigten einen Pachtvertrag über die Nutzung des Bodens abgeschlossen hat und dieser Vertrag beendigt wird. Das Gericht bestimmt die vermögensrechtlichen Folgen unter Würdigung aller Umstände.^[596]

Eşleşme madde gerekçesinde belirtilmiştir. İsviçre Medeni Kanunu

Madde 730

V. Taşınmaz malikinin sorumluluğu

Bir taşınmaz malikinin mülkiyet hakkını bu hakkın yasal kısıtlamalarına aykırı kullanması sonucunda zarar gören veya zarar tehlikesi ile karşılaşan kimse, durumun eski hâline getirilmesini, tehlikenin ve uğradığı zararın giderilmesini dava edebilir.

Hâkim, yerel âdete uygun ve kaçınılmaz taşkınlıklardan doğan zararların uygun bir bedelle denkleştirilmesine karar verebilir.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 656 ncı maddesini karşılamaktadır.

Kenar başlığıyla birlikte anlaştırılmak suretiyle yemden kaleme alınmış ve maddeye yeni bir fıkra eklenmiştir.

Eklenen yeni fıkrayla, iki koşulun bir arada bulunması hâlinde, taşınmaz malikinin taşkınlıklardan doğan sorumluluğunda çatışan yararların denkleştirilmesine olanak sağlanmıştır. Aranan koşullardan birincisi, taşınmaz malikinin sorumluluğuna yol açan taşkınlığın "yerel âdete uygun olması", ikincisi ise bu taşkmlığm "kaçınılmaz" olmasıdır. Böylece bu maddede mevcut olan bir boşluk fedakarlığın denkleştirilmesi ilkesi doğrultusunda doldurulmuştur. Kanunda böyle bir boşluğun bulunduğu hususu, İsviçre ve Almanya'da da hissedilmiştir. İsviçre Federal Mahkemesinin bu konuda aldığı boşluk doldurucu nitelikteki kararına karşın İsviçre Medenî Kanununun 679 uncu maddesinde de bu yönde bu güne kadar henüz bir değişiklik yapılmamıştır. Alman Federal Mahkemesi bu konuda maddede yer alan ifadelerden daha da ileri giderek, yerel âdete uygun olmasa bile Ülke ekonomisine hizmet ediyorsa, taşınmaz malikinin taşkınlıklara katlanma zorunluluğunu Öngörmekte, buna karşılık bu taşkınlığın doğurduğu zararın uygun bir bedel ile denkleştirilmesini kabul etmektedir.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 730 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 679

A. İçeriği / V. Taşınmaz malikinin sorumluluğu / 1. Mülkiyet hakkının aşılması hâlinde

1 Bir taşınmaz malikinin mülkiyet hakkını aşması yüzünden zarar gören veya zarar tehlikesiyle karşılaşan kimse, zararın giderilmesi veya tehdit eden zarara karşı korunma sağlanması ile tazminat istemiyle dava açabilir.

2 Bir yapı veya tesis, komşu taşınmaza ait belirli özellikleri ondan yoksun bırakıyorsa, yukarıda belirtilen istem hakları ancak yapının veya tesisin kurulması sırasında o zaman yürürlükte bulunan kurallara uyulmamış olması hâlinde mevcuttur.^[598]

Özgün metin (Almanca)

1 Wird jemand dadurch, dass ein Grundeigentümer sein Eigentumsrecht überschreitet, geschädigt oder mit Schaden bedroht, so kann er auf Beseitigung der Schädigung oder auf Schutz gegen drohenden Schaden und auf Schadenersatz klagen.

2 Entzieht eine Baute oder eine Einrichtung einem Nachbargrundstück bestimmte Eigenschaften, so bestehen die vorstehend genannten Ansprüche nur, wenn bei der Erstellung der Baute oder Einrichtung die damals geltenden Vorschriften nicht eingehalten wurden.^[598]

Eşleşme madde gerekçesinde belirtilmiştir. İsviçre Medeni Kanunu

B. Taşınmaz mülkiyetinin kısıtlamaları

Madde 731

I. Genel olarak

Taşınmaz mülkiyetinin kanundan doğan kısıtlamaları, tapu siciline tescil edilmeksizin etkili olur.

Bu kısıtlamaların ortadan kaldırılması veya değiştirilmesi, buna ilişkin sözleşmenin resmî şekilde düzenlenmesine ve tapu kütüğüne şerh verilmesine bağlıdır.

Kamu yararı için konulan kısıtlamalar kaldırılamaz ve değiştirilemez.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 657 nci maddesini karşılamaktadır.

Madde İsviçre Medenî Kanununun 680 inci maddesine uygun olarak üç fıkra hâline getirilmiş ve kenar başlığı ile birlikte anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır.

İkinci fıkrada, kısıtlamaların ortadan kaldırılması veya değiştirilmesine ilişkin sözleşmelerin tapu kütüğünde nereye kaydedileceği hususundaki tereddütleri gidermek üzere, bunların şerh verilmeleri gerektiği belirtilmiştir.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 731 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 680

B. Kısıtlamalar / I. Genel olarak

1 Kanuni mülkiyet kısıtlamaları, tapu kütüğüne tescil edilmeksizin mevcuttur.

2 Bunların hukuki işlemle kaldırılması veya değiştirilmesi, geçerlilik kazanması için resmî senetle yapılmasını ve tapu kütüğüne tescilini gerektirir.

3 Kamu hukuku niteliğindeki mülkiyet kısıtlamalarının kaldırılması veya değiştirilmesi yasaktır.

Özgün metin (Almanca)

1 Die gesetzlichen Eigentumsbeschränkungen bestehen ohne Eintrag im Grundbuch.

2 Ihre Aufhebung oder Abänderung durch Rechtsgeschäft bedarf zur Gültigkeit der öffentlichen Beurkundung und der Eintragung in das Grundbuch.

3 Ausgeschlossen ist die Aufhebung oder Abänderung von Eigentumsbeschränkungen öffentlich-rechtlichen Charakters.

Eşleşme madde gerekçesinde belirtilmiştir. İsviçre Medeni Kanunu

II. Devir hakkının kısıtlamaları

1. Yasal önalım hakkı

Madde 732

a. Önalım hakkı sahibi

Paylı mülkiyette bir paydaşın taşınmaz üzerindeki payını tamamen veya kısmen üçüncü kişiye satması hâlinde, diğer paydaşlar önalım hakkını kullanabilirler.

Madde gerekçesi

Onalım hakkıyla ilgili olarak bu maddeleri karşılayan İsviçre Medenî Kanununun 681-683 üncü maddelerinde Ocak 1965'de yürürlüğe giren yasayla önemli değişiklikler yapılmıştır. Bu değişiklikler göz önünde tutulmak suretiyle bu kısımda yeni 733 üncü madde düzenlenmiştir.

Maddede paylı mülkiyette herhangi bir paydaşın kendi payım ister tamamen ister kısmen bir başkasına satması hâlinde, diğer paydaşların onalım haklarını kullanabilecekleri öngörülmüştür. Bu suretle, onalım hakkının, bir payın üçüncü kişiye tamamen veya kısmen satılması durumunda da kullanılabileceği vurgulanmıştır.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 732 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 682

B. Sınırlamalar / II. Devir sınırlamaları; kanuni önalım hakları / 4. Paylı mülkiyet ve üst hakkı ilişkisinde

1 Paydaşlar, bir payı iktisap eden paydaş olmayan herkese karşı önalım hakkına sahiptir. Birden fazla paydaş önalım hakkını kullanırsa, pay kendilerine önceki paylı mülkiyet payları oranında dağıtılır.^[605]

2 Bağımsız ve sürekli bir üst hakkıyla yükümlü bulunan taşınmazın maliki ile bu hakkın yüklü taşınmazdaki sahibi de, hakkın kullanılmasıyla bu taşınmazın buna konu olması ölçüsünde, her iktisap edene karşı önalım hakkına sahiptir.

3 …^[606]

Özgün metin (Almanca)

1 Miteigentümer haben ein Vorkaufsrecht gegenüber jedem Nichtmiteigentümer, der einen Anteil erwirbt. Machen mehrere Miteigentümer ihr Vorkaufsrecht geltend, so wird ihnen der Anteil im Verhältnis ihrer bisherigen Miteigentumsanteile zugewiesen.^[605]

2 Ein Vorkaufsrecht gegenüber jedem Erwerber haben auch der Eigentümer eines Grundstückes, das mit einem selbständigen und dauernden Baurecht belastet ist, an diesem Recht und der Inhaber dieses Rechts am belasteten Grundstück, soweit dieses durch die Ausübung seines Rechtes in Anspruch genommen wird.

3 …^[606]

Madde 733

b. Kullanma yasağı, feragat ve hak düşürücü süre

1 değişiklik

(Değişik birinci fıkra:24/12/2025-7571/35 md.) 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında yapılan satışlar ile cebrî artırmayla satışlarda önalım hakkı kullanılamaz.

Önalım hakkından feragatin resmî şekilde yapılması ve tapu kütüğüne şerh verilmesi gerekir. Belirli bir satışta önalım hakkını kullanmaktan vazgeçme, yazılı şekle tâbidir ve satıştan önce veya sonra yapılabilir.

Yapılan satış, alıcı veya satıcı tarafından diğer paydaşlara noter aracılığıyla bildirilir.

Önalım hakkı, satışın hak sahibine bildirildiği tarihin üzerinden üç ay ve her hâlde satışın üzerinden bir yıl geçmekle düşer.^[40]

Madde gerekçesi

Maddenin birinci fıkrası 1984 tarihli öntasarının 653 üncü maddesinin üçüncü fıkrasından alınmıştır. Bununla onalım haklanın, paylı mülkiyetteki paym, pay sahibinin iradî satışlarmda kullamlabileceği vurgulanmış, bu satış pay sahibinin kendi serbest iradesine dayanmıyor, cebrî arttırmaya dayanıyorsa Onalım hakkının kullanılamayacağı öngörülmüştür.

Maddenin ikinci fıkrası isviçre Medenî Kanununda 1991 yılında yapılan değişiklikle yürürlükten kaldırılmış bulunan 682 nci maddenin üçüncü fıkrasında Öngörülen "onalım hakkının kaldırılması veya değiştirilmesine ilişkin anlaşmaların resmî şekle tâbi olduğu ve tapu siciline şerhedilmesi gerektiği" şeklindeki hükmünden alınmıştır; 1984 tarihli Öntasarının 653 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında da mevcuttur. Bu fıkra ile onalım hakkından feragatin resmî şekilde yapılması ve tapu siciline şerh edilmesi koşulu getirilmiştir. Buna karşılık, böyle bir haktan feragati içermeyen, sadece belirli bir satışta önahırHıakkını kullanmaya yönelik vazgeçmenin herhangi bir yazılı şekilde yapılabileceği, bu vazgeçmenin satıştan önce ya da sonra verilebileceği kabul edilmiştir. Böylece onalım hakkından feragati içeren anlaşmalar, feragat eden açısından önemli sonuçlar doğurduğundan resmî yazılı şekle tâbi tutulmuş ve tapuya şerh edilme koşuluna bağlanmış iken, belirli bir satışta onalım hakkım kullanmaktan vazgeçmenin adî yazılı şekilde de yapılabileceği öngörülmüştür. Ancak bu ikinci hâlde de, öngörülen yazılı şekil ispat değil geçerlilik şekli olarak düzenlenmiştir.

Maddenin üçüncü fıkrası satışın alıcı ya da satıcı tarafmdan diğer paydaşlara bildirilmesi yükümü getirmiştir. Bu bildirimin noter aracılığı ile yapılması Öngörülmüştür. 1984 tarihli Öntasarının 653 üncü maddesinin beşinci fıkrasında da yer alan bu hüküm sayesinde uygulamada en büyük sıkıntıya neden olan, "onalım hakkı sahibinin, satıştan haberdar olmadığı iddiasıyla bu hakkın kullamlabileceği üst süre olan 10 yılın bitimine kadar" bu hakkım kullanmasının önlenmesi amaçlanmıştır.

Maddenin dördüncü fıkrası onalım hakkının kullanılma süresiyle ilgilidir.

Yürürlükteki 658 inci maddenin son fıkrası satışm öğrenilmesinden itibaren bir ay, satıştan itibaren on yıllık bir süre öngörmüştür. İsviçre Medenî Kanununda 1991 yılında yapılan değişiklikle yeni 681a maddesiyle bu süreler üç ay ve iki yıl olarak düzenlenmiştir.

Yürürlükteki metinde onalım hakkının kullanılması için öngörülen on yılın uzun, İsviçre'de yapılan değişiklikte kabul edilen iki yılın ise kısa bir süre olduğu düşünülerek, 1984 tarihli öntasarının 653 üncü maddesinin altıncı fıkrasında olduğu gibi, bu süre beş yıla indirilmiştir. Yürürlükteki metinde bu konuda on yıllık sürenin başlangıcı olarak öngörülen "herhalde sicile şerh verildiği tarihten itibaren" ifadesi yerine daha anlaşılır ve açık bir anlatım olarak beş yıllık sürenin başlangıcı olarak "her hâlde satışın üzerinden" ifadesine yer verilmiştir.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 733 gerekçesi

Mehaz madde — Alman MK m. 469

Bildirim yükümlülüğü, kullanma süresi

(1) Yükümlü, üçüncü kişiyle yapılan sözleşmenin içeriğini önalım hakkı sahibine gecikmeksizin bildirmekle yükümlüdür. Yükümlünün bildirimi, üçüncü kişinin bildirimiyle yerine getirilmiş sayılır.

(2) Önalım hakkı, taşınmazlarda bildirimin alınmasından itibaren iki ayın, diğer şeylerde ise bir haftanın geçmesine kadar kullanılabilir. Kullanma için bir süre belirlenmişse, bu süre kanuni sürenin yerine geçer.

Özgün metin (Almanca)

(1) Der Verpflichtete hat dem Vorkaufsberechtigten den Inhalt des mit dem Dritten geschlossenen Vertrags unverzüglich mitzuteilen. Die Mitteilung des Verpflichteten wird durch die Mitteilung des Dritten ersetzt.

(2) Das Vorkaufsrecht kann bei Grundstücken nur bis zum Ablauf von zwei Monaten, bei anderen Gegenständen nur bis zum Ablauf einer Woche nach dem Empfang der Mitteilung ausgeübt werden. Ist für die Ausübung eine Frist bestimmt, so tritt diese an die Stelle der gesetzlichen Frist.

Mehaz madde — İsviçre MK m. 681a

B. Sınırlamalar / II. Devir sınırlamaları; kanuni önalım hakları / 2. Kullanılması

1 Satıcı, önalım hakkı sahiplerini satış sözleşmesinin akdi ve içeriği hakkında bilgilendirmekle yükümlüdür.

2 Önalım hakkı sahibi, hakkını kullanmak istiyorsa, sözleşmenin akdi ve içeriğini öğrendiği tarihten itibaren üç ay içinde bunu ileri sürmelidir. Yeni malikin tapu kütüğüne tescilinden itibaren iki yıl geçtikten sonra hak artık ileri sürülemez.

3 Önalım hakkı sahibi, bu süreler içinde talebini taşınmazın her malikine karşı ileri sürebilir.

Özgün metin (Almanca)

1 Der Verkäufer muss die Vorkaufsberechtigten über den Abschluss und den Inhalt des Kaufvertrags in Kenntnis setzen.

2 Will der Vorkaufsberechtigte sein Recht ausüben, so muss er es innert dreier Monate seit Kenntnis von Abschluss und Inhalt des Vertrages geltend machen. Nach Ablauf von zwei Jahren seit der Eintragung des neuen Eigentümers in das Grundbuch kann das Recht nicht mehr geltend gemacht werden.

3 Der Vorkaufsberechtigte kann seinen Anspruch innerhalb dieser Fristen gegenüber jedem Eigentümer des Grundstücks geltend machen.

Madde 734

c. Kullanılması

1 değişiklik

Önalım hakkı, alıcıya karşı dava açılarak kullanılır.

(Değişik ikinci fıkra:24/12/2025-7571/36 md.) Dava konusu payın rayiç bedeli hâkim tarafından gecikmeksizin belirlenir. Önalım hakkı sahibi, belirlenen rayiç bedel ile alıcıya düşen tapu giderlerini nemalandırılmak üzere hâkim tarafından belirlenen yere verilen kesin süre içinde nakden yatırmakla yükümlüdür. Bu yükümlülük, verilen kesin süre içinde yerine getirilmezse önalım hakkı sahibi adına payın tesciline karar verilemez. Yatırılan bedel, hükmün kesinleşmesi üzerine nemalarıyla birlikte ilgilisine ödenir.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunda bu maddeyi karşılayan bir hüküm mevcut değildir.

Maddenin birinci fıkrası ile onalım hakkının alıcıya karşı dava açılması suretiyle kullanılması esası getirilmiştir. Yürürlükteki hükümler onalım hakkının, dava dışı bir beyanla kullanılabilmesine olanak sağlamaktadır. Ancak buna rağmen bu beyanla istenilen sonucun elde edilebilmesi sonuçta daima bir dava açılmasını gerektirmektedir. Yeni düzenlemeyle, uygulamada onalım hakkının gerçeMeşmesinin daima bir davayı gerektirmesi, kanun hükmü hâline getirilmiş bulunmaktadır.

Maddenin ikinci fıkrası, onalım bedelinin depo edilmesine ilişkin uygulamada kabul edilen esası kanun hükmü hâline getirmektedir. Burada hak sahibinin saüş bedeliyle birlikte, alıcıya düşen tapu giderlerinin hâkim tarafından belirlenen süre içinde ve belirlenen yere depo edilmesi öngörülmüştür, onalım hakkı sahibinin depo edeceği bedelin, zaman zaman uygulamada sorunlar yaratan ve haksızlıklara yol açan banka teminat mektubu olarak da tevdi edilebilmesine son verilmiştir. Bedelin "nakden" yatırılması koşulu öngörüldüğünden, nakit dışmda yapılacak tevdiatlar geçerli kabul edilmeyecektir.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 734 gerekçesi

Madde 735

2. Sözleşmeden doğan önalım hakkı

Tapu kütüğüne şerh verilen sözleşmeden doğan önalım hakkı, şerhte belirtilen sürede ve belirtilen koşullara göre her malike karşı kullanılabilir. Kütükte koşullar belirtilmemişse taşınmazın üçüncü kişiye satışındaki koşullar esas alınır.

Şerhin etkisi her durumda, şerhin verildiği tarihin üzerinden on yıl geçmekle sona erer.

Yasal önalım hakkının kullanılmasına ve vazgeçmeye ilişkin hükümler sözleşmeden doğan önalım hakkında da uygulanır.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 658 inci maddesini karşılamaktadır.

Maddenin birinci fıkrası yürürlükteki metnin birinci ve ikinci fıkraları esas alınarak düzenlenmiştir.

İkinci fıkra, şerhin etki süresini belirlemektedir ve yürürlükteki metinde öngörülen süreye uymaktadır.

Maddenin üçüncü fıkrasında, yasal onalım hakkınm kullanılmasına ve vazgeçmeye ilişkin hükümlerin, sözleşmeden doğan onalım hakkında da uygulanacağı bu hükümlere yollama yapılmak suretiyle belirtilmiştir.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 735 gerekçesi

Madde 736

3. Alım ve geri alım hakları

Tapu kütüğüne şerh verilen alım ve geri alım hakları, şerhde belirtilen süre içinde her malike karşı kullanılabilir.

Şerhin etkisi, her durumda, şerhin verildiği tarihin üzerinden on yıl geçmekle sona erer.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 660 inci maddesini karşılamaktadır.

Kenar başlığıyla birlikte anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır.

Hüküm değişikliği yoktur.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 736 gerekçesi

III. Komşu hakkı

Madde 737

1. Kullanma biçimi

Herkes, taşınmaz mülkiyetinden doğan yetkileri kullanırken ve özellikle işletme faaliyetini sürdürürken, komşularını olumsuz şekilde etkileyecek taşkınlıktan kaçınmakla yükümlüdür.

Özellikle, taşınmazın durumuna, niteliğine ve yerel âdete göre komşular arasında hoş görülebilecek dereceyi aşan duman, buğu, kurum, toz, koku çıkartarak, gürültü veya sarsıntı yaparak rahatsızlık vermek yasaktır.

Yerel âdete uygun ve kaçınılmaz taşkınlıklardan doğan denkleştirmeye ilişkin haklar saklıdır.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 661 inci maddesini karşılamaktadır.

Yürürlükteki maddenin kenar başlığı olan "Komşu hakkı" konu başlığı yapılmış, maddenin kenar başlığı "Kullanma biçimi" şeklinde ifade edilmiştir.

Anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmış, ayrıca maddeye yeni bir fıkra eklenmiştir.

Maddeye eklenen yeni üçüncü fıkra ile, taşınmaz malikinin sorumluluğuna ilişkin 730 uncu maddeye eklenen yeni fıkrada olduğu gibi yerel âdete uygun ve kaçınılmaz taşkınlıklardan doğan denkleştirme istemlerinin ileri sürülebileceği kabul edilmiştir. Komşuluk kuralları, komşuların taşınmaz mülkiyetinden doğan yetkilerini kullanırken ve bunlar arasında özellikle işletme faaliyetlerini sürdürürken olumsuz, yani, komşularım rahatsız edecek taşkınlıktan yasaklamaktadır. Bu taşkınlıklar yerel âdetin öngördüğü sınırlar içinde kalmasına rağmen kaçınılmaz olması hâlinde, bundan doğan zararların denkleştirilmesi istemlerinde fedakârlığın denkleştirilmesi ilkesi uygulanacaktır.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 737 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 684

B. Sınırlamalar / III. Komşuluk hukuku / 1. Aşırı etkiler

1 Herkes, mülkiyet hakkını kullanırken, özellikle taşınmazında bir işletme faaliyeti yürütürken, komşularının mülkiyetine aşırı etkilerde bulunmaktan kaçınmakla yükümlüdür.

2 Özellikle taşınmazların konumu ve niteliği ya da yerel örf ve adet bakımından haklı görülemeyen ve hava kirliliği, kötü koku, gürültü, ses, sarsıntı, ışınım yoluyla veya güneş ışığı ya da gün ışığının kesilmesi suretiyle meydana gelen zararlı etkiler yasaktır.^[611]

Özgün metin (Almanca)

1 Jedermann ist verpflichtet, bei der Ausübung seines Eigentums, wie namentlich bei dem Betrieb eines Gewerbes auf seinem Grundstück, sich aller übermässigen Einwirkung auf das Eigentum der Nachbarn zu enthalten.

2 Verboten sind insbesondere alle schädlichen und nach Lage und Beschaffenheit der Grundstücke oder nach Ortsgebrauch nicht gerechtfertigten Einwirkungen durch Luftverunreinigung, üblen Geruch, Lärm, Schall, Erschütterung, Strahlung oder durch den Entzug von Besonnung oder Tageslicht.^[611]

Eşleşme, gerekçenin andığı eski kanun maddesi üzerinden türetilmiş ve metin karşılaştırmasıyla desteklenmiştir; gerekçede doğrudan belirtilmemiştir. İsviçre Medeni Kanunu

Mehaz madde — Alman MK m. 906

Ölçülemeyen maddelerin sızması

(1) Bir taşınmazın maliki, komşu bir taşınmazdan kaynaklanan gaz, buhar, koku, duman, is, ısı, gürültü, sarsıntı ve benzeri etkilerin kendi taşınmazının kullanımını hiç etkilememesi veya önemsiz ölçüde etkilemesi durumunda, bu etkilerin sızmasını yasaklayamaz. Kanunlarda veya tüzüklerde öngörülen sınır ya da yönlendirici değerlerin, bu hükümlere göre tespit ve değerlendirilen etkiler tarafından aşılmaması hâlinde, kural olarak önemsiz bir etkinin varlığı kabul edilir. Federal Hava Kirliliğinin Önlenmesi Kanunu'nun 48. maddesine göre çıkarılan ve tekniğin ulaştığı düzeyi yansıtan genel idari düzenlemelerdeki değerler için de aynı kural geçerlidir.

(2) Önemli bir etkinin, diğer taşınmazın yöresel teamüle uygun kullanımından ileri gelmesi ve bu kullanımı yapanlardan iktisaden beklenebilecek önlemlerle önlenememesi hâlinde de aynı hüküm uygulanır. Malik bu şekilde bir etkiye katlanmak zorunda kalmışsa, bu etki kendi taşınmazının yöresel teamüle uygun kullanımını veya bunun getirisini katlanılabilir ölçünün ötesinde etkiliyorsa, diğer taşınmazı kullanandan uygun bir bedel talep edebilir.

(3) Özel bir hat aracılığıyla sızdırma yasaktır.

Özgün metin (Almanca)

(1) Der Eigentümer eines Grundstücks kann die Zuführung von Gasen, Dämpfen, Gerüchen, Rauch, Ruß, Wärme, Geräusch, Erschütterungen und ähnliche von einem anderen Grundstück ausgehende Einwirkungen insoweit nicht verbieten, als die Einwirkung die Benutzung seines Grundstücks nicht oder nur unwesentlich beeinträchtigt. Eine unwesentliche Beeinträchtigung liegt in der Regel vor, wenn die in Gesetzen oder Rechtsverordnungen festgelegten Grenz- oder Richtwerte von den nach diesen Vorschriften ermittelten und bewerteten Einwirkungen nicht überschritten werden. Gleiches gilt für Werte in allgemeinen Verwaltungsvorschriften, die nach § 48 des Bundes-Immissionsschutzgesetzes erlassen worden sind und den Stand der Technik wiedergeben.

(2) Das Gleiche gilt insoweit, als eine wesentliche Beeinträchtigung durch eine ortsübliche Benutzung des anderen Grundstücks herbeigeführt wird und nicht durch Maßnahmen verhindert werden kann, die Benutzern dieser Art wirtschaftlich zumutbar sind. Hat der Eigentümer hiernach eine Einwirkung zu dulden, so kann er von dem Benutzer des anderen Grundstücks einen angemessenen Ausgleich in Geld verlangen, wenn die Einwirkung eine ortsübliche Benutzung seines Grundstücks oder dessen Ertrag über das zumutbare Maß hinaus beeinträchtigt.

(3) Die Zuführung durch eine besondere Leitung ist unzulässig.

2. Kazı ve yapılar

Madde 738

a. Kural

Malik, kazı ve yapı yaparken komşu taşınmazlara, onların topraklarını sarsmak veya tehlikeye düşürmek ya da üzerlerindeki tesisleri etkilemek suretiyle zarar vermekten kaçınmak zorundadır.

Komşuluk hukuku kurallarına aykırı yapılar hakkında taşkın yapılara ilişkin hükümler uygulanır.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 662 nci maddesini karşılamaktadır.

Maddede hüküm değişikliği yoktur. Madde konu ve kenar başlıklarıyla birlikte anlaştırılmak suretiyle yemden kaleme alınmıştır.

- 2 2 3- Mnddc 739-Yürürlükteki Kanunun 663 üncü maddesini karşılamaktadır.

Maddenin kenar başlığı kaynak Kanundaki 686 ncı maddeye uygun olarak, "özel kurallar'* olarak değiştirilmiştir. İsviçre'de bu kenar başlık "Kantonal kurallar" şeklindedir. Bizde kantonal bir sistem olmadığından bunun yerine "Özel kurallar" deyimi kullanılmıştır.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 738 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 685

B. Sınırlamalar / III. Komşuluk hukuku / 2. Kazı ve yapı / a. Kural

1 Malik, kazı ve yapı işlerinde, komşu taşınmazların toprağını harekete geçirerek veya tehlikeye düşürerek ya da mevcut tesisleri zarara uğratarak komşu taşınmazlara zarar veremez.

2 Komşuluk hukuku hükümlerine aykırı olan yapılar hakkında, sınırı aşan yapılara ilişkin hükümler uygulanır.

Özgün metin (Almanca)

1 Bei Grabungen und Bauten darf der Eigentümer die nachbarlichen Grundstücke nicht dadurch schädigen, dass er ihr Erdreich in Bewegung bringt oder gefährdet oder vorhandene Vorrichtungen beeinträchtigt.

2 Auf Bauten, die den Vorschriften des Nachbarrechtes zuwiderlaufen, finden die Bestimmungen betreffend überragende Bauten Anwendung.

Eşleşme, gerekçenin andığı eski kanun maddesi üzerinden türetilmiş ve metin karşılaştırmasıyla desteklenmiştir; gerekçede doğrudan belirtilmemiştir. İsviçre Medeni Kanunu

Madde 739

b. Özel kurallar

Kazı ve yapılarda uyulması gerekli kurallar özel kanunlarla belirlenir.

Mehaz madde — İsviçre MK m. 686

B. Sınırlamalar / III. Komşuluk hukuku / 2. Kazı ve yapı / b. Kanton hükümleri

1 Kantonlar, kazı ve yapı işlerinde uyulması gereken mesafeleri belirlemeye yetkilidir.

2 Kantonlara ayrıca başka yapı hükümleri koyma yetkisi saklıdır.

Özgün metin (Almanca)

1 Die Kantone sind befugt, die Abstände festzusetzen, die bei Grabungen und Bauten zu beobachten sind.

2 Es bleibt ihnen vorbehalten, weitere Bauvorschriften aufzustellen.

3. Bitkiler

Madde 740

a. Kural

Komşunun arazisine taşarak zarar veren dal ve kökler, onun istemi üzerine uygun bir süre içinde kaldırılmazsa, komşu bu dal ve kökleri kesip kendi mülkiyetine geçirebilir.

Ekilmiş veya üzerine yapı yapılmış arazisine dalların taşmasına katlanan komşu, bu dallarda yetişen meyvaları toplama hakkına sahip olur.

Komşu ormanlar hakkında bu hükümler uygulanmaz.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 664 üncü maddesini karşılamaktadır.

Maddenin konu başlığı İsviçre aslı olan 687 nci maddede olduğu gibi "Bitkiler" şeklinde değiştirilmiştir.

Madde kenar başlığı ile birlikte anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Hüküm değişikliği yoktur.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 740 gerekçesi

Mehaz madde — Fransız MK m. 673

Komşusunun ağaçlarının, çalılarının ve fidanlarının dalları kendi mülkiyetindeki araziye doğru uzanan kimse, komşusunu bunları kesmeye zorlayabilir. Bu dallardan doğal olarak düşen meyveler ona aittir. Eğer komşu taşınmazına uzanan kökler, dikenli çalılar veya ince dallar ise, bunları ayırma çizgisinin sınırından kendisi kesme hakkına sahiptir. Kökleri, dikenli çalıları ve ince dalları kesme veya ağaçların, çalıların ya da fidanların dallarını kestirme hakkı zamanaşımına tabi değildir.

Özgün metin (Fransızca)

Celui sur la propriété duquel avancent les branches des arbres, arbustes et arbrisseaux du voisin peut contraindre celui-ci à les couper. Les fruits tombés naturellement de ces branches lui appartiennent. Si ce sont les racines, ronces ou brindilles qui avancent sur son héritage, il a le droit de les couper lui-même à la limite de la ligne séparative. Le droit de couper les racines, ronces et brindilles ou de faire couper les branches des arbres, arbustes ou arbrisseaux est imprescriptible.

Mehaz madde — İsviçre MK m. 687

B. Sınırlamalar / III. Komşuluk hukuku / 3. Bitkiler / a. Kural

1 Sınırı aşan dallar ve içeri giren kökler, komşunun mülkiyetine zarar veriyorsa ve komşunun şikâyeti üzerine uygun bir süre içinde kaldırılmazsa, komşu tarafından kesilebilir ve kendisine ait olur.

2 Bir taşınmaz maliki, işlenmiş veya üzerine yapı yapılmış toprağına sarkan dallara katlanıyorsa, bu dallarda yetişen meyveler üzerinde hak sahibi olur (sarkan meyve hakkı).

3 Bu hükümler, birbirine komşu olan orman taşınmazlarına uygulanmaz.

Özgün metin (Almanca)

1 Überragende Äste und eindringende Wurzeln kann der Nachbar, wenn sie sein Eigentum schädigen und auf seine Beschwerde hin nicht binnen angemessener Frist beseitigt werden, kappen und für sich behalten.

2 Duldet ein Grundeigentümer das Überragen von Ästen auf bebauten oder überbauten Boden, so hat er ein Recht auf die an ihnen wachsenden Früchte (Anries).

3 Auf Waldgrundstücke, die aneinander grenzen, finden diese Vorschriften keine Anwendung.

Eşleşme, gerekçenin andığı eski kanun maddesi üzerinden türetilmiş ve metin karşılaştırmasıyla desteklenmiştir; gerekçede doğrudan belirtilmemiştir. İsviçre Medeni Kanunu

Mehaz madde — Alman MK m. 910

Taşma (kök ve dal sarkması)

(1) Bir taşınmazın maliki, komşu taşınmazdan sızmış bulunan ağaç veya çalı köklerini kesip alıkoyabilir. Sarkan dallar için de, malik, komşu taşınmazın zilyedine bunların kaldırılması için uygun bir süre tanımış ve kaldırma bu süre içinde gerçekleşmemişse, aynı hüküm geçerlidir.

(2) Kökler veya dallar taşınmazın kullanımını etkilemiyorsa, malike bu hak tanınmaz.

Özgün metin (Almanca)

(1) Der Eigentümer eines Grundstücks kann Wurzeln eines Baumes oder eines Strauches, die von einem Nachbargrundstück eingedrungen sind, abschneiden und behalten. Das Gleiche gilt von herüberragenden Zweigen, wenn der Eigentümer dem Besitzer des Nachbargrundstücks eine angemessene Frist zur Beseitigung bestimmt hat und die Beseitigung nicht innerhalb der Frist erfolgt.

(2) Dem Eigentümer steht dieses Recht nicht zu, wenn die Wurzeln oder die Zweige die Benutzung des Grundstücks nicht beeinträchtigen.

Eşleşme metin benzerliğine göre önerilmiştir; gerekçede belirtilmemiştir. Alman Medeni Kanunu

Madde 741

b. Özel kurallar

Komşu taşınmaz maliklerinin bitki dikerken uymak zorunda oldukları kurallar özel kanunlarla belirlenir.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 665 inci maddesini karşılamaktadır.

Maddenin kenar başlığı İsviçre aslında "Kantonal kurallar" şeklindedir. Bunun yerine maddenin içeriğine uygun bir kavram olarak "özel kurallar" şeklinde değiştirilmiştir. Hüküm değişikliği yoktur. Anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 741 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 688

B. Sınırlamalar / III. Kaynaklık hukuku / 3. Dikili şeyler / b. Kantonlara ait hükümler

Kantonlar, taşınmazın ve dikilen şeylerin türüne göre komşu taşınmaza belirli uzaklıkların gözetilmesini öngörmeye veya taşınmaz malikini, meyve veren ağaçların dal veya köklerinin taşmasına izin vermekle yükümlü kılmaya ve bu hallerde düşme hakkını düzenlemeye veya ortadan kaldırmaya yetkilidirler.

Özgün metin (Almanca)

Die Kantone sind befugt, für Anpflanzungen je nach der Art des Grundstückes und der Pflanzen bestimmte Abstände vom nachbarlichen Grundstück vorzuschreiben oder den Grundeigentümer zu verpflichten, das Übergreifen von Ästen oder Wurzeln fruchttragender Bäume zu gestatten und für diese Fälle das Anries zu regeln oder aufzuheben.

Madde 742

4. Doğal olarak akan su

Taşınmaz maliki, üst taraftaki araziden kendi arazisine doğal olarak akan suların ve özellikle yağmur, kar ve tutulmamış kaynak sularının akışına katlanmak zorundadır.

Komşulardan hiçbiri bu suların akışını diğerinin zararına değiştiremez.

Üstteki arazi maliki, alt taraftaki taşınmaza gerekli olan suyu, ancak kendi taşınmazı için zorunlu olduğu ölçüde tutabilir.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 666 ncı maddesini karşılamaktadır.

Madde İsviçre aslı olan 689 uncu maddeye uygun olarak Üç fıkra hâline getirilmiştir. Maddenin kenar başlığı da içeriğine uygun olarak ve artık dilimize yerleşmiş daha uygun sözcüklerle ifade edilerek "Kendi kendine akan suların cereyanı" yerine "Doğal olarak akan su" şeklinde değiştirilmiştir.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 742 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 689

B. Sınırlamalar / III. Kaynaklık hukuku / 4. Suların akışı

1 Her taşınmaz maliki, yukarıda bulunan taşınmazdan doğal olarak akan suları, özellikle yağmur suyunu, kar erimesinden oluşan suları ve tesis edilmemiş kaynak sularını almakla yükümlüdür.

2 Hiç kimse doğal akışı komşusuna zarar verecek şekilde değiştiremez.

3 Alt taşınmaz için gerekli olan atık su, yalnızca üst taşınmaz için zorunlu olduğu ölçüde bu taşınmazdan alınabilir.

Özgün metin (Almanca)

1 Jeder Grundeigentümer ist verpflichtet, das Wasser, das von dem oberhalb liegenden Grundstück natürlicherweise abfliesst, aufzunehmen, wie namentlich Regenwasser, Schneeschmelze und Wasser von Quellen, die nicht gefasst sind.

2 Keiner darf den natürlichen Ablauf zum Schaden des Nachbarn verändern.

3 Das für das untere Grundstück nötige Abwasser darf diesem nur insoweit entzogen werden, als es für das obere Grundstück unentbehrlich ist.

Eşleşme, gerekçenin andığı eski kanun maddesi üzerinden türetilmiş ve metin karşılaştırmasıyla desteklenmiştir; gerekçede doğrudan belirtilmemiştir. İsviçre Medeni Kanunu

Madde 743

5. Fazla suyun akıtılması

Bir arazinin suyu öteden beri alt taraftaki araziye doğal bir şekilde akmakta ise, alt taraftaki arazi maliki, üst taraftaki araziden fazla suyun boşaltılması sırasında da bu suları tazminat isteme hakkı olmaksızın kabul etmek zorundadır.

Alt taraftaki arazi maliki boşaltma dolayısıyla akan sulardan zarar görmekte ise, gideri üstteki arazi malikine ait olmak üzere, kendi arazisinde yapılacak mecrayla suyun akıtılmasını isteyebilir.

Bataklıkların kurutulması hakkındaki özel kanun hükümleri saklıdır.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 667 nci maddesini karşılamaktadır.

Yürürlükteki maddenin "Kurutma" şeklindeki kenar başlığı İsviçre aslına uygun olarak "Fazla suyun akıtılması" şeklinde değiştirilmiştir. Madde, İsviçre aslı olan 690 mcı maddede olduğu gibi iki fıkra hâline getirilmiş, ayrıca maddeye bir üçüncü fikra eklenmiştir.

İlk iki fıkra yürürlükteki metinden anlaştırılmak suretiyle kaleme alınmıştır, Bu fıkralar kaleme alınırken, bu hükümler bataklıklarla smırlı olmayacak şekilde düzenlenmiştir.

Eklenen son fıkrayla Ülkemizde bataklıklann kurutulması hakkında özel kanun bulunduğundan bu hükümlerin saklı olduğu belirtilmiştir.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 743 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 690

B. Sınırlamalar / III. Kaynaklık hukuku / 5. Kurutmalar

1 Kurutma işlemlerinde, alt taşınmazın maliki, kendisine daha önce doğal olarak akmakta olan suyu tazminatsız olarak kabul etmek zorundadır.

2 Bu su verilmesinden zarar görürse, üst taşınmazın malikinin kanalı kendi giderleriyle alt taşınmaz üzerinden ileriye devam ettirmesini isteyebilir.

Özgün metin (Almanca)

1 Bei Entwässerungen hat der Eigentümer des unterhalb liegenden Grundstückes das Wasser, das ihm schon vorher auf natürliche Weise zugeflossen ist, ohne Entschädigung abzunehmen.

2 Wird er durch die Zuleitung geschädigt, so kann er verlangen, dass der obere Eigentümer die Leitung auf eigene Kosten durch das untere Grundstück weiter führe.

Eşleşme, gerekçenin andığı eski kanun maddesi üzerinden türetilmiş ve metin karşılaştırmasıyla desteklenmiştir; gerekçede doğrudan belirtilmemiştir. İsviçre Medeni Kanunu

6. Mecra geçirilmesi

Madde 744

a. Katlanma yükümlülüğü

Her taşınmaz maliki, uğrayacağı zararın tamamının önceden ödenmesi koşuluyla, su yolu, kurutma kanalı, gaz ve benzerlerine ait boruların, elektrik hat ve kablolarının, başka yerden geçirilmesi olanaksız veya aşırı ölçüde masraflı olduğu takdirde, kendi arazisinin altından veya üstünden geçirilmesine katlanmakla yükümlüdür.

Mecra geçirilmesinin kamulaştırma kurallarına bağlı olması hâlinde, bu Kanunun mecralara ilişkin komşuluk hükümleri uygulanmaz.

Mecrayı geçirme hakkı, hak sahibinin istemi üzerine ve giderleri ödemesi koşuluyla tapu kütüğüne tescil edilir.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 668 inci maddesini karşılamaktadır.

Yürürlükteki maddenin birinci fıkrası yine birinci fıkra, ikinci fıkrası ise üçüncü fıkra olarak anlaştırılmak suretiyle düzenlenmiştir.

Maddeye eklenen ikinci fıkra ile de mecra geçirilmesinin kamulaştırma kurallan uygulanmak suretiyle yapılması hâlinde, bu Kanunun mecralara ilişkin komşuluk hükümlerinin uygulanmayacağı öngörülmüştür.

- 2 2 4-

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 744 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 691

B. Sınırlamalar / III. Kaynaklık hukuku / 6. Geçiş hakları / a. Katlanma yükümlülüğü

1 Diğer bir taşınmaz aksi halde hiç veya ancak orantısız giderlerle şebekeye bağlanabilecekse, her taşınmaz maliki, tam tazminat karşılığında ikmal ve tahliye amacıyla boru ve hat geçişine izin vermekle yükümlüdür.^[612]

2 Kantonal hukukun veya federal hukukun kamulaştırma yoluna göndermede bulunduğu hallerde, komşuluk hukukundan kaynaklanan geçiş hakkı talep edilemez.

3 Hak sahibi veya yükümlü bunu isterse, geçiş hakları, hak sahibinin giderleriyle irtifak hakkı olarak tapu kütüğüne tescil edilir. Geçiş hakkı, tescil edilmemiş olsa da iyiniyetli bir edinene karşı ileri sürülebilir.^[613]

Özgün metin (Almanca)

1 Jeder Grundeigentümer ist verpflichtet, die Durchleitung von Röhren und Leitungen zur Versorgung und Entsorgung gegen volle Entschädigung zu gestatten, wenn ein anderes Grundstück sonst nicht oder nur mit unverhältnismässigen Kosten erschlossen werden kann.^[612]

2 Das Recht auf Durchleitung aus Nachbarrecht kann in den Fällen nicht beansprucht werden, in denen das kantonale Recht oder das Bundesrecht auf den Weg der Enteignung verweist.

3 Verlangt es der Berechtigte oder der Belastete, so werden die Durchleitungen auf Kosten des Berechtigten als Dienstbarkeit in das Grundbuch eingetragen. Das Durchleitungsrecht kann einem gutgläubigen Erwerber auch ohne Eintragung entgegengehalten werden.^[613]

Eşleşme, gerekçenin andığı eski kanun maddesi üzerinden türetilmiş ve metin karşılaştırmasıyla desteklenmiştir; gerekçede doğrudan belirtilmemiştir. İsviçre Medeni Kanunu

Madde 745

b. Yükümlü taşınmaz malikinin menfaatinin korunması

Yükümlü taşınmaz maliki, kendi menfaatinin hakkaniyete uygun bir biçimde gözetilmesini isteyebilir.

Arazinin üzerinden geçecek mecralarda olağanüstü durumlar varsa malik, bu mecraların üzerinden geçirileceği arazi parçasının uygun bir kısmının, zararını tam olarak karşılayacak bir bedelle satın alınmasını isteyebilir.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 669 uncu maddesini karşılamaktadır.

Madde İsviçre aslı olan 692 nci maddeye uygun olarak iki fıkra hâline getirilmiş, kenar başlığı ile birlikte anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır'.

Maddenin ikinci fıkrasında öngörülen hâllerde, mecra geçirilecek taşuım&sm kamulaştırılması söz konusu değildir. Burada gerçek kişiler lehine kundan mecralarda, satın alınmasını isteme hakkı düzenlenmiştir. Maddede bu hak "olağanüstü durumlann varlığına" bağlanmıştır. Olağanüstü durumlann bulunduğu hâllerde haklı sebepler vardır. Bu nedenle 1984 tarihli Ûntasanda olduğu gibi "olağanüstü durumlar haklı gösterirse" şeklindeki ifadede yer alan "haklı gösterirse" unsuruna aynca yer vermeye gerek görülmemiştir.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 745 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 692

B. Sınırlamalar / III. Kaynaklık hukuku / 6. Geçiş hakları / b. Yükümlünün menfaatlerinin korunması

1 Yükümlü taşınmaz malikinin, menfaatlerinin hakkaniyete uygun şekilde gözetilmesini isteme hakkı vardır.

2 Olağanüstü durumların bunu haklı kılması halinde, yer üstü hatlarda, bu hatların geçirileceği arazi parçasının uygun ölçüde ve tam tazminat karşılığında kendisinden alınmasını isteyebilir.

Özgün metin (Almanca)

1 Der belastete Grundeigentümer hat Anspruch darauf, dass auf seine Interessen in billiger Weise Rücksicht genommen werde.

2 Wo ausserordentliche Umstände es rechtfertigen, kann er bei oberirdischen Leitungen verlangen, dass ihm das Stück Land, über das diese Leitungen geführt werden sollen, in angemessenem Umfange gegen volle Entschädigung abgenommen werde.

Eşleşme, gerekçenin andığı eski kanun maddesi üzerinden türetilmiş ve metin karşılaştırmasıyla desteklenmiştir; gerekçede doğrudan belirtilmemiştir. İsviçre Medeni Kanunu

Madde 746

c. Durumun değişmesi

Durum değişirse, yükümlü taşınmaz maliki, mecranın kendi yararına olarak başka bir yere nakledilmesini isteyebilir.

Yer değiştirme giderleri, kural olarak mecra hakkı sahibine aittir.

Özel durumlar haklı gösterdiği takdirde, taşınmaz maliki de giderlerin uygun bir kısmına katılmakla yükümlü tutulabilir.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 670 inci maddesini karşılamaktadır.

Madde kaynak Kanunun 693 üncü maddesine uygun olarak kenar başlığıyla birlikte yeniden kaleme alınmış ve üçfikrahâlinde düzenlenmiştir. Hüküm değişikliği yoktur.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 746 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 693

B. Sınırlamalar / III. Kaynaklık hukuku / 6. Geçiş hakları / c. Koşulların değişmesi

1 Koşullar değişirse, yükümlü, hattın kendi menfaatlerine uygun şekilde başka bir yere taşınmasını isteyebilir.

2 Taşıma giderlerini kural olarak hak sahibi taşır.

3 Ancak özel durumların bunu haklı kılması halinde, giderlerin uygun bir kısmı yükümlüye yükletilebilir.

Özgün metin (Almanca)

1 Ändern sich die Verhältnisse, so kann der Belastete eine seinen Interessen entsprechende Verlegung der Leitung verlangen.

2 Die Kosten der Verlegung hat in der Regel der Berechtigte zu tragen.

3 Wo besondere Umstände es rechtfertigen, kann jedoch ein angemessener Teil der Kosten dem Belasteten auferlegt werden.

Eşleşme madde gerekçesinde belirtilmiştir. İsviçre Medeni Kanunu

7. Geçit hakları

Madde 747

a. Zorunlu geçit

Taşınmazından genel yola çıkmak için yeterli geçidi bulunmayan malik, tam bir bedel karşılığında bir geçit hakkı tanınmasını komşularından isteyebilir.

Bu hak, ilk önce kendisinden bu geçidin istenmesi önceki mülkiyet ve yol durumuna göre en uygun düşen komşuya karşı ve daha sonra bundan en az zarar görecek olana karşı kullanılır.

Zorunlu geçit iki tarafın menfaati gözetilerek belirlenir.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 671 inci maddesini karşılamaktadır.

Madde kaynak Kanunun 694 üncü maddesine uygun olarak üç fıkra hâline getirilmiş, konu ve kenar başlıklarıyla birlikte anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır.

Maddenin birinci fıkrasında sözü edilen "genel yol", umuma (genele) açık olan yolu ifade etmektedir. Toplu yapıİanmalardaki özel yollardan ayırt etmek için genel yol kavramı kullamlmıştır. Maddede malikin ödemesi gereken karşılık bilinçli bir şekilde "tazminat" olarak adlandırılmamıştır. Zira tazminat bir zararın karşılığıdır.

Burada ise bir tazminat değil denkleştirme bedeli söz konusudur.

Maddenin birinci fıkrasında kullanılan "malik" deyimi paylı mülkiyetteki pay sahiplerini de içerecek genişliktedir. Paylı mülkiyette paydaşlardan birinin zorunlu geçit isteminde bulunması, diğer paydaşların yararına ve paylı mülkiyetin kullamlabilirliğini arttıran bir tasarruftur. Bu nedenle bu koşullarda paylı mülkiyette, paydaşlardan her biri de bu hükümden yararlanabilecektir.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 747 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 694

B. Sınırlamalar / III. Kaynaklık hukuku / 7. Geçit hakları / a. Zorunlu geçit

1 Bir taşınmaz malikinin taşınmazından kamu yoluna yeterli bir geçidi bulunmuyorsa, komşularının kendisine tam tazminat karşılığında bir zorunlu geçit tanımasını isteyebilir.

2 Bu istem öncelikle, önceki mülkiyet ve geçit ilişkileri nedeniyle zorunlu geçidin tanınması en uygun görülen komşuya; bundan sonra da zorunlu geçidin kendisi için en az zarar vereceği komşuya karşı yöneltilir.

3 Zorunlu geçidin belirlenmesinde her iki tarafın menfaatleri gözetilir.

Özgün metin (Almanca)

1 Hat ein Grundeigentümer keinen genügenden Weg von seinem Grundstück auf eine öffentliche Strasse, so kann er beanspruchen, dass ihm die Nachbarn gegen volle Entschädigung einen Notweg einräumen.

2 Der Anspruch richtet sich in erster Linie gegen den Nachbarn, dem die Gewährung des Notweges der früheren Eigentums- und Wegeverhältnisse wegen am ehesten zugemutet werden darf, und im weitern gegen denjenigen, für den der Notweg am wenigsten schädlich ist.

3 Bei der Festsetzung des Notweges ist auf die beidseitigen Interessen Rücksicht zu nehmen.

Eşleşme madde gerekçesinde belirtilmiştir. İsviçre Medeni Kanunu

Mehaz madde — Alman MK m. 917

Zorunlu geçit yolu

(1) Bir taşınmazın usulüne uygun kullanılması için gerekli bağlantısı bir kamu yoluyla mevcut değilse, malik, komşularından, eksiklik giderilinceye kadar, gerekli bağlantının sağlanması amacıyla taşınmazlarının kullanılmasına katlanmalarını isteyebilir. Zorunlu geçit yolunun yönü ve kullanım hakkının kapsamı, gerektiğinde mahkeme kararıyla belirlenir.

(2) Zorunlu geçit yolunun geçtiği taşınmazların komşuları, bir para rantı ile tazmin edilir. 912 nci maddenin 2 nci fıkrasının 2 nci cümlesi ile 913, 914 ve 916 ncı madde hükümleri kıyasen uygulanır.

Özgün metin (Almanca)

(1) Fehlt einem Grundstück die zur ordnungsmäßigen Benutzung notwendige Verbindung mit einem öffentlichen Wege, so kann der Eigentümer von den Nachbarn verlangen, dass sie bis zur Hebung des Mangels die Benutzung ihrer Grundstücke zur Herstellung der erforderlichen Verbindung dulden. Die Richtung des Notwegs und der Umfang des Benutzungsrechts werden erforderlichenfalls durch Urteil bestimmt.

(2) Die Nachbarn, über deren Grundstücke der Notweg führt, sind durch eine Geldrente zu entschädigen. Die Vorschriften des § 912 Abs. 2 Satz 2 und der §§ 913, 914, 916 finden entsprechende Anwendung.

Madde 748

b. Diğer geçit hakları

Taşınmaz malikinin taşınmazını işletme veya iyileştirme ya da taşınmazı üzerinde yapı yapma amacıyla komşu taşınmaza geçici olarak girme hakkı ile tarla yolu, hayvan sulama yolu, kış geçidi, tomruk kaydırma yolu ve oluğu ve bunlara benzer diğer geçitler özel kanun hükümlerine tâbidir.

Özel kanun hükmü yoksa yerel âdet uygulanır.

Doğrudan doğruya kanundan kaynaklanan geçit hakları, tapu kütüğüne tescil edilmeksizin doğar. Ancak, bunlardan sürekli nitelikte olanlar beyanlar sütununda gösterilir.

Madde gerekçesi

Maddenin birinci ve ikinci fıkrasını karşılayan hükümler yürürlükteki Kanunumuzda mevcut değildir. Bu fdcralarda, İsviçre Medenî Kanununun 695 inci maddesi göz önünde tutularak zorunlu geçit dışında kalan geçici nitelikte geçitler ile kırsal alanlarda ihtiyaç duyulan diğer geçitlerin özel kanun hükümleri ile düzenleneceği, özel kanun hükmü yoksa yerel âdetin uygulanacağı belirtilmiştir. 1984 tarihli Öntasandan alman maddenin birinci fıkrasında sayılan örneklere, 1971 tarihli Tasanda da aynı maddede sayılmış bazı örnekler de eklenmiştir.

Maddenin üçüncü fıkrası yürürlükteki Kanunun 672 nci maddesini karşılamaktadır. Ancak bu fıkra 672 nci maddenin aslı olan İsviçre Medenî Kanununun 696 nci maddesi göz önünde tutulmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır.

Bufikraile doğrudan doğruya kanımdan kaynaklanan geçit haldannm tescilsiz olarak doğduğu kabul edilmiştir. Bunlar arasında sürekli nitelikte olanların ise tapu kütüğünün beyanlar sütununda gösterilmesi öngörülmüştür.

- 2 2 5- MaÖde 749-Yürürlükteki Kanunun 673 üncü maddesini karşılamaktadır.

Yürürlükteki Kanunda maddenin kenar başlığı "Hail" şeklindedir. 1971 tarihli Tasanda bu madde, için kullanılan "Sınırlık" ifadesi isabetli bulunduğundan, bu ifadeden esinlenerek maddenin kenar başlığı "Sınırlıklar" olarak düzenlenmiştir.

Madde İsviçre aslı olan 697 nci maddeye uygun olarak iki fıkra hâline getirilmiştir. Birinci fıkrada sınırlıklar üzerinde paylı mülkiyete ilişkin hükümler saklı tutulmuştur. Bu saklı tutulan hükümler dışında, her arazi malikinin, taşınmazının sınırımn çit veya duvar gibi sınırhklarla çevrilmesi giderlerine katlanması zorunluluğu getirilmiştir.

Maddenin ikinci fıkrasında sınırhklarla çevrilme yükümlülüğü ve biçimine ilişkin özel kanun hükümlerinin saklı olduğu hükme bağlanmıştır.

Medde 750-Yürürlükteki Kanunun 674 üncü maddesini karşılamaktadır.

Maddenin kenar başlığı İsviçre aslı olan 698 inci maddede "Giderlere katılma yükümlülüğü*' şeklindedir. 1984 tarihli Öntasarının 669 uncu maddesinde de aym kenar başlığı kullanılmaktadır. Oysa bu madde sadece giderlere değil, diğer bir işin yapılmasına katılmayı da düzenlemektedir. Bu nedenle kenar başlık hem giderlere hem de diğer işlere katılmayı kapsayacak şekilde, sadece "Katılma yükümlülüğü" şeklinde kaleme alınmıştır. Örneğin, gideri gerektirmediği hâlde, bir kararm alınmasına katılma da bir yükümlülüktür.

Madde kenar başlığı ile birlikte yemden kaleme alınmıştır. Hüküm değişikliği yoktur.

Modde 751- Yürürlükteki Kanunun 675 inci maddesini karşılamaktadır.

Maddenin konu ve kenar başlıkları içeriğine uygun olarak yeniden düzenlenmiş, madde metni anlaştırılmak suretiyle kaleme alınmıştır.

Madde İsviçre aslı olan 699 uncu madde gibi iki fıkra hâline getirilmiştir.

Yürürlükteki maddenin birinci fıkrasında yer alan "Kanunen menedilmedikçe" ifadesi yerine maddede kaynak Kanuna uygun olarak "Yetkili makamlar tarafından bitki örtüsünü korumak amacıyla yasaklanmadıkça" ifadesi kullanılmıştır. Buna göre girme yasağının mutlaka kanun hükmüne dayanması zorunlu olmayacak, kanunların bu konuda yetkili kıldığı makamların koyduğu yasakların bu alanda yeterli ve geçerli olacağı kabul edilecektir.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 748 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 695

B. Sınırlamalar / III. Kaynaklık hukuku / 7. Geçit hakları / b. Diğer geçit hakları

Taşınmaz malikinin, işletme veya onarım ve inşaat işlerini gerçekleştirmek amacıyla komşu taşınmaza girme yetkisi ile serme veya çiğneme hakkı, sulama yolu, kış yolu, nadas yolu, kereste taşıma hakkı, harman yolu ve benzerleri hakkında ayrıntılı hükümler koymak, kantonlara bırakılmıştır.

Özgün metin (Almanca)

Den Kantonen bleibt es vorbehalten, über die Befugnis des Grundeigentümers, zum Zwecke der Bewirtschaftung oder Vornahme von Ausbesserungen und Bauten das nachbarliche Grundstück zu betreten, sowie über das Streck- oder Tretrecht, den Tränkweg, Winterweg, Brachweg, Holzlass, Reistweg u. dgl. nähere Vorschriften aufzustellen.

Eşleşme madde gerekçesinde belirtilmiştir. İsviçre Medeni Kanunu

Madde 749

8. Sınırlıklar

Sınırlıklar üzerinde paylı mülkiyete ilişkin hükümler saklı kalmak üzere; her arazi maliki, taşınmazının sınırının çit veya duvar gibi sınırlıklarla çevrilmesi için yapılan giderleri karşılar.

Arazinin sınırlıklarla çevrilmesi yükümlülüğü ve biçimine ilişkin özel kanun hükümleri saklıdır.

Mehaz madde — İsviçre MK m. 697

B. Sınırlamalar / III. Komşuluk hukuku / 8. Çevirme

1 Sınır tesislerinde paylı mülkiyete ilişkin hükümler saklı kalmak üzere, bir taşınmazın çevrilmesinin giderlerini o taşınmazın maliki taşır.

2 Çevirme yükümlülüğü ve çevirme biçimi bakımından kanton hukuku saklıdır.

Özgün metin (Almanca)

1 Die Kosten der Einfriedigung eines Grundstückes trägt dessen Eigentümer, unter Vorbehalt der Bestimmungen über das Miteigentum an Grenzvorrichtungen.

2 In Bezug auf die Pflicht und die Art der Einfriedigung bleibt das kantonale Recht vorbehalten.

Madde 750

9. Katılma yükümlülüğü

Her taşınmaz maliki, komşuluk hukukundan doğan yetkilerin kullanılması için gerekli işlere ve bunların giderlerine, kendi yararlanması oranında katılmakla yükümlüdür.

Mehaz madde — İsviçre MK m. 698

B. Sınırlamalar / III. Komşuluk hukuku / 9. Bakım yükümlülüğü

Komşuluk hukukundan doğan yetkilerin kullanılmasına yarayan tesislerin giderlerine, taşınmaz malikleri menfaatleri oranında katılmakla yükümlüdürler.

Özgün metin (Almanca)

An die Kosten der Vorrichtungen zur Ausübung der nachbarrechtlichen Befugnisse haben die Grundeigentümer im Verhältnis ihres Interesses beizutragen.

IV. Başkasının arazisine girme hakkı

Madde 751

1. Orman ve mer'aya girme

Yetkili makamlar tarafından bitki örtüsünü korumak amacıyla yasaklanmadıkça, herkes başkasının orman ve mer'asına girebilir ve oralarda yetişen yabanî meyve, mantar ve benzeri şeyleri, yerel âdetlerin izin verdiği ölçüde toplayıp alabilir.

Avlanmak ve balık tutmak için başkasının arazisine girme, özel kanun hükümlerine tâbidir.

Mehaz madde — İsviçre MK m. 699

B. Sınırlamalar / IV. Girme ve savunma hakkı / 1. Girme

1 Ormana ve otlağa girmek ile yabani meyve, mantar ve benzeri şeylerin toplanması, yetkili makam tarafından tarım ürünlerinin korunması amacıyla belirli sınırlarla çevrili tek tek yasaklar konulmadıkça, yöresel teamüle uygun ölçüde herkese serbesttir.

2 Av ve balık avlama hakkının kullanılması amacıyla başkasına ait mülke girme konusunda kanton hukuku ayrıntılı hükümler koyabilir.

Özgün metin (Almanca)

1 Das Betreten von Wald und Weide und die Aneignung wildwachsender Beeren, Pilze u. dgl. sind in ortsüblichem Umfange jedermann gestattet, soweit nicht im Interesse der Kulturen seitens der zuständigen Behörde einzelne bestimmt umgrenzte Verbote erlassen werden.

2 Über das Betreten fremden Eigentums zur Ausübung von Jagd und Fischerei kann das kantonale Recht nähere Vorschriften aufstellen.

Madde 752

2. Sürüklenen şeyler ile benzerlerinin alınması

Su, rüzgâr, çığ veya diğer doğal güçlerin etkisiyle ya da rastlantı sonucunda başkasının arazisine sürüklenen veya düşen şeyler ile buraya giren büyük ve küçük baş hayvan, arı oğulu, kanatlı hayvan ve balık gibi hayvanların hak sahipleri tarafından aranıp alınmasına, arazi maliki izin vermek zorundadır.

Arazi maliki, bu yüzden uğradığı zararın denkleştirilmesini istemek ve denkleştirme bedeli kendisine ödeninceye kadar o şeyleri hapsetmek hakkına sahiptir.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 676 ncı maddesini karşılamaktadır.

Madde İsviçre aslı olan 700 üncü maddeye uygun olarak iki fıkra hâline getirilmiş, kenar başlığıyla birlikte anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır.

Hüküm değişikliği yoktur.

Maddenin ikinci fıkrasında, yürürlükteki metinden farklı olarak tazminat yerine "zararın denkleştirilmesi" ifâdesine yer verilmiştir. Gerçekten de bu fıkrada söz konusu olan bir tazminat değildir. Zira tazminat doğan bir zararın giderilmesini ifade eder. Oysa burada tam bir tazminat değil, denkleştirme bedelinin ödenmesi söz konusu olup, fedakârlığın denkleştirilmesi ilkesine uygun olarak, mülkiyet baklana getirilmiş bir sınırlama söz konusu bulunduğundan, malike katlanma yükümlülüğü yanında, karşılık denkleştirme bedelini isteyebilme olanağı sağlanmaktadır.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 752 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 700

B. Sınırlamalar / IV. Girme ve savunma hakkı / 2. Sürüklenen şeylerin uzaklaştırılması vb.

1 Su, rüzgâr, çığ veya diğer doğa olayları ya da rastlantısal olaylar nedeniyle şeyler başkasına ait bir taşınmaza sürüklenirse veya büyükbaş, küçükbaş hayvanlar, arı oğulları, kümes hayvanları ve balıklar gibi hayvanlar başkasının toprağına geçerse, taşınmaz maliki, hak sahibinin bunları aramasına ve uzaklaştırmasına izin vermekle yükümlüdür.

2 Bundan doğan zarar için tazminat isteyebilir ve bu alacağı için söz konusu şeyler üzerinde hapis hakkına sahiptir.

Özgün metin (Almanca)

1 Werden Sachen durch Wasser, Wind, Lawinen oder andere Naturgewalt oder zufällige Ereignisse auf ein fremdes Grundstück gebracht, oder geraten Tiere, wie Gross- und Kleinvieh, Bienenschwärme, Geflügel und Fische auf fremden Boden, so hat der Grundeigentümer dem Berechtigten deren Aufsuchung und Wegschaffung zu gestatten.

2 Für den hieraus entstehenden Schaden kann er Ersatz verlangen und hat hiefür an diesen Sachen ein Retentionsrecht.

Madde 753

3. Zorunluluk hâlinde

Bir kimse kendisini veya başkasını tehdit eden bir zararı veya o anda mevcut bir tehlikeyi ancak başkasının taşınmazına müdahale ile önleyebilecek ve bu zarar ya da tehlike taşınmaza müdahaleden doğacak zarardan önemli ölçüde büyük ise, malik buna katlanmak zorundadır.

Malik, bu yüzden uğradığı zarar için hakkaniyete uygun bir denkleştirme bedeli isteyebilir.

Madde gerekçesi

Yttrürlükteki Kanunun 677 nci maddesini karşüamaktadn-.

İsviçre aslı olan 701 inci maddede olduğu gibi, madde iki fıkra hâline getirilmiştir, ikinci fıkrada tazminat yerine "denkleştirme bedeli" ifadesine yer verilmiştir. Çünkü burada da zarar verenle,, malüc arasındaki fedakârlığın denkleştirilmesi söz konusu olduğundan, istenen tazminat değil, denkleştirme bedelidir.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 753 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 701

B. Sınırlamalar / IV. Girme ve savunma hakkı / 3. Tehlike ve zararın savuşturulması

1 Bir kimse, kendisini veya başkalarını tehdit eden bir zararı ya da mevcut bir tehlikeyi ancak üçüncü kişinin taşınmaz mülkiyetine müdahale ederek savuşturabiliyorsa, tehlike veya zarar bu müdahaleden doğacak zarardan ölçüsüz derecede büyük olduğu takdirde, o kişi bu müdahaleye katlanmakla yükümlüdür.

2 Bundan doğan zarar için uygun bir tazminat ödenmesi gerekir.

Özgün metin (Almanca)

1 Kann jemand einen drohenden Schaden oder eine gegenwärtige Gefahr nur dadurch von sich oder andern abwenden, dass er in das Grundeigentum eines Dritten eingreift, so ist dieser verpflichtet, den Eingriff zu dulden, sobald Gefahr oder Schaden ungleich grösser sind als die durch den Eingriff entstehende Beeinträchtigung.

2 Für den hieraus entstehenden Schaden ist angemessener Ersatz zu leisten.

Mehaz madde — Alman MK m. 904

Zorunluluk hali

Bir şeyin maliki, mevcut bir tehlikenin savuşturulması için başka bir kişinin şey üzerindeki etkisi zorunlu olduğunda ve tehdit eden zarar, bu etki nedeniyle malike doğacak zarara kıyasla ölçüsüz derecede büyük olduğunda, bu etkiyi yasaklama hakkına sahip değildir. Malik, kendisine doğan zararın tazminini isteyebilir.

Özgün metin (Almanca)

Der Eigentümer einer Sache ist nicht berechtigt, die Einwirkung eines anderen auf die Sache zu verbieten, wenn die Einwirkung zur Abwendung einer gegenwärtigen Gefahr notwendig und der drohende Schaden gegenüber dem aus der Einwirkung dem Eigentümer entstehenden Schaden unverhältnismäßig groß ist. Der Eigentümer kann Ersatz des ihm entstehenden Schadens verlangen.

V. Kamu hukuku kısıtlamaları

Madde 754

1. Genel olarak

Taşınmaz mülkiyeti hakkının kamu yararı için kısıtlanması, özellikle yapı, yangın, doğal afetler ve sağlıkla ilgili kolluk hizmetlerine; orman ve yollara, deniz ve göl kıyılarındaki ana ve tali yollara sınır işaretleri ve nirengi noktaları konulmasına; toprağın iyileştirilmesine veya bölünmesine, tarım topraklarının veya yapıya özgü arsaların birleştirilmesine; eski eserler, doğal güzellikler, manzaralar, seyirlik noktaları ve ender doğa anıtları ile içmeler, ılıcalar, maden ve kaynak sularının korunmasına ilişkin mülkiyet kısıtlamaları, özel kanun hükümlerine tâbidir.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunda bu maddeyi karşılayan bir madde bulunmamaktadır. Madde İsviçre Medenî Kanununun 702 inci maddesinden alınmıştır.

Bu maddede sözü edilen konular için özel kanunlar yapılması zorunludur; eski eserlere ilişkin olarak bazı kanunlarımız vardır. Kamu yorarını doğrudan doğruya ilgilendiren bu gibi konuların daha esaslı ve ayrıntılı bir biçimde düzenlemesi gerektiğinden, bunlara temel olmak üzere madde düzenlenmiştir.

İsviçre Medenî Kanununun bu maddeyi karşılayan 702 nci maddesinde "doğal afetlerce yer verilmemiştir. Ülke koşullan göz önünde tutulmak suretiyle doğal afetler de madde metnine eklenmiştir.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 754 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 702

B. Sınırlamalar / V. Kamu hukukundan doğan sınırlamalar / 1. Genel olarak

Federasyon, kantonlar ve belediyeler, kamu yararı amacıyla taşınmaz mülkiyetine sınırlamalar getirmekte serbesttirler; özellikle yapı, yangın ve sağlık polisi, orman ve yol işleri, kıyı yolu, sınır işaretleri ve ölçüm işaretlerinin konulması, toprak iyileştirmeleri, malların parçalanması, kırsal arazi ve yapı alanlarının birleştirilmesi, eski eserlerin ve doğa anıtlarının korunması, manzaraların ve seyir noktalarının bozulmaya karşı güvence altına alınması ile şifalı su kaynaklarının korunması bakımından.

Özgün metin (Almanca)

Dem Bunde, den Kantonen und den Gemeinden bleibt es vorbehalten, Beschränkungen des Grundeigentums zum allgemeinen Wohl aufzustellen, wie namentlich betreffend die Bau‑, Feuer- und Gesundheitspolizei, das Forst- und Strassenwesen, den Reckweg, die Errichtung von Grenzmarken und Vermessungszeichen, die Bodenverbesserungen, die Zerstückelung der Güter, die Zusammenlegung von ländlichen Fluren und von Baugebiet, die Erhaltung von Altertümern und Naturdenkmälern, die Sicherung der Landschaften und Aussichtspunkte vor Verunstaltung und den Schutz von Heilquellen.

Eşleşme madde gerekçesinde belirtilmiştir. İsviçre Medeni Kanunu

Madde 755

2. Toprağın iyileştirilmesi

Su yollarını düzeltme, sulama, bataklık yerlerini kurutma, yol açma, orman yetiştirme, arazileri toplulaştırma gibi iyileştirme işleri, ancak ilgili maliklerin ortak girişimleriyle yapılabilecekse, arazinin yarısından fazlasına sahip bulunmak koşuluyla maliklerin üçte ikisinin bu yolda karar vermeleri gerekir. Diğer malikler de bu karara uymak zorundadır. Alınan karar, tapu kütüğünün beyanlar sütununda gösterilir.

Bu konulara ilişkin özel kanun hükümleri saklıdır.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 678 inci maddesini karşılamaktadır.

Madde, kenar başlığı ile birlikte anlaştırılmak suretiyle yemden kaleme alınmıştır. Birinci fikramn son cümlesi yeni bir hüküm olup, bu yönde alman kararların tapu kütüğünün beyanlar sütununda gösterilmesi suretiyle, aleniyetin sağlanması istenmiştir.

Maddenin ikinci ûkrasıyla özel kanun hükümleri saklı tutulmuştur.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 755 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 703

B. Sınırlamalar / V. Kamu hukukundan doğan sınırlamalar / 2. Toprak iyileştirmeleri

1 Su düzenlemeleri, kurutma, sulama, ağaçlandırma, yol yapımı, arazi birleştirmesi ve benzeri toprak iyileştirmeleri ancak ortak bir girişimle gerçekleştirilebiliyorsa ve ilgili taşınmaz maliklerinin çoğunluğu -ki bunlara aynı zamanda ilgili toprağın yarısından fazlası ait olmalıdır- bu girişime onay vermişse, diğer taşınmaz malikleri de bu girişime katılmakla yükümlüdürler. Karar alma sürecine katılmayan taşınmaz malikleri onay vermiş sayılır. Katılma, tapu kütüğüne şerh edilir.

2 Kantonlar usulü düzenler. Kantonlar özellikle arazi birleştirmeleri için ayrıntılı bir düzenleme yapmakla yükümlüdürler.

3 Kanton mevzuatı, bu tür toprak iyileştirmelerinin gerçekleştirilmesini daha da kolaylaştırabilir ve ilgili hükümleri yapı alanlarına ve sürekli toprak kaymalarının görüldüğü bölgelere de uygulanabilir kılabilir.^[615]

Özgün metin (Almanca)

1 Können Bodenverbesserungen, wie Gewässerkorrektionen, Entwässerungen, Bewässerungen, Aufforstungen, Weganlagen, Güterzusammenlegungen u. dgl. nur durch ein gemeinschaftliches Unternehmen ausgeführt werden, und hat die Mehrheit der beteiligten Grundeigentümer, denen zugleich mehr als die Hälfte des beteiligten Bodens gehört, dem Unternehmen zugestimmt, so sind die übrigen Grundeigentümer zum Beitritt verpflichtet. Die an der Beschlussfassung nicht mitwirkenden Grundeigentümer gelten als zustimmend. Der Beitritt ist im Grundbuch anzumerken.

2 Die Kantone ordnen das Verfahren. Sie haben insbesondere für Güterzusammenlegungen eine einlässliche Ordnung zu treffen.

3 Die kantonale Gesetzgebung kann die Durchführung solcher Bodenverbesserungen noch weiter erleichtern und die entsprechenden Vorschriften auf Baugebiete und Gebiete mit dauernden Bodenverschiebungen anwendbar erklären.^[615]

C. Kaynak ve yeraltı suları

Madde 756

I. Mülkiyet ve irtifak hakkı

Kaynaklar, arazinin bütünleyici parçası olup, bunların mülkiyeti ancak kaynadıkları arazinin mülkiyeti ile birlikte kazanılabilir.

Başkasının arazisinde bulunan kaynaklar üzerindeki hak, bir irtifak hakkı olarak tapu kütüğüne tescil ile kurulur.

Yeraltı suları, kamu yararına ait sulardandır. Arza malik olmak, onun altındaki yeraltı sularına da malik olmak sonucunu doğurmaz.

Arazi maliklerinin yeraltı sularından yararlanma biçimi ve ölçüsüne ilişkin özel kanun hükümleri saklıdır.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 679 uncu maddesini karşılamaktadır.

Yürürlükteki maddenin birinci fıkrasındaki ikinci cümle yeni birfikri*hü%e getirilmek suretiyle madde dörtfikraolarak düzenlenmiştir.

"Kaynaklar" şeklindeki konu başlığı, "Kaynak ve yeraltı sulan" olarak değiştirilmiş, madde anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır, Yürürlükteki maddenin ikinci fikrası 138 sayılı Kanun ile değiştirilip, yeraltı sularının kamu yararına ait oldukları kabul edilmiş idi. Ancak bu değişildikten sonra 167 sayılı Yeraltı Sulan Hakkındaki Kanun yürürlüğe konulmuştur. Bu Kanunun 1 inci maddesi, 679 uncu maddenin ikinci fıkrasında yer alan hükmü tekrar etmiştir.

İkinci fıkrada yer alan "genel olarak" deyimi, gereksiz bir deyim olup, maddeye alınmamıştır. Zira yeraltı sulan daima menfaati umuma ait sulardır. Bunun özel olan bir hâli yoktur.

Maddenin son fıkrasında sözü edilen "arazi sahipleri" deyimi, hem suyun çıktıfr arazi malilânj, hem de komşu malikleri içerecek genişliktedir,

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 756 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 704

C. Kaynaklar ve pınarlar üzerindeki haklar / I. Kaynak mülkiyeti ve kaynak hakkı

1 Kaynaklar, taşınmazların bütünleyici parçasıdır ve ancak kendilerinin kaynadığı toprakla birlikte mülkiyete konu olabilir.

2 Başkasının toprağı üzerindeki kaynak hakkı, tapu kütüğüne tescil yoluyla irtifak hakkı olarak kurulur.

3 Yeraltı suları kaynaklarla eşdeğer tutulur.

Özgün metin (Almanca)

1 Quellen sind Bestandteile der Grundstücke und können nur zugleich mit dem Boden, dem sie entspringen, zu Eigentum erworben werden.

2 Das Recht an Quellen auf fremdem Boden wird als Dienstbarkeit durch Eintragung in das Grundbuch begründet.

3 Das Grundwasser ist den Quellen gleichgestellt.

II. Kaynaklara zarar verilmesi

Madde 757

1. Tazminat

Önemli ölçüde yararlanılan veya yararlanmak amacıyla suyu biriktirilen kaynakları veya kuyuları kazı, yapı veya benzeri faaliyetler yüzünden kısmen olsun keserek ya da kirleterek malikine veya onda hak sahibi olana zarar veren kimse, bu zararı gidermekle yükümlüdür.

Zarar kasten veya ihmal yoluyla verilmemişse ya da zarar görenin de kusuru varsa hâkim, tazminatın gerekip gerekmediğini, gerekiyorsa miktar ve türünü takdir eder.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 680 inci maddesini karşılamaktadır.

Maddenin aslı olan İsviçre Medenî Kanununun 706 nci maddesinin Almanca metni esas alınarak; kuyuları da kapsayacak şekilde kaleme alınmıştır.

Maddenin, kaynak Konunun Almanca konu başlığı "kaynaklatın kesilmesi" şeklinde ise de, maddenin içeriğine uygun olarak konu başlığı "Kaynaklara zarar verilmesi" şeklinde düzenlenmiştir.

Medde 758- Yürürlükteki Kanunun 681 inci maddesini karşılamaktadır.

Maddenin, "Kaynakların evvelki halinin iadesi" şeklindeki kenar, başlığı "Eski duruma getirme" olarak değiştirilmiştir. Madde, kaynak Kanunun 707 nci maddesinde olduğu gibi iki fıkra hâlinde düzenlenmiştir. Birinci fıkraya "kullanma suyu"da eklenmiştir. Maddede hüküm değişikliği yapılmamıştır.

Mnddc 759- Yürürlükteki Kanunun 682 nci maddesini karşılamaktadır.

Maddenin "Müşterek kaynaklar" şeklindeki kenar başlığı, "Aynı yataktan beslenen kaynaklar" olarak değiştirilmiştir.

Madde İsviçre aslı olan 708 inci maddeye uygun olarak üç fıkra hâline getirilmiştir. Hüküm değişikliği yoktur. Ancak maddenin son fıkrasının son cümlesinde yürürlükteki metinde "tazminat" deyimi isabetli bulunmamış, burada gerçek bir tazminat değil "denkleştirme bedelr" olduğu düşüncesinden hareketle "tazminat" deyimi yerine "bedel" deyimi kullanılmıştır.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 757 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 706

C. Kaynaklar ve pınarlar üzerindeki haklar / III. Kaynakların kesilmesi / 1. Zararın giderilmesi

1 Önemli ölçüde kullanılan veya değerlendirilmek amacıyla toplanmış olan kaynaklar ve pınarlar, başka yapılar, tesisler veya diğer türden önlemler yoluyla malikin veya yararlanma hakkı sahibinin zararına olacak şekilde kesilir, azaltılır veya kirletilirse, bundan dolayı tazminat istenebilir.

2 Zarar ne kasten ne de ihmalen verilmişse veya zarar görenin kendisine bir kusur düşüyorsa, mahkeme, tazminatın verilip verilmeyeceğini, verilecekse hangi ölçüde ve nasıl verileceğini takdirine göre belirler.

Özgün metin (Almanca)

1 Werden Quellen und Brunnen, die in erheblicher Weise benutzt oder zum Zwecke der Verwertung gefasst worden sind, zum Nachteil des Eigentümers oder Nutzungsberechtigten durch Bauten, Anlagen oder Vorkehrungen anderer Art abgegraben, beeinträchtigt oder verunreinigt, so kann dafür Schadenersatz verlangt werden.

2 Ist der Schaden weder absichtlich noch fahrlässig zugefügt oder trifft den Beschädigten selbst ein Verschulden, so bestimmt das Gericht nach seinem Ermessen, ob, in welchem Umfange und in welcher Weise Ersatz zu leisten ist.

Eşleşme madde gerekçesinde belirtilmiştir. İsviçre Medeni Kanunu

Madde 758

2. Eski duruma getirme

Bir taşınmazda oturmak, onu işletmek veya bir yerin içme ya da kullanma suyunu sağlamak için gerekli olan kaynaklar kesilir ve kirletilirse, kaynağın olabildiği ölçüde eski duruma getirilmesi istenebilir.

Bunlar dışında eski duruma getirme, ancak özel hâller haklı gösterdiği takdirde istenebilir.

Mehaz madde — İsviçre MK m. 707

C. Kaynaklar ve pınarlar üzerindeki haklar / III. Kaynakların kesilmesi / 2. Eski hâle getirme

1 Bir taşınmazın işletilmesi veya oturulması ya da içme suyu tesisatı için vazgeçilmez nitelikte olan kaynaklar ve pınarlar kesilir veya kirletilirse, mümkün olduğu ölçüde önceki durumun eski hâline getirilmesi istenebilir.

2 Diğer hâllerde, önceki durumun eski hâline getirilmesi ancak özel durumların bunu haklı kılması hâlinde istenebilir.

Özgün metin (Almanca)

1 Werden Quellen und Brunnen, die für die Bewirtschaftung oder Bewohnung eines Grundstückes oder für Trinkwasserversorgungen unentbehrlich sind, abgegraben oder verunreinigt, so kann, soweit überhaupt möglich, die Wiederherstellung des früheren Zustandes verlangt werden.

2 In den andern Fällen kann diese Wiederherstellung nur verlangt werden, wo besondere Umstände sie rechtfertigen.

Madde 759

III. Aynı yataktan beslenen kaynaklar

Değişik maliklere ait komşu kaynaklar, ortak bir ana kaynaktan beslenmekte ise maliklerden her biri, bu kaynakların birlikte tutulmasını ve suyun hak sahiplerine o zamana kadarki yararlanmaları oranında dağıtılmasını isteyebilir.

Hak sahipleri, ortak tesis masraflarını yararlanmaları oranında üstlenirler.

Birinin karşı çıkması hâlinde, hak sahiplerinden her biri, diğer kaynaklardaki su azalacak olsa bile, kendi kaynağındaki suyun tutulup akıtılması için gerekli işleri yapabilir ve kendi kaynağına gelen suyun miktarı bu işler sonunda çoğaldığı takdirde, ancak bu çoğalma oranında bir bedel vermekle yükümlü olur.

Mehaz madde — İsviçre MK m. 708

C. Kaynaklar ve pınarlar üzerindeki haklar / IV. Kaynak birliği

1 Farklı maliklere ait komşu kaynaklar, ortak bir toplama alanının çıkışı olarak birlikte bir kaynak grubu oluşturuyorsa, her malik, bunların ortaklaşa toplanmasını ve hak sahiplerine önceki kaynak gücü oranında iletilmesini talep edebilir.

2 Ortak tesisin giderlerini, hak sahipleri menfaatleri oranında taşır.

3 Hak sahiplerinden biri buna karşı çıkarsa, her biri, diğer kaynakların gücü bundan etkilense dahi, kendi kaynağını usulüne uygun biçimde toplayıp aktarmaya yetkilidir ve bunun için ancak kendi kaynağının yeni tesisler nedeniyle güçlenmiş olduğu ölçüde tazminat ödemekle yükümlüdür.

Özgün metin (Almanca)

1 Bilden benachbarte Quellen verschiedener Eigentümer als Ausfluss eines gemeinsamen Sammelgebietes zusammen eine Quellengruppe, so kann jeder Eigentümer beantragen, dass sie gemeinschaftlich gefasst und den Berechtigten im Verhältnis der bisherigen Quellenstärke zugeleitet werden.

2 Die Kosten der gemeinschaftlichen Anlage tragen die Berechtigten im Verhältnis ihres Interesses.

3 Widersetzt sich einer der Berechtigten, so ist jeder von ihnen zur ordnungsgemässen Fassung und Ableitung seiner Quelle auch dann befugt, wenn die Stärke der anderen Quellen dadurch beeinträchtigt wird, und hat hiefür nur insoweit Ersatz zu leisten, als seine Quelle durch die neuen Vorrichtungen verstärkt worden ist.

Madde 760

IV. Özel kanun hükümleri ve yerel âdet

Özel mülkiyete tâbi arazide bulunan kaynak, kuyu veya derelerden komşuların ve diğer kişilerin su içme, su alma veya hayvan sulama ya da benzer yollarla yararlanmaları özel kanun hükümlerine tâbidir. Özel kanun hükmü yoksa yerel âdet uygulanır.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunda bu maddeyi karşılayan bir hüküm yoktur.

Buna karşılık kaynak Kanunun 709 uncu maddesinde bu konuyla ilgili olarak özel mülkiyete tâbi kuyu, kaynak ve göllere yer verilmiştir. Ülkemizde kuyu, kaynak, göl ya da dereler özel mülkiyete konu olmadığmdan,maddede îsviçreden farklı olarak "özel mülkiyete tâbi arazide bulunan kaynak, kuyu veya dereler" ifadesi kullanılmıştır.

Maddede ayrıca özel mülkiyete tâbi arazide bulunan kaynak, kuyu veya derelerden komşuların ve diğerlerinin yararlanmalarının özel kanun hükümlerine tâbi olduğu, özel kanun hükmü yoksa yerel âdetin uygulanacağı belirtilmiştir.

Madde 1984 tarihli öntasandaki düzenleme de göz önünde tutularak kaleme alınmıştır.

Mndde 761-Yürürlükteki Kanunun 683 üncü maddesini karşılamaktadır.

Madde, İsviçre aslı olan 710 uncu maddeye uygun olarak üç fıkra hâline getirilmiştir, kaynak Kanundaki hükümler göz önünde tutularak, madde kenar başlığıyla birlikte yeniden kaleme alınmıştır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM TAŞINIR MÜLKİYETİ

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 760 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 709

C. Kaynaklar ve pınarlar üzerindeki haklar / V. Kaynaklardan yararlanma

Özel mülkiyette bulunan kaynakların, pınarların ve derelerin, komşular ve diğer kişiler tarafından da su almak, hayvan sulamak ve benzeri amaçlarla ne ölçüde kullanılabileceğini belirlemek, kantonlara bırakılmıştır.

Özgün metin (Almanca)

Den Kantonen bleibt es vorbehalten, zu bestimmen, in welchem Umfange Quellen, Brunnen und Bäche, die sich in Privateigentum befinden, auch von den Nachbarn und von andern Personen zum Wasserholen, Tränken u. dgl. benutzt werden dürfen.

Eşleşme madde gerekçesinde belirtilmiştir. İsviçre Medeni Kanunu

Madde 761

V. Zorunlu su

Evi, arazisi veya işletmesi için gerekli sudan yoksun olup, bunu aşırı zahmet ve gidere katlanmaksızın başka yoldan sağlayamayan taşınmaz maliki, komşusundan, onun ihtiyacından fazla olan suyu tam bir bedel karşılığında almasını sağlayacak bir irtifak kurulmasını isteyebilir.

Zorunlu su irtifakının kurulmasında öncelikle kaynak sahibinin menfaati gözetilir.

Durum değişirse, kurulmuş irtifak hakkının değiştirilmesi veya kaldırılması istenebilir.

Mehaz madde — İsviçre MK m. 710

C. Kaynaklar ve pınarlar üzerindeki haklar / VI. Zaruret pınarı

1 Bir taşınmaz, ev ve avlusu için gerekli sudan yoksunsa ve bu su, tamamen orantısız bir çaba ve masraf olmaksızın başka bir yerden getirilemiyorsa, malik, kendisi zaruret içinde olmaksızın böyle bir suyu verebilecek durumda olan komşusundan, tam bir bedel karşılığında pınar veya kaynaklardan pay verilmesini talep edebilir.

2 Zaruret pınarı belirlenirken, öncelikle vermekle yükümlü olanın menfaatine önem verilir.

3 Koşullar değişirse, yapılmış olan düzenlemenin değiştirilmesi istenebilir.

Özgün metin (Almanca)

1 Entbehrt ein Grundstück des für Haus und Hof notwendigen Wassers und lässt sich dieses ohne ganz unverhältnismässige Mühe und Kosten nicht von anderswo herleiten, so kann der Eigentümer vom Nachbarn, der ohne eigene Not ihm solches abzugeben vermag, gegen volle Entschädigung die Abtretung eines Anteils an Brunnen oder Quellen verlangen.

2 Bei der Festsetzung des Notbrunnens ist vorzugsweise auf das Interesse des zur Abgabe Verpflichteten Rücksicht zu nehmen.

3 Ändern sich die Verhältnisse, so kann eine Abänderung der getroffenen Ordnung verlangt werden.

Üçüncü Bölüm

Taşınır Mülkiyeti

A. Konusu

Madde 762

Taşınır mülkiyetinin konusu, nitelikleri itibarıyla taşınabilen maddî şeyler ile edinmeye elverişli olan ve taşınmaz mülkiyetinin kapsamına girmeyen doğal güçlerdir.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 686 nci maddesini karşılamaktadır.

Hüküm değişikliği yoktur. Kenar başlıklarıyla birlikte anlaştırılmak suretiyle yeniden M e me alınmıştır. Kenar başlık, kısaca "Konusu" olarak yazılmıştır.

Mndde 763- Yürürlükteki Kanunun 687 nci maddesini karşılamaktadır, Hüküm değişikliği yoktur. Kenar başlıklarıyla birlikte anlaştırılmak suretiyle yemden kaleme alınmıştır. Kaynak hüküm olan İsviçre Medenî Kanununun 714 üncü maddesine uygun olarak iki fıkra hâline getirilmiştir. Birinci fıkrada, doktrindeki açıklamalar ve mehaz madde göz Önünde tutularak, taşınır mülkiyetinin nakli için "teslim"in değil "zilyetliğin devri"nin gerekli olduğu belirtilmiştir. Çünkü zilyetUk, teslim ile devredilebileceği gibi teslim olmadan da devredilebilir.

Maddenin ikinci fıkrasındaki "kazanmanın korunduğu hâllerde" ifadesi, "iyiniyetle ve malik olmak üzere devralan kimse"nin, bu andan itibaren bir taşınır mahn mülkiyetim kazanacağım da açıklamaktadır.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 762 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 714

Gerekçenin andığı bu madde İsviçre Medeni Kanunu'nda sonradan yeniden yazılmış ya da yeniden numaralanmıştır; kaynaktaki bugünkü metin Türk maddesinin karşılığı değildir.

Eşleşme madde gerekçesinde belirtilmiştir. İsviçre Medeni Kanunu

B. Kazanılması

I. Mülkiyetin nakli

Madde 763

1. Zilyetliğin devri

Taşınır mülkiyetinin nakli için zilyetliğin devri gerekir.

Bir taşınırın zilyetliğini iyiniyetle ve malik olmak üzere devralan kimse, devredenin mülkiyeti devir yetkisi olmasa bile, zilyetlik hükümlerine göre kazanmanın korunduğu hâllerde o şeyin maliki olur.

Mehaz madde — Alman MK m. 929

Anlaşma ve teslim

Taşınır bir eşya üzerindeki mülkiyetin devri için, malikin eşyayı edinene teslim etmesi ve her ikisinin de mülkiyetin geçmesi hususunda anlaşmış olmaları gerekir. Edinen kişi eşyaya zaten zilyet ise, mülkiyetin geçişi konusundaki anlaşma yeterlidir.

Özgün metin (Almanca)

Zur Übertragung des Eigentums an einer beweglichen Sache ist erforderlich, dass der Eigentümer die Sache dem Erwerber übergibt und beide darüber einig sind, dass das Eigentum übergehen soll. Ist der Erwerber im Besitz der Sache, so genügt die Einigung über den Übergang des Eigentums.

2. Mülkiyetin saklı tutulması

Madde 764

a. Genel olarak

Başkasına devredilen bir malın mülkiyetinin saklı tutulması kaydı, ancak resmî şekilde yapılacak sözleşmenin devralanın yerleşim yeri noterliğinde özel siciline kaydedilmesiyle geçerli olur.

Hayvan satışlarında mülkiyeti saklı tutma sözleşmesi yapılamaz.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 688 inci maddesini karşılamaktadır.

Hüküm değişikliği yoktur. Kenar başlıklarıyla birlikte anlaştırılmak suretiyle yemden kaleme alınmıştır. Yürürlükteki metinde, mülkiyeti saklı tutma anlaşmasınm alıcının yerleşim yerindeki noter tarafından onaylanması ve sicile tescil edilmesi koşulu aranmıştır. Buna karşılık maddede, sözleşmenin herhangi bir noterde resmî şekilde düzenlenmesi, fakat alıcının yerleşim yeri noterliğinde sicile kaydedilmesi esası getirilmiştir. Resmî şekil, sözleşmeyi daha güvenilir hâle getirecektir. Bunun herhangi bir noterde düzenlenebilmesi ise, büyük bir kolaylık sağlar. Bu sözleşme, alıcının yerleşim yeri noterliğinde sicile kaydedilecektir. Alıcının durumunu öğrenmek isteyenler için en uygun yer burasıdır.

Hayvan satışlarında mülkiyeti saklı tutma sözleşmesi yapma gereği bulunmamaktadır. Çünkü hayvan satışlarında teslimsiz rehin tesisi imkânı vardır;

böylece satış parası, teslimsiz rehinde güvence altına alınabilecektir, (m.940.)

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 764 gerekçesi

Mehaz madde — Alman MK m. 449

Mülkiyeti muhafaza kaydı

(1) Satıcı, taşınır bir şeyin mülkiyetini satım bedeli ödeninceye kadar kendisinde saklı tutmuşsa, tereddüt halinde, mülkiyetin satım bedelinin tamamen ödenmesi geciktirici koşuluna bağlı olarak devredildiği kabul edilir (mülkiyeti muhafaza kaydı).

(2) Satıcı, mülkiyeti muhafaza kaydına dayanarak şeyin geri verilmesini ancak sözleşmeden dönmüş olması halinde talep edebilir.

(3) Mülkiyetin geçişinin, alıcının bir üçüncü kişiye, özellikle satıcıyla bağlantılı bir işletmeye olan alacaklarını ifa etmesine bağlı kılındığı ölçüde, mülkiyeti muhafaza kaydına ilişkin anlaşma kesin hükümsüzdür.

Özgün metin (Almanca)

(1) Hat sich der Verkäufer einer beweglichen Sache das Eigentum bis zur Zahlung des Kaufpreises vorbehalten, so ist im Zweifel anzunehmen, dass das Eigentum unter der aufschiebenden Bedingung vollständiger Zahlung des Kaufpreises übertragen wird (Eigentumsvorbehalt).

(2) Auf Grund des Eigentumsvorbehalts kann der Verkäufer die Sache nur herausverlangen, wenn er vom Vertrag zurückgetreten ist.

(3) Die Vereinbarung eines Eigentumsvorbehalts ist nichtig, soweit der Eigentumsübergang davon abhängig gemacht wird, dass der Käufer Forderungen eines Dritten, insbesondere eines mit dem Verkäufer verbundenen Unternehmens, erfüllt.

Mehaz madde — İsviçre MK m. 715

B. Kazanma yolları / I. Devir / 2. Mülkiyeti saklı tutma / a. Genel olarak

1 Edinene devredilen bir taşınır şey üzerinde mülkiyetin saklı tutulması kaydı, ancak edinenin o sıradaki yerleşim yerinde icra memuru tarafından tutulan aleni sicile tescil edilmişse geçerlidir.

2 Hayvan alım satımında her türlü mülkiyeti saklı tutma kaydı yasaktır.

Özgün metin (Almanca)

1 Der Vorbehalt des Eigentums an einer dem Erwerber übertragenen beweglichen Sache ist nur dann wirksam, wenn er an dessen jeweiligem Wohnort in einem vom Betreibungsbeamten zu führenden öffentlichen Register eingetragen ist.

2 Beim Viehhandel ist jeder Eigentumsvorbehalt ausgeschlossen.

Madde 765

b. Taksitle satış

Taksitle mal satan kimse, bu satımlara ilişkin özel hükümlere uymak koşuluyla, mülkiyeti saklı tutma sözleşmesine dayanarak, sattığı malın geri verilmesini isteyebilir.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 689 uncu maddesini karşılamaktadır.

Hüküm değişikliği yoktur. Kenar başlığıyla birlikte anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Maddede mülkiyeti saklı tutma sözleşmesine dayamlarak taksitle bir mal satılması hâlinde, satıcının, sattığı malı geri alma hakla düzenlenmektedir. Taksitle satımda, satıcının, malın geri verilmesini istemesi hâlinde ne gibi haklara sahip olduğu, Borçlar Kanununun 222 ve devamı maddelerinde yer almıştır. Bu nedenle burada yürürlükteki metinde olduğu gibi, eskimeden doğan tazminat ve münasip bir ücret tenzil ederek satış bedelim verme koşuluyla geri istemeden söz etmenin, gereksiz bir tekrar olacağı düşünülmüş ve bu yöndeki hükümler alınmamıştır. Geri istemenin koşullan ve kapsamı, Borçlar Kanununda özel olarak düzenlendiğinden, burada sadece satıcının geri isteme hakkı, mülkiyet hakkıyla.

ilgili olduğu oranda düzenleme konusu yapılmıştır. Bu bağlamda, maddede, "bu satımlara ilişkin özel hükümlere uymak koşuluyla" ifadesine yer verilmiştir. Bu satımlara ilişkin özel hükümler, Borçlar Kanununun taksitle satıma ilişkin hükümleri olabileceği gibi, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun hükümleri de olabilir.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 765 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 716

B. Kazanma yolları / I. Devir / 2. Mülkiyeti saklı tutma / b. Taksitle satışlarda

Mülkiyeti saklı tutma kaydıyla devredilmiş olan eşyayı malik, ancak edinen tarafından yapılmış olan taksit ödemelerini, uygun bir kira bedeli ve yıpranma karşılığı bir tazminat düşüldükten sonra geri vermesi koşuluyla geri isteyebilir.

Özgün metin (Almanca)

Gegenstände, die mit Eigentumsvorbehalt übertragen worden sind, kann der Eigentümer nur unter der Bedingung zurückverlangen, dass er die vom Erwerber geleisteten Abzahlungen unter Abzug eines angemessenen Mietzinses und einer Entschädigung für Abnützung zurückerstattet.

Madde 766

3. Hükmen teslim

Bir taşınırın mülkiyetini nakleden kimse özel bir hukukî ilişkiye dayanarak o şeyin zilyetliğini korursa, mülkiyet teslimsiz geçmiş olur. Ancak, bu işlem üçüncü kişileri zarara sokmak veya taşınır rehni kurallarından kurtulmak için yapılmışsa, mülkiyetin nakli sonuç doğurmaz.

Böyle bir amaç güdülüp güdülmediğini hâkim takdir eder.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 690 mcı maddesini karşılamaktadır.

Hüküm değişikliği yoktur; anlaştırılmak suretiyle yemden kaleme alınmıştır.

İsviçre Medenî Kanununun 717 nci maddesine uygun olarak iki fikra hâline getirilmiştir. Madde başlığmın "Hükmen teslim" olarak muhafazası uygun görülmüştür.

Mcdds 767- Yürürlükteki Kanunun 691 inci maddesini karşılamaktadır.

Hüküm .değişikliği yokftır. Yürürlükteki'"Sahipsiz eşya" olan kenar başlık, "Sahipsiz şeyler" olarak değiştirilmiş, maddede "Sahipsiz bir malı ihraz eden..." ifadesi yerine "zilyetliğine ğeçirenM ifadesi Manılrmşür.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 766 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 717

B. İktisap türleri / I. Devir / 3. Zilyetliksiz iktisap

1 Şey, özel bir hukuki ilişki nedeniyle devredende kalırsa, bununla üçüncü kişilerin zarara uğratılması veya elle rehin hakkına ilişkin hükümlerin dolanılması amaçlanmışsa, mülkiyetin geçişi üçüncü kişilere karşı hükümsüzdür.

2 Mahkeme bu konuda takdir yetkisine göre karar verir.

Özgün metin (Almanca)

1 Bleibt die Sache infolge eines besondern Rechtsverhältnisses beim Veräusserer, so ist der Eigentumsübergang Dritten gegenüber unwirksam, wenn damit ihre Benachteiligung oder eine Umgehung der Bestimmungen über das Faustpfand beabsichtigt worden ist.

2 Das Gericht entscheidet hierüber nach seinem Ermessen.

Eşleşme madde gerekçesinde belirtilmiştir. İsviçre Medeni Kanunu

II. Sahiplenme

Madde 767

1. Sahipsiz şeyler

Sahipsiz bir taşınırı malik olmak iradesiyle zilyetliğine geçiren kimse, onun maliki olur.

Mehaz madde — İsviçre MK m. 718

B. İktisap türleri / II. Sahiplenme / 1. Sahipsiz şeyler

Sahipsiz bir şeyin mülkiyeti, onu maliki olma iradesiyle zilyetliğine geçiren kişi tarafından iktisap edilir.

Özgün metin (Almanca)

Eine herrenlose Sache wird dadurch zu Eigentum erworben, dass jemand sie mit dem Willen, ihr Eigentümer zu werden, in Besitz nimmt.

Mehaz madde — Alman MK m. 958

Sahipsiz taşınırlarda mülkiyetin kazanılması

(1) Sahipsiz bir taşınırı asli zilyetliğine alan kimse, o şey üzerinde mülkiyeti kazanır.

(2) Sahiplenme kanunen yasaklanmışsa veya zilyetliğin elde edilmesiyle bir başkasının sahiplenme hakkı ihlal edilmişse, mülkiyet kazanılmaz.

Özgün metin (Almanca)

(1) Wer eine herrenlose bewegliche Sache in Eigenbesitz nimmt, erwirbt das Eigentum an der Sache.

(2) Das Eigentum wird nicht erworben, wenn die Aneignung gesetzlich verboten ist oder wenn durch die Besitzergreifung das Aneignungsrecht eines anderen verletzt wird.

Madde 768

2. Sahipsiz duruma gelen hayvanlar

Tutulan av hayvanları, yeniden serbest kalır ve sahipleri onları gecikmeksizin ve ara vermeksizin aramaz ve tekrar tutmak için uğraşmazsa, sahipsiz duruma gelirler.

Ehlileştirilmiş hayvanlar tekrar vahşileşir ve sahiplerine dönmezlerse, sahipsiz duruma gelirler.

Arı oğulu başkasının taşınmazına uçmuş olmakla sahipsiz duruma gelmez.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 692 nci maddesini karşılamaktadır.

Madde anlaştırılmak suretiyle yemden kaleme alınmıştır. İsviçre Medenî Kanununun 719 uncu maddesine uygun olarak üç fikra hâline getirilmiştir. Madde başlığında "Kaçmış hayvanlar" yerine, m&dde metniyle uyumlu olacak şekilde, "Sahipsiz duruma gelen hayvanlar" sekimde ifade edilmesi uygun görülmüştür.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 768 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 719

B. İktisap türleri / II. Sahiplenme / 2. Sahipsiz hâle gelen hayvanlar

1 Yakalanmış hayvanlar, özgürlüklerini yeniden kazandıklarında ve malikleri onları gecikmeksizin ve kesintisiz olarak aramaya ve yeniden yakalamaya çalışmadığında sahipsiz hâle gelirler.

2 Evcilleştirilmiş hayvanlar, yeniden yabani hâle döndükleri ve sahiplerine geri dönmedikleri anda sahipsiz hâle gelirler.

3 Arı sürüleri, başkasına ait bir arazi üzerine konmakla sahipsiz hâle gelmez.

Özgün metin (Almanca)

1 Gefangene Tiere werden herrenlos, wenn sie die Freiheit wieder erlangen und ihr Eigentümer ihnen nicht unverzüglich und ununterbrochen nachforscht und sie wieder einzufangen bemüht ist.

2 Gezähmte Tiere werden herrenlos, sobald sie wieder in den Zustand der Wildheit geraten und nicht mehr zu ihrem Herrn zurückkehren.

3 Bienenschwärme werden dadurch, dass sie auf fremden Boden gelangen, nicht herrenlos.

Eşleşme madde gerekçesinde belirtilmiştir. İsviçre Medeni Kanunu

Mehaz madde — Alman MK m. 960

Yabani hayvanlar

(1) Yabani hayvanlar, özgürlükte bulundukları sürece sahipsizdirler. Hayvanat bahçelerindeki yabani hayvanlar ile göletlerde veya diğer kapalı özel sulardaki balıklar sahipsiz sayılmaz.

(2) Yakalanmış bir yabani hayvan yeniden özgürlüğüne kavuşursa, mülkiyet sahibi hayvanı hemen takip etmediği veya takipten vazgeçtiği takdirde sahipsiz hale gelir.

(3) Evcilleştirilmiş bir hayvan, kendisine tahsis edilen yere geri dönme alışkanlığını bıraktığı takdirde sahipsiz hale gelir.

Özgün metin (Almanca)

(1) Wilde Tiere sind herrenlos, solange sie sich in der Freiheit befinden. Wilde Tiere in Tiergärten und Fische in Teichen oder anderen geschlossenen Privatgewässern sind nicht herrenlos.

(2) Erlangt ein gefangenes wildes Tier die Freiheit wieder, so wird es herrenlos, wenn nicht der Eigentümer das Tier unverzüglich verfolgt oder wenn er die Verfolgung aufgibt.

(3) Ein gezähmtes Tier wird herrenlos, wenn es die Gewohnheit ablegt, an den ihm bestimmten Ort zurückzukehren.

III. Bulunmuş eşya

Madde 769

1. Arama ve ilân

Kaybedilmiş bir şeyi bulan kimse, malın sahibine, sahibini bilmiyorsa kolluk kuvvetlerine, köylerde muhtara bildirmek veya araştırma yapmak ve gerektiğinde ilân etmek zorundadır.

Bulunan şey önemli ölçüde değerli ise, her hâlde kolluk kuvvetlerine veya muhtara bildirmek gerekir.

Oturulan bir evde veya işyerinde ya da kamu hizmeti görülen yerde bir şey bulan kimse, bunu o yer sahibine veya kiracıya ya da kamu hizmeti görülen yerde denetim ve gözetim ile görevli olanlara teslim etmek zorundadır.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 693 üncü madde sim karşılamaktadır.

Hüküm değişikliği yoktur. Anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır.

"Lülcata" şeklindeki-konu başlığı "Bulunmuş eşya" olarak değiştirilmiştir. Eşyanın bulunduğunun bildirileceği makam olarak" "kolluk kuvvetleıTnden başka "köylerde muhtar6 da öngörülmüştür. Böylece "kotiük kuvveti" bulmak için uzağa gitmek zorunda kalmadan köylerde muhtara da başvurulabilecektir. Yine bulunmuş eşya ile ilgili, bulan kimseye, sahibini bulma konusunda araştırma yapmak ve gerekiyorsa ilân etme ödevi de' yttldenmiştir. "Bulunan şey önemli ölçüde değerüyse", "kolluk.

kuvvetlerine veya. muhtara" bildirim bir zorunluluk olacaktır; burada yürürlükteki metinde "bir lira" denmesi gibi, belirli bir miktardan söz edilmemiştir.. Çünkü konulabilecek bir miktar; her zaman sübjektif olabilecek ve zaman içinde değersiz, hûîe gelebilecektir

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 769 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 720

B. İktisap türleri / III. Buluntu / 1. Duyuru, araştırma / a. Genel olarak

1 Kaybolmuş bir şeyi bulan kişi, bunu malikine bildirmek ve eğer maliki tanımıyorsa, ya buluntuyu kolluğa bildirmek ya da durumun gereklerine uygun bir duyuru ve araştırma yapılmasını sağlamakla yükümlüdür.

2 Şeyin değeri açıkça 10 frangı aşıyorsa, kolluğa bildirim yapmakla yükümlüdür.

3 Bir şeyi meskûn bir binada veya kamu kullanımına ya da trafiğine açık bir kurumda bulan kişi, bunu ev sahibine, kiracıya veya gözetimle görevli kişilere teslim etmekle yükümlüdür.

Özgün metin (Almanca)

1 Wer eine verlorene Sache findet, hat den Eigentümer davon zu benachrichtigen und, wenn er ihn nicht kennt, entweder der Polizei den Fund anzuzeigen oder selbst für eine den Umständen angemessene Bekanntmachung und Nachfrage zu sorgen.

2 Zur Anzeige an die Polizei ist er verpflichtet, wenn der Wert der Sache offenbar 10 Franken übersteigt.

3 Wer eine Sache in einem bewohnten Hause oder in einer dem öffentlichen Gebrauch oder Verkehr dienenden Anstalt findet, hat sie dem Hausherrn, Mieter oder den mit der Aufsicht betrauten Personen abzuliefern.

Eşleşme, gerekçenin andığı eski kanun maddesi üzerinden türetilmiş ve metin karşılaştırmasıyla desteklenmiştir; gerekçede doğrudan belirtilmemiştir. İsviçre Medeni Kanunu

Mehaz madde — Alman MK m. 965

Bulanın bildirim yükümlülüğü

(1) Kaybolmuş bir şeyi bulup elinde tutan kimse, kaybedene veya mülkiyet sahibine ya da başka bir teslim almaya yetkili kişiye derhal bildirimde bulunmak zorundadır.

(2) Bulan, teslim almaya yetkili kişileri tanımıyorsa veya bunların ikametgahını bilmiyorsa, buluşu ve teslim almaya yetkili kişilerin tespiti için önem taşıyabilecek durumları yetkili makama derhal bildirmek zorundadır. Şeyin değeri on Euro'yu geçmiyorsa, bildirim gerekmez.

Özgün metin (Almanca)

(1) Wer eine verlorene Sache findet und an sich nimmt, hat dem Verlierer oder dem Eigentümer oder einem sonstigen Empfangsberechtigten unverzüglich Anzeige zu machen.

(2) Kennt der Finder die Empfangsberechtigten nicht oder ist ihm ihr Aufenthalt unbekannt, so hat er den Fund und die Umstände, welche für die Ermittlung der Empfangsberechtigten erheblich sein können, unverzüglich der zuständigen Behörde anzuzeigen. Ist die Sache nicht mehr als zehn Euro wert, so bedarf es der Anzeige nicht.

Madde 770

2. Koruma ve satma

Bulunan şeyin özenle korunması gerekir.

Korunması aşırı gideri gerektirir veya çabuk bozulabilir bir nitelik taşır ya da kolluk kuvvetleri veya kamu kurumu tarafından bir yıldan fazla saklanmış olursa, bulunan şey satılabilir. Satış, gerektiğinde önceden ilân edilerek açık artırma yoluyla yapılır.

Satış bedeli, bulunan şeyin yerine geçer.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 694 üncü maddesini karlamaktadır.

Hüküm değişikliği yoktur. İsviçre Medenî Kanununun 721 inci maddesine uygun olarak üçfikrahâline getirilmiştir.

Yürürlükteki maddede yer alan her zaman için gerekli görülen -"müzayede ile 'çatma" koşulu değiştirilmek suretiyle, somut olayın niteliği gerektiriyorsa önceden ilân edilerek açık artırma yoluyla sansın yapılacağı esası getirilmiştir. Koşullar varsa.açık, artırma aranmadan pazarlık suretiyle sarış yapılabileceği gibi, ilân gerekmeden, açık artırma ile ya da olayın niteliği gerektiriyorsa ilân da yapılarak açık artırma üe satım yapılabilecektir.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 770 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 721

B. İktisap türleri / III. Buluntu / 2. Saklama, açık artırma

1 Bulunan şey uygun bir şekilde saklanmalıdır.

2 Şey, masraflı bir bakım gerektiriyorsa veya çabuk bozulmaya maruzsa ya da kolluk veya kamusal bir kurum tarafından bir yıldan uzun süredir saklanıyorsa, yetkili makamın izniyle ve önceden duyuru yapılarak açık artırmayla satılabilir.

3 Açık artırma bedeli, şeyin yerine geçer.

Özgün metin (Almanca)

1 Die gefundene Sache ist in angemessener Weise aufzubewahren.

2 Sie darf mit Genehmigung der zuständigen Behörde nach vorgängiger Auskündung öffentlich versteigert werden, wenn sie einen kostspieligen Unterhalt erfordert oder raschem Verderben ausgesetzt ist, oder wenn die Polizei oder eine öffentliche Anstalt sie schon länger als ein Jahr aufbewahrt hat.

3 Der Steigerungserlös tritt an die Stelle der Sache.

Eşleşme madde gerekçesinde belirtilmiştir. İsviçre Medeni Kanunu

Mehaz madde — Alman MK m. 966

Muhafaza yükümlülüğü

(1) Bulan kişi, şeyi muhafaza etmekle yükümlüdür.

(2) Şeyin bozulma tehlikesi varsa veya muhafazası orantısız masraflara yol açıyorsa, bulan kişi şeyi açık artırma yoluyla sattırmak zorundadır. Açık artırmadan önce yetkili makama bildirimde bulunulur. Satış bedeli, şeyin yerine geçer.

Özgün metin (Almanca)

(1) Der Finder ist zur Verwahrung der Sache verpflichtet.

(2) Ist der Verderb der Sache zu besorgen oder ist die Aufbewahrung mit unverhältnismäßigen Kosten verbunden, so hat der Finder die Sache öffentlich versteigern zu lassen. Vor der Versteigerung ist der zuständigen Behörde Anzeige zu machen. Der Erlös tritt an die Stelle der Sache.

Madde 771

3. Mülkiyetin kazanılması, geri verme

Bulunan şeyin maliki, ilân veya kolluk kuvvetlerine ya da muhtara bildirme tarihinden başlayarak beş yıl içinde ortaya çıkmazsa; bulan kimse, yükümlülüklerini yerine getirmiş olmak koşuluyla o şeyin mülkiyetini kazanır.

Bulunan şey malikine geri verilirse, bulan kimse yaptığı giderlerin ödenmesini ve uygun bir ödül verilmesini isteyebilir.

Kaybedilmiş şey oturulan bir evde veya işyerinde ya da kamu hizmeti görülen yerde bulunmuşsa; o yerin sahibi, kiracı veya kurum, o şeyi bulan sayılır. Ancak bunlar ödül isteyemezler.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanonun 695 inci maddesini karşılamaktadır.

Hüküm değişikliği yoktur; ^nlaştmlmak suretiyle yemden kaleme alınmıştır, İsviçre Medenî Kanununun 722 nci maddesine uygun olacak madde metniyle uyumlu hâle getirilmiştir.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 771 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 722

B. İktisap türleri / III. Buluntu / 3. Mülkiyetin iktisabı, iade

1 Bulucu sıfatından doğan yükümlülüklerini yerine getiren kişi, duyuru veya bildirimden itibaren beş yıl içinde malik tespit edilemezse, şeyin mülkiyetini iktisap eder.

1bis Ev ortamında beslenen ve mal varlığı veya kazanç amacı gütmeyen hayvanlarda bu süre iki aydır.^[626]

1ter Bulucu, hayvana ilişkin zilyetliğinden kesin olarak vazgeçme iradesiyle hayvanı bir hayvan barınağına emanet ederse, barınak, hayvanın kendisine emanet edilmesinden itibaren iki ay geçtikten sonra hayvan üzerinde serbestçe tasarrufta bulunabilir.^[627]

2 Şey geri verildiği takdirde, bulucu, yaptığı tüm masrafların karşılanmasını ve uygun bir bulma ücretini isteme hakkına sahiptir.

3 Meskûn bir binada veya kamu kullanımına ya da trafiğine açık bir kurumda yapılan buluntularda, ev sahibi, kiracı veya kurum bulucu sayılır, ancak bulma ücreti talep edemez.

Özgün metin (Almanca)

1 Wer seinen Pflichten als Finder nachkommt, erwirbt, wenn während fünf Jahren von der Bekanntmachung oder Anzeige an der Eigentümer nicht festgestellt werden kann, die Sache zu Eigentum.

1bis Bei Tieren, die im häuslichen Bereich und nicht zu Vermögens- oder Erwerbszwecken gehalten werden, beträgt die Frist zwei Monate.^[626]

1ter Vertraut der Finder das Tier einem Tierheim mit dem Willen an, den Besitz daran endgültig aufzugeben, so kann das Tierheim nach Ablauf von zwei Monaten, seitdem ihm das Tier anvertraut wurde, frei über das Tier verfügen.^[627]

2 Wird die Sache zurückgegeben, so hat der Finder Anspruch auf Ersatz aller Auslagen sowie auf einen angemessenen Finderlohn.

3 Bei Fund in einem bewohnten Hause oder in einer dem öffentlichen Gebrauch oder Verkehr dienenden Anstalt wird der Hausherr, der Mieter oder die Anstalt als Finder betrachtet, hat aber keinen Finderlohn zu beanspruchen.

Eşleşme madde gerekçesinde belirtilmiştir. İsviçre Medeni Kanunu

Madde 772

4. Define

Bulunmalarından çok zaman önce gömülmüş veya saklanmış olduğu ve duruma göre artık malikinin bulunmadığı kesin olarak anlaşılan değerli şeyler, define sayılır.

Bilimsel değer taşıyan eşyaya ilişkin hükümler saklı kalmak üzere define, içinde bulunduğu taşınmaz veya taşınır malın malikinin olur.

Defineyi bulan kimse, değerinin yarısını aşmamak üzere uygun bir ödül isteyebilir.

Madde gerekçesi

Yürüdükteki Kanunun 696 nci maddesini karşılamaktadır.

Hüküm değişikliği yoktur; anlaşrınlrnak' suretiyle yeniden kaleme alınmıştır.

İsviçre Medenî Kanununun 723-üncü maddesine uygun olarak üç fıkra galine ggtirilrnişrir.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 772 gerekçesi

Mehaz madde — Fransız MK m. 716

Bir define, kendi arazisinde bulan kimseye ait olur; define başkasının arazisinde bulunmuşsa, yarısı onu bulana, diğer yarısı arazinin malikine ait olur. Define, üzerinde kimsenin mülkiyet iddiasında bulunamadığı ve salt tesadüf sonucu keşfedilen, gizlenmiş veya gömülmüş her türlü şeydir.

Özgün metin (Fransızca)

La propriété d'un trésor appartient à celui qui le trouve dans son propre fonds ; si le trésor est trouvé dans le fonds d'autrui, il appartient pour moitié à celui qui l'a découvert, et pour l'autre moitié au propriétaire du fonds. Le trésor est toute chose cachée ou enfouie sur laquelle personne ne peut justifier sa propriété, et qui est découverte par le pur effet du hasard.

Mehaz madde — İsviçre MK m. 723

B. İktisap türleri / III. Buluntu / 4. Define

1 Durumun gereklerine göre uzun zamandan beri gömülü veya saklı olduğu ve artık bir maliki bulunmadığı kesin olarak kabul edilebilecek bir değerli eşyanın bulunması hâlinde, bu eşya define sayılır.

2 Define, bilimsel değeri olan eşyaya ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla, bulunduğu taşınmazın veya taşınırın malikine ait olur.

3 Bulucu, definenin değerinin yarısını aşmamak üzere uygun bir ödül isteme hakkına sahiptir.

Özgün metin (Almanca)

1 Wird ein Wertgegenstand aufgefunden, von dem nach den Umständen mit Sicherheit anzunehmen ist, dass er seit langer Zeit vergraben oder verborgen war und keinen Eigentümer mehr hat, so wird er als Schatz angesehen.

2 Der Schatz fällt unter Vorbehalt der Bestimmung über Gegenstände von wissenschaftlichem Wert an den Eigentümer des Grundstückes oder der beweglichen Sache, in der er aufgefunden worden ist.

3 Der Finder hat Anspruch auf eine angemessene Vergütung, die jedoch die Hälfte des Wertes des Schatzes nicht übersteigen darf.

Mehaz madde — Alman MK m. 984

Define bulunması

Sahibi artık tespit edilemeyecek şekilde uzun süre gizli kalmış bir şey (define) keşfedilir ve bu keşif üzerine zilyetliğe geçirilirse, mülkiyet, yarısı bulan tarafından, yarısı ise definenin içinde gizli bulunduğu şeyin maliki tarafından kazanılır.

Özgün metin (Almanca)

Wird eine Sache, die so lange verborgen gelegen hat, dass der Eigentümer nicht mehr zu ermitteln ist (Schatz), entdeckt und infolge der Entdeckung in Besitz genommen, so wird das Eigentum zur Hälfte von dem Entdecker, zur Hälfte von dem Eigentümer der Sache erworben, in welcher der Schatz verborgen war.

Madde 773

5. Bilimsel değeri olan eşya

Bilimsel değeri olan sahipsiz doğal şeyler ile eski eserlerin bulunması hâlinde özel kanun hükümleri uygulanır.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 697 nci maddesini karşjlamakfradır.

Hüküm değişikliği yoktur. Kenar başlığıyla birlikte anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır.' Kenar başlık, İsviçre Medenî Kanununun 724 üncü maddesinde olduğu gibi, metinle uyumlu hâle getirilmiş ve "Fenni bir kıymeti haiz eşya" yerine "Bilimsel değeri olan eşya" denilmiştir. Bilimsel jleğeri olan eşya, Ülkemizde bu alanda çıkarılan özel kanunlarla korunduğundan? özel hükümlere yollama yapılmıştır. Bu nedenle yürürlükteki iki fıkra hâlinde bulunan bu uzun madde, kısa bir cümle ile özel yasalara yollama yapan madde hâline dönüştürülmüştür.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 773 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 724

B. Kazanma şekilleri / III. Bulunmuş şeyler / 5. Bilimsel değeri olan eşya

1 Sahipsiz doğal cisimler veya bilimsel değeri olan eski eserler, bulundukları kantonun mülkiyetindedir.^[628]

1mükerrer Bu tür şeyler, yetkili kanton makamlarının izni olmaksızın devredilemez. Bunlar zamanaşımı yoluyla kazanılamaz ve iyiniyetle iktisap edilemez. İade istemi zamanaşımına uğramaz.^[629]

2 Taşınmazında bu tür eşya bulunan malik, bunların ortaya çıkarılmasına, bu yüzden doğan zararın giderilmesi karşılığında izin vermekle yükümlüdür.

3 Bulan kimse ve define halinde ayrıca malik, eşyanın değerini aşmaması gereken uygun bir bedel isteme hakkına sahiptir.

Özgün metin (Almanca)

1 Herrenlose Naturkörper oder Altertümer von wissenschaftlichem Wert sind Eigentum des Kantons, in dessen Gebiet sie gefunden worden sind.^[628]

1bis Ohne Genehmigung der zuständigen kantonalen Behörden können solche Sachen nicht veräussert werden. Sie können weder ersessen noch gutgläubig erworben werden. Der Herausgabeanspruch verjährt nicht.^[629]

2 Der Eigentümer, in dessen Grundstück solche Gegenstände aufgefunden werden, ist verpflichtet, ihre Ausgrabung zu gestatten gegen Ersatz des dadurch verursachten Schadens.

3 Der Finder und im Falle des Schatzes auch der Eigentümer haben Anspruch auf eine angemessene Vergütung, die jedoch den Wert der Gegenstände nicht übersteigen soll.

Eşleşme madde gerekçesinde belirtilmiştir. İsviçre Medeni Kanunu

Madde 774

IV. Düşen veya sürüklenen şeyler

Su, rüzgâr, çığ veya diğer doğal güçlerin etkisiyle veya rastlantı sonucunda taşınır mallar veya hayvanlar kimin egemenlik alanına girerse, o kimse kaybolan eşyayı bulanın haklarına sahip ve yükümlülüklerine tâbi olur.

Başkasının kovanına göçen arı oğulu, bir bedel ödenmesi gerekmeksizin kovan malikinin olur.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 698 inci maddesini karşılamaktadır.

Hüküm değişikliği yoktur. Madde anlaştırılmak suretiyle yeniden .kaleme alınmıştır. İsviçre Medenî Kanununun 725 inci maddesine uygun olarak ild fıkra hâline getirilmiştir. Başlık "Enkaz* yerinen*Düşen veya sürüklenen şeyler" denilmek suretiyle, metinle uyumlu hâle getirilmiştir.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 774 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 725

B. Kazanma şekilleri / IV. Sürüklenip getirilme

1 Su, rüzgar, çığ veya diğer bir doğal kuvvet ya da rastlantısal bir olay sonucunda kendisine taşınır eşya sürüklenip gelen veya yabancı hayvanların zilyetliğine giren kimse, bulan kimsenin hak ve yükümlülüklerine sahiptir.

2 Bir arı sürüsü, yabancı ve dolu bir arı kovanına uçarsa, tazminat ödenmeksizin bu kovanın malikine geçer.

Özgün metin (Almanca)

1 Werden jemandem durch Wasser, Wind, Lawinen oder andere Naturgewalt oder zufällige Ereignisse bewegliche Sachen zugeführt, oder geraten fremde Tiere in seinen Gewahrsam, so hat er die Rechte und Pflichten eines Finders.

2 Fliegt ein Bienenschwarm in einen fremden bevölkerten Bienenstock, so fällt er ohne Entschädigungspflicht dem Eigentümer dieses Stockes zu.

Eşleşme madde gerekçesinde belirtilmiştir. İsviçre Medeni Kanunu

Madde 775

V. İşleme

Bir kimse başkasına ait bir şeyi işler veya başka bir şekle sokarsa, emeğin değerinin o şeyin değerinden fazla olması hâlinde, yeni şey işleyenin, aksi hâlde malikin olur.

İşleyen iyiniyetli değilse, emeğin değeri işlenen şeyin değerinden daha fazla olsa bile hâkim, yeni şeyi malike bırakabilir.

Tazminat ve sebepsiz zenginleşmeden doğan istem hakları saklıdır.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 699 uncu maddesini karşılamaktadır.

Hüküm'değişikliği yoktur. Madde anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır.. Kenar başlık, "Hukuld tağyir" yerine "işleme" olarak değiştirilmiştir.

İsviçre Medenî Kanununun 726 ncı maddesine uygun olarak üç fıkra hâline getirilmiştir.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 775 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 726

B. Kazanma şekilleri / V. İşleme

1 Bir kimse başkasına ait bir şeyi işler veya biçim değiştirirse, işçilik hammaddeden daha değerli ise yeni şey işleyene, aksi halde hammaddenin malikine ait olur.

2 İşleyen iyiniyetli davranmamışsa, işçilik daha değerli olsa dahi mahkeme yeni şeyi hammaddenin malikine hükmedebilir.

3 Tazminat ve sebepsiz zenginleşmeden doğan istemler saklıdır.

Özgün metin (Almanca)

1 Hat jemand eine fremde Sache verarbeitet oder umgebildet, so gehört die neue Sache, wenn die Arbeit kostbarer ist als der Stoff, dem Verarbeiter, andernfalls dem Eigentümer des Stoffes.

2 Hat der Verarbeiter nicht in gutem Glauben gehandelt, so kann das Gericht, auch wenn die Arbeit kostbarer ist, die neue Sache dem Eigentümer des Stoffes zusprechen.

3 Vorbehalten bleiben die Ansprüche auf Schadenersatz und aus Bereicherung.

Eşleşme madde gerekçesinde belirtilmiştir. İsviçre Medeni Kanunu

Madde 776

VI. Karışma ve birleşme

Birden çok kişinin taşınır malları önemli bir zarara uğratılmadan veya aşırı bir emek ve para harcanmadan ayrılmayacak şekilde birbiriyle birleşmiş veya karışmışsa o kişiler, yeni şey üzerinde kendi taşınırlarının birleşme veya karışma zamanındaki değerleri oranında paylı mülkiyete sahip olurlar.

Bir taşınır diğer bir taşınırla onun ikincil nitelikte bütünleyici parçası olacak şekilde karışır veya birleşirse; eşyanın tamamı, ana parçanın malikine ait olur.

Tazminat ve sebepsiz zenginleşmeden doğan istem hakları saklıdır.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunün.700 üncü maddesini karşılamaktadır.

Hüküm değişikliği yoktur. Madde ardaşürılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Kenar başlık "Kanşma ve birleşme" olarak ifade edilmiştir. Kaynak İsviçre Medenî Kanununun Almanca metni .göz önünde tutularak, madde, yeniden düzenlenmiş ve Özellikle ikinci fıkrada, bir taşınır diğer taşınırla onun ikincil nitelikte bütünleyici parçası olacak şekilde karışır veya birleşirse eşyanın tamamının ana parçanın malikine ait olacağı hususu açıldığa kavuşturulmuştur. .Üçüncü fıkrada ise tazminat ve sebepsiz zenginleşmeden doğan istem haklan ^saklı tutulmuştur.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 776 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 727

B. Kazanma şekilleri / VI. Birleşme ve karışma

1 Değişik maliklere ait taşınır eşya, önemli bir zarara veya orantısız bir emek ve masrafa yol açmaksızın artık ayrılamayacak şekilde birbirine karışır veya birleşirse, ilgililer, birleşme anındaki değerlerine göre yeni şey üzerinde paylı mülkiyet kazanırlar.

2 Bir taşınır eşya, diğerine onun tali bir unsuru gibi görünecek şekilde karışır veya birleşirse, şeyin tamamı esas unsurun malikine ait olur.

3 Tazminat ve sebepsiz zenginleşmeden doğan istemler saklıdır.

Özgün metin (Almanca)

1 Werden bewegliche Sachen verschiedener Eigentümer so miteinander vermischt oder verbunden, dass sie ohne wesentliche Beschädigung oder unverhältnismässige Arbeit und Auslagen nicht mehr getrennt werden können, so entsteht für die Beteiligten Miteigentum an der neuen Sache, und zwar nach dem Werte, den die einzelnen Teile zur Zeit der Verbindung haben.

2 Wird eine bewegliche Sache mit einer andern derart vermischt oder verbunden, dass sie als deren nebensächlicher Bestandteil erscheint, so gehört die ganze Sache dem Eigentümer des Hauptbestandteiles.

3 Vorbehalten bleiben die Ansprüche auf Schadenersatz und aus Bereicherung.

Mehaz madde — Alman MK m. 947

Taşınırlarla birleşme

(1) Taşınır şeyler, birleşik bir şeyin esaslı unsurları haline gelecek şekilde birbirleriyle birleştirilirse, önceki malikler bu şey üzerinde paydaş olurlar; payları, şeylerin birleştirme anındaki değerlerinin oranına göre belirlenir.

(2) Şeylerden biri asıl şey olarak kabul edilecekse, onun maliki tek başına mülkiyeti kazanır.

Özgün metin (Almanca)

(1) Werden bewegliche Sachen miteinander dergestalt verbunden, dass sie wesentliche Bestandteile einer einheitlichen Sache werden, so werden die bisherigen Eigentümer Miteigentümer dieser Sache; die Anteile bestimmen sich nach dem Verhältnis des Wertes, den die Sachen zur Zeit der Verbindung haben.

(2) Ist eine der Sachen als die Hauptsache anzusehen, so erwirbt ihr Eigentümer das Alleineigentum.

Madde 777

VII. Kazandırıcı zamanaşımı

Başkasının taşınır bir malını davasız ve aralıksız beş yıl iyiniyetle ve malik sıfatıyla zilyetliğinde bulunduran kimse, zamanaşımı yoluyla o taşınırın maliki olur.

Zilyetliğin irade dışı kaybedilmesi hâlinde zilyet, bir yıl içinde eşyayı ele geçirir veya açacağı bir dava yoluyla onu yeniden elde ederse kazandırıcı zamanaşımı kesilmiş olmaz.

Kazandırıcı zamanaşımı süresinin hesaplanmasında, kesilmesinde ve durmasında Borçlar Kanununun zamanaşımına ilişkin hükümleri kıyas yoluyla uygulanır.

Madde gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 701 inci maddesini karşılamaktadır.

Hüküm değişikliği yoktur, Kenar başlığıyla birlikte anlaştırılmak, suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Madde, İsviçre Medenî Kanununun 728 inci maddesine uygun olarak üç fıkra hâline getirilmiştir. Maddenin son fıkrasında, "alacak müruru - zaman hakkındaki hükümler" yerine yapılan yollamanın daha anlaşılır hâle gelmesini sağlamak üzere, "Borçlar Kanununun zamanaşımına ilişkin hükümleri"; birinci fıkrada da, 712 ve 713 üncü maddelerde olduğu gibi, bu düzenlemelerle uyumlu olmasını sağlamak üzere, "njzasız" yerine "davasız" deyimi kullanılmıştır. Aynca, "nizasız" yani "çekişmesiz" kelimesi de belirsizdir; örneğin noterlik aracılığıyla gönderilen bir protesto'veya fiilî bir müdahale ve çatışma da "niza" olarak nitelendirilebilir. Oysa amaç, İsviçre Medenî Kanununu şerh. ve tefsir eden bütün hukuk bilginlerini birleştikleri gibi, zilyede karşı bir istihkak veya müdahalenin önlenmesi davası açılmış olmasının niza (çekişme) sayılacağıdır.

- 2 3 1- Mcdde 778- Yürürlükteki Kanunun 702 nci maddesini karşılamaktadır.

Hüküm değişikliği yoktur. Kenar başlıklarıyla birlikte anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Kenar başlık lasaca'"Kaybedilmesi" şeldinde yazılmıştır.

İKİNCİ KISIM SINIRLI AYNÎ HAKLAR BİEİNCİ BÖLÜM İRTİFAK HAIO.ARI VE TAŞINMAZ YÜKÜ BİRİNCİ AYIRIM TAŞINMAZ LEHİNE İRIİFAK HAKia « Yürürlükteki metnin "Mülkiyetin gayri aynî haklar" şeklindeki Kısım başlığı kaynak' Kanunun Almanca metnine uygun olarak "Sınırlı Aynî haklar" şeldinde değiştirilmiştir. Aynca Bölüm başlığı "İrtifak Haklan ve Taşınmaz Yükü" olaralc değiştirilmiş, Ayfnm başlığında düzenlenen konulara uyum sağlamak bakımından "Taşınmaz Lehine İrtifak Hakla" ifadesi kullanılmıştır.

Kaynak: TBMM S. Sayısı 723 · tasarı/teklifin madde 777 gerekçesi

Mehaz madde — İsviçre MK m. 728

B. Kazanma şekilleri / VII. Kazandırıcı zamanaşımı

1 Başkasına ait bir taşınır eşyayı kesintisiz ve çekişmesiz olarak beş yıl süreyle iyiniyetle mülkiyet olarak zilyetliğinde bulunduran kimse, kazandırıcı zamanaşımı yoluyla malik olur.

1mükerrer Ev ortamında ve mal varlığı veya kazanç amacı gütmeksizin beslenen hayvanlarda bu süre iki aydır.^[630]

1üçüncü Kanuni istisnalar saklı kalmak üzere, 20 Haziran 2003 tarihli Kültür Varlıklarının Transferi Hakkında Kanunun 2. maddesinin 1. fıkrası anlamındaki kültür varlıkları için kazandırıcı zamanaşımı süresi 30 yıldır.^[632]^[631]

2 İstemeksizin zilyetliğin kaybı, zilyet şeyi bir yıl içinde veya bu süre içinde açılan bir dava yoluyla yeniden ele geçirirse, zamanaşımını kesmez.

3 Sürelerin hesaplanmasında, zamanaşımının kesilmesinde ve durmasında, alacaklara ilişkin zamanaşımı hükümleri kıyasen uygulanır.

Özgün metin (Almanca)

1 Hat jemand eine fremde bewegliche Sache ununterbrochen und unangefochten während fünf Jahren in gutem Glauben als Eigentum in seinem Besitze, so wird er durch Ersitzung Eigentümer.

1bis Bei Tieren, die im häuslichen Bereich und nicht zu Vermögens- oder Erwerbszwecken gehalten werden, beträgt die Frist zwei Monate.^[630]

1ter Unter Vorbehalt gesetzlicher Ausnahmen beträgt die Ersitzungsfrist für Kulturgüter im Sinne von Artikel 2 Absatz 1 des Kulturgütertransfergesetzes vom 20. Juni 2003^[631] 30 Jahre.^[632]

2 Unfreiwilliger Verlust des Besitzes unterbricht die Ersitzung nicht, wenn der Besitzer binnen Jahresfrist oder mittels einer während dieser Frist erhobenen Klage die Sache wieder erlangt.

3 Für die Berechnung der Fristen, die Unterbrechung und den Stillstand der Ersitzung finden die Vorschriften über die Verjährung von Forderungen entsprechende Anwendung.

Eşleşme madde gerekçesinde belirtilmiştir. İsviçre Medeni Kanunu

Mehaz madde — Alman MK m. 937

Şartlar, bilgi sahibi olma hâlinde istisna

(1) Bir taşınırı on yıl süreyle malik sıfatıyla zilyetliğinde bulunduran kişi, o taşınırın mülkiyetini kazanır (kazandırıcı zamanaşımı).

(2) Malik sıfatıyla zilyetliğin kazanılması sırasında iktisap eden kişi iyiniyetli değilse veya sonradan mülkiyetin kendisine ait olmadığını öğrenirse, kazandırıcı zamanaşımı gerçekleşmez.

Özgün metin (Almanca)

(1) Wer eine bewegliche Sache zehn Jahre im Eigenbesitz hat, erwirbt das Eigentum (Ersitzung).

(2) Die Ersitzung ist ausgeschlossen, wenn der Erwerber bei dem Erwerb des Eigenbesitzes nicht in gutem Glauben ist oder wenn er später erfährt, dass ihm das Eigentum nicht zusteht.

C. Kaybedilmesi

Madde 778

Taşınır mülkiyeti, malik tarafından terk edilmedikçe veya başkası tarafından kazanılmadıkça yalnız zilyetliğin kaybıyla sona ermez.

Mehaz madde — İsviçre MK m. 729

C. Kayıp

Taşınır mülkiyeti, zilyetliğin kaybedilmesine rağmen, ancak malikin hakkından vazgeçmesi veya sonradan başka birinin mülkiyeti kazanması ile sona erer.

Özgün metin (Almanca)

Das Fahrniseigentum geht, trotz Verlust des Besitzes, erst dadurch unter, dass der Eigentümer sein Recht aufgibt, oder dass in der Folge ein anderer das Eigentum erwirbt.

Dipnotlar

[1]Anayasa Mahkemesinin 25/12/2025 tarihli ve E.: 2025/120; K.: 2025/270 sayılı Kararı ile bu fıkranın birinci cümlesinde yer alan “…ve Basın İlan Kurumunun ilan portalında ilan…” ibaresi ve ikinci cümlesi iptal edilmiştir. Kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra (1/1/2027) yürürlüğe girceği hüküm altına alınmıştır.
[2]2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 139 uncu maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Dışişleri Bakanlığının önerisi, İçişleri Bakanlığının katılması ve Başbakanlığın” ibaresi “Cumhurbaşkanlığının” şeklinde değiştirilmiştir.
[3]20/3/2018 tarihli ve 30366 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 29/11/2017 tarihli ve E.: 2017/130, K.: 2017/165 sayılı Kararı ile, bu fıkranın ikinci cümlesinde yer alan “…ve üreme yeteneğinden sürekli biçimde yoksun bulunduğunu…” ibaresi iptal edilmiştir.
[4]30/7/2003 tarihli ve 4963 sayılı Kanunun 31 inci maddesiyle bu fıkrada geçen “en az yedi gerçek kişinin” ibaresi, “gerçek veya tüzel en az yedi kişinin” olarak değiştirilmiştir.
[5]4/11/2004 tarihli ve 5253 sayılı Kanunun 38 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan, ”yerleşim yeri, kurucuları” ibaresi, madde metninden çıkarılmıştır.
[6]30/7/2003 tarihli ve 4963 sayılı Kanunun 32 nci maddesiyle, 64 üncü maddenin bu fıkrada yer alan "gerçek kişi" ibaresinden sonra gelmek üzere "ile tüzel kişiler" ibaresi eklenmiştir.
[7]4/11/2004 tarihli ve 5253 sayılı Kanunun 38 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan ”tüzükte başkaca bir düzenleme yoksa,” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.
[8]30/7/2003 tarihli ve 4963 sayılı Kanunun 33 üncü maddesiyle, bu fıkrada yer alan "altı ay önceden" ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.
[9](4/11/2004 tarihli ve 5253 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde; “yerel bir gazete ile ilân edilir ve aynı zamanda bir yazıyla” ibareleri madde metninden çıkarılmıştır.) hükmüne istinaden bu arada yer alan “yerel bir gazete ile ilân edilir ve aynı zamanda üyelere bir yazıyla” şeklindeki ibare, madde metninden çıkarılmıştır.
[10]4/11/2004 tarihli ve 5253 sayılı Kanunun 38 inci maddesiyle bu maddede yer alan “uluslararası alanda işbirliği yapılmasında yarar görülen hallerde ve karşılıklı olmak koşuluyla” madde metninden çıkarılmıştır.
[11]4/11/2004 tarihli ve 5253 sayılı Kanunun 38 inci maddesiyle bu maddede yer alan “karşılıklı olmak koşuluyla” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.
[12]2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 139 uncu maddesiyle, bu fıkrada yer alan “tüzük” ibaresi “Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelik” şeklinde değiştirilmiştir.
[13]Anayasa Mahkemesi’nin 27/11/2007 tarihli ve E.:2002/162, K.:2007/89 sayılı Kararıyla; bu fıkrada yer alan “…tüzükte gösterilen sebeplerle…” ibaresi iptal edilmiştir.
[14]31/3/2011 tarihli ve 6217 sayılı Kanunun 31 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “ve Cumhuriyet savcısının hazır bulunmasıyla” ibaresi yürürlükten kaldırılmıştır.
[15]31/3/2011 tarihli ve 6217 sayılı Kanunun 19 uncu maddesiyle, bu maddenin birinci ve ikinci fıkralarında yer alan “hâkim” ibarelerinden sonra gelmek üzere “veya noter” ibareleri eklenmiştir.
[16]Anayasa Mahkemesinin 4/6/2026 tarihli ve E.: 2025/156, K.: 2026/131 sayılı Kararı ile bu fıkrada yer alan “…süresiz olarak…” ibaresi iptal edilmiştir. Kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra (30/6/2027) yürürlüğe gireceği hüküm altına alınmıştır.
[17]6/2/2014 tarihli ve 6518 sayılı Kanunun 44 üncü maddesiyle bu fıkrada yer alan “şerhin verilmesini” ibaresinden sonra gelmek üzere “tapu müdürlüğünden” ibaresi eklenmiştir.
[18]Anayasa Mahkemesi’nin 25/6/2009 tarihli ve E.: 2008/30, K.: 2009/96 sayılı Kararı ile bu fıkrada yer alan “…her hâlde doğumdan başlayarak beş yıl…” ibaresi iptal edilmiştir.
[19]7/11/2024 tarihli ve 7531 sayılı Kanunun 10 uncu maddesiyle bu fıkrada yer alan “Çocuk,” ibaresi “Ana doğumdan, çocuk ise” şeklinde değiştirilmiştir.
[20]Anayasa Mahkemesi’nin 10/10/2013 tarihli ve E.: 2013/62, K.: 2013/115 sayılı Kararı ile bu fıkrada yer alan “...her hâlde doğumdan başlayarak beş yıl...” ibaresi, iptal edilmiştir.
[21]Anayasa Mahkemesi’nin 15/3/2012 tarihli ve E.: 2011/116, K.: 2012/39 sayılı Kararı ile bu fıkra “çocuk” yönünden iptal edilmiş olup, Kararın Resmi Gazete’de yayımlandığı 21/7/2012 tarihinden başlayarak bir yıl sonra yürürlüğe girmesi hüküm altına alınmıştır.
[22]25/4/2013 tarihli ve 6462 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle, bu bentte yer alan “özrü” ibaresi “engeli” şeklinde değiştirilmiştir.
[23]Anayasa Mahkemesi’nin 27/12/2012 tarihli ve E.: 2012/35, K.: 2012/203 sayılı Kararı ile bu maddede yer alan “…ve her hâlde evlât edinme işleminin üzerinden beş yıl…” ibaresi iptal edilmiştir.
[24]2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 139 uncu maddesiyle, bu maddenin birinci fıkrasında yer alan “Bakanlar Kurulunca” ibaresi “Cumhurbaşkanınca” ve ikinci fıkrasında yer alan “tüzükle” ibaresi “Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikle” şeklinde değiştirilmiştir.
[25]Anayasa Mahkemesi’nin 2/7/2009 tarihli ve E.: 2005/114, K.: 2009/105 sayılı Kararı ile; bu maddenin birinci cümlesinde yer alan “… evli değilse ananın …” ibaresi iptal edilmiştir.
[26]25/4/2013 tarihli ve 6462 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “özürlü” ibaresi “engelli” şeklinde değiştirilmiştir.
[27]25/4/2013 tarihli ve 6462 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “sakatlığı” ibaresi “engelliliği” şeklinde değiştirilmiştir.
[28]25/4/2013 tarihli ve 6462 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle, bu bentte yer alan ““özürleri” ibaresi “engelleri” şeklinde değiştirilmiştir.
[29]2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 139 uncu maddesiyle, bu bentte yer alan “ve Bakanlar Kurulu üyeleri” ibaresi “üyeleri, Cumhurbaşkanı yardımcıları, bakanlar,” şeklinde değiştirilmiştir.
[30]28/3/2023 tarihli ve 7445 sayılı Kanunun 14 üncü maddesiyle bu fıkrada yer alan “dinler ve gecikmeksizin” ibaresi “dinler, tahkikatı tamamlar ve gecikmeksizin en geç iki gün içinde” şeklinde değiştirilmiştir.
[31]16/7/2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanunun 11 inci maddesiyle yayımı tarihinden itibaren üç ay sonra (31/10/2026) yürürlüğe girmek üzere bu fıkranın birinci cümlesine “talimat uyarınca,” ibaresinden sonra gelmek üzere “Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemine entegre elektronik satış portalında” ibaresi eklenmiştir. Söz konusu düzenleme, yürürlüğe girdiği tarihte Mevzuat Bilgi Sistemine işlenecek olup mezkur düzenlemeyi görmek için 31/7/2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazete’ye bakınız.
[32]16/7/2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanunun 12 nci maddesiyle yayımı tarihinden itibaren üç ay sonra (31/10/2026) yürürlüğe girmek üzere bu fıkra değiştirilmiştir. Söz konusu düzenleme, yürürlüğe girdiği tarihte Mevzuat Bilgi Sistemine işlenecek olup mezkur düzenlemeyi görmek için 31/7/2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazete’ye bakınız.
[33]2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 139 uncu maddesiyle, bu bentte yer alan “tüzükte” ibaresi “Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikte” şeklinde değiştirilmiştir.
[34]31/3/2011 tarihli ve 6217 sayılı Kanunun 19 uncu maddesiyle, bu fıkrada yer alan “sulh mahkemesince” ibaresinden sonra gelmek üzere “veya noterlikçe” ibaresi eklenmiştir.
[35]2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 139 uncu maddesiyle, bu fıkrada yer alan “tüzükle” ibaresi “Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikle” şeklinde değiştirilmiştir.
[36]2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 139 uncu maddesiyle, bu fıkrada yer alan “tüzükle” ibaresi “Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikle” şeklinde değiştirilmiştir.
[37]25/4/2013 tarihli ve 6462 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “sakatlıkları” ibaresi “engelliliği” şeklinde değiştirilmiştir.
[38]Anayasa Mahkemesi’nin 17/3/2011 tarihli ve E.: 2009/58, K.: 2011/52 sayılı Kararı ile bu fıkrada yer alan “… ölmüş ya da…” ibaresi iptal edilmiştir.
[39]13/10/2022 tarihli ve 7418 sayılı Kanunun 28 inci maddesiyle; bu fıkrada yer alan “gazeteyle bir defa” ibaresi “bir gazete ve bir internet haber sitesinde” şeklinde değiştirilmiştir.
[40]24/12/2025 tarihli ve 7571 sayılı Kanunun 35 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan “iki yıl” ibaresi “bir yıl” şeklinde değiştirilmiştir.
[41]2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 139 uncu maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Bakanlar Kurulunca” ibaresi “Cumhurbaşkanınca” şeklinde değiştirilmiştir.
[42]2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 139 uncu maddesiyle, bu fıkrada yer alan “tüzükle” ibaresi “Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikle” şeklinde değiştirilmiştir.
[43]2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 139 uncu maddesiyle, bu maddenin birinci ve ikinci fıkralarında yer alan “tüzükle” ibareleri “Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikle” şeklinde değiştirilmiştir.
[44]2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 139 uncu maddesiyle, bu fıkralarda yer alan “tüzükle” ibaresi “Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikle” şeklinde değiştirilmiştir.
[45]2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 139 uncu maddesiyle, bu fıkralarda yer alan “tüzükle” ibaresi “Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikle” şeklinde değiştirilmiştir.
[46]2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 139 uncu maddesiyle, bu fıkralarda yer alan “tüzükle” ibaresi “Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikle” şeklinde değiştirilmiştir.
[47]2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 139 uncu maddesiyle, bu fıkrada yer alan “tüzükle” ibaresi “Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikle” şeklinde değiştirilmiştir.
[48]2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 139 uncu maddesiyle, bu fıkralarda yer alan “tüzükle” ibaresi “Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikle” şeklinde değiştirilmiştir.
[49]2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 139 uncu maddesiyle, bu fıkralarda yer alan “tüzükle” ibaresi “Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikle” şeklinde değiştirilmiştir.
[50]2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 139 uncu maddesiyle, bu fıkrada yer alan “tüzük kuralları” ibaresi “Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelik” şeklinde değiştirilmiştir.